Ақжол кен орны диплом жұмысы
№1143


 МАЗМҰНЫ - www.topreferat.com
Кіріспе
1.Геологиялық бөлім
1.1 Жалпы мағлұматтар
1.2 Кен орнының гелогиялық сипаттамасы
1.3 Орталық алаңның барлау жұмыстары
1.4 Кен орнының гидрогелогиялық сипаттамасы
1.5 Пайдаланудың кентехникалық шарттары
1.6 Кен орнының қорлары
1.7 Кондиция қорының есебі
2. Тау-кен бөлімі
2.1 Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және карьер алаңдарын нұсқаулау
2.2 Кенішті ашу
2.3 Техника экономикалық салыстыру варианттары
2.4 Қазу жүйесі жиынтық
2.5 Кен жыныстары қазуға дайындау
2.6 Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі қауіпсіздік ережес
ережесі
2.7 Қазу –тиеу жұмыстары
2.8 Қазу –тиеу жұмыстарын жүргізудің қауіпсіздік техникасы
2.9 Кен жұмыстарын тасымалдау
2.10 Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік техникасы
2.11 Үйінді жұмыстары
2.12 Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің қауіпсіздік
техникасы
2.13 Ашық-тау кен жұмыстарымен бұзылған жерлерді қалпына
келтіру
3. Карьер аэрологиясы
3.1 Ауданның микроклиматы
3.1.2 Карьерді табиғи түрде жеделдету
3.2 Каьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу
әдістері
4.Еңбек қорғау бөлімі
4.1 Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-
қатер мен ауруға себебі болатын зиянды факторларының
сипаттамасы
4.2 Шаралар
4.2.1 Техникалық шаралар
5.Экономикалық бөлім
5.1 Рудниктегі жұмыс істеу тәртібі
5.2 Рудниктің құрамына жұмсалатын қаржылар
5.3 Салқтар
6.Геодезиялық бөлім
6.1 Триангуляция
6.1.1 Рекогноцировка
6.1.5 Полигонометриясы
6.2 3-іші және 4-ші кластағы нивеллирлеу
6.6 Топографиялық түсіріс
6.6.1 Мензулалық түсіріс
7.Маркшейдрлік бөлім
7.1 Маркшейдірлік тірек және түсіріс жүйесі
7.2 Пландық құру негіздемелерін құру әдістері
7.3 Биіктік негіздемесін жасау
7.4 Карьердегі маркшейдрлік түсірістер
7.5 Карьерді жобалау және жасау
7.6 Ашық тау-кен жұмыстарының процесстері
8. Арнайы бөлім
8.1 Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен құнарсыздануын
анықтау
8.2 Ашық кенің қазу және енгізу шараларының жоғалымы мен
құнарсыздануы
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 71 бет
Пәні: Тау-кен ісі

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ


Кіріспе
1.Геологиялық бөлім
1.1 Жалпы мағлұматтар
1.2 Кен орнының гелогиялық сипаттамасы
1.3 Орталық алаңның барлау жұмыстары
1.4 Кен орнының гидрогелогиялық сипаттамасы
1.5 Пайдаланудың кентехникалық шарттары
1.6 Кен орнының қорлары
1.7 Кондиция қорының есебі
2. Тау-кен бөлімі
2.1 Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және карьер
2.2 Кенішті ашу
2.3 Техника экономикалық салыстыру варианттары
2.4 Қазу жүйесі жиынтық
2.5 Кен жыныстары қазуға дайындау
2.6 Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі қауіпсіздік ережес
ережесі
2.7 Қазу –тиеу жұмыстары
2.8 Қазу –тиеу жұмыстарын жүргізудің қауіпсіздік техникасы
2.9 Кен жұмыстарын тасымалдау
2.10 Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік техникасы
2.11 Үйінді жұмыстары
2.12 Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің қауіпсіздік
техникасы
2.13 Ашық-тау кен жұмыстарымен бұзылған жерлерді қалпына
келтіру
3. Карьер аэрологиясы
3.1 Ауданның микроклиматы
3.1.2 Карьерді табиғи түрде жеделдету
3.2 Каьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу
әдістері
4.Еңбек қорғау бөлімі
4.1 Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-
қатер мен ауруға себебі болатын зиянды факторларының
сипаттамасы
4.2 Шаралар
4.2.1 Техникалық шаралар
5.Экономикалық бөлім
5.1 Рудниктегі жұмыс істеу тәртібі
5.2 Рудниктің құрамына жұмсалатын қаржылар
5.3 Салқтар
6.Геодезиялық бөлім
6.1 Триангуляция
6.1.1 Рекогноцировка
6.1.5 Полигонометриясы
6.2 3-іші және 4-ші кластағы нивеллирлеу
6.6 Топографиялық түсіріс
6.6.1 Мензулалық түсіріс
7.Маркшейдрлік бөлім
7.1 Маркшейдірлік тірек және түсіріс жүйесі
7.2 Пландық құру негіздемелерін құру әдістері
7.3 Биіктік негіздемесін жасау
7.4 Карьердегі маркшейдрлік түсірістер
7.5 Карьерді жобалау және жасау
7.6 Ашық тау-кен жұмыстарының процесстері
8. Арнайы бөлім
8.1 Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен құнарсыздануын
анықтау
8.2 Ашық кенің қазу және енгізу шараларының жоғалымы мен
құнарсыздануы
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Тау-кен өндіу өнеркәсібі үлкен капиталдық салымды қажет ететін,ең көп
Өндіріске жаңа технологияны және заманға сай құрал-жабдықтарды,сонымен қатар автоматизацияның
Негізгі өндірістік процестердің ашу әдісі,өңдеу жүйесі,енгізу технологиясы болуы мүмкін
лық салыстыруы негізінде жасалады,бұл еңбек өнімділігі мен товар өнімділігінің
1.Гелогиялық бөлім
1.1.Жалпы мағлұматтар
Ақжол кен орны Қарағанды облысының шет ауданында орналасқан. Кен
терең емес ойпаттармен бөлінген, шатқал секілді шоқылар сирек кездеседі.
Территорияда климат континентальды, жазы ыстық, құрғақ, қысы қатаң және
1.2.Кен орнының гелогиялық сипаттамасы.
Ақжол полиметалды кен орны Ақжол-Ақсоран түйісуі зоналарының шығыс бөлігінде
Кентасты жердің тура барлау қиылысында баланс қиылыстарын ашады. Жобада
1.3.Орталық алаңның барлау жұмыстары.
Орталық алаңда барлау тік параллельді қиылыс тәсілімен орындалған. Алаңда
Өңдеу бойынша олардың ішінен балансты және алдын-ала балансталған кентасты
1.4. Кен орнының гидрогелогиялық сипаты.
Жоғарыда айтылған аудандағы жер асты суларының негізгі қоректену қайнар
1.5.Пайдаланудың кентехникалық шарттары
Тау жыныстар аумағы әк балшықтармен скарндалған диорит және диабаз
Балансты сульфиті кентастың көлемдік салмағы 3,0т/м3, есептелмес кетастікі
1.6.Кен орнының қорлары
1964-1971 жылдары ПГО “Центрказгелогиясы” кен орнын түбегейлі барлауды
1.7.Кондиция қорының есебі
1.Есептеу блогы бойынша қорғасынның ең өндірістік мөлшері:сульфитті кентаста
2.Қорғасынға аударылатын коэффициент -1,0; мырыш-0,44; күміс-12,5.
3.Аралас кентастар құрамында -2%, тотыққан мырышы бар кентастар
4.Сульффитті кентастардағы баланстық қорларды белгілеу үшін сынамдағы пайдалы компоненттердің
5.Баланстық қорларды белгілеу үшін сынамдағы пайдалы компоненттердің мөлшері:
а) Сульфитті контастарда Pb-0,4%;
б) Аралас кентастастарда Pb-0,5%-тен артық емес.
6.Қорлар есебіне кіретін кентас денелерінің ең аз шамадағы:
а) өңдеудің ашық әдісі үнсін-3м;
б) жер асты өңдеу әдісі үнсін-1м.
2.Тау-кен бөлімі
2.1.Карьердің негізгі параметрлерін анықтау және карьер алаңдарын нұсқаулау
Карьер параметрлерін анықтаудың маңызы зор,өйткені пайдалы қазындылардың өндірістік қорының
Ақжол карьерінің негізгі параметрі ретінде еліиіздегі жұмыс
Ақжол карьерінің треңдігі
Кемер беткесі бұрышы
Кентас қалыңдығы
Кентас созылым ұзындығы
Кемер биіктігі
Пайдаланған қазынды тығыздығы
Карьер ернеуінің беткей бұрышы мына формула арқылы анықталады.
,градус (1)
мұндағы, -кемелердің сақтандыру бермаларымен көлік бермаларымен табандарының
=arctg0,767263427
=400
Шектік аршу коэффициенті мына формула арқылы анықталады:
Кш=(Сn-C0)/Ca ,м3/м3,
Мұндағы Сn –осы кендегі пайдалы қазындыны жер асты әдісімен
Кш =(900-187)/88=8,1,м3/м3.
Карьер алаңның жер бетіндегі ұзындығы мына формула арқылы анықталады.
a) Карьердің жер бетіндегі ені мына формуламен анықталады:
Ln=Lт+2*Hk *ctg ,м,
мұндағы, Lт-карьер түбінің ұзындығы ,м
Ln=3400+2*300* ctg400=4225м
б) Карьердің жер бетіндегі ені мына формуламен анықталады:
Bn=Bg+Hk(ctg +ctg ),м,
мұндағы Bg –карьер түбінің ені,м; ,
бұрыштары сілемнің төнбе бүйір,жату бүйір жағындағы,град
Bn=50+300(ctg400 +400)=961м
Карьердегі тау – кен қазындылар көлемі мына формула арқылы
V т.к.қ =1/3(Bg*Lc+ +Ln*Bn)*Hk , м3.
V т.к.қ =1/3(50*3400+ +4225*961)*300=
430,500 млн. м3.
Карьер контурындағы пайдалы қазындылар көлемі мына формула арқылы анықталады:
V т.п..қ =М*(Hk-hш)* Lc, м3,
мұндағы, hш –шөгінді жыныстардың қалдығы,м.
V т.п..қ =50*(300-20)*3400=47,600 млн. м3.
Аршыма тау жыныстарының көлемі мына формуламен анықталады:
Va= V т.к.қ - V т.п..қ
Va=430,500-47,600=382,900 млн. м3.
Орташа аршу коэффициент мына формуламен анықталады.
Кор =Va / V т.п..қ ,
Кор =(382,900)/47,600=8,0 м3/м3 .
Кор<Кш ,осы жобаланып отырған кен орнын ашық әдіспен қазу
Бір жылдағы жұмысшылардың жұмыс күні мына формула арқылы анықталады.
N=N’-B-n,күн,
мұндағы , N’-бір жылдағы күннің саны,күн; B-бір жылдағы жұмысшылардың
N=365-52-8=305 күн.
Бір тәуліктегі жұмыс ауысымдылығы n=3 ауысым.
Ауысым үзақтығы Т=8 сағ.
Карьердегі пайдалы қазыналар өндірудегі жылдық өнімділігі мына формула арқылы
А=hi*Si((1—r)/(1- ))* ,м3/жыл
мұндағы, hi –тау-кен жұмыстарының төмендеу жылдамдығы,м; Si –вi периодындағы
Si=М*Lc,м2
Si=50*3400=170000 м2
А=8*170000((1-0,04)/(1-0,05))*3=4,100млн м3/жыл.
Карьердегі тау жыныстардың аршу өнімділігі мына формула арқылы анықталады.
Аа=(А/ )* Кор, м3/жыл
Аа=(4,100/3)*8,0=11млн м3/жыл
Карьдегі тау –кен қазындыларын өнлірудегі жылдық өнімділігі мына формула
А т.к.қ =А/ (1+ Кор), м3/жыл
А т.к.қ = (4,100)/ (1+8,0)=11 млн м3/жыл
Карьердің тәуліктік өнімділігі мына формуламен анықталады: аршуда А
А а.тәу =11млн/305=36065 м3/тәу.
