Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру эксперимента нәтижелерінің өнделуі диплом жұмысы
№2327


ЖОСПАР
КІРІСПЕ 9
1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық негіздері 14
1.1 Шығармашыл тұлғаны қалыптастыру мәселесінің философия, психология, педагогика ғылымдарындағы зерттелу теориясы 14
1.2 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың әлеуметтік-экономикалық және психологиялық-педагогикалық шарттары 19
1.3 Бастауышсыныпоқушыларыныңшығармашылықіс- әрекеті пәнаралық байланыс арқылы қалыптастыру барысы 28
2.Пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру мазмұны 36
2.1 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру технологиясының педагогикалык сипаттамасы 36
2.2 Оқушының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру технологиясын тәжірибелік-эксперимештік жұмыс барысында сынақтан өткізу 47
2.3 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру эксперимента нәтижелерінің өнделуі 59
Қорытынды 73
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 76
Қосымша 1 78
Қосымша 2 82
Қосымша 3 86



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 81 бет
Пәні: Соңғы қосылған дипломдық жұмыстар

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ
ЖОСПАР
КІРІСПЕ 9
1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық
1.1 Шығармашыл тұлғаны қалыптастыру мәселесінің философия, психология, педагогика
1.2 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың әлеуметтік-экономикалық және психологиялық-педагогикалық
1.3 Бастауышсыныпоқушыларыныңшығармашылықіс- әрекеті пәнаралық байланыс арқылы қалыптастыру барысы
2.Пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін
2.1 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру
2.2 Оқушының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру технологиясын тәжірибелік-эксперимештік жұмыс
2.3 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру эксперимента нәтижелерінің өнделуі
Қорытынды 73
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 76
Қосымша 1 78
Қосымша 2 82
Қосымша 3 86
КІРІСПЕ
Елімізде білім беру жүйесіндегі оң өзгерістер көптеп саналады.Солардың
Шығармашылық- мәдени немесе материалдық құндылыктарды өз ойы бойынша
Шығармашылық тұлға — бұл шығармашылықка деген тұрақтыда
Шығармашылық тұлға қабілеттер арқылы көрініс табады. Ол көріністер
Шығармашылық қабілет, іс-әрекет жөнінде өз ойларын
Шығармашылық қабілеттердің, шығармашыл тұлганың болуы адам қанындағы құрамның
Қабілеттер жайлы, оның адамның еңбектік сферасына
байланысты зерттеулер жүргізілді. Мәселен, музыкалық қабілеттер
(Б.М.Теплов),бейнелеу өнеріне деген қабілеттер
(В.И.Киреенко),математикалық қабілеттер (В.А.Крутецкий
), педагогикалық қабілеттер (Н.В.Кузьмина). Сондай-ақ
оқушылардың шығармашылық қабілеттіліктерін дамыту
(В.Г.Разумовский), және т.б. мәселелер бойынша
Оқыту аркылы баланың шығармашылық қабілеттерін дамыту мәселесін педагог-ғалымдар
Республикамызда оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту бойынша бірқатар зерттеулер
Шығармашылық қабілеттердің өзі де білім базасына, іс-әрекеттердегі технологиялық
Бастауыш мектеп оқушыларының мүмкіндіктерін ескере отырып, оларды дамыту
Елімізде қалыптаскан әлеуметтік-экономикалық жағдайға сәйкес бастауыш сынып оқушыларының
Зерттеудің мақсаты: бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін пәнаралық
Зерттеу нысаны: бастауыш сыныптардағы оқу-тәрбие процесі.
Зерттеудің пәні: пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер бастауыш мектептегі оқыту процесі
Зерттеудің міндеттері:
1.Зерттеу тақырыбы бойынша философиялық, психологиялық, педагогикалық, тарихи еңбектерді
2."Шығармашылық", "шығармашылық іс-әрекет" ұғымдарының мәні мен мазмұнын айқындау;
3.Пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін
4.Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетінпәнаралық байланыс негізінде қалыптастырудың
5.Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін пәнаралық байланыс негізінде
Зерттеудің жетекші идеясы: оқу-тәрбие процесін пәнаралык байланыс негізінде
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздеріне қоғам,табиғат пен ой-пікірлердің
Педагогикалык құбылыстарды (пәнаралық байланыстар негізіндегі шығармашылық іс-әрекетті) талдау
Зерттеу көздеріне философ, психолог, педагог ғалымдардың мектеп оқушыларын
Зерттеу әдістері: зерттеу тақырыбы бойынша философиялық, психологиялық, педагогикалық,
Зерттеудің жаңалығы:
- шығармашылық тұлғаны қалыптастыру философия, психология,педагогика ғылымдары тұрғысынан
"шығармашылық", "шығармашылык іс-әрекет" ұғымдарының мазмұны нактыланды;
"Бастауыш сынып оқушыларының пәнаралык байланыс негізіндегі шығармашылық іс-әрекеттері"ұғымының
пәнаралық байланыс негізіндегі бастауыш сынып оқушыларының зерттеліп отырған
Зерттеудің теориялық маңыздылығы: педагогика ғылымындағы оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін
Зерттеудің практикалық маңыздылығы: : бастауыш сыныптардағы пәнаралық байланыстар
Қорғауға ұсынылған қағидалар:
"Шығармашылық", "шығармашылық іс-әрекет" ұғымдарыныңнақғыланған мәні; "бастауыш сынып оқушыларының
Пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекеттерін
Зерттеліп отырган іс-әрекетті қалыптастырудың әдістемесі мен эксперимент нәтижелері.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: дипдомдық жұмыс кіріспеден, екі
Кіріспеде зерттеудің көкейкестілігі негізделіп, зерттеу мақсаты,нысаны , пәні,
"Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық негіздері"
«Пәнаралық байланыс аркылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін
Қорытындыда зерттеу нәтижелері бойынша тұжырым жасалып, пәнаралық байланыс
1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық
1.1 Шығармашыл тұлғаны қалыптастыру мәселесінің философия, психология, педагогика
Білімнің, ғылымның, техниканың дамуы, еңбек өнімділігінің жоғары деңгейі,
Шығармашылық белсенділікті дамыту мәселесіне, әсіресе жұмыстағы өнертабыстық пен
Қазіргі даму кезеңінде кез келген өндіріс саласы адамдарының
Тиімді ұсыныс жасау мен өнер табушылық - ТМД
Анықтамалықтарда жаңа ашылым, өнер табушылық (өнертабыс)және тиімді ұсыныс
Тиімді ұсыныс жасаушылар мен өнер табушылардың ұсыныстары негізінен
Қазіргі уақытта адамдардың шығармашылық іс-әрекетінің базасы (негізі) еңбек
Г.С.Адьтшуллер, ВА.Бухвалов және Жалпы көпшіліктің техникалық және ғылыми
Шығармашылыктың (техникалық және ғылыми) табиғатын жүйелі зерттеу мәселесі
Өнер табушылық өндірістік іс-әрекеттің көптеген түрлерінен нақты еңбектің
Сол кезендердегі әдебиеттерде негізінен көркем және поэзикалық шығармашылық,
Б.А. Лезинаның редакциялаумен сегіз томдық "Вопросы теории и
Адамның шығармашылыктағы іс-әрекеттерінің құрылымы менмазмұны үқсас болып келетіні
Жалпы XX ғасырдың 20-жылдарына дейін шығармашылық іс-әрекет шығармашыл
XX ғасырда өнер табушының шығармашылық іс-әрекеттері-.зерделеуі кезінде мақсатты
Шығармашылықтың психологиялық жалпы мәселелерін қарастыру ұмтылыстарының жүргізілуімен катар,
И.С.Сумбаев шығармашылыктың бастапкы кезеңінде басым сипат алатын, сана
- сезім көрегендігі және ықылас-ниет (ой-ниеттің туындауы,идеяны болжамға
ойлау және пайымдау (ойлап табудың схемасын немесежоспарын жасау);
іскерлік (кез келген тәжірибелі маман орындайтын, ойлаптабылған шығармашылыктың
XX ғасырдың 60-жылдарында ойлап табушылыкка баулу әдістемесі КСРО-да
Дегенмен эксперттік кеңес жұмысында: ойлап табушы жеке тұлғаны
1961 жылдан бастап елімізде шығармашылық процеске баулу мәселесі
Әрбір зерттеушінің шығармашылық процеске қатыстырудың әдістемесі түрліше сипат
"Миға шабуыл" ("Мозговой штурм") әдісі, оның тәртібі:ешқандай критика;
Инверсия әдісі, тапсырмага бұрынғы көзқарастан бөлек, оған кейбір
Эмпатия әдісі, ойлап табушьшық саласында әзірленген затпен, бөлшекпен
Психологиялық инерттілік әдісі. Психологиялық инерттілік әдісі дәстүрлі көзкарастар
Жоғарыда аталған ғалымдардың ой-пікіріне, тұжырымдарына орай ойлап табушылык
Адамның еңбек сферасы саласындағы іс-әрекетінің түріне байланысты шығармашылық
Шын мәнінде шығармашылық - еңбек негізінің өзінде жатады.Сонымен
Энциклопедияда шығармашылық "... ешқашан бұрындары болмаған, жаңа сапалы
Біздің ойымызша, шығармашылык деп адамның алдағы міндеттерді (тапсырмаларды)
Шығармашыл тұлғаға қажетті сананы зерттеудің алғашқы кезеңіңце психологтар
Шығармашылық процеске даярлауды мектеп қабырғасында жүзеге асыру мәселесі
Шығармашылық іс-әрекеттің тәрбиелік мүмкіндіктері,шығармашьшық қабілеттерді тәрбиелеу жөніндегі зерттеулерде
1.2 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың әлеуметтік-экономикалық және психологиялық-педагогикалық
Кез келген дамыған өндіріс қазіргі танда шығармашылықпен жұмыс
Оқушының шығармашылық іс-әрекеті және оның мәнін түсіну үшін
Жеке тұлғаның ерекшеліктеріне тән қасиеттер оның санасына,өзіне-өзінің сын
Түркі жүртының асыл перзентінің бірі - Жүсіп Баласағұн
Әл-Фараби адамның пайда болысымен оның бойында ең алдымен
Абай өзінің кара сөздерінде (7-сөзі) "жан қуаты" ұғымы
ықылас қоя тындау;
тындағанды бірнеше рет ойда қайталау;
ой кеселдерінен сақ болу.
