Ақжал кен орны диплом жұмысы
№1141


МАЗМҰНЫ - www.topreferat.com
Кіріспе
1. Геологиялық бөлім
1.1. Жалпы мағлұматтар
1.2. Кен орнының геологиялық сипаттамасы
1.3. Орталық алаңның барлау жұмыстары
1.4. Кен орнының гидрогеологиялық сипаты
1.5. Пайдаланудың кентехникалық шарттары
1.6. Кен орнының қорлары
1.7. Кондиция қорының есебі
2. Тау-кен бөлімі
2.1. Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және карьер алаңдарын нұсқалау
2.2. Кенішті ашу
2.3. Техника экономикалық салыстыру варианттары
2.4. Қазу жүйесі жиынтық
2.5. Кен жыныстарын қазуға дайындау
2.6. Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі қауіпсіздік ережесі
2.7. Қазу-тиеу жұмыстары
2.8. Қазу-тиеу жұмыстарын жүргізудің қауіпсіздік техникасы
2.9. Кен жұмыстарын тасымалдау
2.10.Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік техникасының талаптары
2.11.Үйінділеу жұмыстары
2.12.Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің қауіпсіздік техникасы
2.13.Ашық тау кен жұмыстарымен бұзылған жерлерді қалпына келтіру
3. Карьер аэрологиясы
3.1.Ауданның микроклиматы
3.1.2.Карьерді табиғи түрде желдету
3.2. Карьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу әдістері
4. Еңбек қорғау бөлімі
4.1. Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-қатер мен ауруға себебі зиянды факторларының сипаттамасы
4.2. Шаралар
4.2.1.Техникалық шаралар
5. Экономикалық бөлім
5.1. Рудниктегі жұмыс істеу тәртібі
5.2. Рудниктің құрылысына жұмсалатын қаржылар
5.3. Салықтар
6. Геодезиялық бөлім
6.1. Триангуляция
6.1.1.Рекогноцировка
6.1.5.Полигонометриясы
6.2. 3-ші және 4-ші кластағы нивелирлеу
6.6. Топографиялық түсіріс
6.6.1.Мензулалық түсіріс
7. Маркшейдерлік бөлім
7.1. Маркшейдерлік тірек және түсіріс жүйесі
7.2. Пландық құру негіздемелерін құру әдістемесі
7.3.Биіктік негздемесін жасау
7.4. Карьердегі маркшейдерлік түсірістер
7.5.Карьерлерді жобалау және салу
7.6.Ашық тау-кен жұмыстарының процесстері
8. Арнайы бөлім
8.1. Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен құнарсыздануын анықтау
8.2. Ашық кеннің қазу және енгізу шараларының жоғалымы мен құнарсыздануы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 81 бет
Пәні: Тау-кен ісі

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

Мазмұны
Кіріспе
1. Геологиялық бөлім
1.1. Жалпы мағлұматтар
1.2. Кен орнының геологиялық сипаттамасы
1.3. Орталық алаңның барлау жұмыстары
1.4. Кен орнының гидрогеологиялық сипаты
1.5. Пайдаланудың кентехникалық шарттары
1.6. Кен орнының қорлары
1.7. Кондиция қорының есебі
2. Тау-кен бөлімі
2.1. Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және карьер алаңдарын нұсқалау
2.2. Кенішті ашу
2.3. Техника экономикалық салыстыру варианттары
2.4. Қазу жүйесі жиынтық
2.5. Кен жыныстарын қазуға дайындау
2.6. Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі қауіпсіздік ережесі
2.7. Қазу-тиеу жұмыстары
2.8. Қазу-тиеу жұмыстарын жүргізудің қауіпсіздік техникасы
2.9. Кен жұмыстарын тасымалдау
2.10.Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік техникасының талаптары
2.11.Үйінділеу жұмыстары
2.12.Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің қауіпсіздік техникасы
2.13.Ашық тау кен жұмыстарымен бұзылған жерлерді қалпына келтіру
3. Карьер аэрологиясы
3.1.Ауданның микроклиматы
3.1.2.Карьерді табиғи түрде желдету
3.2. Карьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу әдістері
4. Еңбек қорғау бөлімі
4.1. Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-қатер мен ауруға себебі
4.2. Шаралар
4.2.1.Техникалық шаралар
5. Экономикалық бөлім
5.1. Рудниктегі жұмыс істеу тәртібі
5.2. Рудниктің құрылысына жұмсалатын қаржылар
5.3. Салықтар
6. Геодезиялық бөлім
6.1. Триангуляция
6.1.1.Рекогноцировка
6.1.5.Полигонометриясы
6.2. 3-ші және 4-ші кластағы нивелирлеу
6.6. Топографиялық түсіріс
6.6.1.Мензулалық түсіріс
7. Маркшейдерлік бөлім
7.1. Маркшейдерлік тірек және түсіріс жүйесі
7.2. Пландық құру негіздемелерін құру әдістемесі
7.3.Биіктік негздемесін жасау
7.4. Карьердегі маркшейдерлік түсірістер
7.5.Карьерлерді жобалау және салу
7.6.Ашық тау-кен жұмыстарының процесстері
8. Арнайы бөлім
8.1. Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен құнарсыздануын анықтау
8.2. Ашық кеннің қазу және енгізу шараларының жоғалымы мен
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Тау-кен өндіру өнеркәсібі үлкен капиталдық салымды қажет ететін, ең
Өндіріске жаңа технологияны және заманға сай құрал-жабдықтарды, сонымен қатар
өнімділігі жоғары құрал-жабдықтарды қолдану, өнім өндірудің көлемін арттырып, пайдалы
Негізгі өндірістік процестердің ашу әдісі, өңдеу жүйесі, енгізу технологиясы
1. Геологиялық бөлім
1.1. Жалпы мағлұматтар
Ақжал кен орны Қарағанды облысының Шет ауданында орналасқан. Кен
Салыстырмалы шектен шығу 30-40 м шамасында тербеледі. Шығыстан шатқал
Территорияда климат континентальды, жазы ыстық, құрғақ, қысы қатаң
1.2. Кен орнының геологиялық сипаттамасы
Ақжал полиметалды кен орны Ақжал-Ақсоран түйісу зоналарының шығыс бөлігінде
Полиметалдық құрлымының өзі ұсақ өзек және өзекшелердің түрінен, мензуя,
Кентасты жердің тура барлау қиынлысында кентастық баланс қиылыстарын ашады.
Кентасты жердің қарама-қайшы ендігінде жабдықтау өте айқын берілген, анағұрлым
1.3. Орталық алаңның барлау жұмыстары.
Орталық алаңда барлау тік параллельді қиылыс тәсілімен орындалған. Алаңда
Өңдеу бойынша олардың ішінен балансты және алдын-ала балансталған кентасты
1.4. Кен орнының гидрогеологиялық сипаты
Жоғарыда айтылған аудандағы жер асты суларының негізгі қоректену қайнар
1.5. Пайдаланудың кентехникалық шарттары
Тау жыныстар аумағы әк балшықтармен скарндалған диорит және диабаз
Балансты сульфитті кентастың көлемдік салмағы 3,0т/м3, есептелмес кетастікі 2,7т/м3.кентастың
1.6. Кен орнының қорлары
1964-1971 жылдары ПГО″Центрказгеологиясы″ кен орнын түбегейлі барлауды жалғастырды. 1981-1987
1.7. Кондиция қорының есебі
1. Есептеу блогы бойынша қорғасынның ең аз өндірістік мөлшері;
2. Қорғасынға аударылатын коэффициент -1,0; мырыш -0,44; күміс -12,5.
3. Аралас кентастар құрамында -2%, тотыққан мырышы бар
Аралас кентастағы мырышты есепке алу керек.
4. сульфитті кентастардағы баланстық қорларды белгілеу үшін сынамадағы пайдалы
5. баланстық қорларды белгілеу үшін сынамадағы пайдалы компоненттердің мөлшері:
а) сульфитті кентастарда Рb -0,4%;
б) Аралас кентастарда мөлшері Рb -0,5%-тен артық емес.
6. Қорлар есебіне кіретін кентас денелерінің ең аз шамадағы
а) өңдеудің ашық әдісі үисін -3м;
б) жер асты өңдеу әдісі үисін -1м.
2. Тау-кен бөлімі
2.1. Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және
карьер алаңдарын нұсқалау
Карьер параметрлерін анықтаудың маңызы зор, өйткені пайдалы қазындылардың өндірістік
Ақжол карьерінің негізгі параметрі ретінде еліміздегі жұмыс істеп жатқан
Ақжол карьерінің тереңдігі Нk=300м
Кемер беткей бұрышы
Кентас қалыңдығы
Кентас созылым ұзындығы Lc=3400м
Кемер иіктігі
Пайдалы қазындылардың тығыздығы γ=3m/м3
Карьер ернеуінің беткей бұрышы мына формула арқылы анықталады:
, градус
мұндағы, ∑βс, ∑βк- кемерлердің сақтандыру бермаларымен көлік бермаларының табандарының
βк=400
Шектік аршу коэффициенті мына формула арқылы анықталад:
, м3/м3
мұндағы Сn- осы кендегі пайдалы қазындыны жер асты әдісімен
, м3/м3
Карьер алаңының жер бетіндегі сызықтық мөлшері геометриялық жолмен анықталады.
а) Карьердің жер бетіндегі ұзындығы мына формула арқылы анықталады.
Ln=LT+2*Hk *ctgά,
Мұндағы, LT – карьер түбінің ұзындығы, м
Ln =3400+2*300*ctg400=4225м
б) Карьер жер бетіндегі ені мына формула арқылы анықталады
Bn=Bg+Hk(ctgβж + ctgβT),м
Мұндағы, Bg – карьер түбінің ені, м;
βж, βT – карьер жағдайының қиябет бұрыштары сілемні төнбе
βn=50+300(ctg400+ ctg400)=961 м
Карьердегі тау –кен қазындылар көлемі мына формула арқылы анықталады.
Vт.к.қ= (Bg*Lc+ + Ln*Bn)*Hk, м3
Vт.к.қ= (50*3400+ 4225*961)*300=430,500млн, м3
Карьер контурындағы пайдалы қазындылар көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vк.п.қ.=Μ(Hk-hш)*LC, м3
Мұндағы, hш – шөгінді жыныстардың қалыңдығы, м.
Vк.п.қ.=50(300-20) *3400=47,600 млн, м3
Аршыма тау жынытарының көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vа=Vт.к.қ- Vк.п.қ, м3
Vа=430,500-47,600=382,900 млн, м3
Орташа аршу коэффициент мына формула арқылы анықталады:
, м3/м3
м3/м3
Кор<Кш, осы жобаланып отырған кен орнын ашық әдіспен қазу
Бір жылдағы жұмысшылардың жұмыс күні мына формула арқылы анықталады:
N=N’-B-n, күн,
Мұндағы, N’– бір жылдағы күннің саны, күн;
В – бір жылдағы жұмысшылардың демалыс саны, күн;
n – бір жылдағы мерекелер саны, күн.
N=365-52-8=305 күн.