кенде А к.тәу =Ак /N, м3/тәу,
А к.тәу =4,100/305=1442 м3/тәу
Карьердің ауысымдылық өнімділігі мына формуламен анықталады:аршуда А а.ауыс
А а.ауыс =36065/3=12021 м3/ауыс.
кенде А к.ауыс = А к.тәу
А к.ауыс =13443/3=4480 м3/ ауыс
Карьердің қызмет ету мерзімі мына формуламен анықталады:
мұндағы, tқ –карьер құрылысының мерзімі,жыл.
Тк =3+(47,600*3/4,100)+2=36 жыл.
2.2.Кенішті ашу
Кен қазудың ашық тәсілін қолданғанда,не болмаса оның карьер алаңында
2.3.Техника экономикалық салыстыру
варианттары.
I.вариант. Ішкі оржолдар арқылы
П=С+К*Е, теңге
мұндағы,С-тасымалдауға кеткен шығын,тг; К-оржолдар
құрылысына кеткен шығын,тг; Е-экономиканы тиімділетудегі мөлшерлеме коэффициент.
С=[Vарш (l+l1)+Vk(l+l2)*q],тг,
мұндағы , l-жер бетімен карьер центірінің ара қашықтығы ,м;
С=392,900(3+4)+47,600(3+6)*0,05=15545000тг.
К= Vор *Са ,тг
мұндағы, Vор -оржолдар көлемі, м3; Са –аршу құны,тг.
Vор =[(H2k.ор/i )*( /2+Hk.ор/tg )*hk], м3
мұндағы, Hk.ор –оржолдар ені,м; -оржолдар ұзындығы,м;
Hk.ор=Ra +0,5в++0,5a+C, м;
мұндағы, Ra – автосамосвалдардың радиусы, м; а,в- автосамосвалдардың
Hk.ор=8,5+00,5*100,9+00,5*30,42+2=18 м;
= Hk.ор * 2*һк *ctg ,м;
=18*2*10* ctg600 =261 м;
Vор =18*18/0,08(261/2+18/ ctg600)*6=108380,89 м3 ;
К=108380,89*2,8=303466,50тг;
П=155435000-303466,50*0,1=15 млн.тг.
II-вариант.Сыртқы оржалдар арқылы ашу.
(Бұл кезде l1 ара қашықтығы азаяды)
С=[Vарш (l1-l2)+Vk (l1-l2)q],тг;
C =382,900(3+3)+47600(3+6)*0.05=136290000 тг.
К= Vор.с *Са ,тг, мұндағы ,
Vор.с=(nk*Hk.ор)2/i+(Вк.гр/2+nk*Hk.ор/3tgLkт)+(nk-1)2*H2k.ор*
Vор.с=(6*18)2/0,08+(261/2+6*18/3ctg600)+(6-1)2-18*18*261/0,08*2+ +(6-2)2*18*18*261/2*0,08+(6-3 ) 2 *18*18*261/2* 0 ,08+(6-4)2 *18* *18*261/2*0,08+18*18*261/2*0,08=32880122;
К=32880122*2,8=92064343тг;
П=136290000+92064343*0,1=22млн.тг;
Техника экономикалық салыстыруда I-ші вариант арқылы ашуға кеткен шығын
Тілік оржолдардың көлденең қимасының ауданы мына формула арқылы анықталады.
Sт.ор=һк(H k.ор+hk*ctg ) , м2
Sт.ор=10*(18+10*ctg600)=255 м2
Трассаның теориялық ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
т.т=(Hб*Hc/iт)*1000,м,
мұндағы, Hб,Hc –трассаның соңғы және бастапқы белгілері,м; iт-трассаның көтерме
т.т=300*1000/80=3750м .
Трассаның нақты ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
T.H= т.т*Ry ,м
мұндағы, Ry –трассаның ұзару коэффициенті
T.H=3750*1,2=4500 м.
Тілік оржардың көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vт.ор=Sт.ор * T.H, м3
Vт.ор=255*4500=1147500 м3
2.4.Қазу жүйесі жиынтық
Кен орнын ашық қазу жүйесінде тау кен қазындыларын қазуға
Ақжол кен орнының геологиялық жағдайымен,кеннің жату жағдайын есептей келе
Аошу өндіру кемерлерінің биіктігі академик Н.В.Мельниковтың формуласы бойынша
Hк=0,7*a ,м,
мұндағы,а-қопарылған тау жыныстарының ені,м; Кк-қопсу коэффициенті,n’-1-ші қатардағы ұңғырлардың ең
a=0,8(Rk-Rт),м
мұндағы, Rk,Rт –эксковатордың төгу және қосу радиусы,м
а=0,8(11,2+13,6)=19,8 м
Hк=0,7*19,8 10,м.
Жұмыс алаңының ені мына формуламен анықталады:
Ш=А+С2+С1+Е+Пэ+вп,м
мұндағы,А-енбе ені,м; С2-кемелердің төменгі жиегі мен транспорт өсінің ара
Енбе ені мына формуламен анықталады:
А=1,5*Rk,м.
A=1,5*11,2=17,8
Ш=17,8+4,5+3,0+5,5+6+4=40,8 м.
Эксковаторлық блоктың ені мына формула арқылы анықталады:
мұндағы, пэ.ауыс-эксковатордың аусымдылық өнімділігі.
б =(24* 1,1*1997,5)/17,8*10=880 м.
Кемерлердегі эксковаторлық блоктың саны мына формула арқылы анықталады:
2.5.Кен жыныстарын қазуға дайындық
Тау кен жұмыстарыын қазуға дайындау тау жыныстарының қоспаларын қазу
механикалық немесе жарылыспен қопсыту.
Ақжол кен орнындағы тау жыныстардың қасиетіне байланысты кен жыныстарын
Кемер табаны бойындағы кедергі мына формула арқылы анықталады:
W=35*d,м
мұндағы,d-ұңғырлар диаметрі,м.
W=35*0,243=9м
W-ны кемерді қауіпсіздік бұрғылау шартымен тексереміз.
Wб=hk*ctg +C,м
Wб=10*ctg60+3=9м
Ұңғылар тік бұрғыланады.
Қатардағы ұңғылардың ара қашықтығы мына формуламен анықталады:
a=m*W,м,
мұндағы,m-ұңғылардың жақындау коэффициенті:
а=0,75*9=7м.
Ұңғырлар қатарларының өзара ара қашықтығы мына формула арқылы анықталады:
в=7м.
Бұрғыланатын блоктың ені мына формуламен анықталады:
Шб.б =W+(n-1)*в,м,
мұндағы,n-ұңғылар қатарының саны
Шб.б =9+(3-1)*7=23 м.
Шарт бойынша бұрғыланатын блоктың көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vб.б=15*Qэ.тәу,м3 ,
мұндағы, Qэ.тәу-эксковатордың тәуліктік өнімділігі, м3 .
Vб.б=15*5592,7=83890,5 м3 .
Бұрғыланатын блоктың ұзындығы мына формуламен анықталады:
Lб.б=
Lб.б=
Ұңғырлар саны мына формула арқылы арқылы анықталады:
қатардғы: nұ=Lб.б/а+1;
108/7+1=14;
болоктағы: ұ = nұ*nқ;
ұ =14*3=42;
Ұңғылар ұзындығы мына формула арқыды анықталады:
Lұ=(1/sinpұ)*(Rк+lас.б),м
мұндағы, lас.б-асыра бұрғылау;
lас.б=10*dy,м;
lас.б=10*0,243=12,м
Lұ=12 м
Оқтамалардың ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
lоқ=Lұ-lт,м,
мұндағы, lт-оқтаманың тығындық коэффициенті.
lт=W* ,м;
мұндағы, -тығындық коэффициенті(0,4 0,7).
lт=0,4*9=3,м
lоқ=12-3=9,м.
Оқтамалар массасы мына формуламен анықталады:бірінші қатардағы ұңғылар үшін,
Qоқ=q*W*hк*a,кг
мұндағы,q-жарылған заттардың меншікті шығыны
Qоқ=0,90*6*10*7=378 кг.
келесі қатардағы ұңғылар үшін.
Qоқ=q*в* hк*a,кг
Qоқ=0,90*7*10*7=378кг.
Бұрғылау станогының ауысымдылық өнімділігі мына формуламен анықталады:
Пб.а=Кn*Ta/(Tн+Тқ),м
мұндағы, Ta-ауысым ұзақтығы,сағ; TнжәнеТқ 1м ұңғыны бұрғылауға кететін негізгі
Кn=(Та-(Тg.a+Tү+Тж.т))/Та,
мұндағы, Тж.т,Тg.a, Tү-дайындау -ақырғы операциялардың регламенттік үзілістердің және жоспарсыз
ТH= сағ;
ТH= сағ;
Пб.а м/сағ.
Бұрғылау станогының жылдық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пб.ж= Пб.а *Па*N,м,
мұндағы,N-бір жыл ішіндегі станоктардың жұмыс күндер саны (280).
Бұрғылау станоктарының жұмыс жасайтын саны мына формула арқылы анықталады:
Nб.ж
мұндағы,qт.ж-ұңғының 1м-нен шығатын қопарылған тау жыныстар қоспасы
q
q м3;
Nб.ж станок;
Ұңғыларды зарядтау үшін әр түрлі құрылымды зарядтау машиналары қолданылады.Тау
2.6. Бұрғылау аттыру жұмыстарын өндірудегі қауіпсіздік
ережесі.
Бұрғылау аттыру жұмыстарындағы техника қауіпсіздігі.
блоктарды бұрғылау үшін,ұңғы торларын бөлу бұрғылар аттыру жұмыстарының жобалау
бұрғылау станогі жоспарланған алаңға орналастырылып,станоктың тұтқасы кемердің төменгі жағынан
бірінші қатардағы ұңғыларды бұрғылау кезінде механизм өздігінен іске қосылған
2.7.Қазу-тиеу жұмыстары
Карьердегі тау-кен қазындыларын қазып көлік жабдықтарына тиеу немесе қазып
Эксковатордың теориялық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.теор=60*E*nk,м3,
мұндағы,Е-эксковатордың сиымдылығы, nk-тиеу кезіндегі шөміштің саны.
nk
мұндағы,Тц.т-жүк тиеуіштің жұмыс циклының ұзақтығы.
nk
Пэ.теор=60*6*2=720 м3/сағ.
Эксковатордың техникалық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.тех=60*Е*nk*Rэ*h,м3;
мұндағы, Rэ-эксковатордың коэффициенті
Rэ м3; (60)
мұндағы,RH=0,85/1,25=0,68;
Пэ.тех=60*6*2*0,68*0,9=416,16 м3/сағ.
Экватордың ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.ауыс= Пэ.тех*Тауыс *Rқ.к ,м3 ;
мұндағы, Rқ.к –эксковатардың қолдану коэффициенті
Пэ.ауыс= 426,16*8*0,6=1997,5 м3 .
Эксковатордың тәуліктік өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.тәу= Пэ.ауыс*nауыс ,м3 ;
Пэ.ауыс= 1997,5*3=5992,5 ;
Жылдық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пэ.ж= Пэ.ауыс*Ng* nауыс ,м3 ;
мұндағы,Ng-бір жылдағы эксковатордың жұмыс күні.
Пэ.ж= 1997,5*240*3=1438200 ,м3 ;
жұмыс жасап жатқан эксковаторлар саны мына формуламен анықталады:
N=A/Пэ.ж , N=12,000млн/1438200=6экс,
Nu*n=8экс;
2.8.Қазу –тиеу жұмыстарын жүргізудің қауіпсіздік
техникасы
Эксковатро горизонталь жолдарда жүргенде немесе көтерілгенде оның жетекті осі
Автомобиль көліктеріне эксковатормен тау-жыныстарын тиеген кезде машинист төмендегі сигналдарды
“Тоқта”-бір қысқа;көлік құралын тиеуге рұқсат ететін сигнал екі қысқа;тиеудің
2.9.Кен жыныстарын тасымалдау.