Жеке тұлғаның психологиялық құрылымын Ж.Асанов А.Г.Ковалевтың және М.С.Каганның
Бұл мазмұндаудан, баланы дамытуға, психикалық механизм аркылы шығармашылыққа
Оқушы жеке тұлғасын зерделеу тұрғысынан А.А.Кыверялг жеке тұлға
бағыттылығы (сенімі, дүниетанымы, идеалы, қызығушылығы);
тәжірибесі (адамның даярлығы, оның білімі, дағдысы, іскерлігі мен
психикалық процестері (қабылдауы, ойлауы, түйсінуі (ощушение),зейіні, есі, ерік-жігері,
4)темпераменті (адамның жоғарғы жүйке қызметінің типологиялық негіздері, жасы,
Бұл көрсетілген мәселелер біздің ойымызша негізінен жеке тұлғаны
Белсенділіктің, танымдық әрекеттің шығармашылық пен ұштасуын Г. Қоқымбаева
"Шығармашылық" ұғымы жөнінде Қазақстан Республикасы Орта білімді дамыту
Б.А.Тұрғынбаева "шығармашылық кайшылыктарды шешуге бағытталған, ол үшін жеке
Келесі бір мәні айқындалу тиіс ұғым "Қабілет". Бұл
Ғылыми-педагогикалык зерттеулерде ұғымдарға анықтамалар әртүрлі тұрғыдан берілген. Біздер
Шығармашылық тұлғаға мотивациялық-шығармашылық белсенділік тән тұлға ретінде қарау
Төменгі сынып оқушыларының шығармашылықка талпынысы оның танымдық мотивациясын
Тұлғаның өзін-өзі танытуының негізгі құрамдас бөліктеріні төрт негізгі
Субъект ретінде тұлға белсенділігінің негізгі көзі - бұл
Ал белсенділік тұлғаның негізгі қасиеті әрі "... бұл
Белсенділік - бұл оқушының белгілі мақсатты ұмтылған әрекеті,мазмұнды,
Педагогикалық әдебиеттерде танымдылық белсенділіктің мәнін ұғындыратын екі әдіс
Тұлғалық дамытудың жетекші процестері ретінде И.Камбарбекқызы төмендегілерді атап
Жеке тұлганың қалыптасуының факторлары туралы идеялар ертедегі грек
Танымдық әрекеттерді тәрбиелеу ежелден бастау алған. XVII-XIX ғасырдың
Педагогикалық процестің негізгі заңының бірі - бала өткен
Б.А.Душковтың пікірінше іс-әрекет"... саналы мақсатты басқарылатын, қоғамдық мәнді
Іс-әрекет барысында баланың дамуы жүзеге асырылады сондай-ақ сапалық
Оқушыларды шығармашылык жұмыска баулып, олардың белсенділіктерін, қызығушылыктарын арттыру
тақырыпты мазмұнына қарай жинактау;
оқушының логикалык ойлауын дамытатын пікір-талас тудыру;
ойлау, киялдау арқылы суреттер салғызу;
тапсырманы түрлендіру аркылы жұмыс бағыттарын ұйымдастыру;
мәтін, әңгіме, ертегі
әр түрлі тақырыптарда әңгіме өткізіп, мазмұндама,
Оқушылардың шығармашылык іс-әрексттерді жүзеге асыруы төмендегідей сүрактарға жауап
Қолданылып жүрген конструкциялар үшін:
конструкция тетіктері мезгілінен бұрын істен шығатын болса;
тетіктердің материалы техникалық талапка сай болмаса;
жөндеу жұмыстары қиындай түссе;
конструкцияны қолдану немесе әрі карай пайдалану тиімсіз болса;
адам еңбегі ауыр күйінде калатын болса;
қоршаған ортаға зиян келтірсе және т.б. жағдайларда жетілдірілуі
Жаңа конструкциялар ойлап табу үшін:
конструкцияның қажеттілігін дәлелдеу;
өлшемдерін анықтау және мемлекеттік стандартқа сәйкестендіру;
- жаңа конструкцияның өндіріс өнімділігі мен өнім сапасының
жаңа конструкция қызметінің кауіпсіз, коршатан ортаға зиянсыз болуын
конструкцияның сызбасын эскиз түрінде жасау;
жобалау мекемелерімен келісіп, жұмыс сызбаларын орындау;
зауыт жағдайында конструкцияның тәжірибелі данасын жасату;
жұмыс режімінде сынақтан өткізу;
қоғамдық пікір жинау және мамандардың ұсыныстарын бірлесе талқылау;
өндірістік конструкциялар шығару және оларды жүзеге асыру;
жаңалық авторы мемлекеттік лицензия алуға қүқыкты
Аталған мәселе жалпы материалдық объектілерде шығармашылық іс-әрекеттерге орта
Педагогикалық тұрғыдан ұйымдастырылып жоспарлы түрде жүргізілетін мұғалім еңбегі
Оқушының қалыптасуы мен дамуына ықпал ететін қоршаған орта
Әлеуметтік:
ертеңгі күніне жалпы сенімділікті деңгейі;
адаммен өзара қарым-қатынастың адамгершілік нормалары, өзін-өзі көрсетуге және
өзін және басқа адамдарға кажеттігін түсіну сезімі;
өз ортасындағы адамдар мен әр түрлі деңгейдегі топтарды
ақпараттық танымдық ортаның біркелкілігі және т.б.
Экономикалық:
ақпараттық дерекнамалармен, ақпарат құралдарымен камтамасыз етілуі;
мінез-құлықтық, этникалық, әлеуметтік және еңбек механизмдері арқылы өзін-өзі
Әлеуметтік-педагогикалық тұрғыдан мектеп жеке тұлғаға төмендегідей мүмкіндік:
эмоционалдық және эстетикалық қанағаттану сезімін;
өзін-өзі көрсетуге, өзін-өзі ашуға ұмтылуын және ықыласын;
өзінің жеке тұлғалық және әлеуметтік маңыздылығын түсінуін туғызуы
Тәрбие - қоғамдық құбылыс, арнайы ұйымдастырылатын сала,адамның сапалық
Ғылым мен техниканың дамуына сәйкес қоғамның өндіргіш күшін
Өндіргіш күштердің белгілі деңгейде дамуы, соған лайыкты меншіктің
Шығармашылық тұлғаны қалыптастыруда:
Адамның белсенділігінің болуы (ішкі және сыртқы).
Оның білім мен іскерлігі, яғни тәжірибесінің болуы.
Алған білімді белгісіз жағдайда тасымалдай алу мүмкіндігінің жоғары
Оқушының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру үшін,оның тұлғалық қасиеттерін білумен
жеке тұлғаның психикалық әрекеттеріне басшылық жасау;
баланың психологиялық жас
оқушының жаңа білімнің кажеттілігін түсінуіне жол ашу;
жеке тұлғаға танымдық мәселені шешуде қиындық келтіретіндей тапсырма
жеке тұлғаның бұрынғы білімдерін байытуына көмектесе отырып,мәселені шешудің
тапсырманы жеке тұлғаның өзіндік көзкарасын туғызатындай деңгейде жүйелі
теориялық материалдарды практикамен байланыстыруда жеке тұлғаның
жеке тұлғаның оқу, тындау, өзіндік пікірің білдіру мәдениетін
жеке тұлғаның өз жұмысын тексере білуіне,
педагогикалык әдеп және қарым-катынас мәдениетін ұстану;
отбасылары мен жан-жакты карым-қатынас жасап, байланыстың балаға әсерін
шығармашыл және кәсіптік қабілеттерін өз
жаңаша оқыту технологияларын пайдалану.
Ғылым мен техниканың дамуына сәйкес кез келген өндіріс
- отбасылық-түрмыстық жағдайдың бала үшін жағдайының жақсы болуы;
- ата-ананың баланың дарындылығына, оқуына т.б. жеткілікті
- материалдық қамтамасыз етілудің жоғары деңгейі мен материалдық
- кұрбы-құрдастардың оқушының білім алуына, танымдық белсенділігіне
- ата-ананың баланың ізденісіне көңілінің, көзқарасының түзу
- оқушы баланың аға ұрпағындағы өнер табыстық, тиімді
- оқушының еріктілігі және белсенділігі қарым-қатынаспен білім көздерінен
Психологиялық-педагогикалық шарттарға жататындар төмендегілер болатындығы айқындалды:
- педагогикалық басшылықтың, мұғалімнің сабақты жақсы беруі;
- оқушының сабаққа, тапсырманы орындауға кұлыктылығы;
- оқушының белсенділігі мен ұқыптылығы;
- оқу-дидактикалық, көрнекі құралдардың жеткілікті болуы;
- оқушының қызығушылығының жоғары дәрежесі;
- оқушының қүқығын дұрыс түсініп,
- оқушы ынтасының болуы;
- оқушының дайындалуына мұғалімнің көмегі, жұмысына ұдайы бақылауы;
- оқушының тұрмыстық жағдайының жақсы болуы;
- оқушы сапасының жүйелі білімделуі.
Тұлғаны, сондай-ақ оқушы тұлғасын дамыту — күрделі үрдіс.Оқушыға
Сонымен, педагогикалық зерттеулер негізінде бастауыш сынып оқушысының шығармашылығы
1.3 Бастауышсыныпоқушыларыныңшығармашылықіс- әрекеті пәнаралық байланыс арқылы қалыптастыру барысы
Жаңа ғасырдағы еліміздің үміт артар келешегі бүгінгі мектеп
Бесіктен азаматтық жасқа дейінгі тәрбие берудің сабақтастығы желісінде,
Бастауыш сыныпты, яғни 6-7 жасар мектеп табалдырығын алғаш
Көптеген педагогикалық еңбектерде, әсіресе "Педагогика" оқулығында отбасы туралы
Әр баланың бойындағы ерекшеліктерді дәл танып, оны әріқарай
Қазіргі уақытта балалардың кейбір бөлігі мектепке бала бақшадан
Балалардың жүйелі дамуын камтамасыз
ойын қызметі; оқиғалы-рөлдік шығармашылық ойындары және ережелі ойындар;
тілді дамыту, көркем әдебиетпен танысу;
табиғи-ғылыми даму негіздері: ойындар және музыкалық тәрбие,бейнелеу өнері,
Бұл бағдарламалар танымдық іс-әрскеттің негізі ретінде білуге күштарлыкты
Өкінішке орай жоғарыдағы максат, мүдде іске толық мәнде
Тәрбие мен оқытудың мектепке дейінгі жалпы білім беретін
Бастауыш сыныпта оқушылардың мектепке дейінгі алған білім қорлары
белгілі бір затты немесе картинаны суреттеу, салыстырып суреттеу;
баяндау: белгілі бір окиға, саяхат т.б. туралы айту,
пікір айта білу: бір нәрсенің себебін түсіндіруге, қарапайым
Аталмыш іс-әрекеттер баланың шығармашылық іс-әрекетін мазмұндық тұрғыдан камтамасыз
Соңғы қабылданған құжаттарда білім беруісінде бастауыш мектептің өзінде
Бастауыш сыныпта жоғарыдағы мәселелер бойынша зерттеулер жүргізілген.
Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін пәнаралық байланыс негізінде қалыптастыру қазіргі
Шығармашылык тұлғасына негіз
бейнелеу өнеріне деген қабілеттер (В.И.Киреенко);
әдеби қабілеттер (В.П.Ягункова);
математикалық қабілеттер (В.А. Крутецкий);
педагогикалық қабілеттер (Н.В.Кузьмина);
шығармашылық қабілеттер (М.Мухамедин), т.б.қазіргі уақытта тереңінен зерделенген.
Ғылыми еңбектердің ішіндегі біздер үшін қызығушылық тудыратыны М.Мухамединдікі
Шығармашьшық ойынды ұйымдастыру мазмұнын және формасын іріктеу.
Кіші мектеп
Ойынды өткізу үшін қажетті материалдарды жинау және дайындау.
Ойын барысындағы педагог пен балалардың өзара әрекетінің сипаты.
Ойын іс-әрекетінің барысы.