Бір тәуліктегі жұмыс ауысымдылығы n=3 ауысым.
Ауысым ұзақтығы Т=8 сағат.
Карьердегі пайдалы қазындылар өндірудегі жылдық өнімділігі мына формула арқылы
, м3/жыл
мұндағы, һі – тау–кен жұмыстарының төмендеу жылдамдығы, м; Sі-bі
Sі=M*Lс, м3
Sі=50*3400=170000 м2
А=8*170000( )*3=4,100 млн, м3/жыл.
Карьердегі тау жыныстардың аршу өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
, м3/жыл
, м3/жыл
Карьердегі тау–кен қазындыларын өндірудегі жылдық өнімділігі мына формула арқылы
, м3/жыл
, м3/жыл
Карьердің тәуліктік өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Аршуда
, м3/тәу.
Кенде
, м3/тәу.
Карьердің ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Аршу
, м3/ауыс
Кенде
Карьердің қызмет ету мерзімі мына формула арқылы анықталады:
, жыл
мұндағы, tқ – карьер құрылысының мерзімі, жыл. tө –
жыл
2.2. Кенішті ашу
Кен қазудың ашық тәсілін қолданғанда, кенішті не болмаса оның
2.3. Техника экономикалық салыстыру варианттары
І вариант. Ішкі оржолдар арқылы ашу
П=С+К*Е, тенге
мұндағы, С–тасымалдауға кеткен шығын, тг;
К– оржолдар құрылысына кеткен шығын, тг;
Е– экономиканы тиімділетудегі мөлшелеме коэффициент.
С=[Vарш(l+l1)+Vк(l+l2)*q,тг
мұндағы, l – жер бетімен карьер центрінің ара қашықтығы,
С=382,900(3+4)+47,600(3+6) *0,05=155435000 тг7
К=Vор*Cа, тг.
Мұндағы, Vор ―ішкі оржолдар көлемі, м3;
Cа ― аршу құны, тг.
, м3
мұндағы, Нк.ор ― оржолдар ені, м; Вк.ор ― оржолдар
Hk.op=Ra+0,58b+0,5a+C, м
Мұндағы, Ra ― автосамосвалдардың радиусы, м;
а, в ― автосамосвалдардың ені мен ұзындығы, м;
С ― оржолдардың жағдайымен автосамосвал арақашықтығы.
Нк.ор=8,5+0,5*10,9+0,5*3,42+2=18м;
Вк.ор= Нк.ор*2*hк*сtgά, м
Вк.ор=18*2*10*сtg600=261м;
м3
К=108380,89*2,8=303466,50 тг:
П=155435000-303466,50*0,1=15млн тг.
ІІ вариант. Сыртқы оржолдар арқылы ашу. (Бұл кезде l1
С=[Vарш(l+l1)+Vк(l+l2)*q,тг
С=382,900(3+3)+47600(3+6)*0,005=136290000 тг7
K=Vop.с*Ca, тг.
Мұндағы, Vop.с―сыртқы оржолдың көлемі, м3;
К=32880122*2,8=92064343 тг;
П=136290000+92064343*0,1=22млн тг.
Техника экономикалық салыстыруда І-ші вариант арқылы ашуға кеткен шығын
Тілік оржолдардың көлденең қимасының ауданы мына формула арқылы анықталады:
Sт.op=hk(Hk.op+hk*ctgά), м2
Трассаның теориялық ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
(27)
мұндағы, Нб, Нс ― трассаның соңғы және бастапқы белгілері,
іТ ― трассаның көтерме шамасы, %.
Трассаның нақты ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
LT.H.=LT.T.*Ry, м.
Мұндағы, Ry ― трассаның ұзару коэффициенті
LT.H.=3750*1,2=4500м
Тілік оржолдардың көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vm.op.=ST.op.*LT.H., м3
Vm.op.=255*4500=1147500 м3
2.4. Қазу жүйесі жиынтық механизациясының
құрылымы
Кен орнын ашық қазу жүйесінде тау кен қазындыларын қазуға
Ақжол кен орнының геологиялық жағдайымен, кеннің жату жағдайын есептей
Аршу өңдіру кемерлерінің биіктігі академик Н.В.Мельниковтың формуласы бойынша анықталады:
(30)
мұндағы, а ― қопарылған тау жыныстарының ені, м; Кқ
a=0,8(Rk+RT), м
мұндағы, Rk, RT ―эксковатордың төгу және қосу радиусы, м.
а=0,8(11,2+13,6)=19,8 м
м
Жұмыс алаңының ені мына формула арқылы анықталады:
Ш=А+С2+С1+Е+Пэ+вп, м
Мұндағы, А ― енбе ені, м; С2 ― кемерлердің
Енбе ені мына формула арқылы анықталады:
А=1,5*Rk, м.
A=1,5*11,2=17,8
Ш=17,8+4,5+3,0+5,5+6+4=40,8м
Эксковаторлық блоктың ені мына формула арқылы анықталады:
(34)
мұндағы, Пэ.ауыс. ― эксковатордың ауысымдылық өнімділігі
Кемердегі эксковаторлық блоктың саны мына формула арқылы анықталады:
(35)
2.5. Кен жыныстарын қазуға дайындау
Тау кен жыныстарын қазуға дайындау тау жыныстарының қоспаларын қазу
Ақжал кен орнындағы тау жыныстардың физика―механикалық қасиетіне байланысты кен
Кемер табаны бойындағы кедергі мына формула арқылы анықталады:
W=35*d, м
Мұндағы, d ― ұңғылар диаметрі, м.
W=35*0,243=9м
W ―ны кемерді қауіпсіздік бұрғылау шартымен тексереміз.
Wб=hk*сtgά+С, м
Wб=10*ctg60+3=9м
Ұңғылар тік бұрғыланады.
Қатардағы ұңғылардың ара қашықтығы мына формула арқылы анықталады:
a=m*W, м
мұндағы, m – ұңғылардың жақындалу коэффициенті: а=0,75*9=7м.
Ұңғылар қатарларының өзара ара қашықтығы мына формула арқылы анықталады:
в=7м.
Бұрғыланатын блоктың ені мына формула арқылы анықталады:
Шб.б.=W+(n-1)*в, м
мұндағы, n – ұңғылар қатарының саны
Шб.б.=9+(3-1)*7=23м
Шарт бойынша бұрғыланатын блоктың көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vб.б.=15*Qэ.тәу.,м3
мұндағы, Qэ.тәу – эксковатордың тәуліктік өнімділігі, м3
Vб.б.=15*5592,7=83890,5 м3
Бұрғыланатын блоктың ұзындығы мына формула арқылы анықталады:

Ұңғылар саны мына формула арқылы анықталады:
қатардағы
(42)
блоктағы ∑nұ= nұ*nқ;
∑nұ=14*3=42;
ұңғылар ұзындығы мына формула арқылы анықталады:

мұндағы, lac.б. – асыра бұрғылау;
lac.б =10*dy, м
lac.б =10*0,243=2м
м
Оқтамалардың ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
lоқ=Lұ-lТ, м
мұндағы, lТ – оқтаманың тығындық ұзындығы, м.
lТ=µ*W, м
мұндағы, µ–тығындық коэффициенті (0,4-0,7).
lТ=0,4*9=3м
lТ=12-3=9м
Оқтамалар массасы мына формула арқылы анықталады: бірінші қатардағы ұңғылар
Qоқ=q*W*hк*a, кг
мұндағы, q – жарылғыш заттардың меншікті шығыны
Qоқ=0,90*6*10*7=378 кг
Келесі қатардағы ұңғылар үшін
Qok=q*b*hk*a,кг
Qok=0,90*7*10*7=378кг
Бұрғылау станогының ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
(50)
мұндағы, Та – ауысым ұзақтылығы, сағ; Тн және Тқ
(51)
мұндағы, Тд.а, Тү, Тж.Т – дайындау-ақырғы операциялардың регламенттік үзілістердің
, сағ.
сағ.
Бұрғылау станогінің жылдық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пб.ж=Пб.а.*Па*N, м
мұндағы, N – бір жыл ішіндегі станоктардың жұмыс кндер
Пб.ж=25*3*280=21000 м
Бұрғылау станоктарының жұмыс жасайтын саны мына формула арқылы анықталады:
(54)
мұндағы, qm.ж – ұңғының 1м –нен шығатын қосарылған тау
,м3
Ұңғылады зарядтау үшін әр түрлі құрылымды зарядтау машиналары қолданылады.
2.6. Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі
қауіпсіздік ережесі
Бұрғылау аттыру жұмыстарындағы техника қауіпсіздігі:
блоктары бұрғылау үшін, ұңғы торларын бөлу бұрғылау аттыру жұмыстарының
бұрғылау станогі жоспарланған алаңға орналастырылып, станоктың тұтқасы кемердің төменгі
бірінші қатардағы ұңғыларды бұрғылау кезінде механизм өздігінен іске қосылған
2.7. Қазу-тиеу жұмыстары
Карьердегі тау–кен қазындыларын қазып көлік жабдықтарына тиеу немесе қазып
Эксковатордың теориялық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.теор.=60*Е*пк, м3
Мұндағы, Е – эксковатордың сиымдылығы, nk – тиеу
(58)
Мұндағы, Тц.т – жүк тиеуіштің жұмыс циклінің ұзақтылығы
Пэ.теор.=60*6*2=720м3/сағ.
Эксковатодың техникалық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.тех.=60*Е*nk*Rэ*һ, м3
Мұндағы, Rэ – эксковациялау коэффициенті
(60)
Мұндағы, Rn – шөміштің толтыру коэффициенті,
Rр.н. – қопсу коэффициенті,
Rк – кенжар коэффициенті
Пэ.тех.=60*6*2*0,68*0,9=416,16м3/сағ.
Эксковатордың ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.ауыс=Пэ.тех*Тауыс*Rқ.к, м3
Мұндағы, Rқ.к – эксковатордың қолдану коэффициенті
Пэ.ауыс=416,16*8*0,6=1997,5м3
Эксковатордың тәуліктік өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.тәу=Пэ.ауыс*nауыс, м3
Пэ.тәу=1997,5*3=5992,5
Жылдық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.ж=Пэ.ауыс*Ng*nауыс, м3
Мұндағы, Ng – бір жылдағы эксковатордың жұмыс күні
Пэ.ж=1997,5*240*3=1438200 м3
Жұмыс жасап жатқан эксковаторлар саны мына формула арқылы анықталады:
(64)
Nu*n=8экс
2.8. Қазу-тиеу жұмыстарын жүргізудің қ
ауіпсіздік техникасы
Эксковатор горизонталь жолдарда жүргенде немесе көтерілгенде оның жетекті осі
Автомобиль көліктеріне эксковатормен тау жыныстарын тиген кезде машинист төмендегі
"Тоқта" – бір қысқа; көлік құралын тиеуге рұқсат ететін
Осы сигналдар эксковаторда ілініп, онымен лаколотив машинисттері мен авторсамосвалдар
2.9. Кен жұмыстарын тасымалдау
Ашық кен алаңындағы кен жыныстарын тасымалдауға карьер көліктері қолданылады.