Ашық кен орнындағы кен жұмыстарын тасымалдауға карьер көліктері қолданылады.Карьер
Карьердегі автосамосвалдардың саны мына формула арқылы анықталады:
Nc=1+(tж+tт.н+tм)/tт ,
мұндағы tж-автосамосвалдардың жүру уақыты
tж=60*(l1/v1+l2/v2+l3/v3),мин,
мұндағы,l1,l2,l3-жүру жағдайы бірдей жол алаңдары,км;v1,v2,v3-
осы алаңдағы автосамосвалдардың жүру жылдамдығы км/сағ.
1- горизынттағы tж=06*(0.3/11+1,5/16+2/28)+60*(2/37+1,5/30+
+0,3/14) = 18 м,
2-горизонттағы tж= 60(0,3/11+1,5/16+2/28)+60*(2/28+1,5/16+0,3/14)=
=18,2мин,
tт.ұ-автосамосвалдың тиеуге маневр жасау уақыты,мин;
tт -автосамосвалдың тиеу уақыты
tт =(qa *Kn )/ E*Кш* *ty ,мин,
Мұндағы, qa –автосамсвалдың жүк көтерімдігі; Kn –эксковатордың шөмішінің толуын
tт мин;
Nc=1+(18,2+1+1,5)/2=10 мин;
Nc=1+(18,2+1+1,5)/2=11.
Карьердегі барлық эксваторды қамтамасыз етіп,жұмыс жасайтын автосамосвалдар саны мына
Nж.а
Nж.а=10+10+11+11=42 автос.
Автосамосвалдардың инвентарлық саны мына формула арқылы анықталады:
Nu.а=Nж.а/ ,
мұндағы, =0,7 0,8-парктің техникалық даяарлық коэффициенті
Nu.а=42/0,76=56.
Автосамсвалдың ауысымдылық эксплуатациялық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Па.а=qa*Kж*Кn.a* Та/Тp ,т
мұндағы,Кж –автосамосвалдардың жүк көтергіштігін пайдалану коэффициенті:Тр- рейс ұзақтылығы,сағ:Кп.а=0,7
Па.а=27*1,8*0,7*8/0,5=544,32 т.
2.10.Карьер көлігі жұмыстарының қауіпсіздік техникасы-
Автокөліктердегі қауіпсіздік ережелерінің негізгі талаптары:
Жол белгілері түзу жағдайда ұсталуы керек.Осылар жүргізушінің жол жағдайымен
Жолға тек қана ақаусыз автосамосвалдар шығарылуы тиіс.Сондықтан барлық көлік
Автосамосвал шамағын көтеріп тиілетін жерге дейінгі қашықтық 30м-ден
Карьдің күрдегі жағдайында жұмыс істеуге,автокөлік құралдарын жүргізуге тек
2.11.Үйінділеу жұмыстары
Пайдалы қазындыларды ашық әдіспен өндіру аршыма тау жыныстарының көлемін
Ақжол карьерінде тау жыныстары автосамосвалдармен тасымалданып,үйінділеуде қуатты ДЗ-118 бульдезері
Үйінді орналасқан жер мына төмендегі талаптарға сай болуы
Үйінділеу алаңның ауданы мына формула арқылы есептеледі:
S0 м2;
мұндағы,H0 –үйінді биіктігі,м;Rp.0 –үйіндегі жыныстардың қалдық коэффициенті (
S0
Түсіру орнының ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
Lт.ұ= Na*ln,м ,
мұндағы, Na-бір мезгілде төгілетін автосамосвалдар саны, ln-автосамосвалдардың төгу және
мұндағы, Nr-бір сағатқа үйіндіге төгетін автосамосвалдар саны; tp.м-автосамосвалдардың төгу
Nс=(Пк.с*Rт.е)/Va ,м
мұндағы, Пк.с-карьердегі аршудағы сағаттық өнімділігі; Rт.е-карьердегі тең емес жұмыстар
Пк.с=Aa.a/8, м3/сағ,
мұндағы, Aa.a-аршудағы ауысымдылық өнімділігі, м3/ау.
Пк.с=12021/8=1502 м3/сағ;
Nc=1502*13/9,9=198;
Va =198*2/60=6 автос;
Lт.ұ=6*20=120 м.
Үйінділеу орнының ұзындығы мына формула арқылы анықталады:
Lү.о=3* Lт.ұ ;
Lү.о=3*120=360 м.
Бульдерлік жұмыстардың ауысымдық көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vб=Пк.с*Тауыс*Һү,м3,
мұндағы, Һү-үйіндідегі тау жыныстарды үйіп тастау коэффициенті (
Vб=1502*8*0,6=7260 м3.
Бульдозердің ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Пб= Vб : nауыс ,м3,
Пб=7260:3=2460 м3.
Бульдозердің жұмыс паркі мына формула арқылы анықталады:
Nб.ж=Vб/Пб,
Nб.ж=7260/2460=3 бульдозер.
Үйіндідегі бульдозердің инвенторлық саны мына формула арқылы анықталады:
Nu.ү=Nб.ж*Кu.ү ,
мұндағы, Кu.ү – инвентарлық парк коэффициенті.
Nu.ү=3*1,4=4.
2.12.Үйінді жұмыстарын жүргізу процесінің қауіпсіздік
техникасы.
Үйінді жұмыстарын қауіпсіз жүргізу үйінді қабаттары беткейінің орнықтылығына байланысты
2.13.Ашық тау-кен жұмыстарымен бұзылған жерлерді
қалпына келтіру
Кенді ашық әдіспен игергенде басты кемшіліктерінің біріне жер бетінің
Құнарлы топырақты бульдозермен екі жақты үймелеу арқылы жинағанда тілменің
l=(A-hmin*ctg )*hmin/(m*Kқ),м,
мұндағы, hmin-үйменің ең аз биіктігі,м;m-топырақтың құнарлы қабатының қалыңдығы,
l=(17,8-40*ctg75)*40/0.3*1,1=110 м.
Карьер алаңында жатқан құнарлы топырақтың көлемі мына формула арқылы
мұндағы, Sk-карьер алаңының ауданы, м3, hқ-құнарлы топырақтың қалыңдығы,м.
Sk =Ln*Вn,м3,
Sk =4225*961=4060225 м2
Vk=4060225*0,3=1218067,5 м3.
Үйінді бетіндегі құнарлы топырақтың көлемі мына формула арқылы анықталады:
Vү=Sү * hқ , м3,
Vү=17499166*0,3=52497498 м3.
Үйіндінің рекультивацияланатын бетіне құнарлы топырақты төгу жұмыстары былайша жүргізіледі.
L
мұндағы,Vc-аватосамосвал шанағының сиымдылығы.
L м,
Осылай жұмысты жүргізген кезде квадраттық төбелері автосамосвалдың топырақты төгу
3.Карьер аэрологиясы
Жоба,карьердегі жұмыстары жүргізіліп жатқан кезде,Ақжол қорғасын,мырыш рудасының кен орны
Жоғарғы горизонтарды ашу,тікелей жергілікті жер бедерінен ішкі оржолдармен қаралған
3.1.Ауданның микроклиматы.
Ауданның микроклиматы континентальды,жазы ыстық,құрғақ,қысы қатаң және ұзаққа созылады.Қаңтар айында
3.2.1.Карьерді табиғи түрде желдету .
Карьерді табиғи түрде желдету,карьер аэрологиясында екі табиғи күшке байланысты
1.Температураның әр-түрлі болуына байланысты.
2.Динамикалық желге байланысты
Жылудың негізі болып күннің радиациясы болып табылады немесе өрт
Карьердің структура құрылымына байланысты,табиғи ауа айналымы реуеркуциялық схема,желдің бағытына
Ауа ағыны карьерге келгенде,қозғалыс жылдамдығына байланысты үлкейеді де,ауа ағынының
Ауа ағынының бірі болып ОP,В және OP2C сызықтары аралығында,х-абциссасы
Карьерді табиғи түрде желдету параметрлерін анықтау.
Бірінші нүктедегі ауа ағынының жылдамдығы мына формула арқылы анықталады:
U1=U0(1+1,14* +0,35* 2),м/с,
мұндағы, -өлшеусіз ординат
=(tg )/a.рад,
мұндағы, -структуралық ағын
=(tg7020’)/0,131=0,96рад;
U1=2,3*(1+1,14*0,96+0,35*0,96*0,96)=1,6м/с.
Екінші нүктедегі ауа ағынының жылдамдығы
U2=U0(1+1,14* +0,35* 2),м/с,
=(tg15)/0,131=2,01рад;
U2=2,3*(1+1,14*(-2,04)+0,35*2,04*2,04)=0,3м/с
Үшінші нүктедегі ауа ағынының жылдамдығы
U3=2,3*(1+1,14*(-0,18)+0,35*0,18*0,18)=1,8м/с (3.16)
Шекті қабатының ені мына формула арқылы анықталады:
в=0,4x,м
в=0,4*2,3=0,92м.
Реуеркуциялық схема бойынша карьердегі желдетуге кететін ауаның мөлшері мына
Qауа=0,077*x* U0 *L,м3/с,
мұндағы, L-карьер ұзындығы,м
Qауа=0,077*1000*2,3*4225=748245,5 м3/с,
3.2.2.Карьердің атмосферасының ластау көздері және шаңбасу
әдістері
Карьер атмосферасын шаң мен улы газдар ластаудың бірнеше көздері
Орналасу жағдайына байланысты олар сыртқы және ішкі нүктелер болып
Ұңғыны бұрғылау кезінде шаң басуға жұмсалған судың мөлшері:
qұңғ=( dұ2 б.ж ( ))/4*100,кг/м,
мұндағы, dұ –ұңғы диаметрі,м; б.ж –бұрғыланатын жұмыс
qұңғ=((3,14*0,243*0,243*3000*(30-4,5))/400=33кг/м.
Бұрғылау жұмыстары кезінде шаң бөлудің жеделдігі:
Iш.б=0,5*x2* *Cx*Uж,мг/с,
мұндағы,к-карьерді желдетудің сүлбесіне байланысты коэффициенті,х-бастаудың орнынға дейінгі өлшенген қашықтық,3м;Сх-концентрат
=0,045*Кж+0,022,рад
мұндағы, Uж-желдің жылдамдығы,м/с.
=0,045*2,3+0,022=0,202,
Iш.б=(1/1,44)*3*3*(0,022)*1,5*2,3=1,53мг/с.
Ұңғырларды бұрғылау жұмысы кезіндегі шаң шығаруының қосындысы
Iш.б =Nст*Кб.ж*Iж.т ,мг/с
мұндағы, Nст-бұрғылау станогының саны, Кб.ж-станоктардың бір қалыпты жұмыс коэффициенті.
Iш.б =1*0.8*1.53=1.22мг/с.
Бір жыл ішіндегі барлық станоктарға қажет су мөлшері мына
WQ = Nжұм*Qтәу*qұ*Кб.ж, т/жыл,
мұндағы, Nжұм-бір жылдағы жұмыс күндерінің саны, Qтәу-станоктың тәуліктік өнімділігі,м/тәу;
WQ =305*25*0,8*33,8=468 т/жыл.
Тау-кен массасын экскавациялау кезіндегі шаң бөлінуі мына формула арқылы
Iш.б =(1/k)*x2*y2 *Ck*Uж,м2/с,
Iш.б =(1/1,44)*4*4*0,202*0,202*5*2,3=9,1 м2/с.
Шаң бөлінудің жалпы қосындысы
Iш.б =Iш.б *Пэ.к *Кб.қ , м2/с,
мұндағы, Пэ.к –эксковатор саны.
Iш.б =9,1*6*0,8=7,3 м2/с.
