Монополистік бәсеке курстық жұмыс



Жоспар - www.topreferat.com
Кіріспе
1.Монополистік бәсеке түсінігінің шығуы...................4
1.1.Бәсеке –нарық механизмінің басты элементі
1.2. Монополистік бәсекенің пайда болу жағдайы
2. Қысқа мерзім ішіндегі фирма мен нарық................13
2.1. Фирманың пайданы максималдауы
2.2. Жетілген бәсекелес фирманың қысқа мерзімдегі ұсынысы
3.Нарықтағы монополистік бәсеке тепе-теңдігі..........23
3.1.Бағалық бәсеке кезіндегі монополибәсекелес фирма
3.2.Экономикалық монополсыздандыру реформаның
басты бағыты
Қорытынды...............................................................38
Қолданылған әдебиеттер тізімі...................................39



Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Жұмыс көлемі: 30 бет
Пәні: Экономика

-----------------------------------------------------------------------------------
http://www.topreferat.com/
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ


Жоспар
Кіріспе
1.Монополистік бәсеке түсінігінің шығуы...................4
1.1.Бәсеке –нарық механизмінің басты элементі
1.2. Монополистік бәсекенің пайда болу жағдайы
2. Қысқа мерзім ішіндегі фирма мен нарық................13
2.1. Фирманың пайданы максималдауы
2.2. Жетілген бәсекелес фирманың қысқа
3.Нарықтағы монополистік бәсеке тепе-теңдігі..........23
3.1.Бағалық бәсеке кезіндегі монополибәсекелес фирма
3.2.Экономикалық монополсыздандыру реформаның
басты бағыты
Қорытынды...............................................................38
Қолданылған әдебиеттер тізімі...................................39
Кіріспе.
Нарықтық экономикалық қарым-қатынастар жүйесін орнықтыру – Қазақстан Республикасында,
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бәсекелестік қарым-қатынастарды қорғау және
Монополияға қарсы саясат мемлекеттік реттеу жүйесінің құрамдас және
Берілген тауарды өндіретін тек бір ғана жеке фирма
1. Монополистік бәсеке түсінігінің шығуы
Монополистік бәсеке түсінігі және моделі 1933 жылы
сенімі ғана өзгермеді.
Чемберлин өзінің «Монополистік бәсеке теориясы» атты басты еңбегінде
Мұндай шешім кеңінен таралады.Дәл осымен көптеген қазіргі кездегі
1.1.Бәсеке – нарықтық механизмнің басты элементі.
Нарықтық қатынастардың мәп-мағынасын байқатып ұғымдардың бірі – бәсеке
болып табылады. Жалпы алып қарағанда бәсекені- өндірушілердің бір-бірімен
Бәсеке нарық субъектісінің тепе-теңдік құқықтағы тауарды пайдалы өткізу
Бәсекенің классикалық түрін еркін, жетілген, бағалық деп атау
Классикалық (еркін) бәсекенің орнына еркінемес, жетілмеген бағалық емес
Ол монополиялық бәсекенің негізгі ережесін жасады және бәсеке
Бәсекенің негізгі сипаттары Бәсеке сипаты бойынша нарықтың моделі
Жетілген (еркін және таза) бәсеке Жетілмеген (таза емес)
Таза монополия
Монополиялық бәсеке Олигаполия Бір ғана өндіруші
Тауар өндірушілердің саны
Тауар өндірушілердің көптігі
Тауар өндірушілердің көптігі
Тауар өнді-рушілер аса көп емес,ірі тауар өнді-рушілер бар.
Өнім сипаты
Бір текті өнім
Әр текті өнім
А.Бір неше ірі фирмалар бір-текті тауарлар өндіреді.
Б. Бірнеше ірі фирмалар дифференциаланғантауар-лар өндіреді. Біртекті
Бір бірі-мен жо-лығатын экономика сапасы. Ауылшар-уашылығы бидай,көкөніс,же
міс-жидек өндіру Әртүрлі сауда
Киім, аяқ-киім, тағам өнім Өнеркәсіп:
а) алюминий, болат балқыту.