Карьердегі автосамосвалдардың саны мына формула арқылы анықталады:
(65)
Мұндағы, tж –автосамосвалдардың жүру уақыты
(66)
Мұндағы, l1, l2, l3 – жүру жағдайы бірдей жол
V1, V2, V3 – осы алаңдардағы автосамосвалдардың жүру жылдамдығы
1-горизонттағы
2-горизонттағы
tm.ү – автосамосвалдың төгу уақыты, мин;
tм – автосамосвалдың тиеуге маневр жолау уақытты, мин;
tт – автосамосвалдың тиеу уақыты
(67)
Мұндағы, qa – автосамосвалдың жүк көтерімдігі,
Кn – эксковатордың шөмішінің толуын ескертетін коэффициент,
Е – шөміш сиымдылығы, м;
Кш – автосамосвалдың толтыра тиеуді ескертетін коэффициент;
tц – рейс ұзақтылығы.
Карьердегі барлық эксковатордың қамтамасыз етіп, жұмыс жасайтын автосамосвалдың саны
Nж.а=
Nж.а=10+10+11+11=42 автос.
Автосамосвалдың инвентарлық саны мына формула арқылы анықталады:
(69)
Мұндағы, τ=0,7÷0,8 – парктің техникалық даярлық коэффициенті
Автосамосвалдың ауысымдылық эксплуатациялық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
(70)
Мұндағы, Кж – автосамосвалдың жүк көтергіштігін пайдалану коэффициценті;
Тр – рейс ұзақтылығы, сағ;
Кп.а=0,7÷0,8 автосамосвалды уақыт мезгілде пайдалану коэффициенті.
2.10.Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік
техникасының талаптары
Автокөліктердегі қауіпсіздік ережелерінің негізгі талаптары:
Жол белгілері түзу жағдайда ұсталуы керек. Осылар жүргізушінің жол
Жолға тек қана ақаусыз автосамосвалдар шығарылуы тиіс. Сондықтан барлық
Автосамосвал шамағын көтеріп тиелетін жерге дейінгі қашықтық 30м-ден артық
Карьердің күрделі жағдайында жұмыс істеуге құралдарын жүргізуге тек қана
2.11.Үйінділеу жұмыстары
Пайдалы қазындаларды ашық әдіспен өндіру аршыма тау жыныстарының көлемін
Ақжал карьерінде тау жыныстары автосамосвалдармен тасымалданып, үйінділеу қуатты ДЗ-118
Үйінді орналасқан жер мына төмендегі талаптарға сай болуы керек:
Тау жыныстарын тасымалдау қашықтығы аз болуы үшін үйінді орны
Үйінділеу алаңының ауданы мына формула арқылы анықталады:
,м2 (71)
Мұндағы, Но – үйінді биіктігі, м;
Rp.o – үйіндідегі жыныстардың қопсытудағы қалдық коэффициенті (1,1÷1,2),
Ro – үйіп тастау коэффициенті (0,4÷0,7).
м2
Түсіру орнының ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
Lт.ұ=Na*ln, м
Мұндағы, Na – бір мезгілде төгілетін автосамосвалдар саны,
ln – автосамосвалдардың төгу және маневр жасауына қажетті алқаптың
(73)
Мұндағы, Nч – бір сағатта үйіндіге төгілетін автосамосвалдар саны;
tp.м – автосамосвалдың төгу және маневрлеу ұзақтылығы.
(74)
Мұндағы, Пк.с – карьердегі аршудағы сағаттық өнімділігі;
Rm –карьердегі тең емес жұмыстар коэффициенті
3/сағ (75)
Мұндағы, Аа.а – аршудағы ауысымдылық өнімділігі, м3/ау.
Va=27*1,1*3=9,9
Lт.ұ=6*20=120м
Үйінділеу орнының ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
Lү.о=3* Lт.ұ (76)
Lү.о=3* 120=360м
Бульдозерлік жұмыстардың ауысымдық көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vб=Пк.с*Тауыс* hү,м3 (77)
Мұндағы, һү – үйіндідегі тау жыныстарды үйіп тастау коэффициенті
Vб=1502*8*0,6=7260 м3
Бульдозердің ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пб= Vб:пауыс, м3 (78)
Пб=7260:3=2460 м3
Бульдозерлердің жұмыс паркі мына формула арқылы анықталады:
(79)
Үйіндідегі бульдозерлердің инвенторлық саны мына формула арқылы анықталады:
Nu.y=Nб.ж.*Ки.п (80)
Мұндағы, Ки.ү – инвенторлық парк коэффициенті
Nu.y=3*1,4=4
2.12.Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің
қауіпсіздік техникасы
Үйінді жұмыстарын қауіпсіз жүргізу үйінді қабаттары беткейінің орнықтылығына байланысты
2.13.Ашық тау кен жұмыстарымен бұзылған
жерлерді қалпына келтіру
Кенді ашық әдіспен игергенде басты кемшіліктерінің біріне жер бетінің
Құнарлы топырақты бульдозермен екі жақты үймелеу арқылы жинағанда тілменің
(81)
Мұндағы, һmin – үйменің ең аз биіктігі, м;
m – топырақтың құнарлы қабатының қалыңдығы,м;
ά – бульдозердің құнарлы топырақпен жылжығандағы барынша көп еңкіштігі,
Кқ –қопсу коэффициенті
Карьер алаңында жатқан құнарлы топырақтың көлемі мына формула арқылы
Vk=Sk*hk, м3 (82)
Мұндағы, Sk – карьер алаңының ауданы, м3;
һқ – құнарлы топырақтың қалыңдығы, м;
Sk=ln*Bn, м2;
Sk=4225*961=4060225 м2;
Vk=4060225*0,30=1218067,5 м3
Үйінді бетіндегі құнарлы топырақтың көлемімына формула арқылы анықталады:
Vү =Sү *һқ (84)
Vү =17499166*0,30=52497498 м3
Үйіндінің рекультивацияланатын бетіне құнарлы топырақты төгу жұмыстары былайша жүргізіледі.
L –дің мәні мына формула арқылы анықталады:
,м (85)
Мұндағы, Vc – автосамосвал шанағының сиымдылығы:
2*L=2*3=6
Осылай жұмысты жүргізген кезде квадраттық төбелері автосамовалдың топырақты төгу
Карьер аэрологиясы
Жоба, карьердегі тау-кен жұмыстары жүргізіліп жатқан кезде, Ақжал қорғасын,
Жоғарғы горизонтальдарды ашу, тікелей жергілікті жер бедерінен ішкі оржолдармен
3.1.Ауданның микроклиматы
Ауданның микроклиматы континентальды, жазы ыстық, құрғақ, қысы қатаң және
3.1.2.Карьерді табиғи түрде желдету
Карьерді табиғи түрде желдету, карьер аэрологиясында екі табиғи күшке
Температураның әр-түрлі болуына байланысты.
Диномикалық желге байланысты.
Жылудың негізі болып күннің радиациясы болып табылады немесе өрт
Карьердің структура құрылысына байланысты, табиғи ауа айналымы рецеркуляциялық схема,
Ауа ағыны карьерге келгенде, қозғалыс жылдамдығына байланысты үлкейеді де,
Ауа ағынының бірі болып ОР1В және ОР2В сызықтары аралығында,
??????????????????????????????????????????
??????????????????????????????????????????
??????????????????????????????????????????CУРЕТ
??????????????????????????????????????????
3.1.2.Карьерді табиғи түрде желдетудің параметрлерін анықтау.
Бірінші нүктедегі ауа ағыңыңың жылдамдығы мына формуламен анықталады.
U1=U0 (1+1,14φ1+0,35φ12) (3.13)
мұндағы, φ - өлшемсіз ординат
,рад (3.14)
Мұндағы , а –структуралық ағын
рад
U1=2,3(1+1,14*96+0,350*0,962)=1,6м/с
Екінші нүктедегі ауа ағынының жылдамдығы
U1=U0 (1+1,14φ2+0,35φ22) (3.15)
U2=2,3(1+1,14*(-2,04)+0,350*(-2,04)2)=0,6м/с
Үшінші нүктедегі ауа ағынының жылдамдығы
U3=2,3(1+1,14*(-0,18)+0,350*(-0,18)2)=1,8м/с (3.16)
Шекті қабатының ені мына формула арқылы аңықталады:
В=0,4x , м, (3.17)
В=0,4 2,3=0,92м
Рецеркуляциялық схема бойынша карьерді желдетуге кететін ауаның мөлшері мына
Qaуа=0,077*х*И0*L, м3/с (3.18)
мұндағы, L – карьер ұзындығы, м
Qaуа=0,077*1000*2,34225=748245,5 м3/с
3.2. Карьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу әдістері
Карьер атмосферасын шаң мен улы газдар ластаудың бірнеше көздері
Орналасу жағдайына байланысты олар сыртқы және ішкі нүктелер болып
Ұңғыны бұрғылау кезінде шаң басуға жұмысалған судың мөлшері.
, кг/м
мұндағы, dу — ұңғы диаметрі, м
γб.ж. — бұрғыланатын жыныс тығыздығы
ωж — бұрғылау ұсақтарының негізгі ылғалдылығы, оның жабысқыштығы есепке
ωТ — табиғи ылғалдылығы 45%.
кг/м
Бұрғылау жұмыстары кезінде шаң бөлудің жеделдігі:
, мг/с
мұндағы, к — карьерді желдетудің сүлбесіне байланысты коэффициент
х — бастаудың орынға дейінгі өлшенген қашықтық, 3м
Сх — концентрат қалдығы
φ — өлшемсіз коэффицент.
φ=0,045Кж+0,022, рад
мұндағы, Uж — желдің жылдамдығы, м/с
φ=0,045*2,3+0,022=0,202
мг/с
Ұңғыларды бұрғылау жұмысы кезіндегі шаң шығаруының қосындысы:
, мг/с
мұндағы, Nст — бұрғылау станогының саны
Кб.ж — станоктардың бір қалыпты жұмыс коэффиценті.
Бір жыл ішіндегі барлық станоктарға қажет су мөлшері мына
WQ=Nжұм*Qтәу*qұ*Кб.ж., т/жыл
Мұндағы, Nжұм — бір жылдағы жұмыс күндерінің саны
Qтәу — станоктың тәуліктік өнімділігі, м/тәу
qұ — ұңғыларды бұрғылау кезінде кететін шаң бөлінуге қарсы
Wa=305*25*0,8*33,8=468 т/жыл
Тау —кен массасын экскавациялау кезіндегі шаң бөлінуі мына формул
, м2/с
м2/с
Шаң бөлінудің жалпы қосындысы:
∑Іш.б.=Іш.б.*Пэ.к.*Кб.қ. , м2/с
мұндағы, Пэ.к — эксковатор саны
∑Іш.б.=9,1*6*0,8=7,3 м2/с
Шаң бөлінуді азайту үшін, судың меншікті жұмсалуын 1м3 бойынша
м3/м3
мұндағы, ρс — сұйықтық тығыздығы кг/м3;
ρр — руда массасының тығыздығы кг/м3;
m — руда массасының кеуектілігі м2/м3;
φс — руда массасының салстырмалы массасы;
W — молекуллалық ылғал сиымдылығының ең жоғарғы шегі 25%;
Wm — руда массасының табиғи ылғалдылығы 4,5%;
φ1 — салмақтың проценттік кері тотықтырғыштың проценттік құрамы 2%.
