Геологстрой қосалқы станциясы диплом жұмысы
№1948


КІРІСПЕ
Энергия жүйесінің электрлік бөлігінде электр станциясы, қосалқы станция және электр жеткізу желілерінің электр жабдықтарының зақымдануы мен қалыпсыз жұмыс режімі орын алуы мүмкін.
Зақымдану деп айтарлықтай апаттық токтың пайда болып, ЭС, ҚС шиналарында кернеудің терең түсуін айтуға болады. Бұл ток үлкен көлемде жылу бөліп, өзі жүрген жердегі электр жабдықтарын қиратады.
Кернеудің түсуі электр энергиясын тұтынушылардың қалыпты жұмыс режімін, сондай-ақ энергожүйе электр стансаларының параллельді жұмыс істеу тұрақтылығын бұзады.



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 106 бет
Пәні: Соңғы қосылған дипломдық жұмыстар

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

КІРІСПЕ
Энергия жүйесінің электрлік бөлігінде электр станциясы, қосалқы станция және
Зақымдану деп айтарлықтай апаттық токтың пайда болып, ЭС, ҚС
Кернеудің түсуі электр энергиясын тұтынушылардың қалыпты жұмыс режімін, сондай-ақ
Әдетте қалыпты режімдер кернеудің, токтың және жиіліктің рұқсат етілген
Зақымдалу орнында қирауды барынша азайтып, жүйенің зақымдалмаған бөлігін қалпында
Оны орындайтын релелік қорғаныс болып табылады. Ол энергожүйенің барлық
Бұл дипломдық жұмыста 110/35/6 кернеулі “Геологострой” қосалқы станциясының релелік
Сондай-ақ ұсынылып отырған дипломдық жұмыста станцияның ескі жабдықтарын жаңамен
1 Қосалқы станциясының электрлік бөлігін жасау
1.1 Дипломдық жұмыстың берілгендері және жалпы
Екі трансформаторы бар 110/35/6 «Геологострой» аймақтық қосалқы стансасы
1.1 – кесте
Жүйе қуаттары
Жүйе қуаттары Sкз max МВА Sкзmin МВА Uном кв
Система 1
ПС «Горный гигант» 3200 2900 220
Система 2
ПС «АХБК» 1600 1200 110
1.2-кесте
Қосалқы стансалар
Атауы Трансформатордың
белгіленуі Sном, МВА Uном, кв
АДК АТ-1(2) 16 110/10
Южная ТДН-2 10 110/10
ТДН-3 6.3 110/6.3
Сайран ТДН-5(2) 25 110/10/10
1.3-кесте
Желі параметрлері
Желінің белгіленуі Uном, кв Ұзындығы, км Худ/км
L1 110 5.5 0.41
L2 110 5.5 0.41
L3 110 1.4 0.41
L4 110 1.4 0.41
L5 110 2 0.41
L6 110 2 0.41
L7 110 1.4 0.41
L8 110 1.4 0.41
L9 110 0.5 0.41
L10 110 0.5 0.41
L11 110 3 0.41
L12 110 3 0.41
L13 110 0.6 0.41
L14 110 0.6 0.41
L15 110 0.7 0.41
L16 110 0.7 0.41
1.1– сурет. 110/35/6 кВ Геологстрой қосалқы станциясының
Қосалқы станцияның электрлік бөлігі техникалық бөлікпен функционалды байланысы, ал
Қондырғы құрамы, құрылыс алаңы, энерго жүйеге қуатты беру сұлбасы,
Қосалқы станциядағы негізгі энергетикалық қондырғыларды бір типті етіп таңдауға
Қосалқы станцияның электрлік және технологиялық бөлігі энерго жүйедегі рөлімен
1.2 – сурет . Орынбасу сұлбасы
1.2 Элементтер параметрлерін есептеу
Келтірілген алмастыру сұлбасы бойынша энергожүйедегі барлық элементтердің кедергісін анықтаймын.
Энергожүйе кедергісі келесі өрнекпен есептеледі
(1.1)
мұндағы - берілген сатыдағы базистік
- ҚТ қуаты, МВА.
Жүйе қуаттары 1ПС Алматы Sкз1мах=1600 МВА,Sкз1мin=1200 МВА,
Ом.
Минималды режимде
Ом.
ТДТН-40000/110 типті трансформатор
1.4-кесте
Трансформатордың берілген қуаты бойынша каталогта номиналды параметрлері
ТДТН
РПИ
+9*1,78%
нейтр ВА Берілген мәндері
Uн,кВ ек,% ∆PК.З,кВт XT,Om
B C H B C H В-С В-Н С-Н
115 11 6,6 100 100 100
230 35,4 0 20,6
22 11
35,4 20,5 0
38,5
ХТ.ВН.макс. = ,
ХТ.ВН.макс.= 0.125 Ом,
ХТ.ВН.мин. = ,
ХТ.ВН.мин.= 0.125 Ом,
XТ.НН.макс. = ,
XТ.НН.макс. = 1.75 Ом,
XТ.НН.мин. = 1.75 ,
XТ.НН.мин. = Ом.
Южная стансасы
Т2: ТДН-10000/10 берілген қуаты бойынша номиналды параметрлері
UК макс=UК мин=10.5%;
Ом ,
Ом,
Т3: ТДН – 6300 /110/10 берілген қуаты бойынша номиналды
UК макс=UК мин=10.5%;
Ом,
Ом.
Сайран қосалқыстансасы
Т5(2): ТДН-25000/110 берілген қуаты бойынша номиналды параметрлері
UК макс=UК мин=10.5;
Ом,
Ом.
Электр желілер кедергілері келесідей анықталады
мұндағы Z- желінің толық кедергісі, Ом;
Худ- кедергі, Ом/км;
l- желі ұзындығы, км.
1) Ом,
2) Ом,
3) Ом,
4) Ом,
5) Ом,
6) Ом,
7) Ом,
8) Ом.
1.3 Қысқа тұықталу тоғын есептеу
Қысқа тұықталу тоғын есептеу коммутациялық құрылғыларды, шиналарды, кабельдерді, ҚТ
Бұл дипломдық жұмыста бірінші есепті шешу жолдары қарастырылған. Мұнда
Геологострой 110/35/6 кВ-ты қосалқы станциясы 110 кВ жағында бір
Қысқа тұйықталу тоғының есептеулері
ҚТ тоғы коммутациялық аппараттарды, кабельдерді, шиналарды және т.б таңдау
ҚТ тоқтарын есептеу үшін орынбасу сұлбасын құрастырамыз және
"Electronics workbench " бағдарламасының көмегімен тоқтарды анықтаймыз.
Максималды және минималды режимде
1.5- кестеде
ҚТ нүктелеріндегі токтардың мәні
ҚТ нүктесі Максималды режимде, I∑, кА Минималды режимде,I∑, кА
ҚТ1(110кВ) 16.41 13.05
ҚТ2(35кВ) 8.354 7.387
ҚТ3(6кВ) 2.318 2.237
1.5-кестеден көріп отырғандай ары қарай есептеулерде осы қосалқы
1.3-сурет. ҚТ-1 нүктесіндегі-қысқа тұйықталу тоқтары
1.4-сурет. ҚТ-2 нүктесіндегі-қысқа тұйықталу тоқтары
1.5-сурет. ҚТ-3 нүктесіндегі-қысқа тұйықталу тоқтары
1.4 Электр қондырғыларын таңдау
1.4.1 Желісымдарын таңдау
Желілер 110 кВ. Желі бойынша өтетін толық қуат мәні
.
Желімен ағатын тоғы
,
(1.12)-формуласы бойынша желімен ағатын тоқтың мәнін анықтаймыз.
Апаттық режимдегі тоғы
Iа=2×Iр=2×201=402 (A).
Токтың экономикалық тығыздығы бойынша сымның қимасын анықтаймыз
,
мұндағы j=1,1 А/мм2 токтың экономикалық тығыздығы Тм=3000-5000с кезіндегі, [1]
АС –185 Iдоп=510А сымын таңдаймыз, [1]
Таңдалған сымды рұқсат етілген ток бойынша тексерейік
Есептелген тогы бойынша :Iдоп=510 А > Iр=201 А
Апаттық режимдегі тоғы Iдоп ав=1,3xIдоп=1,3x510=663А>Iав=402 A
Желілер 35 кВ. Желі бойынша өтетін толық қуат
.
Желімен ағатын тоғы
.
Апаттық режимдегі тоғы
Iа=2×Iр=2×625=1250 (A).
Токтың экономикалық тығыздығы бойынша сымның қимасын анықтаймыз
.
мұндағы j=1,1 А/мм2 токтың экономикалық тығыздығы Тм=3000-5000с кезіндегі, [1]
АС –600 Iдоп=1050 А сымын таңдаймыз, [1]
Есептелген тогы бойынша
Iдоп=1050 А > Iр=625 А.
Апаттық режимдегі тоғы
Iдоп ав=1,3xIдоп=1,3x1050=1365 A > Iав=1250 A.
1.4.2 Ажыратқыштарды таңдау
МЕСТ 687-78 –қа сәйкес ажыратқыштар мына шарттар бойынша таңдалады
мұндағы, Uном - -ажыратқыштың номинал кернеуі.;
Uсети.ном – желінің номинал кернеуі;
IНОМ - ажыратқыштың номинал тоғы;
Iпрод.расч – номинал режимдегі есептік тоқ;
kn - ажыратқыштың мүмкін болатын жүктеменің нормаланған коэффициенті.;
Iпрод.расч – ағымдық режимдегі есептелетін тоқ..
Осыдан кейін ажыратқыштың өшіру қабілеті мына шарт бойынша
(1.15)
мұндағы Iвкл – ажыратқыштың номинал қосылу тоғының периодты құраушысының
iвкл -номинал қосылу тоғыың ең шыңы.
Содан соң өшірілудің симметриялық тоғы тексеріледі
мұндағы Iоткл.ном -ажыратқыштың номинал сөндіру тоғы;
Iпт – ҚТ тоғының периодты құраушысы, (ҚТ-ң бастапқы кезінде.
ҚТ-ң апериодты құраушы тоғының мүмкін болу ажыратылуы келесі қатынаспен
(1.16)
мұндағы iaH0M – ажыратылудың апериодты құраушы тоғының номинал мәні;
βнорм – ажыратылу тоғындағы апериодты құраушының нормаланған пайыздық бөлігі;
iaτ - ҚТ тоғының апериодты құраушысы, (ҚТ-ң бастапқы кезінде.
Егер Iоткл.ном > Iп.τ, a ia.HOM < iaτ, болса,
(1.17)
Сөндірудің есептік уақыты τ немесе t откл өзіндік өшірілу
Ажыратқыштың электродинамикалық тұрақтылығы ҚТ-ң шектік өтпе тоғымен тексеріледі
мұндағы Iпр.скв- шектік өтпе тоғының периодты құраушысының бастапқы әсерлік
iпр.скв - шектік өтпе тоғының ең шыңы,
Термиялық тұрақтылыққа тексеру келесі түрде болады: Егер
мұндағы I тер – ажыратқыштың термиялық тұрақтылығының номинал
t тер - термиялық тұрақтылығының нормаланған тоғының шектеулі рұқсат
Әдетте,ажыратқыштың қайта қалпына келу параметрлері бойынша тексеру жүргізілмейді,
Жоғарғы кернеулі ажыратқыштарды таңдау. Кернеуі 110 кВ әуелік
.