Аталған элемент негіздерінің мазмұнын толық мәнді жүзеге асырғанда
Қазіргі кезде пәнаралық байланысты жүзеге асырудың мынадай жолдары
тақырып мазмұнына сай мақал-мәтел айтқызу;
оны өз сөзімен, ойымен дәлелдету;
көрініске қарап мақал-мәтел айту;
табиғатқа сай макдл-мәтел құрастыру; суреттерге карап мақал-мәтел айту.
Осының нәтижесінде оқушының сөз саралауы, ізденімпаздығы, тапқырлығы, накты
Зерттеу жұмысы барысында пәнаралық байланыс оқу материалдары негізінде
1-сыныпта оқушылардың меңгеру тиіс пәнаралық оқуіскерліктері (немесе оны
сабақ тақырыбын және кітаптағы тапсырма нөмірін тандау;
минутына 40 сөз жылдамдықпен оқу және оқығанды түсіну;
минутына 4-5 сөзді дәптерге сауатты көшіріп жазу;
ережелер көмегімен терминді есте сактау;
мәтіндегі сұрақтарға жауап табу;
ауызша және жазбаша мәтінді біргелікте өзгерту және толықтыру;
дене, зат және моделді салыстыру және классификациялау;
табиғи денені және құбылысты бақылау;
шығармашылық тапсырмаларды орындау кезінде ойлауды белсендіру және алгоритмдеу
ұйымдаскан және үнемді жұмысты ұйымдастыру;
өзінің жұмысына бақылауды орнату;
сабақтың жоспары бойынша өзінің іс-әрекеті нәтижесін талдау.
2-сыныпта оқушылардың меңгеруі тиіс пәнаралық оқу іскерліктері
минутына 60-70 сөз жылдамдықпен оқу және окығанды түсіну;
минутына 6-8 сөзді дәптерге сауатты көшіріп жазу;
терминдер мен мәтіндерді ережелер көмегімен есте сактау;
мәтіндегі бастыны бөліп алу;
ауызша және жазбаша мәтінді біргелікте өзгерту және толыктыру,құрастыру;
дене, зат және моделді салыстыру және классификациялау;
табиғи денені және құбылысты бақылау;
тапсырманы орындау үшін ережені тандау;
- шығармашылық тапсырмаларды
денелер, материалдар мен суреттердің композициясын құрастыру;
жұмыстағы пайдаланган әр түрлі материалдардың қасиеттерін есепке алу;
әр түрлі құралдарды тапсырма мазмұнына сәйкес пайдалану;
критерилер бойынша өзінің іс-әрекеті нәтижесін бағалау.
3-сыныпта оқушылардың меңгеруі тиіс пәнаралық оқу іскерліктері:
минутына 70-80 сөз жылдамдықпен оқу және окығанды түсіну;
минутына 10-12 сөзді дәптерге сауатты көшіріп жазу;
терминдер мен мәтіндерді ережелер көмегімен есте сактау;
ауызша және жазбаша мәтіндерді өзбетінше өзгерту, толықтыру және
құбылыстар мен оқиғалар үшін себеп-салдарлық байланыстарды аныктау;
тапсырманы орындау үшін ережені біргелікте әрекет ету;
жұмысты ұйымдастыру дағдыларын жүзеге асыру;
шығармашылық тапсырманы орындау кезінде ойлауды белсендіру және алгоритмдеу
зерделеуі кажет сабақ такырыптары сұрактарын құрастыру.
4-сыныпта оқушылардың меңгеруі тиіс пәнаралық оқу іскерліктері:
минутына 90-100 сез жылдамдыкден оқу және оқығанды түсіну;
минутына 13-15 сөзді дәптерге сауатты кошіріп жазу;
- ережелер комегімен терминді және мәтінді есте
мәтіндегі бастыны өзбетінше бөліп көрсету және оны схема,
ауызша және жазбаша мәтіндерді өзбетінше өзгерту, толыктыру және
- зандылықтарды, дәлелдемелерді, жалғанға шығаруларды анықтау;
- тапсырманы орындау үшін ереже алгоритмін біргелікте құрастыру;
шығармашылық тапсырманы орындау кезінде ойлауды белсендіру және алгоритмдеу
өзбетінше жұмысты орындау, олардың нәтижелерін талдау және бағалау.
Жогарыда берілген пәнаралык оқу іскерліктері қазіргі уақытта жас
Оқу іскерліктері, біріншіден, оқыту мазмұнын құраушы элементтің бірі
Сондыктан да оқыту процесін ұйымдастыруда басшылық қалатын құжаттардағы,
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылык тұлғасын қалыптастыру үшін оқу
жаңа пайдалы функцияны алу үшін жүйе элементтерінен кдйтаамал
бір немесе бірнеше элементтерді өзгерту;
пайдалы функцияны алу үшін жаңа элемент ендіру;
жүйе элементтерінің бірінен жаңа пайдалы функциясы бар өзінше
жаңа пайдалы функция алу үшін екі немесе бірнеше
Жүйені дамытудағы аталған тәсілдерді оқушыларды жаңа оқу материалдарымен
Жалпы бастауыш сынып мұғалімдері оқушылардың сыныптар бойынша пәнаралық
меңгерілуі тиіс бағдарламалық материалдың құраушысы ретінде;
шығармашылық бастаманың негізі ретінде қарастыруы тиіс.
Сондай-ақ мұғалім оқушылардың пәнаралық байланыс оқу іскерліктерінің даму
Пәнаралық байланыстың атқаратын функцияларын аныктау жөнінде көптеген зерттеулерді
Ойын дамытуға ықпал етеді;
Берік білім алуға көмектеседі;
Оқыту үрдісін жеделдетеді;
Дербестігін және танымдық белсенділігін дамытуға ықпал етеді;
Мұғалім жұмысының әдістемесін жақсартады [31].
Зерттеуші мұғалімдердің пәнаралық байланысты пайдалану мақсаттарын айқындаған:
Оқушыларды жан-жақты дамытады, ой-өрісін кеңейтеді.
Білімнің сапасын арттырады.
Танымын, оқу іс-әрекетін белсенділендіреді.
Танымдық қызығушылығын қалыптастырады.
Оқушылардың ойын дамытады.
Оқушылардың өзіндік іс-әрекетін дамытады.
Ес пен ойлауды дамытады.
Қисын мен ойлауды дамытады жаздырып-оған түсініктер берілді. 4
Оқушыларға ананың баланы тербетіп отырған суреті шығармажазу мақсатында
Оқушылар өздерінің аналарына арнаған жылы сөздерін айтып дәптерлеріне
Үйге тапсырма берілді. "Ана" туралы үйде макал-мәтелдер,өлендер, тақпактар
Пәнаралық байланыс арқылы оқушының шығармашылық ізденісі байқалады. Ана
Бастауыш сыныптағы еңбекке баулу сабақтарын өткізуде Е.Райымжановтың [32],
4-сыныпта. Еңбекке баулу, математика және бейнелеу өнері пәндерінің
Сабақтың тақырыбы: "Жіппен бейнелеу"
Сабақтың мақсаты:
Оқушыларды ұқыптылықка, жинақылыққа тәрбиелеу.
Оқушыларды әсемдікке, сүлулыкка баулу.
3. Оқу пәндерінен алған білімдерін практикада қолдануды
камтамасыз ету
Сабақтың түрі: аралас.
Пәнаралық байланыс: математика, бейнелеу өнері, ана тілі. Сабақтың
Сабақғың барысы:
1) Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылармен сәлемдесу, сабаққа керекті оқу-құралдарын түгендеу, оқушылардың сабаққа
2) Үй тапсырмасын тексеру. Мұғалім: Кәне, балалар өткен
сабақта үйге кандай тапсырма берілді? Салтанат, айта қойшы.
Салтанат: Үйге қатты қатырма кағаздан жактауша дайындап келу
және аяктау берілген. Мұғалім: Кәне, отыра ғой. Дайындап
бұйымдарынды алдарыңа қойып отырындар, бәрін көріп шығып,
бағалаймын.
3) Жаңа сабақ. Сабағымызды мақал-мәтелдерден бастасақ.
Еңбек туралы кдндай мақал-мәтелдер білесіндер?
"Еңбек етсең ерінбей, Тояды қарның тіленбей".
. Тапқырлығын дамытады.
Оқыту үрдісін жеделдетеді.
Білімін практикада қолданады.
Шығармашылығын дамытады.
Зейінін дамытады.
Оқығанын пысықтайды.
О.Мұсабековтың зерттеуінде бастауыш сынып мұғалімдерінің пәнаралық байланысты жүзеге
Мұнда зерттеуші пәнаралық байланыстың шығармашылыкты дамытуға" ыкпалын мұғалімдердің
Пәнаралық байланыс бойынша осындай көрсеткіштер баскада зерттеушілер
Кез келген пәнді зерделеудегі максат —нактылы болмысты көрсететін
Пәнаралық байланыстарды жүзеге асырудың объективті және субъективті екі
Зерттеу жұмысы барысында біздер "бастауыш сынып оқушыларының пәнаралық
Осы тұжырымға сәйкес зерттеп отырған іскерліктердің оқушыларда қалыптасуын
2.Пәнаралық байланыс негізінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін
2.1 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру
Қазіргі педагогика ғылымының бір ерекпіелілігі – баланың тұлғалык
Бүгінгі танда мектеп кдбырғасында оқытудың айқындалған көптеген технологияларын
Технология"-грек тілінен аударганда techne (онер, қолонер,Тылым) және logos
"Технология" ұғымының мәнін өндірістік процестерге байланысты П.Р. Атутов
Педагогикалық іс-әрекет саласына "технология" деген сөздікте енгізу "индустриялдық"
Білім берудегі қазіргі заманғы технологиялардың көмегімен жаңа білім
ЮНЕСКО құжаттарында оқыту технологиясы техникалық және адамдық ресурстар
Технология - жалпы түрінде бұл мақсат қалай және
-практикалық мақсаттарға жетудің техникалық әдістері; -адамның
-адамның білім беруін ұйымдастыру әдістері мен процедураларының жиынтығы;
-адамнын тәртібін модельдеу үшін қолданылатын құралдар;
Білім берудің жаңа жүйесінің құрылымы технологиялық негізбен тұжырымдалады.
ТТ А.С.Макаренконың тұжырымымен педагогикалық мақсаттылық принципі: "Педагогтың бірде-бір
2. Оқыту мен оқудың бір-біріне байланыстылығы және бір-біріне
Оқыту - бұл оқушының оқуын өз бетінше педагогикалық
Оқытушының оқушының оқуын ұйымдастыру әдісінде,құралдарында, мазмұнында оқу-тәрбиелік және
Оқыту технологиясының қажетті элементі бір логикамен байланысты жеке
Оқушының оқу- танымдық жұмысының әрбір кезеңінде бакылау ұйымдастыру.