м3 /м3;
Ауысым кезіндегі біркенжардағы ұсатылан тау массасын ылғалдандыруға керекті су
Qауыс=q*Qау.эк., м3/ауыс.
Мұндағы, Qау.эк — эксковатордың ауысымдылық өнімділігі.
Qауыс=0,002*1997,5=2,9 м3/ауыс.
Бір тәулік ішінде кенжардағы барлық эксковаторлар үшін ұсатылған тау
Qтәу= Qауыс*Кж*Пэк*Z, м3/тәу
Мұндағы, Z — тәуоіктік ауысым саны;
Qтәу=2,9*0,8*6*2=4,64 м3/тәу
Шаң басу жұмыстарына қажетті шараның бірі эксковаторлық кенжарларды суландыру
ІМ —1 ауысым кезіндегі ауқыт
Тр=tm+tж+tб+tқ+tс мин
Мұндағы, tm — тиеуге кететін уақыт;
tж — жүкпен қозғалу уақыты;
tб — қосымша уақыт;
tс — кенжарды суландыруға керек уақыт.
Тр=7+10+9+3+15=44 мин.
Суландырғыш машинаның ауысым кезіндегі өнімділігі:
, Т/ауыс
мұндағы, Кп — аз уақытымен машинаны пайдалану уақыты;
F – машинаның жүк көтергіштігі.
т/ауыс.
Суландырғыш машиналардың керекті саны
(3.2.13)
мұндағы, Кр – резерв коэффициенті
Шаң болуға арналған судың жылдық мөлшері:
Qж= Qтәу.п=4,64*305=1415 м3/жыл
Карьер автотранспорттары жұмыс кезіндегі шаң басу.
Автомобиль жолдарын суландыру үшін шаң болу жұмыстарын азайту үшін
Автожолды суландыру кезіндегі ССБ шығынын анықтау:
q=qn*a*l, кг
q=0,8*10*640=5120 кг
Автотранспорт кезіндегі қозғалыстағы шаң шығару жилігі:
, м3/с
мұндағы, х – бастаудан орынға дейінгі ара қашықтық.
, м3/с
Шаң шығарудың жиілігінің қосындысы:
Iш.ж=Iш.ш.*N*Kб.қ , мг/с
Мұндағы, N – автосамосвалдар саны
Iш.ж=249*42*0,8=1793 мг/с
Карьер атмосферасының автотранспорт жұмыс кезіндегі улы газдармен ласталуы.
, кг/с
мұндағы, Q - бір ғана автосамосавдан бір ауысым
L – улы газдың концентрациясы 0,134;
t – ауысым ұзақтығы;
h – бастаудан орынға дейінгі арақашықтық;
К – жолдағы мазут шығыны 0,9 кг/м2
, мг/с
Үйінділеу кезіндегі шаң басу. Үйінді жасау кезінде шаң басу
Үйіндіден шаң бөліну жиілігі:
Iүй=0,72*Cn*φ2*Sүй *Uж, м2/с
Мұндағы, Sүй – үйінді ауданы; Sүй=17499166 м27
Iүй=0,72*5,5*0,2022*17499166*2,3=2072 м2/с
Бұрғылау жұмыстары кезінде шаң басуға кететін шығын:
Зб=Wa*C, тг
Мұндағы, Wa – бұрғылау жұмыстарына кететін су мөлшері;
С– 1т судың құны
Зб=394*12=4728 т/жыл
Экскавациялау кезіндегі шаң басуға кететін шығын:
Зэ=Wжыл*C, тг
Зэ=1206*1,2=14472 тг/жыл
Жолды суландыруға кететін шығын:
За=q*C, тг
Мұндағы, q – автожолды суландыруға кететін ССБ шығыны 5120
За=5120*18=92160 тг
Жалпы шыын:
Зб+Зэ+За=Зж тг/жыл
Зж=4728+14472+92160=111360 тг/жыл.
4. Еңбек қорғау бөлімі
4.1. Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-қатер мен ауруға
себебі зиянды факторларының сипаттамасы
Ашық тау–кен жұмыстарын жүргізуде, жұмысшыларға төмендегі өндірістегі зиянды факторлар
–электрлік өрістің параметрінің шамаларын өсіру;
–қозғалатын технологиялық транспорт;
–өндірістегі жабдықтардың шуы мен дірілі;
–жұмыс орындарының жеткіліксіз жарықталынуы;
–карьер атмосферасының ластануы мен шаңдануы;
–машина мен механизмдердің қауіпті зоналары;
–қауіпті қопару жұмыстарының әсері.
Жаппай қопару жұмыстарынан кейін ауаның ластануы карьер аймағынан да
Тау кен қазындыларын тротилмен аттырғанда СО 30-60 минуттан кейін
Жұмысшыларға әсерін тигізетін жоғарыда айтылған өндірістік факторларының алдын-алу үшін,
Өндірістегі кездесуімүмкін қауіп-қатерден қоғау шаралары.
Санитарлық, гигиеналық шаралар.
Өрттен қорғау және болдырмау шаралары.
Кен қазу жұмыстарымен байланысты апатқа қарсы істері. Апатты жою
4.2. Шаралар
4.2.1.Техникалық шаралар
Құлау мен қопарылудың алдын алу үшін, немесе болдырмау үшін,
Тау жыныстарын құрғатып, оларды карьер мен үйінділердегі жер асты
Карьердің жобалау контурындағы кемерлерді игеру кезінде, жаппай қопару жағдауының
Бульдозерлік үйінділеуде берманың жүк түсіру бойынан көлденең еңкіштігі 30-қа
Тау кен машиналары мен механизмдерді
пайдалану қауіпсіздігі.
Қопару жұмыстарын басталмас бұрын, бұрғылау станоктарын ара қашықтығы 150
Эксковатор горизонталь жолдарда жүргенде немесе көтерілгенде, оның жетекті осі
Автосамосвалдарға жүк артынан тиеледі . эксковатор шөмішін кабинаның үстінен
Электр тогымен зақымданудан алдын-ала
сақтандыру.
1000 Ваттқа дейінгі кернеу жүйесі трансформаторлар арқылы жалғанған
Ашық әдіспен өндіру жұмыстарын жүргізгенде, электр машиналарының корпусын, трансформаторларды
Қол электр машиналары мен құралдарды қоректендіру үшін, 128 В-тан
Қорғаныс жұмыстарын қауіпсіз жүргізу.
Қопару жұмыстарын жүргізу кезінде адамдарға қауіпті зонаның карьердегі радиусы
4.2.5. Шаң-тозаң және улы газдармен күресудің шаралары.
Карьерде атмосфералық жағдайда жақсарту мына мәселерді шешкенде ғана мүмкін,
Жұмыс істелініп тұрған карьердің есеп жобасында, үстемдік етуші желдің
Машина және механизмдер кабиналарын жасанды түрде желдету, яғни кондиционерлер
Қопару жұмыстарын күндізгі уақытта, ауа лебінің қарқыны күшті кезде
Қопарылған тау кен массасын суландыру.
Бұрғылау станоктарының жұмысы кезінде бөлінетін газбен, шады ұстап қалу,
Автотранспорттың жұмыс істеу кезінде, жол бетті суландырады.
Жұмыс орындарын шу мен дірілден қорғау.
— кестесі.
Жұмыс орындарындағы, пайдалы қазындыны ашық әдіспен өндіруде болатын шу
Жұмыс алаңының орналасу орны 2 4 8 16 31
1 2
Эксковатор ЭКГ-8И Аршу жұмыстары
Машинисттің кабинасы
Машинисттік бөлім 94
90 94
90 94
90 94
90 88
86 90
82
Бұрғылау
Бұрғылау станогы СБШ
Машинистің кабинасы
Машиналық бөлім
96
102
96
102
96
102
96
102
94
98
96
96
Тиеу
Эксковатор ЭКГ-8И
Машинистің кабинасы
94
94
94
94
88
90
Өртке қарсы шаралар.
Ғимараттарды, құрылыстарды өртке қарсы қауіпсіздікті қамтамасыз ету үші, карьердің
Карьердің өндіріс алаңында ғимараттар мен құрылыстарды айнала қоршай, су
өртке қарсы құбыплар құрылы дуалынан 5м қашықтықта салынған. Гидронттар
Құбырлардың диаметі мына формула арқылы анықталады:
,
мұндағы, Q – cудың шығыны м3/с.
V – aуа қозғалысының жылдамдығы
, м.
Су көздерінің алдындағы тегеуріндегі мына формула арқылы анықталады:
Нн=1,05*l*A*Q2*Hв, м
Мұндағы, l – құбырлардың ұзындығы, м;
A – құбырлардың шектңк қарсыласу күші;
Q – өрт сөдіруге кететін судың мөлшері, м/сағ;
Нв – геодезиялық тегеурін, м;
1,05 – құбырлардағы жергілікті қарсылықтардың жоюға жоғалатын тегеурінді
Нн=1,05*140*0,0000208*402+2+45=52м.
5. Экономикалық бөлім
5.1. Рудниктегі жұмыс істеу тәртібі
Жобаланған рудниктің жылдық тәртібі үзілмелі. Рудниктің үзілмелі жұмыс тәртібінде,
Тж=Тк-Тм-Тдем, күн
Мұндағы, Тк – календарь бойынша бір жылдағы күндер саны;
Тм – бір жылдағы мейрам күндер саны;
Тдем – бір жылдағы демалыс күндер саны
Тж=365-52-8=305күн.
Тәуліктік режим бір тәуліктей жұмыс ауысымдарының саны және ұзақтылығымен
Рудниктің жылдық тәртібі, жұмысшының кезекті демалысының ұзақтылығына байланысты анықталады:
Тжұм =(Тж-Toт)*К, күн
Мұндағы, Тот – жұмысшының кезекті демалысының ұзақтылығы;
К – жұмыскердің себепті жағдайына байланысты жұмысқа шықпаған
Тжұм =(305-54)*0,96=240 күн.
Жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
, адам/тәулік
мұндағы, Qтәу – жұмыстың тәуліктік көлемі, м3;
Нау – бір адам жұмысының ауысымдылық нормасы;
Ка – нормадан асыра орындау коэффициенті.
Бұрғылау бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
, адам.
Экскавация бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
, адам
Қопару жұмыстары бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
Rдв=5*2=10 адам
Мұндағы, 5 адам ауысымдағы жұмысшылардың саны.
Жүк тиеу бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
адам
Аудару жұмыстары бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
rm= rяв*Кm, адам
мұндағы, Кm – тізімділік құрамының коэффициенті.