Желімен ағатын тоғы
.
Апаттық режимдегі тоғы
Iа=2×Iр=2×201=402 (A).
Осы мәндерге қарап ВВБК-110Б-50/3150У1 типті элегазды ажратқыштарын
Ажыратқыштың параметрлері
Uнom=110 кВ, IН0М=3150 А, Iоткл.ном =50 кА; Iдин=128 кА,
Iдоп=50 кА, Iтер=50 кА, iпр.скв=50
tс.в.откл =0,05 с.βнорм=25%
Сөндірудің есептік уақыты τ = 0,01+ tс.в.откл =0,06
ҚТ-ң соқтық тоғы
,
мұндағы kуд=1,8 - соқтық коэффициенті.
Iкз=16.41 кА - ЖК жағындағы үшфазалы тоқ.
.
Қт процессінің басталу кезінде бірінші периодтағы Қт тоғының ең
.
Таңдалған ажыратқышты сөндіру қабілетіне тексереміз
iпр.скв=50 кА > iуд=43.96 кА,
τ кезіндегі ҚТ тоғының апериодты құраушысы
,
τ:=0.06 с Iп0вн =16.41 кА Та:=0.06с,
,
,
βнорм:=0,
,
болғандықтан, ажыратқышты сөндіру қабілетіне тексеру ҚТ толық тоғы бойынша
I п.τ.нн := I п.0.вн,
Iоткл.ном =50 кА> I п.τ.вн = 16.41 кА,
< ,
iдин=128 кА > iуд. = 43.96 кА.
t0ТКЛ =0,06+0,3=0,36 с < trep=3 с болғандықтан, термиялық тұрақтылыққа
Та := 0.06 с t0ТКЛ := 0.16 c
,
Вк = 137.34 кА2*с,
,
> Вк = 137.34кА2*с.
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 110 U уст.ном, кВ 110
Iном, A 3150 Iраб.нб, A 201
i дин , кА 128 i уд, кА 43.96
I дин , кА 50 I n,0, кА 16.41
I отк , кА 50 I n,τ, кА 16.41
Iтер2 *tтер, кА2 *с 324 В, кА2 • с
1.6-кесте
Ажыратқышты таңдау
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
Осы мәндерге қарап ВВБК-110Б-50/3150.У1 типті элегазды ажыратқыштарын
35 кВ-қа ажыратқыштарды таңдау
Трансформатордың орта жағындағы кернеуі 35 кВ-ғы максималды жұмыс
Sжелі=40 МВА,
.
Есептелген ҚТ тоқтарын 2- кестеден қабылдаймын.
Iкз=8.354кА ,
Осы мәндерге қарап ВВУ-35А-40/2000У1 типті элегазды ажыратқыштарын
1.7- кесте
ВВУ-35А-40/2000У1 типті ажыратқыштың параметрлері
Uном, кВ 35 U раб.ном, кВ 40.5
Iном, A 2000 I отк , кА 40
Iтер, кА 40 tс.в.откл ,с 0,03
Iтер2 *tтер, кА2 *с 4800 tтер , с 3
Сөндірудің есептік уақыты τ = 0,01+ tс.в.откл =0,04
Есептік мәндер:
tотк=tр.з.+tоткл.В =0,1+0,057=0,157 с,
кА,
1.8- кесте
Ажыратқышты таңдау
Ажыратқыш Таңдау Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 ≥ U уст.ном, кВ 35
Iном, A 2000 ≥ Iраб.мах, A 625
i дин , кА 102 > i уд, кА
I отк , кА 40 > I n,0, кА
Iтер2 *tтер, кА2 *с 4800 > Вк, кА2 •
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
6 кВ-қа ажыратқыштарды таңдау
Трансформатордың төменгі кернеуі 6 кВ-ғы максималды жұмыс
Sмах=9МВА,
.
Есептелген ҚТ тоқтарын 1 кестеден қабылдаймын
Iкз=2.318 кА ,
Осы мәндерге қарап ВЭ 6-40/1600У3(Т3) типті вакумдық ажыратқыштарын таңдаймын.
1.9- кесте
ВЭ 6-40/1600У3(Т3) типті ажыратқыштың параметрлері
Uном, кВ 6 U раб.ном, кВ 7.2
Iном, A 1600 I отк , кА 40
Iтер, кА 40 tс.в.откл ,с 0,015
Iтер2 *tтер, кА2 *с 6400 tтер , с 3
Сөндірудің есептік уақыты τ = 0,01+ tс.в.откл =0,075
Есептік мәндер:
кА.
1.10- кесте
Ажыратқышты таңдау
Ажыратқыштың параметрлері Таңдау
шарты Есептелген мәндері
Uном, кВ 6 ≥ U уст.ном, кВ 6
Iном, A 160 ≥ Iраб.мах, A 826
i дин , кА 128 > i уд, кА
I отк , кА 40 > I n,0, кА
8
Iтер2 *tтер, кА2 *с 640 > Вк, кА2 •
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
1.4.3 Айырғышты таңдау
Айырғыштарды мына шарттар бойынша таңдалады:
Uном > Uном. уст.,
Iном > Iраб. расч;
I ном. отк. > I п.о.,
I тер2∙tтер2 > Вк ,
.
Әрбір кернеу сатысына сәйкес айырғыштарды таңдаймыз:
110 кВ жоғарғы кернеуге DBF-145+AEBF2 типті;
35 кВ жоғарғы кернеуге РДЗ-35/1000Т1) типті;
6 кВ төменгі кернеуге РВР – 6/1000 У3
Есептелген шарттарға байланысты әрбір кернеуге таңдалған айырғыштар кестеде келтірілген.
1.11- кесте
110 кВ кернеуге DBF-145+AEBF2 типті айырғыштың параметрлері
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 110 U уст.ном, кВ 110
Iном, A 3150 Iраб.мах, A 201
i дин , кА 160 i уд, кА 43.96
Iтер2 * tтер, кА2 *с 7500 В, кА2 •
1.12- кесте
35 кВ кернеуге РДЗ-35/1000Т1типті айырғыштың параметрлері
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 U уст.ном, кВ 35
Iном, A 1000 Iраб.мах, A 625
i дин , кА 40 i уд, кА 22.38
Iтер2 * tтер, кА2 *с 768 В, кА2 •
1.13- кесте
6 кВ кернеуге РВР – 6/1000 У3 типті
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 6 U уст.ном, кВ 6
1.13- кестенің жалғасы
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Iном, A 1000 Iраб.нб, кA 826
i дин , кА 100 i уд, кА 6.21
Iтер2 * tтер, кА2 *с 6400 В, кА2 •
Айырғыштар барлық шарттарды қанағаттандырады.
1.4.4 Асқын кернеуді шектеушілерді таңдау
Қосалқы станция трансформаторын сыртқы және ішкі асқын кернеулерден
Номиналдық кернеу бойынша
ЖК (110 кВ) жағы: ОПН-II-110/77 УХЛ1,.;
ОК (35 кВ) жағы: ОПН-II-35/77 УХЛ1,.;
ТК (6 кВ) жағы: ОПН-II-6/56 УХЛ1.
1.4.5 Тоқ трансформаторларын таңдау
Келесі шарттар бойынша тоқ трансформаторларын таңдаймыз.
Uном > Uном. уст.,
Iном > Iраб. нб,
i скв > i уд ,
Iтер2·tтер > Вк,
Zном≥ Z2расч.,
мұндағы кдин және ктер – термиялық және динамикалық
Z2hOm – ТТ-ның екіншілік тізбегіндегі номинал кедергісі, берілген дәлділік
Z2pacч —екіншілік тізбектің есептік кедергісі, Ом.
ТТ дәлдік класын тағайындалуына сәйкес таңдалады. Егер ТТ-на электр
Дәлдік класымен алынған мән бойынша ТТ жұмыс істеуі үшін,
S2≈I22ном∙Z2≈25∙Z2≤S2ном
ТТ есептемелік жүктемесі Z2pacч түйіспелер мен сымдардағы қуат шығынынан,
Екіншілк тізбек сымның кедергісі жолға орнатылған сымның LTp ұзындығынан,
110 кВ қосалқы станциясының екіншілік тізбегінде алюминді кабель қолданылады
Сымның қимасын өлшеу дәлдік талаптарына сәйкес таңдайды.
ТТ-ның дәлдік класының жұмысын қамтамасыз ету үшін рұқсат етілген
Zпров≤Z2ном – Z∑приб – Zконт,
мұндағы ZK0HT – түйіспелер кедергісі.
Zпров ≈гпров. теңсіздігін тексерсек, онда сымның рұқсат етілген қимасы
S = ρ∙Lрасч/rпров
мұндағы: ρ – сымның материалының меншікті кедергісі;
Lpacч – ТТ-ның қосылу сұлбасынан тәуелді сымның есептік ұзындығы.
ӨМТ –на қосылған ТТ-ын таңдау:
1.6 – cурет ӨҚТ –ға қосылған өлшеуіш құралдардың қосылу
Өзіндік қажеттіліктерге кететін активті энергия ереже бойынша ӨҚТ-ның жоғарғы
Таңдап алынған ажыратқыштардың өзінде орнатылған ТТ болмағандықтан, қосалқы станцияда
Сыртқа шығарылған ТФЗМ типті ТТ таңдалды
1.14-кесте
ТФЗМ-110Б - 1000/5 У1 типті ТТ параметрлері
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 110 U уст.ном, кВ 110
Iном, A 1000 Iраб.мах, A 201
I скв , кА 79 i уд, кА 43.96
Iтер2·Iтер, кА2·с 2548 Вк, кА2 • с 137.34
1.15-кесте
Есептегіш құралдар
Құрал Құрал түрі Тоқ өлшегіш құралдардағы жүктеме, В*А, фаза
А В С
Амперметр көрсеткіші Э-335 0,5 0,5 0,5
ТТ- көбірек жүктелген фазасы –А. Осы фазаға қосылған
Sприб :=0,5 B*A I2:=5 A
,
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 0,4
,
Алюминді өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=60 метр деп
(ТТ мен құралдың жалғануы- жұлдызша)
Табылған қима бойынша 6 мм2 қималы
1.16- кесте
GIF 12-40.5 типті ТТ параметрлері
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 U уст.ном, кВ 35
Iном, A 800 Iраб.мах, A 625
I скв , кА
Iтер2·Iтер, кА2·с 2883 Вк, кА2 • с 22.33
1.17-кесте
Есептегіш құралдар
Құрал Құрал түрі Тоқ өлшегіш құралдардағы жүктеме, В*А, фаза
А В С
Амперметр көрсеткіші Э-665 0,5 0,5 0,5
Ваттметр Д-335 0,5 0,5 0,5
Варметр Д-304 0,5 0,5 0,5
Реактивті қуат есептегіші СР4-И676 2,5 2,5 2,5
ТТ- көбірек жүктелген фазасы –А. Және С Осы фазаларға
,
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 0,4
Аллюминді өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=35 метр деп
Табылған қима бойынша 6 мм2 қималы
Таңдалынған ТТ барлық шартты қанағаттандырады.