Оқушының шығармашылық іс-әрекетін жоғарылату, тек кана білетін оқушыға
Оқыту әдістері мен формаларының көп түрлі болуы, жекек
Білім берудің казіргі заманғы технологиясының нүсқауы, төмендегі принциптердің
- дидактикалык жүйені көрсететін технологияның бүтіндік принципі;
қойылған мақсатка жету үшін накты педагогикалық ортада технологияларды
сәйкес келетін педагогикалык жүйелердің өзін-өзі дайындау механизміне әсер
оқушының жеке тұлға ретінде қалыптасуына және оның танымдыққа
біріктірілген білімдерді құру үшін оптимальді жағдай жасайтын оқу
Сонымен технология көмегімен білімдерді, дағдыларды,біліктілікті игеру процесінде тұлғалык
Қазіргі заманғы ғылыми-теориялык әдебиеттерде және атакты отандық педагогтардың
І.Техникалық.
2.Экономикалык.
З.Гуманитарлық.
Гуманитарлық технологиялар баскару гуманитарлық (адаммен)педагогикалық және психологиялык болып
Педагогикалық технологияға берілген басқа да аныктамалар бар, ол:
Педагогикалык технология нақты технологиялык процестерде жүзеге асырылады. Оқыту
Оқыту (тәрбиелеу) технологиясының
ұйымдастыру формасымен;
дидактикалык процеспен;
мұғалім (немесе оқыту техникалык құралдарымен) маманмен. Педагогикалык технологияның
мінез — құлықтағы әлеуметтік құнды әдеттер мен формаларды
технологиялык ойлау дағдыларын дамыту; оқу міндеттері мен коғамдык
Жалпы, педагогикалык технологияның
Біріншіден, педагогикалык технология
Екіншіден, бұрынғы мұғалімдерге арналған сабақ жоспарларынан өзгеше, педагогикалык
Үшіншіден, педагогикалык технологияпың айшықғы қасиеті — мақсат білімділік
- мақсат білімділіктің болжамы және оқушылардың оқу бағдарламасын
- жалпы тұлганың дамуы.
Төртіншіден, педагогикалык технологияны накты педагогикалык жобасы ретінде білу
Тұтастык қағидасы болашак кез-келген педагогикалык жүйенің барлык элементтерінің
"Педагогикалык технология" оның ішінде "оқыту технологиясы"ұғымын аныктауда, басым
- оқушылардың бақылаған іс-әрекетінің жинағы түріндегі кажет ететін
оқытуды талап ететін әрекетті (алғыс және жаза)қалыптастыруды іріктеген
алғашкы белгіленген эталон мен оқытудың нәтижесін салыстыру.
Білім беру процесінің түйінді стратегиясы оның айқын құрылымын
Бірінші кезең — оқушының бақылаған іс-әрекетінің жинағы түрінде
Екінші кезең — бакыланатын әрекеттердің бастапқы деңгейін аныктау
Үшінші кезең рецептуралык: оның құрылымында бағдарламалық оқытудың нәтижесі
Төртінші кезең — белгіленген жоспарды жүзеге асыру: оқытудың
М.Чошанова отандық және шет елдік авторлардың педагогикалык технологияларының
диагностикалық максаттылык және нәтижслілік оқыту процесінің мақсаты мен
экономикалылығы — оқу уақытының корын қамтамасыз етеді, мұғалім
түзету шілігі — оперативтік кері байланыстың дұрыс, нақты
М.Чошанов "Оқытудың технологиясы" және "әдістемелік жүйе"түсінігін айқындай келе,
(процесуалды) бөлігі болып табылады. Мысалы, әдістемелік жүйе мынадай
1.Нені оқыту керек?
2.Не үшін оқыту керек?
3.Қалай оқыту керек?
- ол кезде оқыту технологиясы ең алдымен үшінші
4. Калай нәтижелі етіп оқыту керек?
Б.Қуанбаева өзінің зерттеуінде әдістемелік жүйені технологиялық негізде жетілдіруді
а) оқытудың мақсаты диагностикалық операционалды аныктаулы тиіс, яғни
ә) білім мазмұны мақсаттар таксономиясына сәйкес анықталып,оны аныктау
б) оқытудың белсенді әдістерін басым түрде пайдаланып,
в) оқытудың формасы оқушының жеке даму траекториясын, тандай-ақ
оқыту құралдарын жетілдіру
Отандық педагогикадағы "Педагогикалык технология түсінігіналыкты қолданыста болғанымен, ол
Технологияны түсіну үшін ең алдымен педагогикалык қызметтің өндірушілік
Педагогикалык технология жөніндегі қатаң түсініктің басты белгілері болып
мақсаттың диагностикалык сипаттамасы;
педагогикалык процестің өндірушілігі (оның ішінде оқытудың максатына және
педагогикалык нәтижелердің өндірушілігі.
Қазіргі танда көптеген жаңа педагогикалык технологиялар оқу-тәрбие процесінде
Педагогикалык технология оқу үрдісімен— мұғалім мен окушының
- оқытудың нақты және жалпы максаты;
оқу материалының мазмұны.Б) үрдістік бөлім-технологиялық процесс:
оқу үрдісін ұйымдастыру;
оқушылардың оқу қызметінің әдістері мен формалары;
мұғалім жұмысының әдістері мен формалары;
мұғалімнің материалды меңгеруді басқарудағы іс-әрекеті;
оқу үрдісінің диагностикасы.
Н.Д.Хмель мынадай өлшемдерді бөліп көрсетеді:
ойдың тұжырымдық негізінің болуы;
технологияны жасаушылардың тиянақты әдіснамалық ұстанымының болуы;
накты педагогикалық құбылыска қатынастың жүйелілігі;
технологияда педагогикалык үрдістің екі жакты сипатының бейнеленуі;
педагогикалык үрдіс субъектілерінің орны мен өзара әрекетін аныкдау;
алынған нәтижелерге диагностика жасау мүмкіндігі;
технологияның кез келген оқу-тәрбие мекемелерінің жұмысжағдайында қайта
Қазіргі педагогикалык технологиялар келесідей негізгі сапаға ие болуы
Қазіргі білім беру технологияларын Г.К. Селевко технологияның классификациялык
Ш.Т.Таубаева оқытудың қазіргі технологияларының аттарын атап көрсетіп, олардың
Ынтымақтастық педагогикасы (Берулаева М.Н., Селевко Г.К.,Тихомирова Н.К., т.б.);
Білім беруді ізгілендіру технологиясы (Амоношвили Ш.А.,Баженова Н., т.б.);
Ойын аркылы оқыту технологиясы (Коваленко В.Г., Самоекина Н.В.,
Проблемалық оқыту технологиясы (Оконь В.);
Түсіндіре басқарып - оза оқыту технологиясы (Лысенкова С.Н.,
Деңгейлік саралап оқыту технологиясы (Гроот Р., Селевко Г.К.,
Бағдарламалап оқыту технологиясы (Скиннер Б., Краудер Н., Беспалько
Оқытудың компыотерлік технологиясы (Апатова Н.В., Беспалько В.П.);
Дидактикалық бірліктерді ірілендіру технологиясы (ЭрдниевП.М.);
Математиканы оқытудың есеп шығаруға негізделген технологиясы (Хазанкин Р.Г.,
Өздігінен даму технологиясы (Монтессори М., Буторина М.,Хилтунен Е.,
Дамыта оқыту технологиясы (Выготский Л.С, Занков Л.В., Эльконин
Л.В.Занковтың дамыта оқыту жүйесі;
Д.Б. Эльконин - В.В. Давыдовтыц дамыта оқыту технологиясы.
А.Е.Абуов өзінің зерттеуінде бастауыш сыныпта барлық пәндер үшін
дамыта оқыту;
проблемалық оқыту;
оқытуды дербестендіру (И.Унт, А.С.Границкая, В.Д.Шадриков);
компыотерлік оқыту;
міндетті нәтижелср негізінде деңгейлік саралап оқыту(В.В.Фирсов);
балалардың қызығушылыктары бойынша саралап оқытудың мәдениетке тәрбиелейтін технологиясы
тиімді сабақтар жүйесіне негізделген технология (А.А.Оқунев);
оза оқыту (С.Н.Лысенкова);
ойын арқылы оқыту;
модульдік оқыту (В.М.Монахов) [40].
Педагог-ғалым осы аталғандардан басқа
технологияларга сипаттама береді
"Қазіргі танда бастауышта "шеберхана" технологиясымен оқыту қолға алынуда.
- оқытушылық: мәселені кою ептілігіне баулу; жауапты шығармашылық
- дамытушылық: креативті іскерлікті дамыту:
тәрбиелеушілік: өзінін шығармашылық қабілеттеріне сенімділікті тәрбиелеу.
Шеберхана француз педагогтарының шығармашылық шеберханасынан дамуды бастау алады.
Шеберхана өзінің атауын алу себебі оқушылардың өзі пәндік
Шеберліктің негізгі идеясы оқушыларға жеке-дара идеяны ұсыну жеке
Қазіргі уақытта әртүрлі пәндер, пәндердің әртүрлі тақырыптары бойынша
И.А.Мухина шеберхананы жүргізу тәжірибесін талдап қорытуға және жалпы
индукция кезеңі.
материалмен жұмыс жасау.
әлеуметтендіру.
рефлексия.
индукция фазасы (кезеці). Бұл кезенде оқушылар қалыптастырылады, мәселе
Бастауыш сынып оқушылары үшін еңбек объектілерін (бұйым,оларды талқылау)
Қазіргі танда бұл аталған үрдіс қалып бара жатқанға
Материалмен жұмыс. Бұл кезенде материалды талдау жүреді.Оқушылар материалды
Бірінші кезенде әрбір оқушы өз бетінше қағазбен жұмыс
Кейбір жағдайда шеберханада жұмысты топпен бірден бастауға болады.
Егер материал аз топтағы жұмысқа арналган болса, онда
Келесі кезекте егер жеке дара жұмыс осыған дейін
Басты қажетті талаптардың бірегейі басқа жұмыстардағы оңдыны, белгіліні,
Еңбекке баулу сабақтарында оқушылар еңбек объектілерін(бұйымдарды, заттарды немесе
"Материалмен жұмыс" және "әлеуметтендіру" кезендері шеберхана жұмысы барысында
Рефлексия (сананың өзіне назарын аударып, өзінің психикалықкүйіне ой
Бұл кезенде оқушылар бүгін неге қол жеткізгенін хабарлауы
И.А.Мухина шеберхананы жүргізу (өткізу) қағидасын талдап қорытып, төмендегідей
қатысушылардың барлығының, оның ішінде педагогтың да тендігі;
іс-әрекет процесіне оқушыларды еркінен тыс катысуды қарастырмау;
бағаның болмауы (дәлірек айткданда белгінің, бағалау болады және
карсыластык, жарыстың болмауы;
жеке дара және топтык жұмыстардың кезектесуі;
шығармашылық нәтижесі емес, процестің өзі бастысы болып табылады;
пайдаланылатын материалдардың әр түрлілігі;
әрбірінің өзінің тандауына жауапкершілігі.
Бұл технология педагогтың негіздемелі даярлығын талап етеді. Егер
Қазақстанда Ж.Қараевтың, Ә.Жүнісбектің, М.Жанпейісованыңжәне т.б. ғалымдардың оқыту технологиялары
үнемі кайталау;
ірі блокпен оқыту, тіректі қолдану;
жеке бағдарлы қарым-катынас, ықпал;
ізгілік;
зорлықсыз, еркімен оқыту;
әр оқушының табысының жариялылығын түзетуте, өсуте,табыска жетуге жағдай
оқыту мен тәрбиелеуді біріктіру.