,
Бұрғылау бойынша жұмысшылардың тізімділік саны мына формула арқылы анықталады:
rm=2*1,2=3 адам
Экскавация бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
rm=6*1,2=7 адам
Жүк тиеу бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
rm=27*1,2=32 адам
Қопару бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
rm=10*1,2=12 адам
Аудару жұмыстарындағы бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
rm=3*1,2=4 адам
Жұмысшылардың жалпы саны
rл=48 адам,
ал тізім бойынша 82 адамға тең.
Еңбектің ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
(6)
мұндағы, Q – ауысым ішіндегі жұмыстың көлемі, т/м3;
rдв – жұмысқа келген адамдардың саны.
Еңбектің айлық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
(7)
мұндағы, rm – тізімдегі жұмысшылардың саны.
5.2. Рудниктің құрылысына жұмсалатын қаржы есебі.
5.2.1. Тау-кен жұмыстарына жұмсалатын қаражат.
5.2.1. кестесі.
Өндіру жұмыстарының атаулары Өндірудің жолдары көлемі, м 1м3
Тонна ақы, мөлшері теңге/т Сумма млн.теңге
1 2 3 4 5 6
Күрделі ор жол
Тілме ор жол
Тау кен өндірулері
Барлығы 108380
1147500
12000000
493,42
59
550,42 13,04
16,51
66,05
95,06 0,4
0,3
0,5 5,2
4,9
3,3
13,4
5.2.2. Ғимараттар мен құрылыстар салуға жұмсалатын
күрделі қаражат есебі.
5.2.2. – кестесі.
Ғимараттар мен құрылыстар атаулары Көлемі, м3 Көлем бірлігінің құны,
Амортизациялық шамаларының тиімділігі, % Сумма млн.теңге
1 2 3 4 5 6
АБК ғимараттары
Асхана
Көлік шеб.
Кательный
АЗ склады
Тоқ беру объектісі
Материалдық сх.
Барлығы
20000
5119
6000
2000
1630
5000
9000
15384,6
17418,9
17496
23200
23328
50148
45900
30,76
90,04
10,49
46,40
38,02
25,08
41,32
282,11
0,04
0,04
0,02
0,03
0,03
0,05
0,04
1,230
3,60
2,09
1,39
1,14
1,25
1,65
12,00
5.2.3. Жабдық және монтаж алуға жұмсалатын
күрделі қаржы есебі.
Жабдықтардың атаулары Жабдықтардың саны Жабдықтарды сатып алу бағасы, млн/теңге
Жалпы шама мөлшері, % Сумма
1 2 3 4 5 6
Бұрғылау станогі
Эксковатор
Автосамосвал
Бульдозер
Барлығы
Есепке кірмейтін жабдық 20%
Көліктік шығын 5%
Монтаж 20%
Жабдықтарды жинақтау 5%
Артық бөліктер 3%
Складтық шығындар 1%
Барлығы
9
8
56
4
2,90
4,62
1,5
2,41
26,1
36,96
84,00
9,64
136,66
7,8
31,3
7,8
31,3
52,2
156,66
287,06
0,2
0,2
0,2
0,1
5,22
7,3
16,8
9,6
38,9
1,9
7,7
1,9
7,7
12,6
38,9
70,7
5.2.4. Рудниктегі құрылыстар үшін смета бойынша
қорытынды есептеу есебі.
Жұмсалатын қаржы атаулары Сумма, млн, теңге 1m жылдық табыстардың
1 2 3
Тау кен жұмыстарына кеткен шығын
Ғимараттар мен құрылыстар салуға кеткен шығын
Жабдық алуға кеткен шығын
Көліктік шығын
Барлығы
Құрылыс территориясын дайындау
Инструменттері биімдеу шығын
Өндіріс алаңын жабдықтау
Уақытша ғимараттар мен құрылыстар
Табиғатты қорғау рекультивация
Сыртқы тор, сумен жабдықтау
Басқа жұмыстар және шығын
Барлығы
Өндіріс құрудағы дирекциялы қаржы
Жобалық және зерттеулік жұмыс
Үй құрылыс және мәдени тұрғын объектісі
Барлығы
Есі болмаған жұмыстар мен шығындар
Қайтқан суммалар
а) уақытша ғимараттар мен құрылыстар бойынша
Барлығы қайтару суммасы 13,4
12,00
70,7
7,7
103,8
10,4
2,08
10,4
3,4
1,04
0,69
0,52
28,53
2,9
28,6
9,6
41,1
2,06
0,42
2,48 95,06
282,11
287,06
31,3
695,53
69,5
13,9
69,5
23,2
6,95
4,64
3,48
191,17
19,2
191,2
63,3
274,2
13,7
2,74
16,4
5.2.5. Руда мен аршудың өзіндік құнының шығаруының есебі
Карьер мен қимадағы өзіндік құнын шығару үшін, оның шығынының
Сол элементтердің бірі болып, еңбек ақы және амортизация, энергия
5.2.6. Еңбек ақы қорының есебі
Жұмысшылардың мамандығы Разряд Тариф ақы мөлшері Жұмысшылар саны Жылдағы
Яв. Тізімі
1 2 3 4 5 6 7
БАЖ
Бұрғышы
2 Бұрғышылар ком.
3 Аттырушы
4 Аттырушы тау кен жұмысшысы
Экскавация
1 Эксковатор машинисті
2 Көмекші машинисті
Жүк тиеу
1 БелАЗ-540 Машинистінің көмекшісі
Аудару жұмысшысы
Көмекшісі
Барлығы
Салық ФЗП-40%
Аудандық коэффициент-30%
Барлығы
Жұмысшылардың қосымша еңбек ақысы 10%
Барлығы
Әлеуметтік қамтамасыз етуге аударылған ақша 30,5%
Барлығы
7
5
7
4
7
5
8
2
5
6
328,6
506
586,8
443,2
586,8
506
586,8
528
448
420
18
10
10
8
6
4
24
20
3
2
24
14
16
14
10
10
44
40
5
3
3760
3360
3840
3360
2400
5060
10520
9600
1250
720
3,37
1,70
2,25
1,48
1,40
2,56
6,17
5,06
6,14
3,14
33,07
20,22
54,65
200,75
0,21
0,14
203,3
Рудниктегі басқарушылардың және мамандардың еңбек ақысы, сол рудниктегі қызмет
5.2.7. Басқарушылар мен мамандардың еңбек
ақысының есебі.
5.2.7. кестесі
Қызмет атаулары Штаттың қызмет саны Айлық еңбек ақы мөлшері,
Рудниктің директоры
Басты инженер
Өндіріс бойынша басты инженерінің орынбасары
Басты маркшейдер
Басты геолог
Басты энергетик
Басты механик
Өндіріс бөлімінің бастығы
Тау кен мастері
Нормалаушылар
Участок бастығы
Участок маркшейдері
Аттыру жұмыстарының участігінің бастығы
Аттыру жұмыстарының т.к. мастері
Жабдықтарды жөндеу
Барлығы
Аудандық коэффициент
Барлығы
Еңбек ақыны есептеу 30,5% 1
1
1
1
1
1
1
1
3
2
1
2
1
2
1 30
26
24
18
18
18
18
20
15
12
15
13
19
12
10 360
312
288
216
216
216
216
240
180
144
190
156
228
144
120
3216
96480
9969,6
304072,8
Рудниктегі еңбек ақының жалпы қоры мынаған тең:
ОФЗП=2356724+196176=2552900теңге
5.2.8. Материалдық шығынның есебі
5.2.8.кестесі
Материалдар атаулары 1т материал шығынының нормасы Материалдың жылдық нормасы
1 2 3 4 5
Долота шт
Бұрғы штангасы, шт
Ковистің тістері
Детонациялық шнур, м
Атылғыш зат, кг
Индустриалдық май, кг
Есетелмеген материалдар 20%
Барлығы 0,005
0,005
0,002
0,0014
0,5
0,7 1140,8
114,5
0,024
0,0168
6
8,75
143,43 2030
6000
1500
380
20
12 2,4
0,68
3,6
6,3
120
105
1,89
237,98
5.2.9. Электр энергияға кететін шығынның есебі
5.2.9. кестесі
Жабдықтар атауы Пайдалану саны Электро двигатель қуаты квт Пайдаланудың
Квт бекіткен қуат мың Квт/сағ шығындалған энергия
1 2 3 4 5 6 7 8
Бұрғылау станогы
Эксковатор
Есептелмеген жабдықтар
Барлығы
9
8
384
520
1032
1560
43680
39312
206400
312000
50,32
11,70
50,474
23,402
73,87
3,69
73,87
5.2.10. Өнімнің өзіндік құнының есебі
5.2.10. кестесі
№ Атаулары Жалпы құны 1 m рудаға кеткен
1 2 3
1
2
3
4
5
6
7 Еңбек ақы
Еңбек ақысын шығару
Материалдың өз құны
Электр энергия
Амортизация
Барлығы
Есептелмеген
Барлығы
Товар алуға ұсынылған документ 30%
Барлығы 208,8
62,79
237,79
73,84
73,87
657,32
131,464
788,78
236,6
1024 46,43
13,9
52,8
16,4
16,4
145,9
291,8
437,7
131,3
560
5.2.11. Пайда өнімділігінің есебі.
Товар өнімінің құны мына формула арқылы анықталады:
Ц=400*Ап.қ , млн. теңге
Мұндағы, Ап.қ — карьердегі пайдалы қазындылар өндірудегі жылдық өнімділігі.
Ц=400*4,100=1600 млн. теңге
Жалпы НДС мына формула арқылы есептелінеді:
НДСж=Ц*0,2 млн. теңге
НДСж=1,60*0,2=0,320 млн. теңге
Еңбек ақысын НДС-қа аудару мына есептеуден шығады:
НДСа=НДСж-(ОФ-ОС)*0,167 млн. теңге
Мұндағы, ОФ — материалдар шығыны;
ОС — электр энергияға кететін шығын.
НДСа=320-(237,98-73,87)*0,167=267,9 млн. теңге
Түсім балансы мына формула арқылы анықталады:
Пт=(Ц+НДСж)*НДСа-Qө, теңге
Мұндағы, Qө — өнімінің өзіндік жалпы құны.
Пт=(1600+320)-267,9-1024=629 млн. теңге
5.3.Салықтар
Жер салығы мына формула арқылы есептелінеді:
Рж=S*0,3 млн. теңге
Мұндағы, S — карьердегі жерді бөлу және ғимараттардың, тағы
Мүлік салығы сына есептеуден шығады.
Рм=(188,59+325,07+209,9)*0,01=7,23 млн теңге
Мына формула арқылы:
R=Qн*0,05 млн теңге
Мұндағы, Qн — өнімнің өзіндік құны.
R=400*0,005=90 млн. теңге
Салыққа салынатын пайда мына формула арқылы анықталады:
Пс=Кқ-Рж-Рм*R млн. теңге
Мұндағы, Рж — жер салығы, млн. теңге
Рм — мүлік салығы, млн. теңге.