1.18- кесте
GIS 12-24 типті ТТ параметрлері
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 6 U уст.ном, кВ 6
Iном, A 1500 Iраб.мах, A 826
I скв , кА 381 i уд, кА 6.21
Iтер2·Iтер, кА2·с 675 Вк, кА2 • с 1.75
1.19-кесте
Есептегіш құралдар
Құрал Құрал түрі Тоқ өлшегіш құралдардағы жүктеме, В*А, фаза
А В С
Амперметр көрсеткіші Э-665 0,5 0,5 0,5
Ваттметр Д-335 0,5 0,5 0,5
Варметр Д-304 0,5 0,5 0,5
Реактивті қуат есептегіші СР4-И676 2,5 2,5 2,5
ТТ- көбірек жүктелген фазасы –А. Және С Осы фазаларға
,
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 0,4
Аллюминді өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=35 метр деп
Табылған қима бойынша 6 мм2 қималы
Таңдалынған ТТ барлық шартты қанағаттандырады.
1.4.6 Кернеу трансформаторларын таңдау
мұндағы S2hom – берілген дәлдік класының жұмысына сәйкес және
S2расч - екіншілік тізбегінде пайдаланылатын есептік толық қуат.
КТ-ң тізбегіндегі сымның қимасы механикалық беріктігінен және рұқсат етілетін
КТ типі оның тағайындамасымен таңдалынады.. Егер КТ-дан есептік счетчиктер
-110 кВ шинада КТ таңдау: НКФ-110-58У1;
-35 кВ шинада КТ таңдау: НКФ-35-57У1;
-6 кВ шинада КТ таңдау: НTМИ-6-66УЗ ;
2 Қосалқы станциядағы трансформатордың релелік қорғанысы
2.1 Негізгі жағдайы
ПУЭ талаптары бойынша барлық қондырғылар релелік қорғаныс құрылғыларымен жабдықталуы
- ажыратқыш көмегімен бүлінген элементті қалғанынан, яғни бүлінбеген энергожүйе
- энергожүйедегі элементтің қауіпті, яғни қалыпты емес жұмыс істеу
ПУЭ-ға сәйкес жоғарғы кернеуі 220 кВ автотрансформатордың релелік қорғанысы
- орамы мен шықпаларындағы көпфазды тұйықталу;
- нейтралы жерге тұйықталған жүйелерге қосылған орамы мен шықпаларындағы
- орам арасындағы тұйықталу;
- сыртқы ҚТ туындаған орамдағы тоқтар;
- жүктемеден туындаған орамдағы тоқтар;
- май деңгейінің төмендеуі;
- магнит өткізгіштіктің «өртенуі».
Жоғарыдағыны ескере отырып және соған сәйкес жобаланатын қосалқы станцияның
Негізгі қорғаныс ретінде:
-трансформатордың дифференциалдық қорғанысы – трансформатордың орамы мен шықпаларындағы барлық
- газдық қорғаныс –трансформатордың бағының ішіндегі ҚТ қорғау, яғни
- Қосымша қорғаныс ретінде:
-трансформатордың жоғарғы және төменгі кернеу орамдарын жүктемеден қорғайтын
- жағарғы және орта кернеудегі жерге ҚТ қорғайтын екі
- сыртқы ҚТ қорғайтын бағытталған кері ретті тоқ қорғанысы
- көпфазды тұйықталудан қорғайтын екі сатылы дистанционды қорғаныс
2.2 Трансформатордың дифференциалдық қорғанысы
Әсер ету принципі және қолдану аймағы. Көлденең дифференциалдық ток
1ТТ және 2ТТ трансформаторының трансформация коэффициенті бірдей болған жағдайда
Ιр=I2-1- I2-2=0 ,
Сонымен, әсер ету принципі бойынша дифференциалды қорғаныс өзінің әсер
Жүктеме режимінде әсіресе сыртқы ҚТ кезінде, ТД релесіндегі ток
2.1-сурет. Көлденең дифференциалды қорғаныс айналмалы токтар мен принципиалды сұлбасы
а) сыртқы ҚТ кезіндегі токтың таратылуы; б) қорғаныс әсер
Бұл режимдерде дифференциалды қорғаныс жұмыс істемеуін қамтамасыз ету үшін
Ιс.р ≥ κн Ιнб ,
мұндағы κн – сенімділік коэффициенті, оны соңғы типті дифференциалды
ҚТ кезінде дифференциалды қорғаныстың әсер ету аймағы қорғалып отырған
Ιр.к=I2-1+ I2-2 .
ТД релесі қорек көзінен зақымдалған элементті ажыратуға іске қосады.
Κч =Ιр.мин /Ιс.р ≈2 .
Ереже бойынша көлденең дифференциалды қорғаныс қуаты S=6.3 МВ*А және
Трансформатордағы дифференциалды қорғаныс орындалуының ерекшеліктері.
Күштік трансформатор оның көлденең дифференциалды қорғаныс орындалуында желіге, генераторға,
Күштік трансформаторда басқа орамда болмайтын, қорек көзі жағынан орамда
Бірақ трансформаторды кернеуі бар кезде қосқанда немесе жақын жердегі
Күштік трансформаторда орамдардың біріншілік токтары ЖК, орта кернеу (ОК)
Екіншілік токтың мәндерінің теңсіздігі және теңсіздік тоғы мына себептерден
әртүрлі қателіктегі, әр типтегі ТТ – ның жұмыс істеуі
трансформатордың бір жақ бетінен кернеуді реттеу салдарынан біріншілік және
орам сандары топ жалғауы кезінде Δ/Δ/Y - 11 фазалық
Бұл қарастырылған күштік трансформаторының ерекшеліктері бұның дифференциалды қорғаныстың
трансформаторды қосқан кезде пайда болатын магниттелу тоғының секіріп өзгеруінен
сыртқы ҚТ кезіндегі теңсіздік тоғына қарап реттелуі.
Кернеу бар кездегі магниттелу тоғының лақтыру арқылы ретке келтіру
Күштік трансформатордың кернеуі бар кездегі қосылуы магниттелген тоғының жетілуі
магниттелген токтың қисық лақтырылуындағы аралау бір жағы нөлдік желіде
магниттелмеген токтың лақтыруында токсыз токтау 7-10 мс созылуы магниттелген
магниттелген токтың лақтыруында жұп гармониктердің құрамы үлкен.
а) ҚТ –дың қисық тоғы
2.2 – сурет. Күштік трансформатордың қосалқы кернеуі бар кездегі
Көбіне дифференциалды қорғанысты РНТ және ДЗТ орындалған, ретке келтіруге
Егер ҚТ қорғаныстың істеу аймағында ҚТТ – ның біріншілік
Жазылған идеалды анық ҚТТ –ның жағдайына айырашылығы магниттелген токтың
Әсіресе, шетелдердің тәжірибесінде қолданатын магниттелген токтың лақтыруының ретке келтіру
Жартылайөткізгішті элементтердің көмегімен магниттелген токтың лақтыруын ретке келтіру үшін
Трансформаторды қорғау.Біз қорғайтын трансформатор ТДТН-40000/110/35 типті трансформатор. Ондағы
Номинал жүктемеге сәйкес келетін трансформатордың қорғалатын жағындағы біріншілік
Қорғаныс иініндегі екіншілік тоқтар.
(2.5)
ҚТ тоқтарын есептеу үшін орынбасу сұлбасын құрастырамыз және
" Electronics workbench " бағдарламасының көмегімен тоқтарды анықтаймыз.
Жүйе максималды режимде, ал трансформаторлар кедергісі минималды болғандағы орынбасу
2.3- сурет. Максималды режимде ҚТ-110 кВ
ҚТ тоқтарын есептеу үшін орынбасу сұлбасын құрастырамыз және
" Еlectronics workbench " бағдарламасының көмегімен тоқтарды анықтаймыз.
2.4 – сурет. Максималды режимде ҚТ-35 кВ
2.5 – сурет. Максималды режимде ҚТ-6 кВ
2.1-кесте
ҚТ нүктелеріндегі токтардың мәндері
ҚТ нүктесі Тоқ мәні, атаулы бірлікте
Максималды тоқтар ҚТ1 14.22 кА
ҚТ2 8.344кА
ҚТ3 1.226кА
Минималды тоқтар ҚТ1 11.63кА
ҚТ2 7.379 кА
ҚТ3 1.203 кА
Орнатылған ток трансформаторлары
nТТ = 300/5=60
ОК ТВ - 35
nТТ = 1000/5=200
ТК ТВ – 6
nТТ =800/5=180
Қорғаныс иініндегі екіншілік тоқтар
ЖК: А,
А,
ТК: А.
35кВ-ты шинада сырттық үшфазалық ҚТ кезіндегі теңсіздік біріншілік есептеме
,
мұндағы - өтпелі кезеңді ескеретін коэффициент (тоқтың апериодты
- тоқ трансформаторының біртектілік коэффициенті.
- магниттелу тоғына қатысты мән.
-ЖК жағындағы кернеудің реттелу диапазонының қосындысының жартысына қатысты мән
.
Теңсіздік тоғынан немесе магниттелу тоғының лақтыруынан реттелінетін шартпен анықталатын
,
-магниттелу тоғының лақтыруынан;
мұндағы - реттелу тоғының коэффициенті;
,
,
,
-сенімділік коэффициенті;
35 кВ-ты негізгі жағындағы реленің іскеқосылу тоғы
,
- ТТ-ң трансформация коэффициенті
жұлдызша қосылу сүлбесі үшін
,
,
,
0.77 2,
<2 кіші болғандықтан тежеусіз релесін пайдалану мүмкін емес.
Сондықтан төменде тежеулі дифференциалды қорғанысты қолданамыз (ДЗТ).
Тежеуі бар дифференциалдық қорғаныс жұмыс істеп тұрған трансформаторды қосқанда
А.
Екінші реттік номиналды тоқты есептейміз
А .
ТТ релесінің негізгі жағындағы (35) орам саның есептеу
.
ТТ релесінің 110 кВ жағындағы орам саның есептеу
.
ТТ релесінің 6 кВ жағындағы орам саның есептеу
.
Содан кейін I'''нб тоғың есептейміз
I'''нб А,
,
А.
Тежеу орамындағы тоқты табамыз
А . (2.22)
ТТ релесінің тежеу орамындағы орам саның есептеу
. (2.23)
Сезімдік коэффициенті мынаған тең болады
,
.
2.3 Газдық қорғаныс
Газдық қорғаныс қолдану. Біздің елдің энергетикасы жоғары қарқынмен өсіп
Энергетикалық жүйенің негізгі мақсаты − тұтынушыларды электр энергиясымен үзіліссіз
Трансформаторлар мен автортансформаторлардың түрлі релелік қорғаныстары бүліну немесе қалыпсыз
Іс жүзінде қолданылатын ережелер бойынша жоғарғы орамды 35 кВ
Қазіргі уақытта энергожүйелерде 10 мыңнан астам түрлері пайдаланылуда. РГЧЗ-66,
Трансформаторлардың, автортансформаторлардың және реакторлардың май жүйесі ұқсас орындалған және
Газдық қорғаныстың жұмыс істеу принципі және оның тағайындалуы. Газдық
Трансформатордың кейбір қауіпті зақымдануларында газдық қорғаныс қана әрекет етеді.