Шаң бөлінуі азайту үшін,судың меншікті жұмсалуын 1 м3 бойынша
q=0,01*( )*m*[ , м3/м3
мұндағы, -сұйықтың тығыздығы кг/м3; -руда
q=0,01*(1000/3000)*69*[82(25+4.5+6+2+0)]=0,002 м3/м3 .
Ауысымдылық кезіндегі бір кенжардағы ұсатылған тау массасын ылғандыруға керекті
Qауыс=q*Qау.эк; м3/ауыс.
мұндағы, Qау.эк-эксковатордың ауысымдылық өнімділігі.
Qауыс=0,002*1997,5=2,9 м3/ауыс.
Бір тәулік ішінде кенжардағы барлық эксковаторлар үшін ұсатылған тау
Qтәу=Qауыс.*Кж Пэк , м3/тәу
Шаң басу жұмыстарына қажетті шараның бірі эксковаторлық кенжарларды суландыру
IM-1 ауысым негізіндегі уақыт
Тр=tm+tж+tб+ tқ + tс ,мин,
мұндағы, tm -тиеуге кететін уақыт, tб-қосымша
Тр=7+10+9+3+15=44мин.
Суландырғыш машинанаң ауысым кезіндегі өнімділігі
П=(60*Tауыс*Кn*f)/Tp ,T/ауыс
мұндағы, Кn-аз уақытымен машинаны пайдалануи уақыты, f-машинаның жүк көтергіштігі.
П=(60*8*0,8*27)/44=236 т/ауыс.
Суландырғыш машиналардың керекті саны
Пр=(Q*Kp)/П,
мұндағы, Kp-резерв коэффициенті
Пр=(1997,5*0,8)/236=5.
Шаң болуға арналған судың жылдық мөлшері.
Qж=Qтәу.п =4,64*305=1415 , м3/жыл.
Карьер автотранспорттары жұмыс кезіндегі шаң басу.
Автомобиль жолдарын суландыру үшін шаң бөлу жұмыстарын азайту үшін
Автожолды суландыру кезіндегі ССБ шығынын анықтау:
q=qn*a*l, кг;
q=0,8*10*640=5210 кг.
Автотранспорт кезінегі қозғалыстағы шаң шығару жиілігі:
Iш.ш =(1/x)*x2*y2*Cn*Uж, м3/с.
мұндағы,х-бастапқы орынға дейінгі ара қашықтық.
Iш.ш =(1/1,44)*20*0,22*5,5*2,3=249 м3/с.
Шаң шығарудың жиілігінің қосындысы.
Iш.ж =249*42*0,8=1793 мг/с
Карьер атмосферасының автотранспорт жұмыс кезіндегі улы газдармен ластануы.
l=һ*к*(Q*Lұ)/3*6*t ,кг/с,
мұндағы,Q-бір ғана автосамосвалдан бір ауысым кезінде шығатын газ мөлшері
q=(4000*0,134)(20*0,9)/3.6*8=335 мг/с.
Үйінділеу кезіндегі шаң басу.Үйінді жасау кезінде шаң басу жұмыстары
Үйіндіден шаң бөліну жиілігі
Iүй=0,72*Сn*Sүй* -Uж, м2/с.
мұндағы, Sүй-үйінді ауданы, Sүй=17499166 м2.
Iүй=0,72*5,5*0,202*0,202*17499166*203=2072 м2/с.
Бұрғылау жұмыстары кезінде шаң басуға кететін шығын
3б=Wa*C,тг,
мұндағы, Wa-бұрғылау жұмыстарына кететін су мөлшері.С-1т судың құны
Эксковациялау кезіндегі шаң басуға кететін шығын:
3э= Qжыл*C ,тг
3э=1206*1,2=14472тг/жыл;
Жолды суландыруға кететін шығын
3а= qа*C ,тг;
мұндағы,q-автожолды суландыруға кеткен ССБ шығыны 5120 тг.
3а=5120*18=92160 тг.
Жалпы шығыны:
3б+3э+3а=3ж,тг/жыл,
3ж=4728+14472+92160=111360 тг/жыл.
4.Еңбек қорғау бөлімі
4.1.Еңбек жағдайларының және өндірістегі қауіп-
қатер мен ауруға себеп болатын зиянды
факторларының сипаттамасы.
Ашық тау-кен жұмыстарын жүргізуде,жұмысшыларға төмендегі өндірістегі зиянды факторлар әсер
-электірлік өрістің параметрлерінің шамаларын өсіру;
-қозғалатын техникалық транспорт;
-өндірістегі жабдықтардың шуы мен дірілі;
-жұмыс орындарының жеткіліксіз жарықталынуы;
-карьер атмосферасының ластануы мен шаңдануы;
-машина мен механизмдердің қауіпті зоналары;
қауіпті қопару жұмыстарының әсері.
Жаппай қопару жұмыстарынана кейін ауаның ластануы карьер аймағынан да
Жұмысшыларға әсерін тигізетін жоғарыда айтылған өндірістік факторларының алдын-алу үшін,мына
1.Өндірістегі кездесуі мүмкін қауіп-қатерлерден қорғау шаралары.
2.Санитарлық,гигиеналық шаралары.
3.Өрттен қорғау және болдврмау шаралары.
4.Кен қазу жұмыстарымен байланысты апатқа қарсы күрес істері.Апатты
4.2.Шаралар.
4.2.1.Техникалық шаралар.
Құлау мен қопарудың алдын алу үшін,немесе болдырмау үшін,кемердің қауіпсіз
1.Тау жыныстарын құрғатып,оларды карьер мен үйінділердегі жер асты суларымен
2.Карьердің жобалау контурындағы кемелерді игеру кезінде,жаппай қопару жағдайының элементтерінің
3.Бульдезерлік үйінділеуде берманың жүк түсіру бойынан көлденең еңкіштігі 30-қа
4.2.2.Тау-кен машиналары мен механизмдерді пайдалану
қауіпсіздігі.
Қопару жұмыстарын бастамас бұрын,бұрғылау станоктарының ара қашықтығы 150 км
Эксковатор горизонталь жолдарда жүргенде немесе көтерілгенде,оның жетекті осі арт
4.2.3.Электр тогымен зақымданудан алдын-ала
сақтандыру.
1000 Ваттқа дейігі кернеу жүйесі трансформаторлар арқылы жабылған 1000
4.2.4.Қорғаныс жұмыстарын қауіпсіз жүргізу.
Қопару жұмыстарын жүргізу кезінде адамдарға қауіпті зонаның карьердегі радиусы
4.2.5.Шаң-тозаң улы газдармен күресу шаралары.
Карьерде атмосфералық жағдайда жақсарту мына мәселелерді шешкенде ғана мүмкін,оларға
1)Жұмыс істелініп тұрған карьердің есеп жобасында,үстемдік етуші желдің бағыты.
2)Машина және механизмдер кабиналарын жасанды түрде желдету,яғни кондиционерлер орнату.
3)Қопару жұмыстарын күндізгі уақытта,ауа лебінің қарқыны күшті кезде жүргізіледі.
4)Қопарылған тау-кен массасын суландыру.
5)Бұрғылау станоктарының жұмысы кезінде бөлінетін газбен,шаңды ұстап қалу,шаң өткізбейтін
6)Автотранспорттың жұмыс істеу кезінде,жол бетті суландырады.
4.2.6.Жұмысорындарын шу мен дірілден қорғау.
4.2.5-кестесі.
Жұмыс орындарындағы,пайдалы қазындыны ашық әдіспен өндіруде болатын шу мен
Жұмыс алаңының орналасу орны
2
4
8
16
31
63
1
Эксковатор ЭКГ-8И Аршу жұмыстары
Машинистің кабинасы
Машинистік бөлім 94
90 94
90 94
90 94
90 88
86 90
82
Бұрғылау
Бұрғылау стано-
Машинистің кабинасы
Машиналық бөлім
96
102
96
102
96
102
96
102
94
98
96
96
Тиеу
Эксковатор ЭКГ-8И
Машинистің кабинасы
94
94
94
94
88
90
4.3.Өртке қарсы шаралар
Ғимраттарды,қырылыстарды өртке қарсы қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін,карьердің өндіріс алаңына
Өртке қарсы құбырлар құрылыс дуалынан 5м қашықтықта салынған.Гидронттар арасындағы
Құбырлардың диаметрі мына формула арқылы анықталады:
d=0,0188* ,м,
мұндағы,Q-судың шығыны м3/с.V-ауа қозғалысының жылдамдығы.
d=0,0188* =0,76м.
Су көздерінің алдындағы тегеуріндегі мына формула арқалы анықталады:
HH=1,05*l*A*Q2*Hв, м
мұндағы,l-құбырлардың ұзындығы,м;А-құбырлардың шектік қарсыласу күші;Q-өрт сөндіруге арналған судың мөлшері,м/сағ;
Hв-геодезиялық тегеурін,м;1,05-құбырлардағы жергілікті қарсылықтардың жоюға жоғалатын тегеурінді ескертетін коэффициент.
HH=1,05*140*0,0000208*40*40+2+45=52м.
5.Экономикалық бөлім.
5.1.Рудниктің жұмыс істеу тәртібі.
Жобаланған рудниктің жылдық тәртібі үзілмелі.Рудниктің үзілмелі жұмыс тәртібінде,бір жылдағы
Тж=Тк-Тм-Тдем,күн,
мұндағы,Тк-календарь бойынша бір жылдағы күндер саны,Тм-бір жылдағы мейрам күндер
Тж=365-52-8=305 күн.
Тәуліктік режим бір тәуліктегі жұмыс ауысымдарының саны және ұзақтылығымен
Рудниктің жылдық тәртібі,жұмысшының кезекті демалысының ұзақтығына байланысты анықталады.
Тжұм=(Тж-Тот)*к, күн,
мұндағы,Тот-жұмысшының кезекті демалысының ұзақтығы,к-жұмыскердің себепті жағдайына байланысты жұмысқы шықпаған
Тжұм=(305-54)*0,96=240 күн.
Жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
чяв=(Qтәу)/(Hау*ка) ,адам/тәулік, (3)
мұндағы, Qтәу-жұмыстың тәуліктік көлемі, Hау-бір адам жұмысының ауысымдылық нормасы,
Бұрғылау бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
чяв=50/25*1,1=2 адам.
Эксковация бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықтайды:
чяв=7050/2350*1,1=6адам.
Қопару жұмыстары бойынша жұмысшылардың саны мына формула арқылы анықталады:
чяв=5*2=10 адам,
мұндағы,5адам ауысымдығы жұмысшылардың саны.
Жүк тиеу бойынша жұмысшылардың саны мына формула бойыша анықталады:
чяв=1120/37*1,1=27 адам.
Аудару жұмыстары бойынша жұмысшылардың саны мына формула бойынша анықталады:
чт=чяв*Кт,адам,
мұндағы, Кт-тізімділік құрамының коэффициенті.
Кт=Тж/Тж,
Бұрғылау бойынша жұмысшылардың тізімділік саны мына формула бойынша анықталады:
чт=2*1,2=3 адам.
Экскавация бойынша жұмысшылардың саны мына формула бойынша анықталады:
чт=6*1,2=7 адам.
Жүк тиеу бойынша жұмысшылардың саны мына формула бойынша анықталады:
чт=27*1,2=32 адам.
Қопару бойынша жұмысшылар саны мына формула бойынша анықталады:
чт=10*1,2=12 адам.
Аудару жұмысындағы жұмысшылар саны мына формула бойынша анықталады:
чт=3*1,2=4 адам.
Жұмысшылардың жалпы саны чл=48 адам,ал тізім бойынша 82 адамға
Еңбектің ауысымдылық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Рауыс= Qауыс/ чя,т,
мұндағы, Qауыс-ауысым ішіндегі жұмыстың көлемі,т/м3, чя-жұмысқа келген адамдардың саны.
Рауыс=7050/48=146т.
Еңбектің айлық өнімділігі мына формула арқылы анықталады:
Рай= Qай/ чт,т,
мұндағы, чт-тізімдегі жұмысшылардың саны.