ә) автомобиль Жергілікті қо-ғамдық қолдану кәсіпорындары телефондары
Жіктелумен бірге монополия пайда болады және жіктелудің ұлғаюына
Екінші дүние жүзілік соғысан кейін, батыстың экономикалық ойы,
“Олар нарықты бөледі және бір-бірімен жарнама, өнім жіктеуді,
Жетілмеген бәсеке бағаға қайдағы бір бәсекелес әсер еткенде
Бәсекені оның тәсіліне қарай былай білміз: бағалық және
Жетілген бәсеке нарығы – кезкелген ұқсас (бір-бірінін ауыстыратын)
Монополия бәсеке нарығы (грек сөзі “монос” бір, “полео”
Олигополия (грек сөзі “олигос”-аздау “полео”- сатамын)- бірнеше деген
Себебі бәсекелесте оны төмендетуге мәжбүр етеді. Олигополиялық нарық
Таза монополия нарықтың сондай түрі, онда бір ғана
Бәсеке- құрылымдық ұғым, ал бақталастық мінез-құлықтық ұғым. Оны
Нарық жағдайын бақылай отырып, бәсеке жағдай жасау мен
1.2. Монополистік бәсекенің пайда болу жағдайы
Монополистік бәсеке оншақты фирма шаруашылық еткенде және
Монополистік бәсеке өнім дифференциациясы қажет жағдайда және өз
Экономикалық игілік дифференциациясы жағдайында бірдей өнім шығаратын немесе
Маңызды мағнаға тек баға ғана емес, сонымен қатар
Монополистік бәсеке жағдайында салаға ену үшін жоғары тосқауыл
Салаға жеңіл ену, салаға жеңіл ену үшін кедергі
Егер жетілген бәсеке жағдайында сұраныс
Сөйтіп, өнім дифференциациясы баға дифференциациясында көрінеді. Бір тауарға
Сұраныс қисығының теріс еңкіштігі монополистік бәсеке жағдайында өнімнің
Р
AC
Pm
M
Pc
Dm
Qm
1-сурет. Монополистік бәсеке.
Фирма аз уақыт ішінде пайданы қалай алса, шығынды
Монополистік бәсеке жағдайында фирманың өнім шығару көлемі,
Өнімнің аз көлемде жоғары бағамен сатылуы монополистік бәсекенің
P
MC
Pm=AC
AC
D
MR
0
Qm
2-сурет. Монополистік бәсеке: ұзақ мерзімдегі тепе – теңдік
Pm> AC екенін оңай аңғаруға болады, сонда жетілген
Бұл шындық қуаттылықтар өнімнің дифференциациясы үшін төлем болып
2. Қысқа мерзім ішіндегі фирма және нарық.
Қысқа және ұзақ мерзімнің экономикадағы мінездемесі уақыт ұзақтығымен
Тез мерзім деп әр фирманың шығаруы мен фирмалар
Қысқа мерзім деп, әрбір фирманың өндіру қуаттылығы сол
Ұзақ мерзім деп,өндіріс қуаттылығы осы уақыт ішінде
Нәтижесінде тез мерзім, қысқа мерзім және ұзақ мерзімге
Өнім біртектілігінің жормалына байланысты саладағы барлық фирмалардың шығын
2.1. Монополистік бәсеке жағдайында фирманың
Монополистік бәсеке жағдайында саланаң негізгі өніміне сұраныс қисығы
MC
P
ATC
P1 K
M
L
0 MR
Q1
3-сурет
Монополистік бәсеке жағдайында бұл салаға жаңа өндірушілердің қосылуына
P
d
MC
P2 K B
ATC
MR d
Q2 Q3
Жетілген бәсеке жағдайында фирма бағаалушы болып табылады.
Нарық және технология жағдайымен берілген жетілген бәсекелестік фирманың
Тауарлы нарықтың шарттары 3-суретте көрсетілген.D( және
P
S(
а
P*
SATC(q2*)
D(
0
3-сурет
Фирма пайдасы қысқа мерзім ішіндегі жалпы түсім мен
( (q)= TR(q) – STC (q)
Бірінші реттегі пайданы максималдау шарты:
d((q)(dq=dTR(q)/dq-dSTC(q)/dq=0
dTR(q)/MR(q) және dSTC(q)/dq=MC(q) болғандықтан бірінші реттің шарты
MR(q*)= MC(q*)
Бірақ, жетілген бәсекелес фирма үшін P=AR=MR , және
MC(q*)=P
Б суретте көрсетілген бірінші реттегі шарт А және
P,C
P* A
D AR=MR
q*1 q1
TR,STC
STC
TR
D
TR(q*2)
STC(q*2)
A’ B
o
q*1 q1
+( C”
г
0 q*1q1
A”
-(
4- сурет. Жетілген бәсекелес фирманың тепе-теңдігі
( пайда)
Бірақ, г суретінде көретініміздей бірінші жағдайда шығындар максималды,
d2 (/dq2=d2TR/dq2-d2STC/dq2<0
бұдан,
d2TR/dq2формуланың сол жағы MR қисығының еңкіштігін сипаттайды, оң
Жетілген бәсекелес фирма үшін баға шығару көлеміне тәуелді
d2 TR/dq2=0.