Ойын арқылы оқыту технологиясының ерекшелігі ойындық іс-әрекеттің психологиялық
Модульдік оқыту технологиясының ерекшелігі:
білімді меңгерту емес, тұлғаның танымдық қабілеттерін және танымдық
тұлғаның кдуіпсіздігін, өзін-өзі өзектілендіру, өзін-өзі бекіту,карым-қатынас, ойын танымдық
- белсенді сөздік қорын дамыту (ауызша және жазбаша);
- дарынды балалармен тұрақты және жүйелі жұмыс істеу
Ал, деңгейлеп, саралап оқыту технологиясының ерекшелігіне токталар болсак:
таланттылар өздерінің қабілеті мен икемділігін одан әрі бекіте
күшті топтарда оқуға деген ынта артады;
- білім дәрежесі бірдей оқу топтарында оқу жеңілдейді
өздігінен жұмыс істеуте баулу, оз ойын тұжырымдаута дағдыландыру
Бұл такырыпта айтылған мәселелерді қорытындай келе,бастауыш сынып оқушыларының
2.2 Оқушының шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру технологиясын тәжірибелік-эксперимештік жұмыс
Жұмысымыздың бірінші тарауында пәнаралық байланыс негізінде оқушылардың шығармашылық
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін пәнаралық байланыс негізінде
шығармашылық іс-әрекет құрылымының мазмұнын негіздеу;
шығармашьшық іс-әрекет қалыптастыруға арналған әдістемені шығармашылық тапсырмалар құралын
шығармашылык іс-әрекет қалыптастырудың тиімді жолдарын,әдістемелік шарттарын айкындау;
шығармашылық іс-эрекет қалыптастыру процесін тәжірибе негізінде баяндау, онда
Эксперименттік жұмыс - нақты жағдайды есепке ала отырып
Дидактикада негізінен кездесетін торт эксперимент түрі болатын болса,
Бастауыш мектеп оқушыларының практикалык жұмысының(тапсырманы орындаудағы) ақыл-ой жағын
Бастауыш сыныпта белгілерді талдауды іс жүзіне асыруды үйрету
Логикалық тәсіл жнақтау талдауға кері жүзеге асырылады. Жинақтау
Объектінің белгілерін жинактауды: а) объектілер арасындағы ұқсастыктарды және
Қалыптастыру тәжірибелік-экспериментін оқулықтар мазмұнын қарап шығып, олардың мазмұнына
мәтіндегі, заттағы, негізгіні бөліп алу;
салыстыру;
ақпаратты жүйелеу;
акпаратты өзгерту;
ақпаратты толыктыру;
мәтінді, затты және тапсырманы біріктіру;
мәтінді, затты және тапсырманы өзбетінше құрастыру;
катені түзету (ақпаратты амал жасау түрлері);
себепті-салдарды аныктау;
дәлелдеу;
жалған екенін сипаттау;
заңдылыктарды (байланыстарды) аныктау;
жаңа функцияны аныктау;
жүйе элементтері арасындағы байланыстарды аныктау;
жүйенің жаңа құрылымдық элементтерін анықтау (себеп-салдарлық байланыс түрлерін);
тапсырманы орындау жоспарын құрастыру;
бақылауды, өлшеуді және эксперименттерді жоспарлау және жүргізу;
жүйенің дамуын болжау;
іс-әрекетті орындау жоспарын талдау
Сабақтарды өткізуде оқу бағдарламалары және бастауыш сынып оқушыларына
Сабақ өтуде А.Б.Мырзабаевтың зерттеу еңбегі назарға алынды.Оның зерттеуінде
Осы іс-әрекеттерді орындату барысында біздер томенгідей сабақтар сериясын
3 - сынып. Дүниетану пәні.
Сабақтың тақырыбы: Ауа. Ауа қасиеті. Ауаның маңызы.Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік. Ауа туралы ұғым беру. Ауа қасиетін
өміріндегі ауаның маңыздылығын түсіндіру.
2. Тәрбиелік. Қоршаған ортаны корғауға үйрету арқылы
экологиялық тәрбие беру.
3. Дамытушылық. Тәжірибелер жасау аркылы оқушы танымын
кеңейту, қызығушылығын ояту.
Сабақ әдісі: түсіндіру, сарамандык-лабораториялык әдіс. Тест, сұрақ-жауап әдісі.
Сабақ типі: жаңа материалды меңгерту сабағы.Сабақ түрі: ірі
Сабақтың көрнекілігі: деңгейлік тапсырма, тірек плакаты.
Сабақка керекті жабдықтар мен материалдар: тәжірибе жасау құралдары,
Пәнаралық байланыс: ана тілі пәні, бейнелеу өнері, дене
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Өткен сабақты сұрау, пысықтау.
А) Тест тапсырмаларына жауап.
Адам шөлдегенде не қажет ?
Тамақ
Су
Жарық
2.Солтүстік пен Шығыстың аралығындағы
түсты тап
Солтүстік-шығыс
Батыс
Оңтүстік-батыс
3. Жер бетінің қағазға өте кішірейтіліп салынған бөлігі
Масштаб
План
Карта
Оқушылардың қолдарына 1, 2, 3 цифрлары жазылған нөмірлер
1. Жоғарғы деңгей. Әңгімебойынша Асанның жүрген жолының
сызбасын сыз (бейнелеу өнері пәнімен байланыс).
Асан оқитын мектеп темір жолдың арғы бетінде. Асан
2. Орта деңгей. Үстел үстіндегі заттардың сызбасын сыз.
Кітап. Доп. Сызғыш. Бор.
3. Төменгі деңгей.
Шартты белгісін сал. Көл. Өзен. Тас көмір.
Бұл тапсырмаларды орындау барысында ана тілі және бейнелеу
III. Жаңа сабақты түсіндіру.
Ауа. Ауа қасиеті. Ауаның маңызы тақырыптары жеделдете оқыту
Сарамандық жұмыстар орындалады. Ауа, ауаның қасиеті, ауа түссіз,
Сергіту сәті. Дене шынықтыру пәнімен байланыс аркылы орындалады.
Мұрынмен дем аламыз, ауызбен шығарамыз.Тәжірибе жасау
Ауа қасиеттіері.
Ауа - түссіз, жеңіл, орын алады, сығылады, серпіледі,
Ауаны қорғау. Ауаны ластанудан қорғау қажет. Ол үшін
IV. Жаңа материалды бекіту.
Теориялык білімнің жетекші рөл атқару принципі бойынша 1
Шырак суретін салдыру (ауа бар жерде шырақ жақсы
V. Үйге тапсырма беру. Ауа. Ауа қасиеті. Ауаның
таралуы (оқып келу).
VI. Қорытынды бөлім.
Ребус шешу. "Ауа" шеңбердін бір жерінен сызып -
Бағалау, баға қою.
Қазіргі уақытта жеке пәндерді оқыту сапасын арттырумен катар
Дүниетану пәнін ана тілі, бейнелеу өнері пәнімен байланыстыра
Дүниетану пәнінде жануарлар туралы, олардың тіршілігі туралы тақырыптар
Жануарлар туралы ұғымдарды зерделеу кезінде олардың түрлері, әр
Дүниетану пәнін бастауыш сыныпта оқытудың өзіндік ерекшеліктері бар.
баланың бойындағы кұмарлығын, қызығушылығын жойып алмай, оның үнемі
білімді өз бетінше іздену аркылы алуга қолайлы жағдай
өзін-өзі дамытатын тұлға қалыптастыру.
1-сыныпта. Математика пәнін дүниетану пәнімен байланыстыра сабақ өту.
Сабақтың тақырыбы: "7 санының құрамы"Сабақтың мақсаты:
7 саны жайлы түсінік беру.
7 санын дұрыс жазуды үйрету.
7 санының құрамын білуді үйрету, көрсету.Сабақтың көрнекілігі:
1-ден 7-ге дейінгі сандар.
карточкалар.
дидактикалык материалдар. Пәнарлык байланыс: Дүниетану пәнімен.Сабақтың барысы:
Ұйымдастыру кезеңі.
Өткен сабақды пысыктау, қайталау.
Жаңа сабақты түсіндіру. "7 санының құрамы"
7 алмұртты алып бір ыдыска бөліп салуды керсету,
6+1=7 5+2=7 3+4=7 4+3=7 1+6=7
Оқушылармен сергіту санамак жаттығуын орындату.1. Желбіретті байрақты Жеті
Оқулыктағы суреттерді қарап оның сюжетіне байланысты әңгіме құрастыру.
6 2 3
7
1 5 4
Мұнда қосудың ауыстырымдылық заңы айтылып оқушыларға түсіндіріледі.
2-тапсырма. 3 оқушы тактамен жұмыс жасайды.
6+1=7
7-6=1
5+2=7
7-5=2
7-2=5
7-1=6
3 - тапсырманы оқушылар өз беттерінше отырып орындайды.Олар
Мыс: Қызыл түсті кесінді 7 см салыстыру.
Көк кесінді 6 см 6см<7см
Көк кесінді 1см қыска,
Қызыл кесінді 1 см үзын. Осы тапсырмаларды бұрын,
Мұғалім: Қыс айының өзгешеліктерін атандаршы!Балалар: -Қыста қар жауады.
-Қүстар жылы жақка үшып кетеді. -Қыста шана, шаңғы
-Жердің бәрінде жап-жасыл шөптер өсіп түрады. -Суға, өзенге
Осы кезенде мұғалім математика сабағында дүниетану пәнімен пәнаралық
Қазір жылдың кай мезгілі екенін, кыстың ерекшелігін жазайымен
Оқушылар өз бетімен ұзындыкты салыстыруға байланысты тапсырманы орындады.
7см • бсм Зсм • 7см 4см •
7см • 7см
Тапсырманы дұрыс орындаған оқушылардың білімін бағалау.
Сабақты қорытындылау. 7 санының құрамын айтып мысалдаркелтірді.
Үйгетапсырма беру.
VIII. Бүгінгі сабақкд жақсы қатысқан оқушыларды мадактап тиісті
бағаларын қою.
Сонымен математика пәнін дүниетану пәнімен пәнаралық байланыс негізінде
Математика пәні оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін, интеллектісін дамытуды,
Математика сабағында түрлі логикалық есептер, сөзжүмбактар, математикалық ребустар,
3-сыныпта. Математика пәні.
Сабақғың тақырыбы: "26 • 3 және 78:3 жағдайындағы
көбейту және бөлу"Сабақтың мақсаты:
1)26*3және 78:3 жағдайларын қарастыра отырып, ауызша көбейту және
Оқушылардың логикалық ойлауын дамыту.
Шығармашылығын, белсенділігін қалыптастыру.
"Көбейту", "бөлу" тарауынан алған білім деңгейінің сапасын арттыру.
Сабақтың түрі: Пәнаралық сабақ. Сабақтың әдісі: баяндау, түсіндіру.
Сабақтың көрнекілігі: Арал теңізінің суреті. Құстар, мақал-мәтелдер
Кіріспе.
Ұйымдастыру кезеңі.
Үйге берілген тапсырманы сұрап тексеру.
Өткен сабақты пысықтау, қайталау.
-Балалар біз өткен сабақта "екі таңбалы санды
Бүгін біз сабақта екі таңбалы санды бір таңбалы
-Мұғалім. Тақтаға; 1 тапсырма.