Рай=131400/82=1602 т.
5.2.Рудниктің құрылысына жұмсалатын қаржы есебі.
5.2.1.Тау-кен жұмыстарына жұмсалатын қаражат
5.2.1-кестесі
Өндіру жұмыстарының атаулары Өндіру-дің жол-дары көлемі,м3 1м3өнді-
рудегі
құн,
тг Жалпы
құн,
мкн/тг Амортизация-лық шығару
Тонна ақы,мөл-
шері,
теңге/т Сумма
млн.теңге
1 2 3 4 5 6
Күрделі ор жол
Тілме ор жол
Тау-кен өндірулері
Барлығы 108380
1147500
12000000 493,42
59
550,42 13,04
16,51
66,05
95,06 0,4
0,3
0,5 5,2
4,9
3,3
13,4
5.2.2.Ғимраттар мен құрвлыстар салуға жұмсалатын
күрделі қаражат есебі
Ғимраттар мен құрылы-
лыстар
атаулары Көлем м3
Көлем бірлігінің
құны млн/м3 Жалпы құны
млн/тг Амортизациялық шығару
Амортиза-
циялық шамалары-ның тиімділігі% Сумма
млн/тг
1 2 3 4 5 6
АБК
ғимраты
Асхана
Көлік шеб.
Кательный
А3 склады
Тоқ беру
обьектісі
Материал- дық сх.
Барлығы 20000
5119
6000
2000
1630
5000
9000 15384,6
17418,9
17496
23200
23328
50148
45900 30,76
90,04
10,49
46,40
38,02
25,08
41,32
238,11 0,04
0,04
0,02
0,03
0,03
0,05
0,04 1,230
3,60
2,09
1,39
1,14
1,25
1,65
12,00
5.2.3.Жабдық және монтаж алуға жұмсалатын
күрделі қаржы есебі
Жабдықтар атаулары Жабдық-
тар саны Жабдық-
тарды сатып
алу бағасы
млн.тг Жабдық-
тардың
жалпы құны Амортизациялық
шығару
Жалпы
шама
мөлш.
% Сумма
млн.тг
1 2 3 4 5 6
Бұрғылау станогі
Эксковатор
Автосамосвал
Бульдозер
Барлығы
Есепке кірмейтін
жабдық 20%
Көліктік шығын5%
Монтаж 20%
Жабдықтарды
жинақтау,5%
Артық бөлік-
тер 3%
Складтық шығындар 1%
Барлығы 9
8
56
4 2,90
4,62
1,5
2,41
26,1
36,96
84,00
9,64
136,66
7,8
31,3
7,8
31,3
52,2
156,66
287,06 0,2
0,2
0,2
0,1 5,22
7,3
16,8
9,6
38,9
1,9
7,7
1,9
7,7
12,6
38,9
70,7
5.2.4.Рудниктегі құрылыстар үшін смета бойынша қорытынды
есесптеу есебі.
Жұмсалатын қаржы атаулары Сумма млн.тг 1 т.жылдық
табыстардың
шығындары
млн.тг
1 2 3
1.Тау-кен жұмыстарына кеткен шығын
2.Ғимараттар мен құрылыстар салуға кеткен шығын
3.Жабдық алуға кеткен шығын
4.Көліктік шығын
Барлығы
5.Құрылыс территориясын дайындау
6.Инструменттерді бейімдеу шығыны
7.Өндіріс алаңын жабдықтау
8.Уақытша ғимараттар мен құрылыстар
9.Табиғатты қорғау рекуль-я.
10.Сыртқы тор, сумен жабдықтау
11.Басқа жұмыстар және шығын
Барлығы
12.Өндіріс құрудағы дирекциялы қаржы
13.Жобалық және зерттеулік жұмыс
14.Үй құр-с және мәдени тұрмыс обьектісі
Барлығы
15.Есі болмаған жұмыстар мен шығындар
16.Қайтқан суммалар
а)уақытша ғимраттар мен құрылыстар бойынша
Барлығы қайтару суммасы 13,4
12,00
70,7
7,7
103,8
10,4
2,08
10,4
3,4
1,04
0,69
0,52
28,53
2,9
28,6
9,6
41,1
2,06
0,42
2,48 95,6
282,11
287,06
31,3
695,53
69,5
13,9
69,5
23,2
6,95
4,64
3,48
191,17
19,2
191,2
63,3
274,2
13,7
2,74
16,4
5.2.5.Руда мен аршудың өзіндік құнының шығарылуының
есебі
Карьер мен қимадағы өзіндік құнын шығару үшін, оның шығының
5.2.6.Еңбек ақы қорыының есебі
Жұмысшы-
лардың
мамандығы Разряд Тариф
ақы
мөлшері Жұмысшы-
лар саны Жылдағы
ауысым
саны Еңбек
ақының
жылдық
қоры
яв. тізімі
1 2 3 4 5 6
БАЖ
1.Бұрғышы
2.Бұрғышы-лар ком.
3.Аттырушы
4.Аттыру тау-кен жұм.экско-я.
1.Эксковатор машинист
2.Көмекші машинист
1.БелАЗ-540
машин.-ң көмекшісі
Аудару жұмысшысы
Көмекшісі
Барлығы
Салық ФЗП-40%
7
5
7
4
7
5
8
2
5
6
328,6
506
586,8
443,2
586,8
506
586,8
528
448
420
18
10
10
8
6
4
24
20
3
2
24
14
16
14
10
10
44
40
5
3
3760
3360
3840
3360
2400
5060
10520
9600
1250
720
3,37
1,70
2,25
1,48
1,40
2,56
6,17
5,06
6,14
3,14
33,07
20,22
5.2.6.-кестенің жалғасы
Жұмысшы-
лардың
мамандығы Разряд Тариф
ақы
мөлшері Жұмысшы-
лар саны Жылдағы
ауысым
саны Еңбек
ақының
жылдық
қоры
яв. тізімі
1 2 3 4 5 6
Аудандық
коэффициент-30%
Барлығы
Жұмысшы-
лардың қосымша еңбек ақысы10%
Барлығы
Әлеументтік
қамтамасыз
етуге аударылған
ақша 30,5%
Барлығы
54,65
200,75
0,21
0,14
203,3
Рудниктегі басқарушылардың және маманадардың
еңбек ақысы,сол рудниктегі қызмет жұмысшыларының кесте бөлімі және қызмет
5.2.7. Басқарушылар мен мамандардың еңбек ақыларының
есебі
5.2.7.-кестесі
Қызмет атаулары
Штаттың қызмет саны
Айлық еңбек ақы мөлшері
мың/тг
Жылдық
Ф.3Н
мың,теңге
1
1.Рудниктің директоры
2.Басты инженер
3.Өн-с бойынша басты инженердің орынбасыры
4.Басты маркшейдр
5.Басты геолог
6.Басты энергетик
7.Басты механик
8.Өндіріс бөлімінің бастығы
9.Тау-кен мастері
10.Нормалаушылар
11.Участок бастығы
12.Участок маркшейдері
13.Ат-у жұм-ң участ. мсат.
14.Ат-у жұм-ң . маст.
15.Жабдықтарды жөндеу
Барлығы
Аудандық коэф.
Еңбек ақыны есептеу 30,5% 1
1
1
1
1
1
1
1
3
2
1
2
2
2
1
30
26
24
18
18
18
18
20
15
12
15
13
19
12
10
360
312
288
216
216
216
216
240
180
144
190
156
228
144
120
3216
96480
9969,6
304072,8
Рудниктегі еңбек ақының жалпы қоры мынаған тең:
ОФЗП=2356724+196176=2552900 теңге.
5.2.8.Материялдық шығынның есебі
5.2.8.-кестесі
Материалдар атаулары
1т материал шығының нормасы
материалдың жылдық нормасы
Бағасы,тг
Сумма,
млн.тг
1 2 3 4 5
Долота шт.
Бұрғы штатасы,шт
Ковистің тістері
Детонациялық тістер шнур,м
Атылғыш заттар,кг
Индустриалдық
май,кг
Есептелмеген
материалдар 20%
Барлығы
0,005
0,005
0,002
0,0014
0,5
0,7
1140,8
114,5
0,024
0,0168
6
8,75
143,43 2030
6000
1500
380
20
12
2,4
0,68
3,6
6,3
120
105
11,89
237,98
5.2.9.Электр энергия кететін шығынның есебі
5.2.9.кестесі
Жабдық-
тың
аталуы
Пайда
лану
саны Элек
тро
двигат.
қуаты
кВт Жыл-дық
электро
энергия
шығыны
кВт/сағ Пай-ң
мах-ды
қуаты
кВт Электро
энергия шығ. Сумма
млн.тг
1кв бекіт.
қуат.
мың 1кВт/
сағ
шығын
далған
энергия
1 2 3 4 5 6 7 8
Бұр-у
стг-і
Экск-тор
Есептелме
ген
жабдық 20%
Барлығы
9
8
384
520
43680
39312
1032
1560
206400
312000
50,32
11,70
50,474
23,402
73,87
3,69
73,87
5.2.10.Өнімнің өзіндік құнының есебі
5.2.10-кестесі
№ Атаулары Жалпы құны 1т рудаға
0 1 2 3
1
2
3
4
5
6
7 Еңбек ақы
Еңбек ақысын шығару
Материалдың өз құны
Электр энергия
Амортизация
Барлығы
Есептелмеген 20%
Барлығы
Товар алуға ұсынылған
Документ 30%
Барлығы 208,8
62,79
237,98
73,84
73,87
657,32
131,464
788,78
236,6
1024 46,43
13,9
52,8
16,4
16,4
145,9
291,8
437,7
131,3
560
5.2.11 Пайда өнімділігінің есебі
Товар өнімінің құны мына формула арқылы анықталады.
Ц=400*А қ.млн.теңге
Мұндағы, А қ-карьердегі пайдалы қазындылар өндірудегі жылдық өнімділігі.
Ц=400*4,100=1600млн, теңге
Жалпы НДС мына формула арқылы есептелінеді:
НДС =Ц*0,2 млн.теңге
НДС =1,60*0,2=0,320млн,теңге
Еңбек арқылы НДС-қа аудару мынаесептеуден шығады.
НДС = НДС -(ОФ-ОС)*0,167млн.теңге,
Мұндағы, ОФ-материалдар шығыны, ОС- электр энергияға кететін шығын.
НДС =320-(237,98+73,87)*0,167=267,9млн,теңге.
Түсім балансы мына формула арқылы анықталады
П =(Ц+ НДС )* НДС
Мұндағы, Q - өнімнің өзіндік жалпы құны
П =(1600+320)-267,9-1024=629млн.теңге.
5.3.Салықтар
Жер салығы мына формулаға арқылы есептелінеді:
Р =S*0.3 млн.теңге
Мұндағы, S-карьердегі жерді бөлу және ғимараттардың, тағы басқа құрылыстардың,ауданы,м
Мүлік салығы мына есептеуден шығады:
Р =(188,59+325,07+209,9)*0,01=7,23 млн.теңге.
Мына формула арқылы
R=Q *0.05 млн.теңге.
Мұндағы, Q -өнімнің өзіндік құны,
R=400*0.05=90 млн.теңге.
Салыққа салынатын пайда мына формула арқылы анықталады.
П =Кқ- Р - Р *R
Мұнадғы, Р -жер салығы,млн.теңге, Р -мүлік салығы,млн.теңге.
П =723,56-2,25-7,23-90=624,1млн.теңге
Түсетін пайда мына формула арқылы анықталады:
П = П -0.3* П ,млн.теңге.