Екінші реттегі шартты теңсіздік ретінде көрсетеді:
0Соңғы формула, MR мен SMC қисықтарының қиылысуы
Сонымен, егер
d2(/dq2 <0,
шығару көлемі q*2 пайданы (болымды, оң) максималдайды, егер
d2(/dq2>0
шығару көлемі q*1пайданы ( теріс )максималдайды, яғни шығындарды.
Басқаша айтқанда, пайда MR=SMC және SMC ұлғайған қисық
M((q)=MR (q)- SMC (q)
немесе үздіксіз жағдайда,
M((q)= d((q)/dq
Геометриялық шекті шығын айқын шығару кезінде сипатталады.
Пайда максимумуына жеткенде, оның қисығының еңкіштігі нөлдік болады.
M((q*1)=0, M((q*2)=0
Шығару көлемінің өзгеруіне байланысты пайда соммасының өзгеруін
Сонымен, шығарудың өсу шегі 0-ден q *1 –ге
Әрі қарай шығарудың өсу шегі пайданың төмендеуімен қабаттаса
Суретте фирмаға өнімді q*2 көлемінде шығару немесе жабу
S(
P SATC
SATC(q*2)
P*
D(
O
TR,TC
K
TR
M (
TFC
O
+(
O
N q*1 q*2
-( (
4-сурет Жетілген бәсекелес фирманың тепе-теңдігі.
(шығын)
2.2. Жетілген бәсекелес фирманың қысқа мерзімдегі ұсынысы.
Бағадан ұсыныс функциясын берілген тауардың бағадан ұсыныс мөлшерінің
5-суретте шекті (SMC), орташа жалпы (SATC) және орташа
P
A SMC
SATC
B
C SAVC
D
E
0
q5 q4 q3 q2 q1
5-сурет Қысқа мерзімдегі фирманың шекті шығыны мен ұсынысы
Едәуір төмен Р2 баға кезінде q2
Егер баға P3 < SATC –ке дейін
P3q3 < SATC (q3)q3.
Бірақ, бір жағынан P3>SAVC(q3). Бұл түсімнің q3 шығаруын
Егер баға бұдан да төмен болса, P4=min SAVC
Ең соңында P5=min SMC бағасында q5 шығаруы максималдау
Жетілген бәсекелес фирманың ұсыныс қисығындағы A’,B’,C’,D’ нүктелері SMC
D’ нүктесінен жоғары жатып, SAVC минимумына сәйкес келетін
SMC қисығының ауданы SAVC қисығынан төмен жататынын ,
Егер орташа өзгермелі және шекті шығындар функциясы
Егер P≥ min AVC , q=
Егер PМысал,
STC =10+bq-2q2 +1/3q3
болсын, 10=TFC
STVC=bq-2q2+1/3q3
SMC=6-4q+q2=2+(q-2)2
SMC нарықтық бағаға теңңстіреміз, сонда
2+(q-2)2=P немесе (q-2)2=P
одан,
q= 2±(P-1)1/2 егер P≥2
P>2 кезінде функцияда 2 тарам бар. Бірақ, q=2-(P-2)1/2
Енді орташа өзгермелі шығындар минималды болатын шығаруды анықтаймыз
STVC=6q-2q2+1/3q3-тен
Min SAVC=6-2q+1/3q2 -ні табамыз
q-ді нөлге теңестіреміз.
dSAVC/dq=-2+2/3q=0
онда q=3.бұл минимумы SAVC q= 3 кезінде жетеді.
q=3 қойып табамыз
min SAVC= 6-6+1/3*32=3
Сөйтіп, фирманың ұсыныс функциясы
qs= 2+(P-2)1/2 егер P≥3
qs=0 егер P>3 .
3. Нарықтағы монополистік бәсеке тепе-теңдігі.
Экономистер шығаруды өзгермелі шешім ретінде қарастырып, фирма үшін
Өнімнің біртектілік ұсынысынан бас тартсақ, біз фирмаға өндірілетін
Дәстүрлі экономикалық анализ тауарларды жарнамалау сұрағын қарастырмайды.