Бүліну пайда болуының басында орамаралық тұйықталу тоқтарының немесе ораманың
Трансформатордың жоғарыда қарастырылған зақымдануларынан басқа, біртіндеп пайда болатын әртүрлі
Реледе бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істейтін екі элемент бар: жоғарғы
а)
а) белгі беруші элемент, ә) сөндіруші элемент
2.6- сурет. РГЧЗ-66 газдық релесінің элементтері.
Трансформатор зақымдалған кезінде кішігірім газтектеспен жетектеледі, осы кезде газдың
Трансформаторлардың май жүйесінің құрылғысы.Трансформатордың ішкі бөлігі трансформаторлық май толтырылған
2.7 – сурет. Трансформатордың ұлғайтқышы
Ұлғайтқыштағы май деңгейін бақылау үшін металды шыны түтікше бейнесі
МЕСТ 11677-65[14] бойынша пайдалануға берілген трансформаторларда шынының май көрсеткіші
Жаңа қуатты трансформаторларда май көрсеткіш шыны орнына бағыт беруші
Трансформатордың ұлғайтқышы мен бакты қосатын түтікше сымдарында газдық реле,
Газдық қорғаныстың принципиалды сұлбасы.Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті тұрақты тоқ
2.8 – сурет. Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті тұрақты тоқ
Реленің РГ белгі беруші түйіспелері бөлек сақтандырғыш арқылы қоректенеді;
Тупиктік қосалқы стансасындағы трансформатордың газдық қорғанысының оперативті айнымалы тоқ
2.9 – сурет. Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті айнымалы тоқ
Трансформатордың қорек көзі жағынан жалғанған жағдайында, бөліктеуіш пен қысқа
2.4 Трансформатордың қосымша қорғанысын есептеу
Трансформатордың резервті қорғанысы ретінде дистанциондық қорғаныс (ДЗ),
Кері ретті тоқ қорғанысы (ТЗОП), нөльретті тоқ қорғанысы (ТЗНП),
Ескерту: ПУЭ бойынша Трансформатордың орта кернеуінде максималды тоқ қорғанысы
2.4.1 Максималды тоқ қорғанысы (МТҚ)
МТҚ трансформатордың жоғарғы жағына қойылатын қосымша қорғаныс болып табылады
,
.
ТТ-ың бұрыштық ығысуын өтемдеу үшін 110 кВ және 35
,
.
Келесідей қабылдаймыз
=400/5; =1000/5,
Iраб.мак.110кВ= ,
Iраб.мак.35кВ= ,
Iсз = А,
Iсз = А,
мұндағы - Кс.з. = 2,5 – жалпы жүктеменің
Квоз = 0,85 – реленің қайту коэффициенті.
Уақыт ұстанымы: 110кВ
35кВ
A ,
A,
мұндағы Kсх = – сұлба коэффициенті;
Kта – ТТ коэффициенті – =400/5,
3 Кернеуі 110 кВ желінің релелік қорғанысы
ПУЭ талаптары бойынша барлық қондырғылар релелік қорғаныс құрылғыларымен жабдықталуы
-ажыратқыш көмегімен бүлінген элементті қалғанынан, яғни бүлінбеген энергожүйе бөлігінен
-энергожүйедегі элементтің қауіпті, яғни қалыпты емес жұмыс істеу режиміне
110 кВ желі қорғанысы.
-110-500 кВ- ғы тораптардағы желі үшін жерден тұйықталған және
-Асинхронды жүріс немесе тербеліс болатын жағдайда қорғаныстың артық істеп
-110-220 кВ желілер үшін негзгі қорғанысты қарастырған кезде бірінші
-110-220 кВ –ты желі үшін негізгі қорғаныс ретінде дистанционды
Үш сатылы дистанционды қорғанысы
3.1– сурет. 110/35/6 кВ Геологстрой қосалқы станциясының
3.1 Дистанциондық қорғаныстың бірінші реттік кедергісін есептеу
Бірінші сатыдағы кедергіні есептеу. 1 – ші саты. Қорғаныстың
(3.1)
2 – ші саты. Бірінші қорғаныстың екінші сатысының бірінші
1
тоқ тарату коэффициенті.
Сезімталдық коэффициенті
(3.3)
ПУЭ бойынша бұл коэффициент 1,2-ден аз болмауы қажет. Екінші
,
(t = 0,1 сек,
.
3 - ші саты. Қорғаныстың үшінші сатысын іске асыратын
Тежелген қозғалтқыштардың өзіндік іске қосылу коэффициентін kз=1.5, сенімділік kн=1.2
.
Сезімталдық коэффициенті
ПУЭ бойынша kIIIч.з коэффициенттері сәйекесінше 1,5 және 1,2 шамадан
Үшінші сатының уақыт ұстанымын қарсы сатылық принцип бойынша екінші
tIIIз1= tIIз2+(t=0,35+0,1=0,45 сек,
1) 1 – ші саты. Қорғаныстың бірінші аумағының іске
- доға кедергісі,
- сезімталдық коэффициенті
2 – ші саты.
(3.7)
3 - ші саты
(3.8)
- коэффициент отстройки,
;
-жүктеме ауданының бұрышы.
Реленің іске қосылу кедергісі келесі формуламен анықталады
Xс.р= Xс.з*nт/ nн
Xс.р мәніне қарап каталогтық мәліметтер бойынша реленің қойылымы таңдалынады.
Барлық сатылар үшін nт=100/1, nн=110/0,1=1100 деп қабылдап Xс.р
Селективтілік картасы тораптың релелік қорғаныстарының, олардың сәйкестіліктерінің, резервтік әрекет
Дистанционды қорғаныстың селективтілік картасы 3.2-суретте
көрсетілген.
3.2-сурет. Дистанционды қорғаныстың селективтілік картасы
3.3-сурет. Дистанционды қорғаныстың оперативті сұлбасы
Бірінші сатыдағы кедергіні есептеу және дистанционды қорғаныстың селективтілік картасын
(3.9)
2 – ші саты. Бірінші қорғаныстың екінші сатысының бірінші
1
тоқ тарату коэффициенті
Сезімталдық коэффициенті
(3.11)
ПУЭ бойынша бұл коэффициент 1,2-ден аз болмауы қажет. Екінші
,
(t = 0,1 сек,
.
3 - ші саты. Қорғаныстың үшінші сатысын іске асыратын
Тежелген қозғалтқыштардың өзіндік іске қосылу коэффициентін kз=1.5, сенімділік kн=1.2
.
Сезімталдық коэффициенті
ПУЭ бойынша kIIIч.з коэффициенттері сәйекесінше 1,5 және 1,2 шамадан
Үшінші сатының уақыт ұстанымын қарсы сатылық принцип бойынша екінші
tIIIз1= tIIз2+(t=0,35+0,1=0,45 сек.
Л6 желінің активті кедергісі бойынша дистанционды қорғанысын есептеу:
1) 1 – ші саты. Қорғаныстың бірінші аумағының іске
- доға кедергісі,
- сезімталдық коэффициенті
2 – ші саты
,
3 - ші саты
,
- коэффициент отстройки
; ,
-жүктеме ауданының бұрышы.
Реленің іске қосылу кедергісі келесі формуламен анықталады
Xс.р= Xс.з*nт/ nн ,
Xс.р мәніне қарап каталогтық мәліметтер бойынша реленің қойылымы таңдалынады.
Барлық сатылар үшін nт=100/1, nн=110/0,1=1100 деп қабылдап Xс.р
Селективтілік картасы тораптың релелік қорғаныстарының, олардың сәйкестіліктерінің, резервтік әрекет
Дистанционды қорғаныстың селективтілік картасы 3.4-суретте
көрсетілген.
3.4-сурет. Дистанционды қорғаныстың селективтілік картасы
3.2 Желінің нөл реттік тоқ қорғанысын есептеу
Жерге тұйықталудан қорғайтын нөл реттік сатылы тоқ қорғанысын есептеу.
3.5 – сурет. Нөл ретті қорғаныстың сұлбасы
1-саты. 3.5-суретте үшсатылы бағытталған нөл рететік ток қорғанысы келтірілген.
БВ желісінің 2 қорғанысының бірінші саты біріншілік іске қосылу
ҚТ тоқтарын есептеу үшін тура ретті, нөл ретті
3.6- сурет. Максимал режимдегі тура ретті орынбасу сұлбасы
3.7- сурет. - Максималды режимдегі нөл ретті орынбасу сұлбасы
3.8- сурет. Масимал режимдегі нөл реттік бірфазалы қысқа тұйықталу
3.9- сурет. Масимал режимдегі нөл реттік екі фазалы қысқа
Нөл ретті токтық қорғаныстың іске қосылу тоқтарын есептеу шарртары:
1) Бірінші сатының іске қосылу тогы – уақыт ұстанымынсыз
,
мұнда Котс=1,2-1,4-реле қателігін, апериодиқалық құраушының әсерін ескеретін коэффициент.
Нөл ретті тоқтың ең үлкен шамасы
кА.
3.1- кесте
110 кВ желідегі қ.т. ,
Қысқа тұйықталу орны Жүйенің әртүрлі нүктесіндегі нөл ретті токтар
, А , А
Желі басында 0 км 0% 1908 1959
10% 1832 1877
20% 1758 1798
30% 1686 1722
40% 1615 1650
50% 1546 1581
60% 1478 1514
70% 1410 1450
80% 1374 1387
90% 1278 1326
100% 1213 1266
3.2- кесте
110 кВ желідегі қ.т. ,
Қысқа тұйықталу орны Жүйенің әртүрлі нүктесіндегі нөл ретті токтар
, А , А
Желі басында 0 км 0% 1213 1266
10% 1262 1181
20% 1114 1130
30% 1067 1060
40% 1020 1020
50% 972.3 980.9
60% 924.9 941.5
70% 877.2 902.2
3.2- кестенің жалғасы
Қысқа тұйықталу орны Жүйенің әртүрлі нүктесіндегі нөл ретті токтар
, А , А
80% 829.2 862.1
90% 780.7. 821.8
100% 731.7 780.7
Екінші сатының іске қосылу тогын мына шарт бойынша анықтаймыз.
Қорғалатын желінің екінші сатысын келесі желінің бірінші сатысымен үйлестіреміз.
А,
,
.
Үшінші сатының іске қосылу тогын сыртқы
,
мұндағы Kн =1,2- реледегі қателікті және қажетті қорды ескеретін
Kодн =0,5-1 – ток трансформаторларының біркелкілік коэффициенті;
Iрас= I(3) к.макс – желінің екі соңына да қосылатын
А.
Сезімталдық коэффициентін анықтаймыз
=1425 А,
,
.
ПУЭ бойынша коэффициенттері сәйекесінше 1,2 шамадан үлкен
3.3 Максималды ток қорғанысы
Қорғаныстың іске қосылу тоғы
,
мұндағы - ҚТ тоқтарын есептелуінің қателіктерін, реле
KВ=0.95 реленің қайту коэффициенті.
.
Л1-2 желісінің максималды жүктеме тоғы.
.