П =624,1-0,3*624,1=436,8 млн.теңге
Жылдар Түсетін пайда Дисконтировтік
Коэфициент. i=0.18 Нақты ақша
ағыны Сумма
Барлығы
1 436 0,84 366,2
2 436 0,71 309,5
3 436 0,60 261,6
4 436 0,51 222,36
5 436 0,43 187,4
6 436 0,37 161,3
7 436 0,37 175,1
8 436 0,31 113,3
9 436 0,26 95,92
10 436 0,22 82,84
11 436 0,19 69,96
12 436 0,16 56,68
13 436 0,13 47,96
14 436 0,11 39,24
15 436 0,09 34,88
16 436 0,08 30,52
17 436 0,07 26,16
18 436 0,06 21,8
19 436 0,05 17,44
20 436 0,03 13,08
21 436 0,03 13,08
22 436 0,02 8,72
23 436 0,02 8,72
24 436 0,01 4,36
25 436 0,01 4,36 2365,28
Жылдар Түсетін пайда Дисконтировтік
Коэфициент. i=0.35 Нақты ақша
ағыны Сумма
Барлығы
1 436 0,74 322,6
2 436 0,54 273,4
3 436 0,40 174,4
4 436 0,30 170,8
5 436 0,22 95,9
6 436 0,16 69,7
7 436 0,12 52,3
8 436 0,09 39,2
9 436 0,06 26,1
10 436 0,04 17,4
11 436 0,03 13,1
12 436 0,02 8,72
13 436 0,02 8,72
14 436 0,01 4,36
15 436 0,01 4,36
16 436 0,008 3,48
17 436 0,006 2,16
18 436 0,004 1,74
19 436 0,003 1,30
20 436 0,002 0,872
21 436 0,001 0,436
22 436 0,001 0,436
23 436 0,001 0,436
24 436 0,0007 0,305
25 436 0,0006 0,216 1215,94
5.4 Рудник жұмысының техника – экономикалық көрсеткіштері.
5.4-кестесі.
Көрсеткіш атаулары
1
1.Жылдық өнімділігі
2.Аршудың жылдық өнімділігі
3.Тау кен массасының жылдық
өнімділігі
4.Карьер мерзімі
5.Карьердің тәуліктік өнімділігі
6.Жұмысшының тізімдегі саны
7.Жалпы табыс
8.Баланстық пайда
9.Таза пайда
10.Күрделі қаржы
11.Жалпы өзіндік құны
12.Т -ға өзіндік құн
13.Қазіргі уақытта келтірілген
таза құн(NDV)
14.Ішкі табыс нормасы
15.Күрделі қаржыны қайтару
мерзімі 4,100 млн.м
11млн. м
12млн. м
36 жыл
36065
82
629млн
470,8млн
16,4
1024млн
580млн
1639,6
492,3
2,5жыл
6.Геодезиялық бөлім
6.1.Трянгуляция
6.1.1.Рекогноцировка
Рекогноцировка трянгуляция пункттерінің жергілікті жерінде бекітілген.Пункттер үшбұрыш формаларын қамтамасыз
Профильдің қажетті белгілері бағытпен алғанда еріксіз көрінеді.Бұл үшін милиметровка
6.1.2.Центрлер мен пункттер
Пирамидалар және штативті пирамидалар, екі жақты пирамидалар болып бөлінеді.Біз
6.1.3.Бұрыштарды өлшеу
Бұрыштарды өлшеу Т-2,Theo-010 теодолиттерінің үш штативті жүйесінің әр бұрышы
Бұрыштарды жеке өлшегенде өзінің шегінде болуы керек.
Екі рет жарты өлшеумен жеке алғандағы бұрыштардың
айырмашылығы 8 әр түрлі жабдықтардан алғандағы жер бетінен
6.1.4.Трянгуляция дәлдігін алдын ала есептеу
Элемент сипаттамаларының дәлдігі жақтардың дирекциондық бұрыштарының орташа квадраттық қатесінің
бұрыш жақтарының биіктігі 9 аспуы керек, берілген
= + (ctg=A +ctg
Мұндағы A , -үшбұрыштағы байланыс
Дәлдікті алдын- ала есептеуге орташа квадраттық қатені салыстырғанда мына
+ (ctg A +ctg +ctgA
< ;
B-базис,а ,в -байланыстырушы бұрыштарды оңтайлы жолмен алынған.
СКО-ның берілген торы.
6.1.5.Полигонометриясы
Полигонометриялық 1 разрезиндағы 4 класы жоғарғы класты мемлекеттік геодезиялық
6.1.6.Ұзындықтарды өлшеу
Ұзындықтарды өлшеуде біз светодольнометрді пайдаланамыз.Ол үшінші группаға қатысты және
Светодольнометрлер мына топтарға қатысты СМ(3):ЕДМ-200.Палигонометриалық СМ-3 қашықтық өлшеуіштерімен өлшенеді.Светодольнометрмен
6.1.7.Полигонометриядағы дәлдікті алдын ала
1-ші разрядтағы полигонометриялық алдын ала есептеу 1мл және 2-ші
Полигонометриялық торларды жобалау 2 этаптан тұрады, бірінші разрядтағы жобалау
Өлшенген бұрыштың орташа квадраттық қатесі:
m =m
мұндағы n-жүріс саны, m =
Диррекциондық бұрыштың орташа квадраттық қатесі мынаған тең:
М(х,у) = = = =10
P-түйінге сәйкес келетін жүріс саны: P=3.
Жүрістегі диррекциондық бұрыштың ОКҚ мына формуламен анықталады: m
m =
m =
m =
q – берілген жүрістегі қабырғаның саны.
Түйіндегі полигонометрикалық торлардың пункттері мына формуламен анықталады:
Осы торлардағы полигонометриялық жүрістер әсерімен болады, бұрылыс
6.2.3-інші және 4-інші кластағы нивелирлеу
1 Нивелирлік белгілер.
2 Инстументтер және приборлар.
Приборлар және оған жататындар: штатив, ниверлер денгейлі (Н3тиісті)
3 кластағы ниверлеу рейканың көмегімен орындалады. Денгейлі және метрлік
6.3.Жұмыстың орындау тәртібі
1 Рекогноцировкалау.
3- кластың полигондағы периметр 150 км-ден аспау керек.
2 Нивелирлік жүрісті реперге байланыстыру.4
Инструменттегі рейкаларды деңгейсіз қолданамыз. Жүрісті түзу бағытқа ауыстырамыз.Жүрістің максимальдық
4 кластағы ниверлеу 3 кластағы полигонометриялық
Трянгуляция пункттарын белгілейді.
6.4 Дала жұмыстары.
1,2,3,4,5 кластағы ниверлеу торлар геометрия-техника ниверлеу
әдісімен жүргізілді. Техникалық ниверлеудің жүрісі 2 репер арасындағы жобаланған.
түсініктік реперінің кесіндісіне байланысты болып келеді.
Түзулер сипаттамасы Жүрістер ұзындығы
0,25м 0,5м 1м
1 2
Берілген екі пункттың арасында
Берілген пункт пен бұрыштық
Нүкте арасында
Екі нүкте арасында 2,0
1,5
1,0
8
6
4 16
12
8
6.5. Жүрістер ұзындық шектері
Өндірісте қолдану үшін техникалық ниверлердің 20
Визирлік сәуленің нормальды сызығы 200м-ден аспауы керек. Ниверлік жүріс
f =20 (6)
мұндағы, l-полигондар жүрістің ұзындығы, (км),f =200 ,жергілікті
F =10 ММ.
6.6. Топографиялық түсіріс
6.6.1.Мензулалық түсіріс
Тау-кен саласының жеке бір құрлысында ауданы 5км
Жұмыс істеу үшін кипрегель автомат КА 2 қолдананады.
Алдын-ала дайындалған планшетте геодезиялық пункттердің
Координаталары орналастырылады. Рейка бұрыштарының координаталары жазылады, 1,2,3,4 кластағы
Трянгуляция пункттарында (реперлер),мензулалық түсіріп үшін жүргізіледі. Геометриялық нивелирлеуде реперлер
f-мензулалық жүрістен деп алынған сан, n-жүріс жақтарының саны.
6.6.2.Тохеаметриялық түсіріс
Тахеометриялық түсірісте ауданы 4км болатын жерді аламыз. Тахеометриялық
Түсіріс жасап жатқан кезде, инструменттің қозғалмауын сақтау керек. Станцияда
6.6.3.ТОПОГРАФИЯ-ГЕОДЕЗИЯ ЖҰМЫСТАРЫНДА
ЖОБАЛАУ КЕЗІНДЕ АРАЛАС ҚҰНЫ.
Жұмыстың есептеуінде топография-геодезиялық жұмыстар қолданады. Құнсыздануға байланысты коэффицентті 70
1989жылғы нормативтер бойынша жалпы шығын;
Жұмыстар түрі Жұмыстар көлемі
1
Трянгуляция
Полигонометрия
Нивелирлеу
План құрлысы
Топографиялық түсіріс 15974,01
2081,215
1087,92
9246
228680,4
Жұмыстың орындалғандағы график пен нормативтік планындағы 1 дана партиясы
Инженер -1 адам 9000
Аға техник-1адам 8000
Жұмысшы-2 адам 7000
Техник-1 адам 7000 барлығы 7 адам
Монтажшы -1адам 5000
Замершик -1адам 5000
7. Маркшейдерлік бөлім
Маркшейдерлік қызмет ашық кеннің салынуы және
Маркшейдерлік жұмыстардың әдістері мен нәтижелері пайдалы қазындылар кеңдерін барлағанда,
метрополитендер мен туннеелдері және құрлыстарды салғанда қолданылып келеді. Маркшшейдерлік
Тау-кен кәсіпорынын жобалауда төмендегі маркшейдерлік жұмыстар жүргізіледі; карьер алаңы
Пайдалы қазындылар кен орын қазу әдісін негіздеу және есептеу.Карьер
Геологтармен бірге пайдалы қазындының өндірістік қорларын есептеу және тау-кен
Тау-кенкәсіпорын салғанда маркшейдер төмендегі жұмыстарды жүргізеді;
Барлық негізгі қурлыстар мен күрделі тау-кен қазбаларының арасыдағы геометриялық
Құрлыстарды салу және тау-кен қазбаларын қазу арасында
Орындалу сызбаларын жасау мақсатымен маркшейдерлік өлшеулер жүргізу;
Жобалық шешімдедің сақталуын қадағалау үшін маршейдерлік бақылау жасау.
Кенді ашық әдіспен қазу технолгиясының ерекшеліктеріне байланысты карьердегі маркшейдерлік
қарай өлшеулер мен есептеулерді тексеру және дәлдігін анықтау.
7.1 Маркшейдерлік тірек және түсіріс жүйелері
Кенді ашық әдіспен қазу кезінде пландық және немесе полигонометрия
Карьерде геодезиялық тірек жүйелері былайша жүргізіледі;
Мемлекеттік геодзия жүйелері (трянгуляция, полигонометрия және 1.2.3.4 кластың ниверлеу).
Жиілету жүйелері-триангуляциялық жүйелер.
Геодезиялық жүйелер пункттері маркшейдерлік тірек жүйесін дамытудың негізгі болып
Тірек жүйесін құрылымын жер бетінің бедерін кеніштердің қалай орналасқанына,
Тірек жүйелерін құру кезінде мына төмендегі шарттарды орындауға тиісті;
Карьер ернерулеріндегі және үйінділердегі пунктерде біркелкі орналастыру;
Тау-кен жұмыстары алаңдарынан әр пункттің өзара көрініп тұруын қамтамасыз
Мүмкіндігіне ие пункттердін ұзақ уақыт уаұыт сақталып тұруын
Карьердің жылжымайтын ернеуінде пункттерді неғұрлым жақын орналастыру;
Тау-кен жұмыстарының болашақта дамуын және бұзылған жерлерді рекультивациялауды ескеру.
Маркшейдерлік жұмыстардың қажетті дәлдігін қамтамасыз ету үшін, пландық тірек
Тірек жүйесі пункттерінің биіктіктері 3 және 4 кластық ниверлеу
7.2. Пландық түсіру негіздемелерін құру әдістері.