26 • 3=(20+6) • 3=20 • 3+6 •
Екі таңбалы санды бір таңбалы санға белу үшін
Балалар осы берілген материалды шығару үшін біздің алдымызда
Ел басымыз Н.Ә.Назарбаев үкіметтің алдында мынадай жоспар жасауды
"Арал" теңізі кай жерге орналасқан?
"Арал" қорын ашқан белгілі ақын кім?
-Иә, балалар "Арал" теңізі бізге өте жақын орналасқан
-"Арал" теңізінің суретін көрсетіп, мәліметтер беру. Егер сендеросы
2-тапсырма. Тактамен жұмыс. Екі оқушы есептер шығарады.
3-4 тапсырма. Оқушылар өз бетінше орындарында отырып орындайды.
Осы тапсырманы орындаған әр оқушы өз үлестерін қосуға
Тапсырманы дұрыс, тез орындаған оқушы багаланады.-Балалар "Арал" теңізін
-Оның суы неге тартылған?
-Суы орнына келуі үшін не істеу керек?
Оқушылардың жауаптары.
-"Арал" теңізінің астындағы су көзі бекітілген.
-Көлдің жағасын көгалдандыру қажет.
-Арал толса, балық болады, балық шаруашылығы мен айналысуға
-Дұрыс айтасындар. Аралдың суы келсе, жан-жағы көк ағаштар
Тактага 3 оқушы шығып "Арал" көлінің жағасына агаштар
Балалар —біз ағаштарды, құстарды, балыктарды кай пәнде жақсы,
Дүние тану пәнінде.
Дұрыс.
- Енді осы тапсырманы орындасандар "Арал" теңізі өз
"Арал" теңізін өз қалпына келтірсек баска жерге қоныс
Енді осындай жағдай болу үшін сендер өз беттеріңше
Шығармашьшық тапсырма орындалады.
Табиғатқа байланысты қандай мақал-мәтелдер білесіндер?
Сусыз - өмір жоқ.
Судында сүрауы бар.
Сулы жер-нулы жер
Оқушыларға адам мен табиғаттың байланысы жөніндегі суреттер макал-мәтелдер
Сабақты қорытындылау: оқушылардың көбейту амалының мағынасы жөніндегі білетіндерін
Ауызша көбейтуден жазбаша көбейтуге көшуді оқушылар біртаңбалы санға
Сонымен бірге балалардың ауызша есептеу қиын болғанда, жазбаша
Математикалық есептерді шығаруда дүние тану пәнін, ана тілі
Сабаққа барлық оқушылар ат салысты, бағаланды.3 сынып. Ана
Сабақғың тақырыбы:
"Құмырсқаның қанаты
"Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Ана тілі пәніне деген қызығушылығын,белсенділігін арттыру. Түсінгенін
Дамытушылығы: ойын түрлерін пайдалана отырып, оқушылардың шығармашылыкка қабілеттерін
Тәрбиелілігі: оқушыларды халық шығармалары
Сабақтың түрі: Сұрақ-жауап.
Сабақтың көрнекілігі: Киіз үй, бау-бакшаның суреттері.Сабақтың барысы:
- Балалар: Сендер "тіл" туралы қандай
"Тіл-үлттың жан дүниесі""
Тілін білмеген-түбін білмейді"
Балалар! Түркістан қаласы Қазақстан республикасының кай бөлігінде орналаскан.
-Оңтүстік бөлігінде.
Балалар, алдымызда кандай үлкен ұлттық мейрам келе жатыр?
22 наурыз мейрамы.
Неге 22 наурызды жыл басы деп атайды?
Бұл мерекеде халыктың көңіл-күйі қандай болады?
Өте көңілді, жаңа үлттық киімдер киіп,' үлттық тағамдар
Балалар бізде сол үлттық мейрам наурыз тойына барғымыз
ме?
-Әрине!
Онда бәріміз наурыз тойына жақсы көңілмен баруымыз үшін
Ал, бүгін біз наурыз тойына барғанда "Құмырсқаның канаты"атты
Тактаға ілінген суреттерді пайдалана отырып, жаңа сабақты түсіндіру.
Оқушыларға сұрақтар қойылады.
Оқымысты бақтың ішінде нендей жайды көрді?
Қүмырсқаның қандай қасиеттері бар?
Оқымысты қүмырсқаны қалай сынады?
Сонымен қазақ халқы мұндай үйлерді үлкен мейрамдарда,тойлар -
Сабақғы қорытындылау. Бүгінгі сабақта "Қүмырсқаның канаты" атты ертегімен
Біздер оқыту, яғни қарастырылып отырған сапалық қасиеттерді бастауыш
Жалпы бастауыш сыныпта пәнаралық байланыс материалдары негізінде, балалардың
1. Оқу материалының берілуі (барлық сезім органдары
катысатын болуы тиіс).
2. Энергия резервуарының толықғығы (оның ішінде психикалық
энергияның кайнар көзі тамактану, демалыс, үйқы, демалу,
физикалық әрекеттер және т.б. толық мәнді қалыптасуы).
3. Ақпаратты кабылдауы (оқушының арнайы терминдерді
түсінбеуі; мұғалімнің пайдаланған сөзі оқушының семантикалық
өрісіне сәйкес еместігі; оқу материалы баяндалатын тілді оқушы
нашар білуі және т.б.).
4. Оқу ептіліктері (іскерлігі) (оқушының оқу іс-әрекеттерінің нәтижелілігі
5.Мен-тұжырымы (өзіне оң үлгіні қоюы және өзіне сенушіліктің
6.Мотивацияның болуы (мотивацияның, яғни ішкі және сыртқы белсенділіктің
7. Ерік (Еріктің жеткілікті болуы оқушының қиындыкты
женуіне мүмкіндік береді, оқу материалын меңгеру кезінде жалқаулық
жойылады).
8. Оқу іс-әрекетінің нәтижелілігі (отбасында, мектепте, оқушы
денсаулығының болмауы, оқу сәттілігінің жетіспеушілігі, мұғалімдер
бағасының төмен койылуы).
Қалыптастыру эксперимент барысында біздер "Ойлану - жасау -бағалау"
2.3 Оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін қалыптастыру эксперимента нәтижелерінің өнделуі
Тәжірибелік-эксперимент жұмысының бастапқы кезінде бастауыш сынып оқушыларының шығармашылык
Біздер бастауыш мектептің 4-сыныбындағы еңбекке баулу, математика және
Сабақтың тақырыбы: "Жіппен бейнелеу" (алдыңғы тақырыптағы 97-99 беттердегі
Сабақғың мақсаты:
Оқушыларды ұқыптылыққа, жинақылыққа тәрбиелеу.
Оқушыларды әсемдікке, сүлулыққа баулу.
3. Оқу пәндерінен алған білімдерін практикада қолдануды
қамтамасыз ету.
Сыныптағы оқушылардың саны және олардың берілген тапсырмаға сәйкес
Берілген тапсырмаға сәйкес оқушылар төмендегідей пәнаралық байланыс негізіндегі
Ақпаратты амал жасау (кіріктіру):
объектідегі (заттағы) негізгінің бөліп көрсету (түсін, пішінін,көлемін, арналуын,
баска объектпен (затпен), объектіні (затты) жасау технологиясымен(процесті) сәйкес
объектіні (затты) даярлау бойынша оқу материалдарын (материалы, қолданылатын
объектіні (затты) сырткы
объектіні (затты) жетілдіру тұрғысынан (түсіне сәйкес элементтер(әшекей, т.б.)
объектіні (затты) даярлау бойынша оқу материалдарын (сызбасынсызу, материалтану,
объектіні (затты) даярлау процесіне қатысты жіберілген катені табу,
бойынша ой және дене әрекеттерін орындау қажет.Себеп салдарлық
объектіні (затты) дайындаудағы немесе процесті жүзеге асыру себебін
процесті орындаудағы жіберілген қателіктерден немесе процесті орындаудан, қауіпсіздік
объекті (зат) үшін тиімді түстің, пішіннің тандалуын, арналуын,т.б.
процестің дұрыс орындалмауын немесе түстің, пішіннің зат үшін
объект! үшін түстің, пішіннің немесе орындалуы керек процестердегі
объектінің (заттың) атқаратын функциясын аныктау;
заттың өзінің элементтері арасындағы байланыстарын аныктау;
- бар объектінің құрылымына енген жаңа элементтерді аныктау
Практикалық іс-әрекеттерді жоспарлау және орындау бойынша:
- объектіні (затты) әзірлеу бойынша жоспар құрастыру;
практикалық іс-әрекетте өзіне, бұйымды даярлау процесі кезінде объектінің
болашақ әзірленетін объектіні болжау;
- практикалық іс-әрекетті орындаудың жоспарын талдауәрекеттерін орындау талап
Мұнда оқушылар 19 ой және дене әрекетін (15
Осыдан кейін біздер оқушыларға пәнаралық байланыс іскерліктері бойынша
Зерттеу жұмысы барысында біздер алынған нәтижелерді өндеуді В.С.Аванесовтың
Жүргізген бақылау жұмыстарының нәтижелері бойынша оқу-тәрбие процесінің тиімділігін
1. Алдымен орта арифметикалық (мән) анықталады:
Мх=?, ; (1)
му = ?2
Мұндағы, Мх, Му — орта арифметикалық мәндер.
Осы алынған орта арифметикалық мәндердің МХ<МУ (?х2. X және У -тен орта арифметикалық ауытқулар
квадраттарының қосындысын есептеледі:
SSx=Sx2- (Sx)2/N (2)
SSy=Zy2- (Iy)2/N
Мұндағы, N — оқушылар саны. SSX, SSy—
Келесі кезекте бақылаулар арасындағы өзара байланыстылықты анықтау үшін
3. X және У көбейтінділерінің түзету енгізу қосындысы
төмендегі өрнекпен аныкталады:
Spxy=Zxy-(Ix • Zy)/N
Мұндағы, Spxy- X және У көбейтінділерінің түзету енгізу
Белгілі болған X пен У-тің орта арифметикалық ауыткулар
4.Өзара байланыстылық (корреляция) коэффициента (Пирсонның) төмендегі өрнекпен есептеледі:
I xxy=SPxy/V(SSx- SSy) (4)
Мұндағы, х ху— өзара байланыстылық коэффициента.
Егер өзара байланыстылык коэффициенті нөлге тең болмаса,
онда бастапқы және соңғы нәтижелер арасында байланыстың барын
көрсетеді. Алынған мәнге байланысты оқыту мазмұнының, әдістері,
формалары және құралдары оқытуға (дайындықка) тиімді ықпалы
күшті екенін көрсетеді. Көрсетілген өзара байланыстылық коэффициенті эксперимент
Біздер берілген тапсырманы оқушылардың жоғары, яғни талапетілген деңгейде
1. Арифметикалык (мән) орташаны:
Mx=fl = lU4 (1)
Му=^1 =15,4 у21
Мұндағы, Мх, Му— орта арифметикалық мәндер.
2. X және У -тен орта арифметикалық ауыткулар
квадраттарының қосындысын:
SSX=SX2- (Zx)2/N= 2682-^^=2682-2607,4=74,6 (2)
SSy=Sy2- (Iy)2/N = 5034- =5034-4998,8=35,2
Мұндағы, N — оқушылар саны.