Сезімталдық коэффициенті
.
ПУЭ бойынша коэффициенттері сәйекесінше 1,3 шамадан үлкен
мұндағы - Л1-2 желінің соныңдағы екі фазалық
.
Реленің іске қосылу тоғы
.
Максималды ток қорғанысының уақыт ұстанымы
.
микропроцессорлы қорғаныс үшін бір қадам уақыты.
3.4 Тоқ үзіндісі
ТО іске қосылу тоғы қорғаныс зонасының соңындағы үш фазды
Желінің соңындағы үшфазалы қысқа тұйықталу тогы
А,
мұндағы Iк– қорғаныс зонасының соңындағы
Kн = 1,2 – сенімділік коэффициенті;
Реленің істеу тоғы келесі өрнектен анықталады
А,
мұндағы Kсх = 1 – сұлба коэффициенті;
Kта – ТТ трансформация коэффициенті – 600/5=120;
ТО қорғанысы кабельді желінің қанша пайызын қорғайтыны анықтайық.
ПУЭ бойынша егер істеу зонасы қорғалатын желінің 20 %
4 Арнайы бөлім
4.1 Жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы
Жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы күштік трансформаторлардағы, шунтталған реакторлардағы,
4.1 – сурет. Күштік трансформатордың жерлестіру орамында орнатылған
жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы
4.2 – сурет. Бір фазалы күштік трансформатордың жерлестіру орамында
4.3 – сурет. Қорғалатын зонадағы реактор және оқшауланған бейтарабы
трансформатордың орамында орнатылған жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы
4.4 – сурет. Реактордың шығысында орнатылған ток трансформаторы бар,
жерлестірілген шунтталған реакторде орнатылған жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы
4.5 – сурет. Генераторда және жерлестірілген бейтарабы бар қозғалтқышта
орнатылған жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы
Жерге тұйықтау арқылы шектеу қорғанысы негізгі қорғалатын объектінің бір
жағында немесе қорғалатын қосымша объектте жұмыс істей алады.
4.2 Функция сипаттамасы
Қалыпты жұмыста нейтрал шығысы арқылы ешқандай ISP ток өтпейді,
Қорғалатын зонада жерге тұйықталу жүретін болса, онда ISP ток
4.6 – сурет. Токтар таралуымен трансформаторда жерге қосу мысалы
Қосу қорғалатын зонадан тыс жүретін кезде ISP ток бәрібір
4.7 – сурет. Токтар таралуымен трансформаторда сырттай жерге қосу
Қорғалатын зонадан тыс жерде жерге қатысы жоқ бұзылулар пайда
Өлшенетін шамаларды салыстыру. Жерге тұйықтаудан шектеулі қорғау нейтрал қосылуларында
3I0’ = ISP,
3I0” = IL1+IL2+IL3.
Тек 3I0’ тогы сқндіру әсерінің мөлшері ретінде қызмет етеді,
4.8 – сурет. Жерге қосудан шектеулі қорғау әрекетінің принципі
Қорғалатын зонадан тыс жерде жерге қосу пайда болған кезде
Ажырату тогы
IREF = |3I0’|,
және тұрақтандыру тогы немесе тежеуіш ток
IRest = k·|3I0’-3I0”| - |3I0’+3I0”|,
мұнда k – тежеу коэффициенті, ол әрі қарай есептелінеді,
Ситуацияны нақтылау үшін үш басты шартты қарастыру қажет:
а) сыртқы жерге тұйықтауда ток:
3I0” бағыты 3I0’ тогына қарсы бағытталады, бірақ амплитудалары тең
IREF = |3I0’|,
IRest = |3I0’+3I0”| - |3I0’ - 3I0”| = 2·|3I0’|,
Ажырату тогы (IREF) нейралдардағы токқа тең; тежеу тогы (IRest)
ә) тек f нейтралы жағынан қоректендірілетін ішкі жерге қосу
IREF = |3I0’|,
IRest = |3I0’ - 0| - |3I0’ + 0|
Ажырату тогы (IREF) нейтралдағы токқа тең болады, тежеу тогы
б) Нейтрал және жүйе жағынан қоректендірілетін ішкі жерге қосу,
Бұл жағдайда 3I0’ = 3I0”
IREF = |3I0’|,
IRest = |3I0’ – 3I0”| - |3I0’ + 3I0”|
Ажырату тогы (IREF) нейтралдағы токқа тең болады, тежеу тогы
Ішкі бұзылу нәтижесінде ешбір тежеу әсерлі емес, себебі тежеу
Егер нейтрал ток трансформаторы фазалық ток трансформаторынан әлсіздеу болса
4.9– сурет. Шектелген қорғауды 3I0”/3I0’ жерге қосу токтарының қатынасына
IREF = ажырату тогы;
IRest> = уставка шамасы
Жоғарыда келтірілген мысалдардан көргеніміздей, 3I0” және 3I0’ токтары сыртқы
4.10 – сурет. Сыртқы бұзылу кезінде тежеу мөлшері үшін
Тежеу тогының шамасына k коэффициенті әсер етеді. Бұл коэффициент
4.11 - суретте, жерге қосудан шектеулі қорғаудың, |3I0”| =
4.11 – сурет. Жерге қосудан шектеулі қорғаудың, |3I0”| =
Ажырату аймағында ажырату шамасын барлық токтардың арифметикалық қосындысына, яғни
Бұзылуды анықтау.Көбіне, дифференциалдық қорғау үшін «жүмыс істету» немесе «бұзылуды
Токтың дифференциалдық негізгі құраушысы жұмыс істеу шамасының 85%-нан асқан
4.12 – сурет. Жұмыс істеу шамасының жоғарлау диаграммасы
4.13 – сурет. Жерге қосудан шектеулі қорғаудың логикалық сұлбасы
4.3 Функция параметрлерін енгізу
Жерге қосудан шектеулі қорғау тек, егер конфигурациялау кезінде REF
Жерге қосудан шектеулі қорғау 1301 REF PROT. (шектеулі қорғау)
Ескерту: Жеткізіп қою кезінде жерге қосудан шектеулі қорғау OFF
Жерге қосудан шектеулі қорғаудың сезімталдығы I – REF> (I
Қойылым мөлшері ажырату аймағында, 1313A SLOPE (көлбеу бұрышы) адресі
Кейбір жағдайларда ажыратуға сигналды беру уақыт кідірісімен жүргізілуі керек.
4.1 – кесте
Қосыьша қойылымдар
Координа-тасы Қойылым атауы Қойылым қызметтері Шартты қойылым Түсініктеме
1301 REF PROT. OFF (сөндірулі)
ON (қосулы)
Block relay for trip commands (Командарларды сөндіруге беруге релені
1311 I – REF> 0,05..2,00 I/InS 0,15 I/InS Жұмыс
1312A T I – REF> 0,00..60,00 sec;
1313A SLOPE 0,00..0,95 0,00 Сипаттаманың көлбеу бұрышы I –
4.2- кесте
Хабарлар тізімі
F.No Хабар Түсініктеме
05803 >BLOCK REF >Жерге қосудан шект. қорғау блоктау
05811 REF OFF Жерге қосудан шект. қорғау сөндірулі
05812 REF BLOKED Жерге қосудан шект. қорғау блоктанған
05813 REF ACTIVE Жерге қосудан шект. қорғау жұмыс үстінде
05817 REF picked up Жерге қосудан шект. қорғау: жұмыс
05816 REF T start Жерге қосудан шект. қорғау: уақыт
4.2- кестенің жалғасы
F.No Хабар Түсініктеме
05821 REF TRIP Жерге қосудан шект. қорғау: сөндіру
05826 REF D: Жерге қосудан шект. қорғау: D шамасы
05827 REF S: Жерге қосудан шект. қорғау: S шамасы
05836 REF Adap.fact. Жерге қосудан шект. қорғау: ТТ бейімделудің
05830 REF Err Ctstar Жерге қосудан шект. қорғау: ТТ
05835 REF Not avalia Жерге қосудан шект. қорғау: берілген
5 Еңбек және қоршаған ортаны қорғау
5.1 Жалпы жағдайлар
Дипломдық жұмыста «Геологострой» 110/35/6 кВ-тағы қосалқы станциясы қарастырылады. Бұл
Жұмыс процесі кезінде қосалқы станциядағы электрқондырғыларының оқшауламасының, электротехникалық
Қосалқы станцияның ашық тарату құрылғыларындағы майлы ажыратқыштар орнына элегазды
Жерлендіргіш құрылғыларды (ЖҚ) жобалау кезінде адамның электр тоғымен зақымдалу
Зақымдану мүмкін болатын жағдайлар:
жер арқылы таралып токтың мәні есептелетін мәнге жететіндей жағдайдағы
меншікті кедергісі қабылданған мәнге жететіндей жоғарғы қабаттағы ылғалдылық сияқты
адамның қауіпті кернеуге түсіп қалуы;
қосымша қорғаныс құралдарының жоқ болуы.
Жерлеушілердің кедергісін есептеу кезінде қадам және жанасу кернеу есебінің
ЖҚ есебінің мақсаты жерлегіштердің орналастыру реті мен пішіні, саны
Біртекті жерде жерлегіштерді есептеген кезінде жердің үстіңгі қабатын ғана
Біздің жағдайда төменгі қабаты ρ2изм. және жоғарғы қабаты болатын
Қосалқы станцияда сонымен қатар, өрт қауіпсіздігіне көп көңіл бөлінеді.
5.2 Қосалқы станцияның найзағайдан қорғанысы
Қарастырылып отырған қосалқы станцияда көптеген электрқондырғылары бар. Оларды найзағайдан
Найзағайдың тікелей соққылары электрқондырғыларына тигенде, оның конструкцияларында, тұйықталмаған металдық
Тікелей соққыдан басқа, найзағай элеткростатикалық және электромагниттік әсер береді.
Найзағай кезінде электрлік разрядтар пайда болады. Осы разрядтарды қабылдау
Жайтартқыш тоқ тартқыш және жермен қосқыш жай қабылдағышының тасымалдаушы
1) Бір стерженьді;
2) Екі стержньді - қорғалынатын объектінің екі жағына қойылатын
3) Темірарқан – екі стерженьді жайтартқыш арасына тартылған болат
4) Жай қабылдағыш тор – металл емес жабынға төселеді;
Жайтартқыш тіректерін болаттан, темірбетоннан, ағаштан жасауға болады. Стерженьдік жай
II и III категориялы жайтартқыш үшін жай қабылдағыш ретінде
Жайтарқышты орындау барысында сондай-ақ, келесі жағдайларды ескеру қажет:
Кернеуі 110 кВ және одан жоғары болатын қосалқы
Найзағайдың орташа жылдық ұзақтығы найзағайдың ұзақтығы бойынша аймақтық карта
Қондырғының найзағайдан жылдық зақым алуының күтілетін саны
,
мұндағы – қондырғының немесе ғимараттың ең үлкен
–жер бетіндегі 1 км2 найзағай соққысының орташа жылдық саны;
– қондырғының немесе ғимараттың ені мен ұзындығы, м;
Қосалқы станциядағы ең биік құрылғы – әуе желілері, олардың
Қосалқы станцияның ауданындағы найзағайдың орташа жылдық ұзақтығы 20-40 сағат
Онда
.