Сөйтіп,өнімнің біртекті емес жағдайында өзгермелі шешім таңдау шеңбері
3.1. Бағалық бәсеке кезіндегі монополистік тепе-теңдік
Жеке фирманың теңсіздік жағдайынан бастайық. Суретте
Мысалы, басқа барлық фирмалар тепе-теңдік жағдайында болмағандықтан, олар
Онда біздің фирманың пайда максималдаушы шығаруы q1 емес,
Бірақ, онда қарастырылып отырған фирманың ағымдағы бағасы P0
6- суретте dd-ның d’d’-қа жылжуы MRd-ның MRd’-қа
Өткен жағдайдағы себептерге байланысты бағаның пайданы максималдауы
Бұл үрдіс біздің фирма бағаны өзгертуге талаптанбаса бітеді.
Тепе-теңдік жағдайында монополистік бәсекелес фирма оң, теріс және
Монополистік бәсеке тосқауылдардың шығуының жоқтығын болжайды, ғяни берілген
Ең алдымен нарыққа кіру блокадаланған деп есептейік, сөйтіп
Енді фирмалардың салааралық өтуін жіберейік. Берілген саланың фирмасы
Берілген топтың тауарына нарықтық сұраныс өзгермейтіндіктен, бөлек фирманың
3.2. Экономиканы монополсыздандыру реформаның басты бағыты.
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты көрсеткіштердің бірі,
Бәсекелесу деген сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және
Егер нарықта жеке өндірушінің монополиялық билігі орнықса,
Бұл шектеулер мынадай:
1 Ірі өндірістің басымдылығы
2 Легальды тосқауылдар (шикізат қорын, жерді ғылым мен
3 бәсекелесуді әділетсіз жүргізу.
Ірі өндірушілердің ұсақ өндірушілермен салыстырғанда өте көп артықшылықтары
Монополиялық өндірісте ірі фирмалардың жұмыс істеуі тиімді,
Монополияны тек қана экономикалық шектеулер емес, сонымен қатар
Легальды тосқауылдың тағы бір түрі жеке өндірушіге мемлекет
Бәсекені әділетсіз түрде жүргізудің негізгі түрі-демпинг-бәсекелесін ығыстыру мақсатында
Нарықты монополиялаудың негізгі себептеріне байланысты монополияның мынадай түрлері
1 Жабық монополия. Ол бәсекелестіктен заңды шектеулер көмегімен
2 Табиғи монополия. Белгілі бір көлемдегі өнімді бір
3 Ашық монополия. Берілген тауарды өндіретін тек бір
Бәсекелестік нарықта жеке өндіруші тауардың нарықтық бағасына
L(P-MC/P
Берілген коэффициент нарықтағы тауардың бағасының шекті шығындардан ауытқу
Көрсеткіштің мәні неғұрлым жоғары болса, монополиялық билік
Р*(1/E+1)(MC екенін біле тұрып, Лернер көрсеткішін мына түрде
L(P-MC/P(-1/E
Бұдан байқайтынымыз: монополиялық биліктің күші, басқа жағдайларды тұрақты
Бәсекелес нарықпен салыстырғанда монополист -өндірушілер тауардың бағасын жоғары
Монополиялық биліктің қоғамдық шығындарын, тұтынушылар мен өндірушілердің бәсекелес
Онда біз графикте бәсекелес фирма мен монополист
Монополиялық баға мен өнім шығару көлемі Pm және
Тауарды жоғары деңгейдегі бағамен сатып алғанда тұтынушылардың кей
Мемлекеттік монополияға қарсы саясат-монополияға қарсы саясат- монополияға қарсы
шаруашылықтық монополист-субъектілерді есепке алу, тіркеу және олардың қызметін
шаруашылықтық субъектілердің монополияға қарсы заңды бұзуының алдын кесу,
табиғи монополияларды реттеу,
тауар өндірісінің шоғырын азайту және тауар мен қызмет
монополсыздандыру.
Сондықтан да соңғы тармағымыз-монополсыздандыру осынау зерттеудің тікелей
Бәсеке ортасын түзілдіру-бұрынғы социалистік елдердегі нарықтық түрлендірудің түйінді
Өндіріс пен капиталды шектен тыс шоғырландыру-бүгінгі күні республика
Монополсыздандырудың ең күрделі объектілері-табиғи монополия салаларында құрылған ұйымдық
Компанияларды монополсыз құрылым түрінде қайта ұйымдастыру туралы жобаларды
Нарықты монополиялаудың екі негізгі белгісі бар.Олар мыналар:
1.бір фирманың қолында нарықтың үлкен бөлігінің шоғырлануы.
2. Ірі фирмалардың бәсекелестерімен байланысы.