Пс=723,56-2,25-7,23-90=624,1 млн теңге
Түсетін пайда мына формула арқылы анықталады:
Пт=Пс-0,3*Пс, млн. теңге
Пт=624,1-0,3*624,1=436,8 млн теңге
5.4. Рудник жұмысының техника – экономикалық көрсеткіштері
5.4.- кестесі
Көрсетіш атаулары Мәні
1 2
Жылдық өнімділігі
Аршудың жылдық өнімділігі
Тау кен массасының жылдық өнімділігі
Карьер мерзімі
Карьердің тәуліктік өнімділігі
Жұмысшының тізімдегі саны
Жалпы табыс
Баланстық пайда
Таза пайда
Күрделі қаржы
Жалпы өзіндік құны
Тт- ға өзіндік құн
Қазіргі уақытқа келтірілген таза құн (NPV)
№шк3 табыс нормасы
Күрделі қаржыны қайтару мерзімі 4,100 млн. м3
11 млн. м3
12 млн. м3
36 жыл
36065
82
629 млн
470,8 млн
16,4 млн
1024 млн
580 млн
1639,6
492,3
2,5 жыл
6. Геодезиялық бөлім
6.1. Триангуляция
6.1.1. Рекогноцировка
Рекогноцировка трянгуляция пункттерінің жергілікті жерінде бекітілген. Пункттер үшбұрыш формаларын
Профильдің қажетті белгілері бағытпен алғанда еріксіз көрінеді. Бұл үшін
6.1.2. Центрлер мен пунктер.
Пирамидалар және штативті пирамидалар екі жақты пирамидалар болып бөлінеді.
6.1.3. Бұрыштарды өлшеу.
Бұрыштарды өлшеу Т-2, Theo-010 теодолиттерінің үш штативті жүйесінің әр
Бұрыштарды жеке өлшегенде өзінің шегінде болуы керек.
Екі рет жарты өлшеумен жеке алғандағы бұрыштардың айырмашылығы 8”
6.1.4. Трянгуляция дәлдігін алдын ала есептеу.
Элемент сипаттамаларының дәлдігі жақтардың диррекциондық бұрыштарының орташа квадраттық қатесінің
(1)
мұндағы, Аі, Ві – үшбұрыштағы байланыс бұрыштары;
ρп – соңғы жағы.
Дәлдікті алдын-ала есептеуге орташа квадраттық қтені салыстырғанда мына формуламен
В – базис
аі, ві – байланыстырушы бұрыштарды оңтайлы жолымен алынған.
СКО-ның берілген торы.
6.1.5.Полигонометриясы.
Полигонометриялық 1 разрядындағы 4 класы жоғарғы класты мемлекеттік
6.1.6.Ұзындықтарды өлшеу
Ұзындақтарды өлшеуде автодальномердітпайдаланамыз. Ол үшәншә группаға қатысты және ол
Светодальномерлер мына оптарға CM(3); EDM – 2000. Полигонометриялық СМ-3
6.1.7.Полигонометриядағы дәлдіктіалдын ала есептеу
I разрядтағы полигонометриялық алдын ала есептеу 1мл және 2-ші
Полигоометриялық торларды жобалау 2 этаптан тұрады, бірінші 1 разрядтағы
Өлшенген бұрыштың орташа квадраттық қатесі
(2)
мұндағы n-жүріс саны
Диррекциондық бұрыштың орташа кврадаттық қатесі мынаған тең:
(3)
p - түйінге сәйкес келетін жүріс саны
p=3
Жүрістегі диррекциондық бұрыштың ОҚҚ мына формуламен анықталады.
(4)
q –берілген жүрістегі қабырғаның саны.
Түйіндегі полигонометриялық торлардың пункттері мына формалумен анықталады:
(5)
Осы торлардағы полигонометриялық жүрістер әсерімен болады, бұрылыс бұрыштары
6.2.3-інші және 4-інші кластағы нивелирлеу
1. Ниверлік белгілер.
2. Инструменттер және приборлар.
Приборлар және оған жататындар: штатив, нивелир деңгейлі (Н3 типті)
III кластағы нивелирлеу рейканың көмегімен орындалады. Деігейлігі және метрлік
6.3. Жұмыстың орындалу тәртібі
1 Рекогноцировкалау
III класты полигодағы периметр 150 километрден аспауы керек.
2 Нивелирлік жүрісті реперге байланыстыру. IV кластағы
Инструменттегі рейкаларды деігейсіз қолданамыз. Жүрісті түзу бағытқа ауыстырамыз. Жүрістің
6.4. Дала жұмыстары
I, II, III, IV кластағы нивелирлік торлар геометрия- техникалық
Түзулер сипаттамасы Жүрістер ұзындығы
0,25 м 0,5 м 1 м
1 2 3 4
Берілген екі пункттың арасында
Берілген пункт пен бұрыштық нүкте арасында
Екі нүте арасында 2,0
1,5
1,0 8
6
4 16
12
8
6.5. Жүрістер ұзындық шектері
Өндірісте қолдану үшін техникалық нивелирдің 20х үлкейтілген трубасында пайдалынылады.
, (6)
мұндағы, L-полигондағы жүрістің ұзындығы, (км), , жергілікті
6.6. Топографиялық түсіріс
6.6.1.Мензулалық түсіріс
Тау кен саласының жеке бір құрлысында ауданы 5км2 болатын
Жұмыс істеу үшін кипрегель автомат КА 2 қолданылады.
Алдын-ала дайындалған планшетте геодезиялық пункттердің координаталары орналастырылады. Рейка бұрыштарынның
6.6.2. Тахеометриялық түсіріс.
Тахеометриялық түсірісте ауданы 4м2 болатын жерді аламыз. Тахеометриялық түсірісте
мұндағы, n – жүрістегі түзулер саны.
Биіктік қиылыспаушылық см-ден аспау керек.
Түсіріс жасап жатқан кезде, инструменттің өозғалмауын сақтау керек. Станцияда
6.6.3. Топография-геодезия жұмыстарында жобалау
кезіндегі аралас құны.
Жұмысты есептеуде топография-геодезиялық жұмыстар қолданылады. Құнсыздануға байланысты коэффициентті 70деп
1989 жылғы нормативтер бойынша жалпы шығын:
Жұмыстар түрі Жұмыстар көлемі
1 2
Триангуляция
Полигонометрия
Нивелирлеу
План құрылысы
Топографиялық түсіріс 15974,01
2081,215
1087,92
9246
228680,4
Жұмыстың орындалғандағы график пен нормативтік планындағы 1 дана партиясы
Инженер – 1 адам
Аға техник – 1 адам
Жұмысшы – 2 адам
Техник – 1 адам
Монтажшы – 1 адам
Замерщик – 1 адам 9000
8000
7000
7000 барлығы 7 адам
5000
5000
7. Маркшейдерлік бөлім
Маркшейдерлік қызмет ашық кеннің салынуы және эксплуатациялануы кезеңдеріндегі тау
Маркшейдерлік жұмыстардың әдістері мен нәтижелері пайдалы қазындылар кендерін барлағанды,
Тау кен кәсіпорнын жлбалағанда төмендегі маркшейдерлік жұмыстар жүргізіледі:
карьер алаңы аймағында жобалау, зерттеу жұмыстарын орындау және қабылданған
пайдалы қазындылар кен орнын қазу әдісін негіздеу және есептеу.
Карьер алаңындағы учаскелерге ғимараттар мен құрылыстарды орналастыру. Жобаланған құрылыстарды
геологтармен бірге пайдалы қазындының өндірістік қорларын есептеу және тау
Тау кен кәсіпорнын салғанда маркшейдер төмендегі жұмыстарды жүргізеді:
барлық негізгі құрылыстар мен күрделі тау кен қазбаларының арасындағы
өндіріс аймағын тірек және түсіріс жүйелерімен маркшейдерлік қамтамасыз ету;
құрылыстар мен тау кен қазбаларының жобадағы геометриялық элеметтерін жер
құрылыстарды салу және тау кен қазбаларын қазу арасында орындалу
жобалық шешімдердің сақталуын қадағалау үшін маркшейдерлік бақылау жасау.
Кенді ашық әдіспен қазу технологиясының ерешеліктеріне байланысты карьердегі маркшейдерлік
Тау кен жұмыстар қоспасының едәуір көлемін үздіксіз тасымалдау және
7.1. Маркшейдерлік тірек және түсіріс жүйелері.
Кенді ашық әдіспен қазу кезінде пландық және биіктік тірек
Карьерде геодезиялық тірек жүйелері былайша жүргізіледі:
Мемлекеттік геодезиялық жүйелер (триангуляция, полигонометрия және І, ІІ, ІІІ,
Жиілету жүйелері — триангуляциялық және 1;2 разрядтық полигонометриялық жүйелер.
Гоедезиялық жүйелер пнкттері маркшейдерлік тірек жүйесін дамытудың негізі болып
Тірек жүйесінің құрылымын жер бетінің бедерін кеніштердің қалай орналасқанына,
Үшбұрыштардағы бұрыштарды өлшеу қиылыспаушылығының орташа квадраттық қателігі 1-інші разрядтық
Тірек жүйелерін құру кезінде мына төмендегі шарттарды орындауға тиісті:
карьер ернеулеріндегі және үйінділердегі пункттерді біркелкі орналастыру;
тау кен жұмыстары алаңдарынан әр пункттің өзара көрініп тұруын
мүмкіндігінше пункттердің ұзақ уақыт сақталып тұруын қамтамасыз ету;
карьердің жылжымайтын ернеуінде пункттерді неғұрлым жақын орналастыру;
тау кен жұмыстарының болашақта дамуын және бұзылған жерлерді рекультивациялауды
Маркшейдерлік жұмыстардың қажетті дәдігін қамтамасыз ету үшін, пландық тірек
Тірек жүйесі пунктерінің биіктіктері ІІІ және ІV кластық нивелирлеу
7.2. Пландық түсіру негіздемелерін құру әдістері.
Пландық түсіру негіздемелерін пункттерінің орындары аналитикалық жүйелер негізінде, геодезиялық
Түсіру негіздемелерін құру әдістері жер бедеріне, көлеміне, түріне, карьердің
Карьерде көбінесе кері қиылыстыру әдісі қолданылады. Р нүктесінің координаталарын
Полярлық әдісте түсіру пункттеріне дейінгі ара қашықтықтар жарық ара
Бұлардың орташа қателігі +0,1мм-ден аспауы керек. әр нүкте үшін
7.3. Биіктік негіздемесін жасау.
Түсіру жүйелері пункттерінің биіктіктері геометриялық немесе тригонометриялық нивелирлеу арқылы
Карьердегі геометриялық нивелирлеуде техникалық нивелирлеу (Н-3, Н-3к) кез келген
Тұйықталған немесе реперлер арасындағы жүрістерде нивелирлеу тек бір бағытта
Шағын триангуляция жүйелерінде горизонталь бұрыштарды өлшеумен қатар тригонометриялық нивелирлеу
(1)
мұндағы, L – екі нүкте арасындағы горизонталь ара қашықтық,
i – аспап биіктігі, м;
V – нысаналау биіктігі, м;
f – жердің қисықтығы мен рефракциясына түзетулер.