Пландық түсіру негіздемелерін пунктерінің орындары аналитикалық жүйелер негізінде,геодизиялық қиылыстырулармен,
полярлық әдіспен теодолиттік жүрістерімен, тік бұрышты торларды бөлумен, профильдік
Түсіру негіздемелерін қуру әдістері жер бедеріне,көлеміне , түріне,карьердің терендігіне
Карьерде көбінесе кері қиылыстыру әдісі қолданылады.P нүктесінің координаталарын
Полярлық әдісте түсіру пункттеріне дейінгі ара қашықтықтар жарық ара
7.3.Биіктік негіздемесін жасау
Түсіру жүйелері пункттерінің биіктіктері геометриялық немесе тригонометриялық нивелирлеу арқылы
Карьердегі геометриялық ниверлирлеуде техникалық нивелирлеудің (Н-3,Н-3к) кез келген түрлері
Тұықталған немесе реперлер арасындағы жүрістерде нивелирлеу тек бір бағытта
Шағын трянгуляция жүйелерінде горизонталь бұрыштарды өлшеумен қатар тригонометриялық нивелирлеу
Мұндағы,L-екі нүкте арасындағы горизонталь ара қашықтық,м; i-аспап биіктігі,м;V-нысаналау биіктігі,м;f-жердің
Тригонометриялық нивелирлеу жүрістерінің ұзындығы 2,5км-ден аспауы қажет және олардың
Биіктік қиылыспаушылығы белгіленген шектен аспаса,онда оны кері таңбамен жүріс
Тригонометриялық нивелирлеудің дәлдігін мына формула бойынша бағаланады:
(2)
Мұндағы, -горизонталь ара қашықтықты өлшеудің орташа квадраттық
7.4.Карьердегі маркшейдерлік түсірістер
Пайдалы қазындылар кендерін ашық әдіспен қазғандағы маркшейдерлік түсірістердің негізгі
Карьердегі егжей-тегжейлі түзетудің мерзімдері кен орнының ерекшеліктеріне және жұмыс
Карьердегі түсіру объектілеріне мыналар жатады:
а) жер бетінің бедері мен ситуациясы;
б)ашық кен қазбаларының элементтері
(кемерлердің,жартылай оржолдардың,тілме оржолдардың миектері мен ерекше нүктелері),
қопару және құрғату қазбалары,кемерлер арасындағы жүру құрылғылары;
в)барлау қазбалары және жер бетіндегі көрініп тұрған геологиялық құрылымдардың
г)қауіпті аймақтар шекаралары;
д)карьердегі және тау жыныстары үйіндісіндегі көлік жолдары,тау жыныстарының
е)құрылыстар,электр тарататын желілер.
Кен қазудың жағдайына және егжей-тегжейлі түсірісті қажетті дәлдікпен қамтамасыз
7.4.1.Карьердегі тахеометриялық,мензулалық
және ординаталық түсірістер
Тахеометриялық түсіріс әдісі кіші карьерлерде оның жекеленген учаскелерін,аршылған тау
Тахеометриялық түсірістерді әдеттегі теодолит-тахеометрлерді немесе тахеометриялық түсірісті жеңілдететін және
Осы аспаптардың дүрбілерінің көзжетер жерінде камографиялық қисық сызықтар кескінделген,олар
Ал, рейка болса,түсіріс болған жердің ерекше нүктелеріне қойылады.Түсірілетін нүкте
Мензулалық түсіріс тез арада үлкен бір территорияны түсіру қажет
Ординаталық әдіс карьер кемерінің шағын ғана жерлерін түсіру
Түсірілетін нүктелердің пландық орны сол нүктелерден түсірілген перпендикуляр (ординаталар)
Алаңдарды нивелирлеу әдісі сркеперлер мен бульдозерлерді қолданып,ұсақ тау жыныстарын
Түсіру кезінде мынадай жұмыстар жүргізіледі:
а)торды жиілету және жойылған квадраттарды қалпына келтіру;
б)квадраттардың төбелерін нивелирлеу;
в)контурдың орнын анықтау;
г)өлшеулерді өңдеу және планды толықтырып отыру;
Әр бір толықтыру түсірісі алдында барлық қазылған учаскелерді жойылған
7.5.Карьерлерді жобалау және салу кезіндегі
маркшейдерлік жұмыстар.
7.5.1. Карьердегі жобалауға және салуға арналған графикалық
Тау-кен кәсіпорыны карьерді салу үшін, негізгі жұмысты өзіне енгізеді;зерттеу,
Жобалаудың әр кезеңіне сәйкес зерттеу жұмыстары жүргізіледі, олар жұмыс
Жоба есептеу-түсіндірмеден және сызба комлекстерінен тұрады. Жобаға пайдалы қазындылар
Топографиялық жұмыстар ірі масштабтағы топографиялық пландарды, трянгуляция және полинометрия
Тау-кен техникалық құрлыстарды және карьерді инжелік-геодезиялық жобалау мынандай жұмыстарды
енгізеді;құрлыс алаңының ірі масштабтағы пландар, қималар және
Профилдер түріндегі топографиялық негізін жасау;кенді игерудің бас планын құру;жобаның
Тау-кен кәсіпорын салу кезіндегі негізгі маркшейдерлік жұмыстарға мыналар жатады;
Дайындау процестері, жобаны зерттеу, тірек және түсіру жүйелерін құру;
Болу,әр түрлі түсірістер және бағыт беру арқылы жобаның геометриялық
Салынған обьектілердің геометриялық элементердін жобаға сейкестігін тексеру өлшеулері;
Тау-кен техникалық обьектілер мен карьерді іске қосар алдында қажетті
7.5.2.Карьерді салу және тау-кен жыныстарының жобалау құжаттарын тексеру.
Каьерді салуға негі құжат болып бектілген жобалар саналады. Жоба
Карьерді салу кезінде маркшейдір құрылыс жобасымен жетік танысады;әсіресе оның
Жобаны жер бетіне көшіру алдында маркшейдер мынадай дайындық жұмыстарын
7.5.3.Жобаның геометриялық элементтерін
жер бетінекөшіру
Тау-кен кәсіпорнын салу кезіндегі негізгі маркшейдерлік жұмыстарға жобадағы геометриялық
дайындық жұмыстары,жобаны егжей-тегжейлі зерттеу,тірек және түсіріс жүйелерін құру;
жоба элементтерін жер бетіне көшіру,бөлу жұмыстары,тірек және түсіріс жүйелерін
жоба бойынша салынған объектілердің геометриялық параметрлерінің дұрыстығын тексеру мақсатымен
тау-кен техникалық объектілерін және ашық кенді пайдалануға беру үшін,қажетті
Полярлық әдіс.Белгілі А және В тірек пункттері арқылы С
нүктесінің орнын жер бетінде анықтау үшін,полярлық
әдіс қолданылып,жер бетінде
бұрышы мен горизонталь қашықтық
ВС= d шығарылады.Ол үшін планнан
С нүктесінің және
алынады,содан соң ВС қабырғасының
дирекциондық бұрышы және горизонталь
қашықтық d мына формула бойынша есептелінеді.
(3)
(4)
Ал, -бұрышының мәні мына төмендегі формула бойынша анықталады.
(5)
Полярлық бұрышты жергілікті жерге көшіру үшін,теодолитті В нүктесіне орнатады
Осылай тағы да бұрышты вертикаль дөңгелектің екінші жағдайында құрады.Әр
(6)
Содан кейін ВС бағыты бойымен көлбеу ара қашықтық S-ті
Бұрыштық қиылыстыру әдісінде С нүктесінің А және В тірек
Содан кейін және
бұрыштарын есептейміз:
(7)
Теодолит дүрбісінің екі жағдайында АС және ВС бағыттары анықталып,ағаш
Анықталатын нүкте жанындағы АС және ВС бағыттарының ұштары
Ұзындық қиылыстыру әдісінде
жобадағы Р нүктесінің жер
бетіндегі орны, ұзындық
қиылыстыру әдісін қолданып,
А және В нүктелерінен жүргізілген
және радиустарының қиылысқан
жері анықталады. ара қашықтығы
план арқылы графикалық жолменанықталуы
мүмкін немесе мына формула бойынша есептеп шығарылады:
(8)
Р нүктесінің орнын анықтаудың дәлдігін жоғарылату үшін,осы нүктедегі бұрыш
Жобалық полигон әдісі созылып,құрылыстарды темір мен автомобиль жолдарын, электроэнергия
Жобадағы биіктік белгілері жер бетіне көшіру карьерді және құрылыстарды
Алаңдарды тегістеуде салынатын карьердің жобаларында өндір алаңдарының,дайын өндіріс қоймаларының
Алаңды тегістеуге мына құжаттар қажет:
учаскенің 1:200-1:500 масштабтағы горизонталь 0,2 немесе 0,5м арқылы кескінделген
тегістелетін алаңдағы бастапқы Р нүктесінің координаталары х,у және Н
жобаланатын жазықтық созылымының дирекциондық және көлбеулік
7.5.4.Көлік жолдарын трассалау
кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар
Карьерді салу және қазу жұмыстарын жүргізу кезінде маркшейдер әр
1)автомобиль жолдары осьтерінің бастапқы бағытының дирекциондық бұрышы,бұрылу бұрыштары,төбелері арасының
2)трассаның қара және қызыл биіктік белгілері,сондай-ақ көлбеулігі көрсетілген профильдері;
3)ауыстыру центрлері координаталары бар айыру стрелкаларының планы;
4)болат арқанды әуе жолдары тіректерінің координаталары мен биіктіктері;
5)конвейер жолдарының планы мен байлық профильдері;
7.5.5.Ор жолдарды қазғандағы
маркшейдерлік жұмыстар
Ор жолдар жүргізілетін тау жыныстарының ерекшеліктеріне,жер беті бедеріне және
Осы жұмыстарды орындау үшін,маркшейдер мына жоба материалдарын пайдаланады:
1)ор жолдың планы,одан түйісу нүктелерінің координаталарын,түйіскен бағыттардың дирекциондық бұрыштарды,бұрылу
2)ор жолдың бойлық қимасы,онда жер бетінің профилі,сондай- ақ жобадағы
3)ор жолдың ерекше жерлерінің көлденең қималары;
4)жарылыс қазбалары орналасқан пландар;
Ор жолдарды қазудың ең көп таралған әдістеріне төмендегілер жатады.
1)ор жолды тік беткей бойынша қазып,тау жыныстарын құлама беткейге
2)ор жолды көліксіз драглайнмен құмдақ,жұмсақ,тығыз және ұзақ қопарылған тау
3)оржолды қазып,тау жыныстарының жоғарғы жиектері бойында орналастыру немесе ор
Ор жолды екінші және үшінші әдістермен қазғанда ор
Ор жолдың көлбеулігі нивелир арқылы беріліп,ор жол осі бойынша
Жарылыстан кейін маркшейдер ор жолды және қопарылған тау жыныстарды
Түсіріс нәтижелерінен сызылған план және профильдер арқылы қопарылған тау-кен
7.6.Ашық тау-кен жұмыстары
процестерін маркшейдерлік
қамтамасыз ету
7.6.1.Бұрғылау-жарылыс жұмыстарын
маркшейдерлік қамтамасыз ету.
Ашық әдіспен кенді игергендегі тасты және жартылай тастыма аршыма
Ұңғыларды горизонттық жұмыс алаңында кемердің жоғарғы жиегіне параллель етіп
Карьердің маркшейдерлік қызметті бұрғылау-жарылыс жұмысына қажетті графикалық материалдарды
Карьердегі бұрғылау-жарылыс жұмыстары төмендегі маркшейдерлік жұмыстарды дер кезінде
маркшейдерлік түсіріс нәтижесінде қопарылатын жердің планы мен қимасы ірі
бұрғылау жарылыс ұңғылырының параметрлеріне сәйкес жарылыс жобасы жасалынады;
жарылыс ұңғылары бұрғыланғаннан соң маркшейдерлік түсіріс нәтижесінде қопарылатын блоктың
бұрғыланған ұңғылардың тереңдігі анықталып,олардың орындарының жобаға сәйкестігі тексеріледі;
жарылыстан кейін маркшейдерлік түсіріс жүргізіліп,қопарылған тау-кен жыныстары қоспасының көлемі
Әр бір жаппай жарылыс жобасын жасау 1:500 немесе 1:1000
Қопарылатын блоктағы ұңғыларды бұрғылап болған соң,маркшейдер кемердегі жарылыс ұңғыларының
1(а)-суретте эклиметр және рулетка арқылы кемер беткейін түсірудің схемасы
Телескопиялық штанга мен рулетканың көмегімен керпешті профильдік түсіруде штанганы
ролик арқылы жүгі 2 бар рулетканы
1кемердің төменгі жиегіне түсіреді.