Мемлекет өндірістің шоғырлану деңгейін анықтағанда үш көрсеткішке жүгінеді:
I hh ((x 1) 2+ ( x 2)
Мұнда, х і- % түрінде көрсетілген саладағы фирмалардың
Көптеген елдерде жеке фирмалардың монополиялық биліктен шектеу үшін
Монополиялық фирмалар нарықта билік, үстемдік жүргізу арқылы тауарлардың
Көпшілік елдерде жеке фирмалардың монополиялық билігін тежеу үшін
Бағаны реттеу. Фирманың монополиялық билігін жоғары деңгейдегі баға
Енді мемлекет тарапынан реттеу болып, тауар Р1 бағасы
Салық салудың монополияға тигізетін әсері.
Фирманың шекті шығындары тұрақты деп алайық. Мемлекет тарапынан
LRMC-шекті шығын.
Т-салық
Р 1 және Q 1-монополистің салық салынғанға дейінгі
Шекті шығын қисығы LRMC салоық көлеміне тең шамаға
Семей мен Курчатов қалаларында, Шығыс Қазақстан облысының Бесқарағай,
Степногор қаласында шілденің 1-нен бері өнеркәсіп және бюджет
Қыркүйектің 1-нен бастап табиғи монополия субъектілерінің тарифтері төмендетіліп,
КЕГОК акционерлік қоғамы бойынша электр энергиясын жеткізу басталғанға
Айына орта есеппен 150 мегаватқа дейін электр қуатын
Айына орта есеппен 150 мегаваттан артық электр қуатын
1998 жылдың бірінші жарты жылдығымен салыстырғанда
Уақытша тоқтап тұрған желілер бойынша электр қуатын тасымалдау
Қуат көзіне қосылғаны үшін кәсіпкерлік субъектілері тарапынан энергетиктерге
Интергаз Орталық Азия жабық акционерлік қоғамы бойынша қыркүйектің
Қазтрансойл ұлттық мұнай тасымалдау компаниясы бойынша қыркүйетің 1-нен
Аэронавигация қызметін көрсету саласында қыркүйектің 1-нен бастап тұрақты
Монополиялық өнім көлемін белгілеуі.
Монополистің өнім шығарушы ретінде бәсекелес фирма сияқты өндіріс
P(P(Q)
Монополист өндірушінің пайдасы төмендегідей формуламен анықталады:
((TR-TC(h (Q)*Q-TC(Q)
енді пайданы барынша көбейту шартын анықтаймыз:
d(/dQ(dTR/dQ-dTC/dQ(MIR-MC(0
немесе MR(MC.
Бұдан монополистің пайдасы өндірістің шекті шығындары (MC) шекті
Өндірушінің жалпы түсімі TR(P(Q)*Q формуласы бойынша анықталатынын біле
MR(dTR/dQ(dP/dQ*Q+P(P*(dP/P+Q/dQ+1( 3
Сұраныстың бағалық икемділігі былай анықталады:
Е(dQ/dP*P/Q немесе 1/E(dP/dQ*Q/P
және оны 3 формулаға қойып есептеу арқылы
Бұдан пайданы мейлінше көбейту шартын мына түрде көрсетуімізге
P*(1/E+1)(MC
Жалпы жағдайда сұраныстың икемділік коэффициенті E<0, демек монополиялық
Сұраныс икемділігі,Е Шекті түсім,MR Жалпы түсім, TR
1 икемді сұраныс -(2 сұраныстың бірлік икемділігі Е(-1
3 икемсіз сұраныс –1MR>0
MR(0
MR<0 TR өседі
TR ең жоғарғы деңгейге жетеді
TR төмендейді
Осы кестенің берілгенін пайдаланып сұраныс, шекті түсім, жалпы
1.Пайданы барынша көбейту шартын пайдалана отырып, MR(MC
Қорытынды
Монополист жетілген бәсеке саясатын жүргізу нәтижесінде тұтынушы ұтымын
Нарық құрылымының бұл моделін қарастырғанда фирмалардың ұзақ және
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Г. Нұрмолдақызы Заң қабылданып еді , монополистердің
2. Егеменді Қазақстан Табиғи монополиялардың тарифтері төмендетілді. 1998
3 Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де
4. Қадырбеков Б. Экономиканы монополсыздандыру реформаның басты бағыты
5. Я. Әубәкіров Экономикалық теория негіздері Алматы Санат
6. Н.Қ.Мамыров, Қ.С.Есенгалиева, М.Ә.Тілеужанова Микроэкономика Алматы Экономика 2000
7. Ж.Қ.Нұрпейісов. Микроэкономика негіздері. Астана, 2001
8. Гальперин В.М.,Игнатьев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика СПб,
31







22 тамыз 2014ж.
2008-2014 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^