Тригонометриялық нивелирлеу жүрістерінің ұзындығы 2,5км-ден аспауы қажет және олардың
Биіктік қиылыспаушылығы белгіленген шектен аспаса, онда оны кері таңбамен
Тригонометриялық нивелирлеудің дәлдігін мына формула арқылы бағаланады:
(2)
мұндағы, mi – гoризонталь ара қашықтықты өлшеудің орташа квадраттық
mδ – көлбеу бұрыштық орташа квадраттық қателігі.
7.4. Карьердегі маркшейдерлік түсірістер.
Пайдалы қазындылар кендерін ашық әдіспен қазғандағы маркшейдерлік түсірістердің негізгі
Карьердегі егжейтегжейлі түзетудің мерзімдері кен орнының ерекшеліктеріне және жұмыс
Маркшейдерлік арнайы жұмыстардың ішінде егжейтегжейлітүсіріс және өлшеу жұмыстары үлкен
Карьердегі түсіру объектілеріне мыналар жатады:
а) жер бетінің бедері мен ситуациясы;
б) ашық кен қазбаларының элементтері (кемерлердің, жартылай оржолдардың, тілме
в) барлау қазбалары және жер бетіндегі көрініп тұрған геологиялық
г) қауіпті аймақтар шекаралары;
д) карьердегі және тау жыныстары үйіндісіндегі көлік жолдары, тау
е) құрылыстар, электр тарататын желілер
Кен қазудың жағдайына және егжейтегжейлі түсірісті қажетті дәлдікпен қамтамасыз
7.4.1. Карьердегі тахеометриялық, мензулалық және
ординаталық түсірістер.
Тахеометриялық түсіріс әдісі кіші карьерлерде оның жекеленген учаскелерін, аршылған
Тахеометриялық түсірістерді әддеттегі теодолиттахеометрлерді немесе тахеометриялық түсірісті жеңілдететін және
Осы аспаптардың дүрбілерінің көзжетер жерінде намографиялық қисық сызықтар кескінделген,
Мензулалық түсіріс тез арада үлкен бір территорияны түсіру қажет
Ординаталық әдіс карьер кемерінің шағын ғана жерлерін түсіру кезінде
Түсірілетін нүктелердің пландық орны сол нүктелерден түсірілген перпендикуляр (ординаталар)
Алаңдарды нивелирлеу әдісі скреперлер мен бульдозерлерді қолданып, ұсақ тау
Түсіру кезінде мынадай жұмыстар жүргізіледі:
а) торды жиілету және жойылған квадраттарды қалпына келтіру;
б) квадраттардың төбелерін нивелирлеу;
в) контурдың орнын анықтау;
г)өлшеулерді өңдеу және планды толықтырып отыру;
Әр бір толықтыру түсірісі алдында барлық қазылған учаскелердегі жойылған
7.5. Карьерлерді жобалау және салу кезіндегі
маркшейделік жұмыстар.
7.5.1. Карьердегі жобалауға және салуға арналған графикалық мәліметтерді әзірлеу.
Тау кен кәсіпорны карьерді салу үшін, негізгі жұмысты өзіне
Жобалаудың әр кезеңіне сәйкес зерттеу жұмыстары жүргізіледі, олар жұмыс
Жоба есептеутүсіндірмеден және сызба комплекстерінен тұрады. Жобаға пайдалы қазындылар
Топографиялық жұмыстар ірі масштабтағы топографиялық пландарды, триангуляция және полигонометрия
Таукен техникалық құрылыстарды және карьерді инженерлікгеодезиялық жобалау мынадай жұмыстарды
Таукен кәсіпорнын салу кезіндегі негізгі маркшедерлік жұмыстарға мыналар жатады:
дайындау процестері, жобаны зерттеу, тірек және түсіру жүйелерін құру;
бөлу, әр түрлі түсірістер және бағыт беру арқылы жобаның
салынған объектілердің геометриялық элементтерінің жобаға сәйкестігін тексеру өлшеулері;
таукен техникалық объектілер мен карьерді іске қосар алдында қажетті
7.5.2. Карьерді салу және таукен жыныстарының жобалау
құжаттарын тексеру.
Карьерді салуға негізгі құжат болып бекітілген жобалар саналады. Жоба
Карьерді салу кезінде маркшейдерлік құрылыс жобасымен жетік танысады; әсіресе
Жобаны жер бетіне көшіру алдында маркшейдер мынадай дайындық жұмыстарын
7.5.3. Жобаның геометриялық элементтерін жер бетіне көшіру.
Таукен кәсіпорнын салу кезіндегі негізгі маркшейдерлік жұмыстарға жобадағы геометриялық
дайындық жұмыстары, жобаны егжейтегжейлі зерттеу, тірек және түсіріс жүйелерін
жоба элементтерін жер бетіне көшіру, бөлу жұмыстары, тірек және
жоба бойынша салынған объектілердің геометриялық параметрилерінің дұрыстығын тексеру мақсатымен
таукен техникалық объектілерін және ашық кенді пайдалануға беру үшін,
Жобадағы нүктелерді жер бетіне көшіру үшін, полярлық, бұрыштық және
??????????????????????????????????????????????? сурет 113бет
Белгілі А және В тірек пунктеріі арқылы С нүктесінің
(3)
Ал, β бұрышының мәні мына төмендегі формула бойынша анықталады:
β=άВС- άВА
Полярлық бұрышты жергілікті жерге көшіру үшін, теодолитті В нүтесіне
Осылай тағы да бұрышты вертикальдөңгелектің екінші жағдайында құрады. әр
Жер бетіне горизонталь қашықтықты салу үшін, С нүктесі бағытына
(6)
Содан кейін ВС бағыты бойымен көлбеу ара қашықтық S-ті
Бұрыштық қиылыстыру әдісінде С нүктесінің А және В тірек
Ол үшін άВС және άАС диррекциондық бұрыштарының мәндері мына
Содан кейін βА және βВ бұрыштарын есептейміз:
βА=άАВ- άАС
Теодолит дүрбісінің екі жағдайында АС және ВС бағыттары
Орташа бағыттарды алып, екі бұрышты өлшейді, содан соң оларды
Анықталатын нүкте жанындағы АС және ВС бағыттарының ұштары аа'
Ұзындық қиылыстыру әдісінде жобадағы Р нүктесінің жер бетіндегі орны,
d2 ара қашықтығы план арқылы графикалық жолмен анықталуы мүмкін
(8)
Р нүктесінің орнын анықтаудың дәлдігін жоғарылату үшін, осы нүктедегі
Жобалық полигон әдісі созылып, құрылыстарды темір мен автомобиль жолдарын,
Жобадағы биіктік белгілері жер бетіне көшіру карьерді және құрылыстарды
Алаңдарды тегістеуде салынатын карьердің жобаларында өндір алаңдарының, дайын өндіріс
Алаңды тегістеуге мына құжаттар қажет:
учаскенің 1:200 – 1:500 масштабтағы горизонтальдар 0,2 немесе
тегістелетін алаңдағы бастапқы Р нүктесінің координаталары Х, У
жобаланатын жазықтық созылымының дирекциондық ά және көлбеулік бұрышы,
7.5.4. Көлік жолдарын трассалау кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар.
Карьерді салу және қазу жұмыстарын жүргізу кезінде маркшейдер әр
автомобиль жолдары осьтерінің бастапқы бағытының дирекциондық бұрышы, бұрылу бұрышытары,
трассаның қара және қызыл биіктік белгілері, сондайақ көлбеулігі көрсетілген
ауыстыру центрлері координаталары бар айыру стрелкаларының планы;
болат арқанды әуе жолдары тіректерінің координаталары мен биіктіктері;
конвейер жолдарының планы мен бойлық профильдері.
7.5.5. Ор жолдарды қазғандағы маркшейдерлік жұмыстар.
Ор жолдар жүргізілетін тау жыныстарының ерекшелітріне, жер беті бедеріне
Осы жұмыстарды орындау үшін, маркшейдер мына жоба материалдарын пайдаланады:
ор жолдың планы, одан түйісу нүктелерінің координаталары, түйіскен бағыттардың
ор жолдың бойлық қимасы, онда жер бетінің профилі, қара
ор жолдың ерекше жерлерінің көлденең қималары;
жарылыс қазбалары орналасқан пландар.
Ор жолдарды қазудың ең көп таралған әдістеріне төмендегілер жатады.
ор жолды тік беткей бойынша қазып, тау жыныстарын құлама
ор жолды көліксіз драглайнмен құмдақ, жұмсақ, тығыз және ұзақ
оржолды қазып, тау жыныстарының жоғарғы жиектері бойында орналастыру немесе
Оржолды екінші және үшінші әдістермен қазғанда ор жолдың осі
Ор жолдың көлбеулігі нивелир арқылы беріліп, ор жол осі
Жарылыстан кейін маркшейдер ор жолды және қопарылған тау жыныстарды
Түсіріс нәтижелерінен сызылған план және профильдер арқылы қопарылған таукен
7.6. Ашық таукен жұмыстары процестерін маркшейдерлік
қамтамасыз ету.
7.6.1. Бұрғылаужарылыс жұмыстарын маркшейдерлік
қамтамасыз ету.
Ашық әдіспен кені игергендегі тасты және жартылай тастыма аршыма
Ұңғыларды горизонттық жұмыс алаңында кемердің жоғарғы жегіне параллель етіп
Карьердің маркшейдерлік қызметі бұрғылаужарылыс жұмысына қажетті графикалық материалдарды дайындап,
Карьердегі бұрғылаужарылыс жұмыстары төмендегі маркшейдерлік жұмыстарды дер кезінде жүргізуді
маркшейдерлік түрісір нәтижесінде қопарылатын жердің планы мен қимасы ірі
бұрғылау –жарылыс ұңғыларының параметрлеріне сәйкес жарылыс жобасы жасалынады;
жобадағы барлық ұңғырлардың қопарылатын жұмыс алаңы бетіндегі орындры белгіленеді;
жарылыс ұңғырлары бұрғыланғаннан соң маркшейдерлік түсіріс нәтижесінде қопарылатын блоктың
бұрғыланған ұңғылардың тереңдігі анықталып, олардың орындарының жобаға сәйкестігі тексеріледі;
жарылыстан кейін маркшейдерлік түсіріс жүргізіліп, қопарылған таукен жыныстары қоспасының
Әр бір жаппай жарылыс жобасын жасау 1:500 немесе 1:1000
Қопарылатын блоктағы ұңғыларды бұрғылап болған соң, маркшейдер кемердегі жарылыс
??????????????????????????????????????????????????
сурет
??????????????????????????????????????????????????
1(a) – суретте эклиметр және рулетка арқылы кемер беткейін
Телескопиялық штанга мен рулетканың көмегімен керпешті профильдік (1(в) –
сурет Штангадан горизонталь қашықтыққа сәйкес келетін есептеу алынады, ал
Жобаланған жарылыс ұңғыларының сағаларын жұмыс алаңына көшіру, маңайда орналасқан
Қопарылған блок карьер контурына жақын орналасқанда және күрделі жартылай
қопарылатын блоктың 1:500 немесе 1:1000 масштабтағы планын жасап, онда
план масштабында бұрғылау ұңғылары арқылы кемердің көлденең қималары жасалынып,
7.6.2. Таукен жыныстары қоспаларын экскавациялау кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар.