Жеке тұрған биіктігі h≤150 м стерженьді болатын жайтартқыштың қорғаныс
Биіктігі 150 м-ге дейінгі жайтартқышты есептейік.
Қорғалынатын объект биіктігі hx= 25 м болатын Б зоналы
hо=0,92h,
rо=1,5h,
rx=1,5(h-hx/0,92).
Жайтартқыштың биіктігін h=50 м деп аламыз. Қорғалынып жатқан
Конус негізінің радиусы
м.
Конустың төбесі
м.
Жайтартқыштың қорғаныс радиусы
м.
Қорғалынатын объектінің биіктігіндегі қорғаныс радиусы 34,2 м, ал қосалқы
Енді жоғарыдағы есептелген мәндер бойынша жайтартқыштың қорғаныс сүлбелерін сызамыз.
5.1 – сурет. Жеке тұрған стерженьді жайтартқыштың қорғаныс аумағы
5.2 – сурет. “Геологострой” қосалқы станциясында жайтартқыштарды орналастыру
5.3 Қосалқы станциясында жерлестіру құрылғысын есептеу
Кернеуі 110 кВ тарату құрылғысына контурлы жерлестіру құрылғысын есептеу.
Жермен қосу контурының периметрі бойынша жерге диаметрі
Қорғаныстық жерге қосылудың жұмыс істеу принципі келесідей: жанасу және
Жерлестіру құрылғыларына белігілі бір нормалар бекітілген және біз оларды
Кернеуі 110 кВ тарату құрылғысының жерлестіру құрылғысын есептеу.Қосалқы станция
Қосалқы станцияның ауданы 10800 м2. 10 кВ қысқа тұйықталу
5.1 –кесте
Бастапқы берілгендер
ТҚ өлшемі, (м) 120x90
ТҚ-ң жоғарғы кернеуі, (кВ) 110
ТҚ-ң орташа кернеуі, (кВ) 35
ТҚ-ң төменгі кернеуі, (кВ) 6
Жоғарғы қабаттың меншікті кедергісі ρ1изм , (Ом· м) 70
Төменгі қабаттың меншікті кедергісі ρ2изм , (Ом· м) 30
Стержень диаметрі d, (мм) 60
Стержень ұзындығы l, (м) 7
Жердің жоғарғы қабатының қалыңдығы h1,(м) 3
Климаттық зона II
Электродтардың жерге ену тереңдігі to, (м) 0,5
Маусымдық өзгерістердің шартты қалыңдығы h,(м) 2
Жерге қосқыштың алдын-ала сүлбесін сызамыз. Осы схема бойынша жерге
5.3 – сурет. Жерге қосқыштың алдын-ала сұлбасы
5.4-сурет. Электродты жер астына түсіру тереңдік сұлбасы
р1 есеп= р1 өлш* =70*2,8=196 Ом*м,
мұнда – көп қабатты жерде маусымдық
Климаттық зона және мәліметтерінің негізінде анықталады.
р2 есеп= р2 өлш=30 Ом*м, өйткені маусымдық өзгерулердің қабатының
Маусымдылық коэффициенті ескерілген р1/р2 қатынасы
,
екі қабатты жерде белгілі р1, р2, l, d,
RB=А*р2,
А=0,30,
RB=0,30*30=9 Ом.
Екі қабатты жердің жоғарғы қабаттарында р1, р2, l,
Rr=В*р2,
В=1,07,
Rr =1,07*30=32,1 Ом.
а=4 м – жермен қосқыш модельдеріндегі электродтар арасындағы ара
,
мұнда – S жермен қосқыштар алатын щеара ауданы, м2;
n - а белгілі болған жағдайдағы вертикалды электродтар саны
,
және n=Р/а=196/5=39,2;
мұнда Р – жермен қосу контурының периметрі.
Вертикалды электродтыңжоғарғы бөлігінің салыстырмалы ұзындығы, яғни жер бетінің жоғарғы
l сал=h1-t0/lв ,
l сал=3-0,5/5=0.5 м,
екі қабатты жердің рэ меншікті эквивалентті кедергісі вертикалды электродты
Рэ=р2*(р1/р2)к
мұнда ,
болғандағы дәреже көрсеткіші
,
[12]-де бір түзудің немесе контур бойында орналасқан вертикалды
Мұндай электродтар тобының кедергісі Rгр.В, Ом, келесідей болады
Rгр.В=RВО/n* в,
мұнда RВО-бір электродтың таралу кедергісі, Ом;
n-электродтар саны.
Rгр.В=9/39,2*0,39=0,588 Ом.
Байланыс жолағын ескеру үшін (горизонталды электродты), мәліметтерін пайдаланған қажет.
Көлденең электродтың өзі жалғастыратын тік электродтардың экрандық эффектісі ескерілетін
Rr=RГО/ г,
мұнда RГО-эркандауды ескермеген кездегі тік жалғыз электродтың таралу кедергісі,
Rr=32,1/0,2=160,5 Ом.
Электродтардың тік стержндерінен nв және оларды қосатын жолақтардан тұратын
,
мұнда Rгр.В -электродтардың тік стержндерінен nв және оларды қосатын
RВО, RГО – тік және көлденең жалғыз электродтардың таралу
.
Контур ішіндегі тік электродтар мен торға жалғанған тік жермен
,
мұнда
,
n-тік өткізгіштер саны.
l1 және l2 мәндері түсіндірілген;
L-өткізгіштердің жалпы ұзындығы.
g=2*4/(103,9+39,2*16)=0,011,
L=18*90+24*120=4500 м.
Жермен қосқыш кедергісі анықтаймыз
.
Жақындасу кернеуінің коэффициенті өткізгіштердің бір келкі таралуы
,
мұнда a=P/N – тік өткізгіштер арасындағы ара қашықтық, м;
Р – тор периметрі, м;
М – р1/р2 қатынасының функциясы.
=0.764*(5*103,9/6*4500)0.45=0.12.
Жердің үстіңгі қабатының меншікті кедергісіне тәуелді болатын жақындасу коэффициенті
П=Rч/(Rч+1,5*рс) ,
рс - жердің үстіңгі қабатының меншікті кедергісі, Ом*м;
Rч –адам дене кедергісінің орташа мәні, Ом.
П =1000/(1000+1,5*160,5) =0,806.
Енді жақындасу кернеуі анықтаймыз
Uп=І3*R3* * ,
Uп=20170*0,03*0,12*0,806=58,52 В,
t=0,15с кезінде рұқсат етілетін кедергі (АПВ ескерілетін, жақындасу және
Жермен қосқыш потенциялы
З= І3*R3=20170*0,03=605 В,
Uпр max= З * =605*0,12=72,6 В
ЗУ зонасында жермен эффективті қосылған тораптың құралдарына адамның жақындауының
Uп= Uпр max- Іч*1,5* рс = І3* R3*
Бізде
,
мұнда Uч- адам арқылы өтетін ток;
.
Қауіпсіздік шарттарын тексеру, мұнда Uдоп=450В анықталатын
10,1<450
Шарт орындалады.
Тордан және тік өткізгіштер қатарынан тұратын жермен тұтас қосқыш
=0,15
коэффициентін анықтаймыз – жердің үстінгі қабатының меншікті кедергісіне тәуелді
,
.
Қадам кернеуін анықтаймыз
Uш=I3*R3* * =20170*0,03*0,15*0,509=46.19 B .
Токтың таралу зонасында адымдап жүрген адам үшін қауіпсізджағдайы
Uш = U1-2 max-Iч*6*pc=I3*R3* * мұнда Uдоп = 450 В АПВ t=0,15 c ескерілген,
U1-2 max= 3* =605*0,15=90.75 B
Адам арқылы өтетін токтың мәні келесідей
Шч=Г1-2 ьфч.(К4+6*зс)=90.75/(1000+6*160,5)=0,046 А. (5.35)
Қауіпсіздік шартын тексереміз
U1-2 max- Iч *6*pc< Uдоп,
90.75-0,03*6*160,5<450,
30,91<450 шарт орындалады
Берілген жермен қосқышты қолдану мүмкіндігін талаптар бойынша қарастырамыз
,
.
Есептеулер нәтижисінде алынған жермен қосу кедергілері R3=0,03Ом ПУЭ-ны және
Кернеуі 10/0,4 кВ ТҚ үшін шығарылған жермен қосқыш
.
Кернеуі 1000 В-тан жоғары, бейтарабы оқшауланған электр есептік
,
мұндағы U – тораптың фазалық кернеуі, кВ;
lK – торапқа қосылған кабельдік желілердің жалпы ұзындығы, км;
lВ – торапқа қосылған әуе желілерінің жалпы ұзындығы, км.
.
Жермен тұйықтағыштың сыртқа орналастырылатын түрінде жермен тұйықтағышты жермен тұйықталан
; ,
,
деп қабылдаймыз.
Есептелуі
,
,
,
,
,
,
,
,
,
.
Бейтарабы оқшауланған, кернеуі 1000 кВ-тан жоғары торап үшін
ЭОЕ (ПУЭ) талдаптарына сәйкес эффективті және үлкен жерге тұйықталу
5.5 – сурет. Жерге қосқыштың есептік сұлбасы
5.4 Табиғи жарықтандыруды есептеу
Табиғи жарықтандыру өз спектрлік құрамы бойынша өте күрделі болып
1) Жақтық, ғимарат ішіне терезе арқылы кіреді
2) Төбелік, төбе жағындағы тесіктер арқылы
3) Біріктірілген, ол екі тәсілді біріктіреді.
Жақтық табиғи жарықтандыру ең кіші мәні бойынша нормаланады, ал
Тапсырма
Жабық типті тарату құрылғылары (ЖТТҚ)-10кВ үшін екі жақтық табиғи
ЖТТҚ-ның өлшемдері: ұзындығы А=34 м, ғимараттың ені В=22 м,
ЖТТҚ -ның ішінде 3 қатар болып қондырғылар тұр. Әр
Терезелердің жалпы ауданы мына формула бойынша алынады
,
мұндағы Sn – бөлмедегі еденнің ауданы, м2;
en –ТЖК-нің (табиғи жарықтандыру коэффициенті) нормаланған мәні;
Кз –запас коэффициенті;
- жалпы жарықөткізу коэффициенті ,
- жарықөткізу материалының түрі,
- переплеттің түрі,
- ұстап тұрған жабық конструкциялардың түрі
0 – терезенің жарықтық сипаттамасы;
r1 – ТЖК-нің үлкейуін ескеретін коэффициент, ол жақтық жарықтандыру
Кзд – қасында тұрған ғимараттардан түсіп тұрған көлеңкені ескеретін
Бөлменің ауданын табамыз
м2.
ТЖК-нің нормаланған мәні:
,
мұндағы - ТЖК-нің III жарық белдігі үшін;
m –жарықтық климат коэффициенті;
с- күн климатының коэффициенті;
.
Ұзындықтын тереңдікке қатынасы (терезеден ең алыс жатқан нүктеге дейін)=34/5=6,8
h1=1,5+2=3,5 м,
мұнда h1 – жұмыс бетінен терезенің үстіне дейінгі биіктік.