Штангадан горизонталь қашықтыққа
Сәйкес келетін есептеу алынады,
ал рулетка бойынша штангадан
кертпештегі түсірілетін нүктеге
дейінгі қашықтығын анықтайды.
Жобаланған жарылыс
ұңғыларының сағаларын жұмыс алаңына көшіру,маңайда орналасқан түсіру жүйелерінен полярлық
Қопарылған блок карьер контурына жақын орналасқанда және күрделі жартылай
1)қопарылатын блоктың 1:500 немесе 1:1000 масштабтағы планын жасап,онда қопарылатын
2)план масштабында бұрғылау ұңғылары арқылы кемердің көлденең қималары жасалынып,онда
7.6.2.Тау-кен жыныстары қоспаларын экскавациялау
кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар.
Ашық кендегі қазу-тиеу жұмыстары кезінде маркшейдерлік қызмет мынадай түсірістер
аршыма жұмыстары және пайдалы қазынды өндіріліп,жатқан жерлерді дер кезінде
есеп беру кезінде өндірілген пайдалы қазынды мен аршылған тау
қазу жүйесі элементтері параметрлерінің жобаға сәйкес сақталып отыррылуын уақытылы
қазу-тиеу тасымалдауға арналған тау-кен құрал-жабдықтарының дұрыс құрастырылуын және тұрақты
карьердегі қазу-тиеу жұмыстарының айлық,тоқсандық және жылдық даму жоспарын жасауға
есеп беру кезінде өндірілген пайдалы қазынды мен аршылған тау
аршыма жұмыстары мен пайдалы қазындыны өндіру бағыттарының карьердегі тау-кен
кемердегі пайдалы қазындының толық қазылып алуын бақылайды.
Карьердегі қазу жүйесінің элементтеріне кемерлер,карьердің және кемердің жұмыс жасау
Кемерде жұмыс жасау ұзындығы тау-кен жұмыстарын жүргізуге дайындалған кемердің
7.6.3.Тау-кен жұмыстары қоспаларын тасымалдау
кезіндегі маркшейдерлік жұмыстар
Кенді ашық әдіспен игеру барысында әр түрлі көлік жолдарын
1)автомобиль жолдарының осьтерінің түйісу нүктелерінің координаталары,бастапқы бағытының дирекциондық бұрышы,бұрылу
2)трассаның қара және қызыл биіктік белгілері,сондай-ақ жобалық көлбеулігі көрсетілген
3)айыру стрелкаларының айыру центрінің координаталары көрсетілген орналасу планы.
4)аспалы болат арқанды желілердің тірек цетрлерінің координаталары мен
5)конвейер желісінің планы мен бойлық профилі;
Трассаның түіскен нүктелерінің жер бетіндегі орындары,олардың белгілі координаталары бойынша
Трасса бойымен теодолиттік жүріс жүргізіледі,оладың төбелері трассаның жобадағы бұрылу
Көлік жолдарының жобалық көлбеулігін жер бетіне көшіру мақсатымен геометриялық
Ашық кендегі тау-кен жұмыстарының даму бағытына байланысты көлік жолдарын
7.6.4.Үйінділеудегі маркшейдерлік істі қамтамасыз ету.
Кенді ашық әдіспен қазғанда үйіндідегі тасымалданатын аршыма тау жыныстарының
Үйінді жұмыстарын жоспарлау үшін төмендегі материалдар қажет:аршыма тау жыныстарының
бөлінген жердің шекарасы көрсетілген үйіндінің қабылдау қасиеті және оның
жоспарлау алдындағы үйіндінің толықтырылған 1:5000-1:2000 масштабтағы планы мен профилі.
Бос тау жыныстары үйінділерінде мынадай маркшейдерлік жұмыстар жүргізіледі:үйіндіні аспаптар
Үйінділеу әдістерін таңдауға қатысу:көлік жолдарын трассалау,бөлу және профилін жасау;
үйіндінің парметрлерін анықтау;бос тау жыныстары үйінділерінің тұрақтылығын бақылау,үйінділеудің әрбір
Үйіндінің пландары мен профильдерін толықтыру кезде жасалынады.Үйінділеу жұмыстарына талдау
Геологиялық-маркшейдерлік құжаттарды зерттеп және карьердегі пайдалы қазындылар қорларының жағдайы
Жоспарлауды бастау адындағы толықтырылудағы геологиялық профильдер мен горизонттық сапалық-құрылымдық
Ішкі және сыртқы үйінділерді маркшейдерлік түсіру карьердегі тірек жүйелері
Үйінді бетіндегі түсіру негіздемесі ретінде тірек пункттері арасында жүргізілген
7.6.5.Бұзылған жерлерді рекультивациялауды маркшейдерлік қамтамасыз ету
Бұзылған жерлерді рекультивациялау дегеніміз бұзылған жерлердің өнімділігін және халық
Бұзылған жерлерді рекультивациялаудың техникалық кезінде төмендегідей жұмыстар жасалынады.
1)топырақтың құнарлы қабатын қазып алу,тасымалдау және қоймалау;
2)тау-кен жыныстарын үйінділерге сұрыптап қалыптастыру;
3)үйінділер және енеулі беткейлерін кесіп еңістеу немесе трассалау;
4)рекультивацияланатын жерлер бетін тегістеу;
5)жол,гидротехникалық және мелиоративтік құрылыстарды салу;
6)рекультивацияланатын үйінді беттеріне топырақтың құнарлы қабатын төгу.
8.Арнаулы бөлім
8.1.Пайдалы қазындылардың жоғалымы мен құнарсыздануын
Анықтау
Тау-кен кәсіпорнының маркшейдерлік қызметінің негізгі міндеттеріне жер қойнауын тиімді
Пайдалы қазындының жоғалымы деп жер қойнауында қалған немесе өндірілген,содан
Кен орнын қазудағы жобада қаралған пайдалы қазындының жоғалым шамасын
Нормативтік жоғалым қазылатын учаскедегі пайдалы қазындыны толық қазып алғандағы
Экономика тұрғысынан қарағанда жоғалым мен құнарсызданудан болатын экономикалық зардап
Жооспарлық жоғалым-нормативтік жоғалым болып табылады,бірақ ол тау-кен жұмыстарының бір
Жалпы карьерлік жоғалымдарға ғимараттарды құрылыстарды,шахта оқпандарын,су қоймаларын қауіпсіздендіру діңгектеріндегі,сондай-ақ
Эксплуатациялық жоғалымның А класс тармағына пайдалы қазындының сілемдегі жоғалымы,яғни
Жалпы жоғалымдар
Жоспарлық Нормативтік Нақтылы жоғалымдар
1 класс 2 класс
Жалпы карьерлік Эксплуатациялық
Жобалық жоғалымдар
А класс тармағы сілемдегі
жоғалымдар
Б класс тармағы қопсытылған
пайдалы қазынды жоғалымы
Қазылған кеңістік ішіндегі
жоғалымдар
Қазылған кеңістік
сыртындағы жоғалымдар
Эксплуатациялық жоғалымның Б класс тармағына пайдалы қазындының сілемнен айырып
Пайдалы қазындының жоғалым және құнарсыздану мөлшерін анықтау тікелей,жанама және
2-кестеде пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануының шамалары анықталатын негізгі
Тікелей әдісте пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануын есептеу үшін
(8.1.1)
Қ= (8.1.2)
Жанама әдіс пайдалы қазындының жойылған баланстық қорлары мен компоненттері
Жанама әдісті тек қана блокты толық қазып алғанда қолдануға
Пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануын жанама әдісте мына формулалармен
Параметрдің
белгісі Өлшеу өлшемі Суреттеу
1 2 3
Б
Ө
В
П
С
а
Ж
Қ Т
Т
Т
Т
%
%
%
% Учаскедегі жойылған баланстық қорлар мөлшері
Өндірілген пайдалы қазындының мөлшері
Шығарылған руда массасының мөлшері
Жоғалған руданың мөлшері
Жойылған баланстың қорлардағы пайдалы компонентінің орташа құрамы
өндірілген пайдалы қазындыдағы пайдалы компоненттің орташа құрамы
Пайдалы қазындының жоғалымы
Пайдалы қазындының құнарсыздануы
Ж=Б-Ө+В
В=Ө+Ж-Б
Қ= (8.1.5)
Құрама әдісте пайдалы қазындының жоғалымы мен құнарсыздануын анықтау тікелей
8.2.Ашық кеннің қазу және енгізу шараларының
жоғалымы мен құнарсыздануы
Қарастырылып отырған кен орны ішкі құрылымының күрделі түріне ие.Көрсетілген
Есепке алынатын кондицияға орай тығыз 4м-ге дейінгі рудасыз қосындылар
Аталмыш кен орнын қарастыру кезіндегі шұғыл мәселе жоғалым және
Бірінші топқа келесі әрекеттер жатады:
-кен орнының геологиялық айырмашылығына сәйкес және де (кондицияларына бекітілген
-осы кондицияларға сәйкес болатын жобалау жүйесін талдап алу яғни,жұмыстық
Бос жыныстардың қатысуы әсерінен құнарсыздануды және жоғалымда төмендету үшін
Берілген эксплуатациондық барлау (тік скважина 25 25м торы
Руданың уатылған және өндірілген сапасы аттыру скважиналары бойынша анықталады,тік
Соқтадағы сынама бойынша қосымша экслпуатациялық барлау жолақтары бос тау
(8.1.7)
(8.1.8)
Мұндағы -скважина тереңдігі; -бос
(1)және (2) формулаларын талдағанда сынаманың методикасында 12м-лік скважинада байқалмай
Бос тау жыныстарын сыртқы үйіндіге тасу транспортты өндіру жүйесі
Екінші топтың шағын жоғалым және құнарсыздану түрі:
-аралас тау жыныстарымен бірге;
-кесеқимадағы бос тау жыныстарының қалыңдығының жолағы селективтік қазу кезінде
-бос тау жыныстарының қалыңдығын қазғанда 4-10м,кенмен бірге уатылған;
-делювияны алған кезінде.
Қорытынды
Дипломдық жобада Ақжал кен орнын ашу әдісімен игеру кезіндегі
-карьердің ұзындығы
-карьердің ені
-карьердің тереңдігі
-карьердің жылдық өнімділігі
-аршыма жыныстарының өзіндік құны 88т/м ;
-пайдалы қазындының өзіндік құны
-карьердің жұмыс істеу мерзімі 36 жыл;
Арнайы бөлімде пайдалы қазындыны ашық әдіспен өндіру кезіндегі оның
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Борщ-Компониец В.И.Геодезия.
Маркшейдерское дело.-М;Недра,1989.
2.Маркшейдерские работы на карьерах и при-х.Справочник(В.Н.Попов,К.С.Ворковастов,В.Г.Столчнев и др.-М;Недра,1989)
3.Т.Қалыбеков,М.Нүрпейісова,Б.Жаркибаев.
Кенді ашық және су асты әдістерімен қазу кезіндегі маркшейдерлік
4.Т.Қалыбеков,А.Бегалинов,М.Н.Сандибеков.
Ашық тау-кен жұмыстарының процестері-Алматы;Білім,1997.
5.Ф.Я.Мотуско
Охрана труда.М;”высшая школа”1969.
7





26 мамыр 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^