3. X және У көбейтінділерінің түзету енгізу қосындысы
төмендегі өрнекпен анықталады:
Sp=Zxy-СІХ • Zy)/N = 3653-Щ~ = 3653-3610,3=42,7(3)
Мұндағы, Spxy— X және У көбейтінділерінің түзету енгізуқосындысы.
4. Өзара байланыстылық (корреляция) коэффициента
(Пирсонның) төмендегі өрнекпен есептеледі: (1- кесте)
х xy=Spxy/ V(SS х • SS у)=
уху J74,6*35,22625,9
Оқушыларсаны N= Тапсырма бойынша оку матер иалдарын көрсетуі,
Экспери -ментке дейінгінәтиже(X) Экспери -мент-
тен кейінгінәтиже
(У) Айы-рым-дар нэтиже ci (d) Айыр ым-дар квадра
1. A. A. 9 14 5 25 81
2. A. A. 11 16 5 25 121
3. А. Б. 10 16 6 36 100
4. A. Y. 11 16 с J 25
5. A. M. 14 17 3 9 196
6. Ә. Ш. 13 17 4 16 169
7. Ә. Қ. 12 16 4 16 144
8. Б. Қ. 10 16 6 36 100
9. Б. A. 9 15 6 36 81
10. Б. C. 12 16 4 16 144
11. Б. A. 9 14 5 25 81
12. E. C. 13 16 3 9 169
13. 3. C. 14 16 2 4 196
14. K. Y. 10 15 5 25 100
15. К. H. 9 13 4 16 81
16. Қ. A. 9 13 4 16 81
17. ҚЖ. 14 17 3 9 196 289
18. C. A. 14 17 3 9 196
19. Т. Ж. 12 16 4 16 144
20. С. Ш. 10 15 5 25 100
21.Ш. H. 9 13 4 16 81 169
1: 234 324 90 410 2682 5034 3653
M 11,14 15,43
SS 74,6 35,2
5. Арифметикалық орташаның стандартты қатесін есептеу (Sd):
SmxH(SSx/N(N-1)=^ = jm =о,42;Smx2=0,18 (5) SMy=V(SSy/N(N-l)=№ =Д084=0,29;Smv2= 0,08
Мұндағы, Sm — арифметикалық орташаның стандартты қателігі.
6. Арифметикалық орташа айырмасының стандарттық қателігін
анықтау
Smx ~SMy=pL+S2My+2r-SMxSMy= V0,18+0,08-2.0,016.0,42«0,29=0,5
7. Арифметикалық орташаның аныктылық ыктималдылығының
t- нің мәнін табу:
Мұндағы, t-
Smx-Бму 0,5
бойынша аныкталға мән.
Біздің жүргізген экспериментіміз бойынша алынған байланыстылық коэффициенті мен
Эксперимент жүргізген топтағы оқушылардың (2010-2011 оқу жылында) бақылау
Берілген тапсырма еңбекке баулу мен бейнелеу өнері бойынша
Бірінші (төменгі) деңгейге оқушы өзіне сенімсіз, танымдық қабілетін
Екінші (орта) деңгейге оқушының өзіне-өзінің сенімі, өзін дамытуы
Үшінші (жоғарғы) деңгейге оқушының өзіне-өзі сенімділігі, өзін ұдайы
Сондыктанда біздер эксперимент жұмыстарының нәтижелі болуы және мектеп
1 кесте
Бақылау және эксперимент сыныптарындағы алынған мәліметтер
№ Деңгейлері Бақылау сыныбы (146) Эксперимент сыныбы
1 Бірінші деңгей 42,3 (62) 6,4 (10)
2 Екінші деңгей 47,4 (69) 37,5 (56)
3 Үшінші деңгей 10,3 (15) 56,1 (85)
Дайындалған оқыту технологиясы бойынша сабақтар өту негізінде бақылау
1-кестедегі мәліметтерді ашып жазу, салыстырмалы материалдарды көрсету, олардың
Бақылау топтарында дәстүрлі оқыту технологиясымен сабақ өту олардың
2 кесте
Бақылау сыныптарындағы деңгейлерді анықтаудағы нәтижелер
Деңгейлер Бастапқы" бақылау" (146) I "бақылау"(145)
Төменгі
(бірінші) 56,9 (83) 54,5 (79) 45,8 (66) 42,3
Орта
(екінші) 35,6 (52) 37,3 (54) 44,3 (64) 47,4
Жоғарғы
(үшінші) 7,5(11) 8,2 (12) 9,9 (14) 10,3 (15)
Эксперимент сыныптарындағы алынған мәліметтердің дәйектілігін, оқушылардың білім және
Эксперимент топтарындағы оқушылардың дайындық деңгейінің жоғары болу себептері
3 кесте
Эксперимент сыныптарындағы деңгейлерді аныктаудағы нәтижелер
Деңгейлер Бастапқы"бақылау" (151) I "бақылау"(150) II "бақылау"(150) III
Төменгі(бірінші) 62,9 (95) 52,1 (78) 30,1 (45) 6,4
Орта(екінші) 31,8 (48) 33,4 (50) 34,7 (52) 37,5
Жоғарғы(үшінші) 5,3 (8) 14,5 (22) 35,2 (53) 56,1
Эксперимент топтарындағы оқушылардың даярлық деңгейлеріне сәйкес, шартты түрде:
Бастапқы бақылау мен I бақылау арасындағы қарастырылған оқу
4 кесте
Бастапқы "бақылау" мен I "бақылау" арасындағы функционалдық байланыстың
Деңгей саны N= Тапсырма бойынша оқу материалдарын көрсетуі,
Экспериментке дейінгі нәтиже (X)Бастапқы"бақылау"(151) Экспери-менттен кейінгі нәтиже (У)I
Төменгі(бірінші) 95 78 7410 9025 6084
Орта 48 (96) 50 (100) 9600 9216 10000
Жоғарғы(үшінші) 8(24) 22 (66) 1584 576 4356
I: 215 244 18594 18817 20440
М 71,7 81,3
SS 3408,7 594,7
Жүргізілген эксперимент жұмыстарының нәтижелері арасындағы оқу-тәрбие процесінің тиімділігін
1. Арифметикалық (мән) орташаны аныктау:
Мх=^ = 71,7
Мұндағы, Мх, Му — орта арифметикалық мәндер.
2. X және У -тен орта арифметикалық ауыткулар
квадраттарының косындысын табу:
SSX=SX2- (ІХ)2/N=18817- = 18817-15408,3 = 3408,7 (2)
SSy=Iy2- (Iy)2/N= 20440 - = 20440 - 19845,3
Мұндағы, N — деңгей саны.
3. X және У көбейтінділерінің түзету енгізу қосындысы
төмендегі өрнекпен анықталады:
Spxy=Ixy-(Zx • Sy)/N = 18594- = 18594 -17486,7
Мұндағы, Spxy— X жәнеУ көбейтінділерінің түзету енгізу косындысы.
4.Өзарабайланыстылық (корреляция) коэффициенті
(Пирсонның) төмендегі өрнекпен есептеледі:
х xy=Spxy/ V(SSх• SSу) = . 11Q7'3=
Өзарабайланыстылык коэффициентінің 1-ге жақын мәнде болуы байланыстың жоғары
Эксперимент жүргізген топтардағы оқушылардың I "бақылау"мен II "бақылау"
Жүргізілген эксперимент жұмыстарының нәтижелері бойынша оқу-тәрбие процесінің тиімділігін
1. Арифметикалық (мән) орташаны анықтау:
2.X және У -тен орта арифметикалық ауыткулар
квадраттарының косындысын табу:
SSx=Zx2- (Zx)2/N= 20440-19845,3=594,7 (2)
SSy=Iy2- (Ly)2/N= 37710-31621,3=6088,7 Мұндағы, N - деңгей
5 кесте
I "бақылау" мен II "бақылау" арасындағы функционалдық байланыстың
Деңгей саны N= Тапсырма бойынша оқу материалдарын көрсетуі,
Экспериментке дейінгі нәтиже (X)I "бақылау"(150) Экспериментке дейінгі нәтиже
Төменгі(бірінші) 78 45 3510 6084 2025
Орта(екінші) 50(100) 52 (104) 10200 10000 10404
Жоғарғы(үшінші) 22 (66) 53 (159) 10494 4356 25281
Е: 244 308 24204 20440 37710
М 81,3 102,7
SS 594,7 6088,7
3. X және У көбейтінділерінің түзету енгізу қосындысы
төмендегі өрнекпен анықталады:
Spxy=Sxy-(Zx• Iy)/N= 24204-25050,6=-846,6(3)
Мұндағы, Sp^ - X және У көбейтінділерінің түзету
4. Өзара байланыстылық (корреляция) коэффициенті
(Пирсонның) төмендегі өрнекпен есептеледі:
Эксперимент жүргізген топтағы өзара байланыстылық коэффициентінің
т ху=0,45 тең болуы оқыту процесінің дұрыс іріктелуін
Ал, эксперимент кезіндегі II "бақылау" мен III "бақылау"арасындағы
т ху= 13937,7/14032,9=0,99
тең болуы оқыту технологиясының, әдіс-тәсілдердің өте нәтижелі екендігінен
Біздің эксперимент топтарындағы оқыту технологиясындағы негізгі ерекшеліктеріміз оқудың
Олар:
мәтіндегі, заттағы, негізгіні бөліп алу;
салыстыру;
ақпаратты жүйелеу;
ақпаратты өзгерту;
ақпаратты толыктыру;
мәтінді, затты және тапсырманы біріктіру;
мәтінді, затты және тапсырманы өз бетінше құрастыру;
катені түзету (ақпаратты амал жасау түрлері);
себепті-салдарды анықтау;
дәлелдеу;
жалған екенін сипаттау;
зандылықтарды (байланыстарды) анықтау;
жаңа функцияны аныктау;
жүйе элементтері арасындағы байланыстарды аныктау;
жүйенің жаңа құрылымдық
тапсырманы орындау жоспарын құрастыру;
бақылауды, өлшеуді және эксперименттерді
жүйенің дамуын болжау;
іс-әрекетті орындау жоспарын талдау (практикалык іс-әрекеттерді жоспарлау және
Жоғарыдағы көрсеткіш кестедегі салыстыру арқылы тәжірибелі-эксперимент жүргізген сыныптағы
Эксперимент барысында алынған нәтижелерді талдау арқылы
"егер бастауыш мектептегі оқыту процесі пәнаралық байланыс
негізінде ұйымдастырылып, оқушылар
ұйымдастырылған шығармашылық әрекеттер жағдайында болса, олардың шығармашылық іс-әрекетінің
Қорытынды
Шығармашылық тұлғаға мотивациялық-шығармашылық белсенділік тән тұлға ретінде қарау
Төменгі сынып оқушыларының шығармашылықка талпынысы оның танымдық мотивациясын
Тұлғаның өзін-өзі танытуының негізгі құрамдас бөліктеріні төрт негізгі
Субъект ретінде тұлға белсенділігінің негізгі көзі - бұл
Ал белсенділік тұлғаның негізгі қасиеті әрі "... бұл
Белсенділік - бұл оқушының белгілі мақсатты ұмтылған әрекеті,мазмұнды,
Біздер оқыту, яғни қарастырылып отырған сапалық қасиеттерді бастауыш
Қазіргі кезде оқыту мақсатына сәйкес нәтижеге қол жеткізу
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекеттерін пәнаралық байланыс негізінде
-пәнаралық байланыс іскерліктерді, шығармашылық іс-әрекеттерді талдау және соның
-пәнаралық байланыс негізіндегі шығармашылық іс-әрекетті мазмұндық аспектіде камтамасыз
-процессуалдық аспектіде жүзеге асыру;
-пәнаралық байланыс сабақтарындағы, оқу пәндеріндегі бастауыш сынып оқушыларының
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін пәнаралық байланыс негізінде
-бастауыш сынып мұғалімдерін оқушыларға тән пәнаралық байланыс негізіндегі
пәнаралық байланыс негізіндегі бастауыш сынып оқушыларының шығармашылык іс-әрскеттерін
пәнаралық байланыс негізінде оқушылардың шығармашылық іс-әрекеттерін(талдау, салыстыру, жинактау,
бастауыш сынып оқушыларын пәнаралық байланыс негізіндегі шығармашылық іс-әрекеттерге
6. Жұмыста "технология" ұғымы, оған берілген анықтамалар негізінде
технология - мақсатқа сәйкес нәтижеге жетудің тиімді әдіс-тәсілдерін
технология - алдағы жұмысты орындауда басшылыққа алатын нұскау;
- технология - қандайда бір тәртіппен орындалатын процестің
Педагогикалық және оқыту технологияларына берілген аныктамалардан олардың мазмұндық
әр түрлі қызмет саласындағы іскерлік пен дағдыларды шындау,білімнің
мінез — құлықтағы әлеуметтік құнды әдеттермен формаларды нығайту
технологиялық құрал-саймандармен жұмыс істеуге үйрету;
технологиялық ойлау дағдыларын дамыту;
оқу міндеттері мен қоғамдық пайдалы еңбек ұйымдастыруда
шешуге бағытталатыны көрсетілді.