Қатынас В/h1=22/3,5=6,3
Осыдан =10
Жарық өткізу материалын екі жақты ашылатын іші бос шыны
ЖТТҚ -дағы орташа шағылысу коэффициенті ,
r1 коэффициентінің мәні
, ,
r1=1,25 деп аламыз.
Егер Р=10 Нзд=5, онда
Запас коэффициенті Кз=1,2
Шу мен дірілдің әсері. Жоғары деңгейлі шудың ұзақ уақыт
5.2-кесте
Шектік рұқсат етілген шу деңгейі мен қысымы
Дыбыс қысымының деңгейі [дБ]
Орташа геометриялық жиілікті октавалар [Гц]
63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
99 92 86 83 80 78 76 74
Дыбыс деңгейі, дБА
85-тен жоғары емес
Жұмысшы персоналды шудың әсерінен қорғау үшін келесі шаралар қолданылған:
а) қоршағыш конструциялар дыбыс изоляцияланған,
б) бөлмелерде дыбыс басқыш конструкциялар орналастырылған,
в) аэродинамикалық шуды өшіргіштер қолданылған
Діріл – бұл механикалық тербеліс қозғалыстар. Газ өндірісі өнеркәсібінің
Дірілдің адамға әсер ету эффектісі оның сипаттамаларына (амплитуда, жиілік,
5.3-кесте
Дірілдің қабылданған шектік рұқсат етілген параметрлері
Тербеліс жиілігі, Гц Ең үлкен қозғалыстар амплитудасы, мм Тербелістік
2 1,28 11,5
4 0,28 5
8 0,056 2
16 0,028 2
31,5 0,014 2
63 0,0072 2
Дірілді азайту үшін өндіріс орнында келесідей әдістер қолданылады:
а) дірілді пайда болу көзінде азайту,
б) конструкциялық әдістер (виброгашение, арнайы материалдар түрі таңдалған, виброизоляция),
в) ұйымдастырушылық шаралар,
г) еңбек пен демалыс режимін ұйымдастыру,
д) жеке қорғау құралдарын қолдану.
6 Экономика
Тиімділік - зерттелетін нысанның нәтижелері мен шығындарының қарым-қатынасына байланысты
Энергетикалық компанияның жеке жақтарының қызметін сипаттайтын тиімділік жүйесінің көрсеткіші,
Тиімділік жүйесін үш негізгі блокқа бөледі:
нәтижелілік аймақтық компаниялардың өндірістік-инновациялық қызметі және қолданушылармен өзара іс-қимылы;
үнемділік (экономикалық тиімділік) - өнімнің өзіндік құнын, қор қайтарылымы
пайдалылық (қаржы тиімділігі) - қорытындылық пен үнемділіктен басқа сыртқы
Негізгі мақсат, Қазақстан Республикасындағы электр энергия нарығының даму шартына
аймақта тұтынушыларды электр энергиясымен қамтамассыз етуді сенімді әрі тиімді
энергетикалық нарығының субъектілері арасындағы екі жақты келісім-шартты жедел
электр энергия шығындарын азайту шараларын жүзеге асыру және таңдау;
кәсіпорынды қаржыландыруды жандандыру бағдарламасын жүзеге асыру және өңдеу;
кәсіпорынның электр энергия мен қуатты тасымалдау қызметін есептеу жүйелерін
Аймақтық желілері компаниясының қызметінің негізгі түрлеріне:
электр энергиясын тасымалдау мен тарату қызметі;
электр энергиясын алып-сату қызметі жатады.
Мақсаты
электр энергиясы мен қуатының ұсынылған моделіндегі көтерме сауда нарығының
электр желілері компаниясының электр энергиясын тасымалдау бойынша қызмет көрсету
станциядан алынған электр энергиясының бағасына және электр энергиясын аймақаралық
электржелілері компанияларына келісілген пайда деңгейін анықтау әдістемесінің мазмұнын
шартты аймақтың электр энергия сұранысының орнын толтырудың оңтайлы нұсқасын
6.1 Электр энергиясы мен қуатының қысқа мерзімдік келісім-шарт жасаудың
Геологострой электр стансиямының активтерінің нақты құны 1066397,7 теңгені құрайды,
6.1- кесте
Электр энергиясын тасымалдау мен тарату қызметіне кеткен шығындар
Көрсеткіштері Өлшем бірлігі
Мәні
А Өндірістік құн
1 Материал шығындары мың теңге 184861
2 Еңбекақы төлеу қоры мың теңге 206203
3 Әлеуметтік салық мың теңге 39366
4 Жөндеу мың теңге 2407
5 Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге 61315
6 Тағы басқалар мың теңге 48211
Б Айналым шығыны
7 Еңбекақы төлеу қоры мың теңге 76008
8 Әлеуметтік салық мың теңге 14511
9 Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге 8450
10 Тағы басқалар мың теңге 85422
11 Энергиямен қамтамассыз ету шығындары
12 Материал шығындары мың теңге 6947
13 Еңбекақы төлеу қоры мың теңге 11177
14 Әлеуметтік салық мың теңге 2347
15 Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге 22022
16 Тағы басқалар мың теңге 19699
6.2-кесте
Тұтынушылардың топ бойынша тұтыну құрылымы
Көрсеткіштер атауы Тұтыну үлесі, % Электр энергия көлемі,
Өндірістік тұтынушылар 30 396,47
Өндірістік емес тұтынушылар 25 330,40
Ауылшаруашылық тауар өндірушілер 5 66,08
Бюджеттік ұйымдар 15 198,24
Халық 25 330,40
Барлығы 100 1321,58
Берілген аймаққа электр энергиясын жеткізушілер негізінен энергия өндіруші ұйымдар
6.3-кесте
Көтерме сауда нарығындағы ЭӨҰ-дың электр энергияны ұсыну бағасы (негізгі
ЭӨҰ атауы ЭӨҰ-дан жіберілетін электр энергиясының орташа құны, тиын/кВт∙сағ
МВт
1 2 3 4
ПС Горный гигант 93 4000 1555
ПС АХБК 100 1000 723
Әрбір көтерме сатып алушылар жедел келісім-шарт бойынша электр энергиясы
Қажетті қуат
(6.1)
Мен Горный гигант ҚС (L=1100 км), АХБК (L=1000 км)
6.4-кесте
Электр энергияны сатып алуға шарт жасасқан станцияларға төленетін электр
ЭӨҰ атауы ЭӨҰ-дан жіберілетін электр энергиясының орташа құны, тиын/кВт∙сағ
МВт Үлесі,% Қажетті қуат, МВт
Горный гигант ҚС 93 4000 1555 20 30,17
АХБК 100 1000 723 45 67,89
6.2 Электр энергия сұранысының өзгеруіне байланысты шығынды болжау және
Электр энергияны тұтынуды қысқа мерзімді болжау кезінде болашаққа электр
Өткен жылғы есептемелік берілгендерде электр желілері компаниясының нақты шығындары
6.5-кесте
Тұтынушы тораптардың электр энергиясын тұтынудың өсемшесін болжау
Тұтынушылар атауы Электр энергиясын тұтыну өсемшесі ,%
Өндірістік тұтынушылар 10 436,12
Өндірістік емес тұтынушылар 3 340,31
Ауыл шаруашылық тауар өндірушілер 1
66,74
Бюджеттік ұйымдар 4 206,17
Халық 15 379,95
6.6-кесте
Электр энергиясының шығыны мен тұтыну динамикасы
Тұтынушылардың атауы Осы жыл, млн.кВтч Болжанылып отырған жыл, млн.кВтч
Электр энергияның желіге жіберілуі млн.кВт∙сағ 1321,58 1429,29
Шығындар, % 15 15
Шығындар, млн.кВт∙сағ 198,24 214,39
Таза жіберілгені, млн.кВт∙сағ 1519,82 1643,68
Тариф деңгейі. Тариф деңгейінде компанияға электр энергиясын жеткізу мен
Электр энергиясын тарату схемасы. Электр энергиясын тарату 31.07.1997 №
сатып алынатын электр энергиясының құны;
ұлттық электр желілерімен (ҰЭЖ) электр энергиямын тасымалдау құны
аймақтық компаниялардың желілерімен электрэнергияны тасымалдау құны.
Ұлттық электр желілерімен тасымалдау қызметі үшін алынатын тариф
ҰЭЖ тарифі тұрақты және айнымалы бөліктен, диспетчеризация мөлшерлемесінен тұрады
Тариф = диспетчеризация мөлшерлемесі + тұрақты бөлік + айнымалы
Т=0,253 + 0,000784*L,
мұндағы, L- ҰЭЖ-нан келетін электр энергия транзитінің маршруты. Диспетчеризация
6.7-кесте
ҰЭЖ-мен тасымалдау қызметі үшін алынатын тариф
ЭӨҰ атауы ЭӨҰ-дан жіберілетін электр энергиясының орташа құны, тиын/кВт∙сағ
Қажетті қуат, МВт Сатып алынатын ЭЭ құны, мын тенге
ҰЭЖ тарифі, тенге/кВтч ҰЭэ/э тасымалдау құны, мын.тенге
ПС Горный гигант 93 34,70 282685,962 1100 1,1584 352111,20
ПС АХБК 100 78,07 683917,65 1000 1,1976 819059,78
Барлығы 193 112,77 966603,6 1171170,98
6.3 Аймақтық электр желілері компаниясының қызметінің экономикалық aтиімділігінің көрсеткіштерін
Экономикалық тиімділікті екі аспектіде қарастыруға болады: ресурс өндірулігі және
электр энергиясын сату көлемі;
ақша қаражаттарының алымы (теңге) (ақша қаражаттарының алымы 100%
нақты шығындар;
жиынтық табыс;
рентабелділік нормасы.
6.4 Пайданың рұқсат етілген деңгейін (таза пайданы) анықтау
Пайданың рұқсат етілген деңгейі (таза пайда) іске қосылған активтердің
ПРЕД= АРБ х ПМ,
мұндағы ПРЕД- пайданың рұқсат етілген деңгейі (теңге);
АРБ- іске қосылған активтердің реттелетін базасы (теңге);
ПМ- пайда мөлшерлемесі (%).
Табиғи монополия субъектілерінің іске қосылған активтердің реттелетін базасын анықтау
Мемлекеттік кәсіпорындар мен акцияны бақылау пакеті мемлекетке қарасты акционерлік
АРБ=АҚ ( Кіа,
мұндағы АҚ- активтердің нақты құны (теңге);
Кіа- іске қосылған активтер коэффициенті.
Іске қосылған активтер коэффициенті Субъектінің негізгі өндіретін және көрсететін
Іске қосылған активтердің реттелетін базасының пайда мөлшерлемесін есептеу реті
Энергетикалық сектордың табиғи монополия субъектілері үшін пайда мөлшерлемесі капиталдың
Пайда мөлшерлемесінің көрсеткіштері
ПМ (КОӨҚ) = [(1 - g) × ге]+[ g
ПМ (КОӨҚ) = [(1 – 0.9) × 0.114]+[ 0.9
мұндағы g- левиридж, жалпы финанс құрылымындағы субъектінің меншікті
қаржысы мен қарыз қатынасын сипаттайтын шама, яғни барлық капитал
re-акционерлік (меншікті) капиталға сый беру мөлшерлемесі, -0.114%;
rd-қарыз қаржысына сый беру мөлшерлемесі, % және қарыз қаржысына
rd=rf+РК=0.079 .