Ашық кендегі қазутиеу жұмыстары кезінде маркшейдерлік қызмет мынадай түсірістер
аршыма жұмыстары және пайдалы қазынды өндіріліп, жатқан жерлерді
есеп беру кезінде өндірілген пайдалы қазынды мен аршылған тау
қазу жүйесі элементтері параметрилерінің жобаға сәйкес сақталып отырылуын уақытылы
қазутиеу және тасымалдауға арналған таукен құралжабдықтарының дұрыс құрастырылуын және
карьердегі қазутиеу жұмыстарының айлық, тоқсандық және жылдық даму жоспарын
есеп беру кезінде өндірілген пайдалы қазынды мен аршылған тау
аршыма жұмыстары мен пайдалы қазындыны өндіру бағыттарының карьердегі таукен
кемердегі пайдалы қазындының толық қазылып алуын бақылайды.
Карьердегі қазу жүйесінің элементеріне кемерлер, карьердің және кемердің жұмыс
Кемерде жұмыс жасау ұзындығы таукен жұмыстарын жүргізуге дайындалған кемердің
7.6.3. Таукен жұмыстары қоспаларын тасымалдау кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар.
Кенді ашық әдіспен игеру барысында әр түрлі көлік жолдарын
автомобиль жолдарының осьтерінің түйісу нүктелерінің координаталары, бастапқы бағытының диррекциондық
трассаның қара және қызыл биіктік белгілері, сондайақ жобалық көлбеулігі
айыру стрелкалардың айыру центрінің координаталары көрсетілген орналасу планы.
аспалы болат арқанды желілердің тірек центрлерінің координаталары мен биіктіктері
конвейер желісінің планы мен бойлық профилі.
Трассаның түйіскен нүктелерінің жер бетіндегі орындары, олардың белгілі координаталары
Трасса бойымен теодолиттік жүріс жүргізіледі, олардың төбелері трассаның жобадағы
Автомобиль трассаларының бұрылу учаскелеріндегі қисық элементтерді жобадағы шамалары бойынша
Көлік жолдарының жобалық көлбеулігін жер бетіне көшіру мақсатымен геометриялық
Көлік жолдарының карьер ернеуі мен кемерлерінің горизонталь және вертикаль
Ашық кендегі таукен жұмыстарының даму бағытына байланысты көлік жолдарын
7.6.4. Үйінділеудегі маркшейдерлік істі қамтамасыз ету.
Кенді ашық әдіспен қазғанда үйіндідегі тасымалданатын аршыма тау жыныстарының
Үйінді жұмыстарын жоспарлау үшін төмендегі материалдар қажет:
аршыма тау жыныстарының жоспарлау кезеңіндегі көлемі;
бөлінген жердің шекарасы көрсетілген үйіндінің қабылдау қасиеті және оның
жоспарлау алдындағы үйіндінің толықтырылған 1:5000 – 1:2000 масштабтағы планы
Бос тау жыныстары үйінділерінде мынадай маркшейдерлік жұмыстар жүргізіледі:
үйіндіні аспаптар көмегімен түсіру, соның нәтижесінде план мен қимасы
Үйінділеу әдістерін таңдауға қатысу:
көлік жолдарын трассалау, бөлу және профилін жасау;
үйіндінің параметрлерін анықтау: бос тау жыныстары үйінділерінің тұрақтылығын бақылау
сыртқы үйіндіге бөлінген жерді топографиялық түсіру, бұзылатын жерлерден қазылып
Үйіндінің пландары мен профильдерін толықтыру таукен жұмыстары пландарын толықтыру
Геологиялықмаркшейдерлік құжаттарды зерттеп және карьердегі пайдалы қазындылар қорларының жағдайы
Жоспарлауды бастау алдындағы толықтырылудағы геологиялық профильдер мен горизонттық сапалықұрылымдық
Ішкі және сыртқы үйінділерді маркшейдерлік түсіру карьердегі тірек жүйелері
Үйінді бетіндегі түсіру негіздемесі ретінде тірек пункттері арасында жүргізілген
7.6.5. Бұзылған жерлерді рекультивациялаудымаркшейдерлік қамтамасыз ету.
Бұзылған жерлерді рекультивациялау дегеніміз бұзылған жерлердің өнімділігін және халық
Бұзылған жерлерді рекультивациялаудың техникалық кезінде төмендегідей жұмыстар жасалынады:
топырақтың құнарлы қабатын қазып алу, тасымалдау және қоймалау;
таукен жыныстарын үйінділерге сұрыптап қалыптастыру;
үйінділер және карьер ернеулі беткейлерін кесіп еңістету немесе трассалау;
рекультивацияланатын жерлер бетін тегістеу;
жол, гидротехникалық және мелиоративтік құрылыстарды салу;
рекультивацияланатын үйінді беттеріне топырақтың құнарлы қабтын төгу.
8. Арнайы бөлім.
8.1. Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен
құнарсыздануын анықтау.
Таукен кәсіпорнының маркшейдерлік қызметінің негізгі міндеттеріне жер қойнауын тиімді
Пайдалы қазындының жоғалымы деп жер қойнауында қалған немесе өндірілген,
Кен орнын қазудағы жобада қаралған пайдалы қазындының жоғалым
Нормативтік жоғалым қазылатын учаскедегі пайдалы қазындыны толық қазып алғандағы
Экономика тұрғысынан қарағанда жоғалым мен құнарсызданудан болатын экономикалық зардап
Жоспарлық жоғалымнормативтік жоғалым блып табылады, бірақ ол таукен жұмыстарының
Жалпы карьерлік жоғалымдарға ғимараттарды құрылыстарды, шахта оқпандарын, су қоймаларын
Эксплуатациялық жоғалымның А класс тармағына пайдалы қазындының сілемдегі жоғалымы,
Эксплуатациялық жоғалымның Б класс тармағына пайдалы қазындының сілемнен айырып
Пайдалы қазындының жоғалым және құнарсыздану мөлшерін анықтау тікелей, жанама
2 – кестеде пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануының шамалары
Тікелей әдісте пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануын есептеу үшін
(8.1.1)
(8.1.2)
Жанама әдіс пайдалы қазындының жойылған баланстық қорлары мен
Жанама әдісті тек қана блокты толық қазып алғанда қолдануға
Пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануын жанама әдісте мына формулалармен
8.1.2. - кестесі
Параметрдің белгісі Өлшеу өлшемі Суреттеу
1 2 3
Б
Ө
В
П
с
а
Ж
Қ
Т
Т
Т
Т
%
%
%
% Учаскедегі жойылған баланстық қорлар мөлшері
Өндірілген пайдалы қазындының мөлшері
Шығарылған руда массасының мөлшері
Жоғалған руданың мөлшері
Жойылған баланстық қорлардағы пайдалы компоненттің орташа құрамы
Өндірілген пайдалы компоненттің орташа құрамы
Пайдалы қазындының жоғалымы
Пайдалы қазындының құнарсыздануы
Ж=Б-Ө+В
В=Ө+ЖБ
(8.1.5)
Құрама әдісте пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыдануын анықтау тікелей
8.2.Ашық кеннің қазу және енгізу шараларының жоғалымы мен құнарсыздануы.
Қарастырылып отырған кен орны ішкі құрылымының күрдеі түріне ие.
Есепке алынатын кондицияға орай тығыз 4мге дейінгі рудасыз қосындылар
Аталмыш кен орнын қарастыру кезіндегі шұғыл мәселе жоғалым және
Жоғалымдық шығындарды түсіру кезінде таукен жұмыстарын даярлаудағы нақтылы амартизациялық
Бірінші топқа келесі әрекеттер жатады:
кен орнының геологиялық айрықшалығына сәйкес және де (кондицияларына бекітілген)
осы кондицияларға сәйкес болатын жобалау жүйесін талдап алу яғни,
Бос жыныстардың қатысуы әсерінен құнарсыздануды және жоғалымды төмендету үшін
Берілген эксплуатациондық барлау (тік скважина 25×25м торы бойынша), үлкен
Руданың уатылған және өндірілген сапасы аттыру скважиналары бойынша анықталады,
Соқтадағы сынама бойынша қосымша экслпуатациялық барлау жолақтары бос тау
(8.1.7)
(8.1.8)
мұндағы, l – скважинаның тереңдігі;
х1 – бос тау жыныстарының интервалы бойынша қалыңдығы;
х2 – кеннің интервалының қалыңдығы;
Ср– пайдалы кеннің нтервалының құрамы;
в– бос тау жыныстарының интервалы бойынша компоненттерінің құрамы;
Сб– пайдалы компонентің жағдаудағы құрамы.
(1) және (2) формулаларын талдағанда сынаманың методикасында 12м-лік скважинада
Соқтаның сынамасының аттыру скважинасының интервалына ≤2м байланыс арқылы енгізеді.
Бос тау жыныстарын сыртқы үйіндіге тасу транспортты өндіру жүйесі
Екінші топтың шағын жоғалым және құнарсыздану түрі:
аралас тау жыныстарымен бірге;
кесеқимадағы бос тау жыныстарының қалыңдығының жолағы селективтік қазу кезінде
бос тау жыныстарының қалыңдығын 4-10м, кенмен бірге уатылған;
дельвияны алған кезінде.
Қорытынды
Дипломдық жобада Ақжол кен орнын ашу әдісімен игеру кезіндегі
карьердің ұзындығы
карьердің ені
карьердің тереңдігі
карьердің жылдық өнімділігі
аршыма жыныстарының өзіндік құны
пайдалы қазындының өзіндік құны
карьердің жұмыс істеу мерзімі
3400м
50м
300м
12млн.м3
88м3
437,7тг/т
36 жыл
Арнайы бөлімде пайдалы қазындыны ашық әдіспен өндіру кезіндегі оның
Пайдаланылған әдебиеттер
Борщ – Компониец В.И. Геодезия. Маркшейдерское дело. –М; Недра,
Маркшейдерские работы на карьерах и приисках. Справочник (В.Н.Попов, К.С.Ворковастов,
Т. Қалыбеков, М.Нурпейісова, Д.Жаркимбаев. Кенді ашық және су асты
Т. Қалыбеков, А.Бегалинов, М.Н.Сандибеков. Ашық таукен жұмыстарының процестері– Алмата:Білім,
Ф.Я.Мотуско Охрана труда. – М; "Высшая школа" 1969
Жалпы жоғалымдар
Жоспарлық
Нормативтік
Нақтылы жоғалымдар
Жобалық жоғалымдар
І класс
ІІ класс
Жалпы карьерлік
Эксплуатациялық
А класс тамағы сілемдегі жоғалымдар
Б класс тармағы қопсытылған пайдалы қазынды жоғалымы
Қазылған кеңістік ішіндегі жоғалымдар
Қазылған кеңістік сыртындағы жоғалымдар





22 шілде 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^