Акционерлік (өз меншігіндегі) капиталға сый беру мөлшерлемесі былай анықталады
re=rf+ra=0.114,
мұндағы ra-акционерлік (өз меншігіндегі) капиталдардың тәуелділігі үшін берілетін сый.
Акционерлік (меншікті) капиталға сый беру құны қарыз қаржысына сый
6.8-кесте
Пайданың рұқсат етілген деңгейі (ПРЕД)
Көрсеткіштер атауы Өлшем бірлігі Мәні
ПРЕД АЭК
ПРЕД =АРБ*ПМ, мың теңге 61054,87
АРБ =АҚ * Кіа мың теңге 740059,07
АҚ – активтердің нақты құны мың теңге 1066397,7
Кіа- іске қосылған активтер
коэффициенті =ҚК / М о.е 0,69
ҚК - қызмет көрсетіліп
отырған нақты көлем (желіге
келіп түскен электр энергиясы) мың кВтс 1519817,00
М - технологиялық қуат МВт 250
Энергия өндіруші ұйымдардан алынған (ЭӨҰ) электр энергиясының орташа сатып
(6.8)
мұндағы - і-ші ЭӨҰ-нан сатып алынатын
Бі-і-ші ЭӨҰ-ң электр энергия бағасы.
"Кіріс" тарифі былай
(6.9)
мұндағы ZАЭК - аймақтық электр желілері компанияcының шығыны, млн.теңге;
Wт.т. – тұтынушылармен таза тұтынылған электр энергия көлемі, млн.кВтс.
Соңғы тұтынушылар үшін электр энергиясын тасымалдау мен тарату қызметінің
(6.10)
мұндағы Zсат-электр энергия шығындарының орнын толтыру үшін сатып алынатын
Zт-ҮЭЖ-мен электр энергиясын тасымалдау қызметіне кететін шығындар (" KEGOC"ААҚ).
Геологострой аймағының электр желілері компаниясының қызметінің экономикалық тиімділігінің көрсеткіштері:
Рентабельдік нормасы
,
Жинақтық табыс
,
6.9-кесте
Электр энергияны тасымалдау мен тарату қызметінің тарифтік сметасы
Көрсеткіш Мәні
электр энергиясын сату көлемі, млн.кВтч 1321,58
ақша қаражаттарының алымы, тенге 2961544960
жиынтық табыс, млн,тенге 2961,544960
рентабелділік нормасы,% 5,73
Тарифтік сметаны есептеу және құрау.Алдынғы пункттердегі барлық есептер компьютерде
6.10 – кесте
Сметаны есептеу және құру.
Көрсеткіштері Өлшем бірлігі Шығындар түрін анықтау Болжанып отырған жылдың
1 2 3 4
I Электр энергияны тасымалдау және тарату
А Өндірістік құн мың теңге тұрақты 542363
1 Материал шығындары мың теңге тұрақты 184861
2 Еңбек төлеу фонды мың теңге тұрақты 206203
3 Әлеуметтік салық мың теңге тұрақты 39366
4 Жөндеу мың теңге тұрақты 2407
5 Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге тұрақты 61315
6 Тағы басқалар мың теңге тұрақты 48211
Б Айналым шығыны
соның ішінде мың теңге тұрақты 184391
7 Еңбекақыны төлеу қоры мың теңге тұрақты 76008
8 Әлеуметтік салық мың теңге тұрақты 14511
9 Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге тұрақты 8450
6.10 – кестенің жалғасы
Көрсеткіштері
1 Өлшем бірлігі Шығындар түрін анықтау Болжанып отырған жылдың
2 3 4
10 Тағы басқалар мың теңге тұрақты 85422
11 Тасымалдаудың толық шығындары мың теңге
361314,69
12 Толық таза тұтынылған электр энергия млн.кВтс
1519,82
13 Желілік компанияның өзіндік құны теңге/кВтс
0,24
14 Пайда мың теңге айнымалы 61054,87
15 "кіріс" тарифі теңге/кВтс
0,88
II Өз тұтынушыларын электр энергиямен қамтамассыз ету 2983407,15
116 Сатып алынған электр энергия мың теңге айнымалы
соның ішінде электр энергияны сатып алу құны мың теңге
"KEGOC" желісімен тасымалдау құны мың теңге айнымалы
17 Энергиямен қамтамасcыз ету шығындары соның ішінде мың теңге
17
Материалдар мың теңге тұрақты
Еңбекақы қоры мың теңге тұрақты
Әлеуметтік салық мың теңге тұрақты
Негізгі қорлар амортизациясы мың теңге тұрақты
Тағы басқалар мың теңге тұрақты
18 Орташа жіберілген тарифі теңге/кВтс
18
19 Толық шығын мың теңге
19
Ескертпе: Болжанып отырған жылға шығындар желіге жіберілген электр энергия
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл дипломдық жұмыста қысқа тұйықталу тоқтары бойынша негізгі электр
Жұмыстағы барлық сұлбаларды “AutoCad” бағдарламасының көмегімен сызылды.
Нөл реттік ток үзіндісінің әсер ету аймақтарының графикалық анықталуы,
Жұмыстағы барлық есептік формулалар “MathCad” бағдарламасының көмегімен есептеліп жазылды.
Ұсынылып отырған дипломдық жұмыс алты бөлімнен тұрады. Олардың қысқаша
110/35/6 кВ қосалқы станциясының электрлік бөлігін жасау
Қосалқы станциясына орнатылатын негізгі электр жабдықтары: ажыратқыштар, айырғыштар, асқын
Қосалқы станцияда қуатты екі трансформатор орнатылған.Бұл ең алдымен тұтынушыларды
Төменгі кернеудегі тарату құрылғылары екі бірлік секцияланған жинақталған шиналар
Жоғарғы және орта кернеу жағында тарату құрылғылары шина жүйесінің
Төменгі кернеу жағында әрбір секция тек жеке жұмыс
Қосалқы стансаның жабдықтарының релелік қорғанысы
Негізгі қорғаныс ретінде ДЗТ – 11 типті релесімен орындалған
Арнайы бөлімде 10кВ желілердің нөл реттік қорғанысының логикалық сұлбасы
Еңбек пен қоршаған ортаны қорғау бөлімі тапсырмаларға сәйкес еңбек
Экономика бөлімінде нарық жағдайындағы энергетикалық кәсіпорындардың қызметінің технико-экономикалық негіздемесі
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Герасимов А.А и др.Передача и распределение электрической энергии
2 Кужеков С.А, Гончаров С.В. Практическое пособие по электрическим
3 Шеховцов В.П. Расчет и проектирование систем электроснабжения. –
4 Шмидт Д.Управляющие системы и автоматика. М.: Наука, 2007.-
5 Крючкова И.П.,Старшинова В.А. Расчет коротких замыканий и выбор
6 Почаевец В.С. Защита и автоматика устройств электроснабжения. А.:
7 Шабад М.А. Расчеты РЗ и А распределительных сетей.
8 Чернобробов Н.В., Семенов В.А. РЗ энергетических систем. -
9 Руководящие указания по РЗ.Вып. 13Б. Релейная защита понижающих
10 Федосеев А.М. Релейная защита электрических систем: - М.:
11 Басс Э.И., Дорогунцев В.Г. Релейная защита электроэнергетических
12 Барыбина Ю.Г и др. Справочник по проектированию эл.снабж/
13 Дүйсебаев М.К., Хакімжанов Т.Е. Адам өмірінің қауіпсіздігінің негізі.
14 Түзелбаев Б.И. Сала экономикасы. Әдістемелік нұсқаулар. Алматы: АЭжБИ,
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті
Автоматика және телекоммуникациялар институты
Электрэнергетика және технологиялық кешендерді автоматтандыру кафедрасы
ҚОРҒАУҒА ЖІБЕРІЛДІ
Кафедра меңгерушісі
техн. ғыл. д-ры, профессор
____________А.Б.Бекбаев
«___ » __________2009ж.
Дипломдық жобаға
ТҮСІНІКТЕМЕЛІК ЖАЗБА
Тақырыбы: Мұнай өңдеу зауытын электрмен қамдауды жобалау
050718-«Электрэнергетика»
Орындаған: Асқаров Е. К.
Пікір беруші
техн. ғыл. канд., доцент
______________А.Қ. Абитов
(қолы)
«___ » ____________2009ж.
Алматы 2009
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті
Автоматика және телекоммуникациялар институты
Электрэнергетика және технологиялық кешендерді автоматтандыру кафедрасы
050718-«Электрэнергетика» мамандығы
Дипломдық жобаны орындауға
ТАПСЫРМА
Студент Асқаров Ернар Кайратович
Тақырыбы Мұнай өңдеу зауытын электрмен қамдауды жобалау
Университет бойынша бұйрықпен бекітілген № 15 "24" қантар 2009
Аяқталған жобаны тапсыру мерзімі «05» мамыр 2009
Дипломдық жобаның бастапқы берілістері Зауыттың бас жоспары(1-сұлба); Цехтар бойынша
Дипломдық жобада қарастырылатын мәселелер тізімі а)Өндірістің технологиялық үдірістері;
б) Арнайы бөлім; в)Экономика бөлімі; г)Еңбек қорғау бөлімі.
Сызбалық материалдар тізімі (міндетті сызбалар дәл көрсетілуі тиіс) Сызбалық
Ұсынылатын негізгі әдебиет
1) Система ВТИ для регулирования мощности турбогенераторов
в аварийных режимах. Доклад ВТИ на II
надежности энергосистем СССР. Б.П. Мурганов, И.З. Черномзив, - М.,
1969 г.
2) Справочник по
систем. Под ред. Н.Ш. Шапиро, С.С. Рокотяна, - М.:
1985 г.
3)Управление мощными энергообъединениями. Под ред. С.А.
Совалова, - М.: «Энергоиздат», 1984 г.
Дипломдық жобаны дайындау
ГРАФИГІ
Бөлімдер атауы, қарастырылатын мәселелер тізімі Ғылыми жетекші мен кеңесшілерге
Негізгі бөлім
Арнайы бөлім
Экономика бөлімі
Еңбек қорғау бөлімі
Аяқталған жобаға қойылған
кеңесшілер мен норма бақылаушының
қолдары
Бөлімдер атауы Ғылыми жетекші,
кеңесшілер
Қол қойылған күні Қолы
Негізгі бөлім И.Е.Туманов, техника
ғылымдары кандидаты, доцент
Арнайы бөлім И.Е.Туманов, техника
ғылымдары кандидаты, доцент
Экономика бөлімі С.Ж.Темиргалиев, экономика
ғылымдары кандидаты, доцент
Еңбек қорғау бөлімі Г.С.Бектурганова,
техника ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы
Норма бақылау Ә.О.Бердібеков,
аға оқытушы
Кафедра меңгерушісі_________________________________ /А.Б.Бекбаев/
(қолы)
Жоба жетекшісі _________________________________
(қолы)
Тапсырманы орындауға алған студент ________________
(қолы)
Күні 2 наурыз, 2009 ж.
113
8





8 желтоқсан 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^