Жалпы бастауыш сыныпта пәнаралық байланыс материалдары негізінде, балалардың
1. Оқу материалының берілуі (берілген оқу материалдарын
кабылдауға барлық сезім органдары қатысатын болуы тиіс).
2. Энергия резервуарының толыктығы (оның ішінде психикалық
энергияның кайнар көзі тамактану, демалыс, ұйқы, демалу,
физикалық әрекеттер және т.б. толық мәнді қалыптасуы).
Акпаратты қабылдауы (оқушының арнайы терминдерді түсінбеуі; мұғалімнің пайдаланған
Оқу ептіліктері (іскерлігі) (оқушының оқу іс-әрекеттерінің нәтижелілігі оның
Мен тұжырымы (өзіне оң үлгіні қоюы және өзіне
6. Мотивацияның болуы (мотивацияның, ягни ішкі және сыртқы
7. Ерік (Еріктің жеткілікті болуы
жеңуіне мүмкіндік береді, оқу материалын меңгеру кезінде жалқаулық
8. Оқу іс-әрекетінің нәтижелілігі (отбасында, мектепте, оқушы денсаулығының
Бастауыш сынып оқушыларын оқытуда оқудың бірлігін қамтамасыз етудегі
Білім берудің нәтижелі болуы оның мазмұнына ғана байланысты
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 "Білім туралы" ҚР Заңы. Астана, 2007.
2 Казакстан Республикасының Орта білімді дамыту тұжырымдамасы
3 Казакстан Республикасынын гуманитарлык білім беру
тұжырымдамасы. 1998.
Қазакстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
Қазакстан Республпкасында білім беруді дамытудын 2011-2020 жылдарға арналган
Дмитриев Ю.А. Техническое творчество изобретателей н рационализаторов. —
Речинский В.И. Профессия-изобретатель.М.:Просвещение.1988.
Прахов Б.Г.,Зенкин Н.М. Справочная пособие по изобретательству, рационализации
Рибо Т. Творческое вображение. Спб.,1901.
Энгельмейер П. Эврилогия или всеобщая теория творчества. В
Янкобсон Л.М. Процесс творческой работы изобретателя. М.-Л..1934.
Сумбаев И.С. Научное творчество.Иркутск,1957.
Диксон Дж. Проектирование систем: изобретательство, анализ и принятие
Большая советская энциклопедия. 3-е изд. МЛ:Советская энциклопедия, 1976,
Калиев С. ж.б. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың педагогикалық
Ғаббасов С. Халық педагогикасының негіздері.-«Ә.ч.-Фараби». 1995.
Асанов Ж.Қазақстан жоғары мектебі. N2,1999.
Қоқымбаева Г. Халық педагогикасының құралдары арқылы бастауыш сынып
Тұрғынбаева Б.А. Оқыту барысында бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық
Ожегов С.И. Словарь русского языка :70000 слов /Поред.
Қамбарбекқызы И.//IQKM,5N,1999.
Душков З.А. Индустриально-педагогическая психология М Просвещение 1981.
Технологии:Жалпы білім беретін мектептін 8-сыныбына арналған оқулық/К.Өстеміров,О.Сыздыков, М.Валижанина,т.б.-Алматы:Мектеп,2004.
Макаренко А.С. Воля, мужество, целе устремленность //Соч 13
Мектепке дейінгі тәрбиемен оқыту.ҚРМЖМБС1.001-2001.-Астана,2001.
Қазақстан Республикасындағы білім туралы заңнама.Зан актілерінің жинақтығы.-Алматы:-Шартарап,-2000.
Бал бөбек бағдарламасы.-Алматы.ЮРИСТ,2003.
Қазақстан Республикасы бастауыш білімінің мемлекеттік стандарты .-Алматы,1998.
Рыбкин А.Т. Взаимосвязи занятий деоротивно-прикладным искусством с трудовым
Мұхамедин М.Воспитание творческих способностей младщих школьников процессе игровой
Мусабеков О. Пән аралық байланысты жузеге асырудың шарттары/
Райымжанов Е. Еңбекке баулуды оқыту әдістемесі.1-сынып. Алматы: Атамұра,1997.
Күнпейіс Ж. Еңбекке баулу пәнін оқыту әдістемесі.-Алматы:Дарын, 2005.
Абдраспалов М. Межпредметные связи в преподовании изобразительного искуства
Педагогика.-Алматы. Абай атындағы МПУ.2003.
Беспалыков В.П. Слагаемые педагогической технологии.-М.:Педагогика.-1989.
Кларин М.В. Технологии обучения:идеалиреальность.-Рига, Экспермент,1999.
Қуанбаева Б. Оқытудың педагогикалық жүйесін технологиялық негіхде жетілдірудін
Таубаева Ш.т. Оқытудың қазіргі технологиялары,1999.
40 Абуова, Мектептін оқу урдісінде инновациалық білім берутехнологияларын
41 Колыченко А.К. Энциклопедия педагогических технологий,2002.
42 Таубаева Ш.Т.,Аганина Қ.Ж., Әділбекова З.Ж. Педагогикалық коледждер
43 Мырзабаев А.Б.Оқушылар шығармашылығын дамытуда белсенді оқытудын дидактикалық
44 Аванесов В.С.Планирование эксперимента истатическая обработка данных//Педагогика Психологии.
45 Айдарова П.О. Бастауыш мектеп оқушысының шығармашылық қабілетінің
46 Пошаев Д.К. Ғылыми педагогикалық зерттеу негіздері Оқу
Қосымша 1
Сабақтың тақырыбы: Есепті әр түрлі тәсілмен шығару.
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Көбейтудің қасиеттерін есептеп
Дамытушылық: Өз бетімен жұмыс істеуге, ойлау, есте сақтау
Тәрбиелік: Ұқыптылыққа, адамгершілікке,
ізденімпаздыққа тәрбиелеу.
Сабақтың көрнекілігі: конверттер, схемалар,оқулық.
Сабақтың әдісі: түсіндіру,есептеу,іздендіру, сұрақ-жауап, талдау, дамыта оқыту.
Сабақтың түрі: аралас.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылардың ынтасын сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын талдау:
1. №3 есепті тексеру,талдау,оқыту сұрау.
2. Дәптерді жинау.
Жаңа сабақ:
-Балалар бізде қазір қандай апталық өтіп жатыр?
-Иә, балалар біз бүгін ертегілер еліне саяхатқа
-Ертегілер еліне саяхатқа шығуды қалайсыңдар ма?
-Балалар қазір қандай жыл мезгілі?
-Балалар міне, біз ертегілер еліне саяхатқа шығайық десек
-Не істейміз, тапсырманы орындаймыз
-Иә балалар қардың артында тапсырмалар бар соны тез
-Балалар қардың артында не жасырылыпты?
-Міне бәріміз сұрақтарға жауап бердік енді ертегілер еліне
-Балалар мына ертегіне еске түсірейікші.
-Иә кім айтады?
-Міне балалар біздің сыныпқа үлкен шалқан өсіпті.
-Балалар хат келіпті кімнен келген екен?
-Балалар атадан келген екен, ата бізден тарту үшін
-Көмектесеміз бе?
-Ата хатқа былай деп жазыпты.
-Орындаймыз ба?
№1.
Оқу 5-к-?6бума
әдеби к-? 4 бума
барлығы ?
-Балалар біз атаға күш беріп көмектестік, бірақ ата
-Енді кімді шақырамыз.Иә апамызды.
-Хат келіпті балалар, кімнен келді екен?
-Ападан келіпті, не жазды екен?
-Балалар апаға шалқанды атаға жұлысу үшін күш береміз
-Хатпен қоса мына үлкен суреттерді де қоса беріп
№2.
Болғаны 30л сүт
3л -2банка-?
Қалғаны ?
-Ал балалар шалқан жұлынды ма?
-Жоқ.
-Енді кімді шақырамыз? Қызын.
-Балалар, хат келіпті.
-Ата мен апаның қызы күш жинау үшін былай
Көмектесеміз бе?
№4 есеп.
A+7=
0+7=7
10+7=17
-Ал балалар ата,апа,қызы шаршап қалыпты, бізде шаршаған
Сергіту сәті.
Ұзын құлақ сұр қоян,
Естіп қалып сыбдырды.
Ойлы қырлы жерлермен,
Ытқып,ыпқып жүгірді .
Қарап еді артына,
Қиығын сап көзінің.
Келе жатқан томпаңдап,
Көжегі екен өзінің.
-Балалар шалқанды жұлуға енді кімді шақырамыз. Ата, апа,
-Мысықты.
-Хат келіпті. Кімнен келіпті екен.
-Мысықтан келіпті екен.
-Хатты оқып көрейін мысықта бізден көмек сұрапты.
-Көмектесіп күш береміз бе?
-Мысықтың күшін жинауға арналған есептер өткенді қайталау
-Әйтпесе шалқан жұлынбай қалады.
№5
19= 1онд.+9 бірл.20+9
49=4онд+9бірл.40+9
79= 7онд.+9 бірл.70+9
99= 9онд.+9 бірл.90+9
-Ал енді жұлынды ма?
-Жоқ енді кімді шақырамыз.
-Иә, иттерін шақырамыз.
-Хат келіпті кімнен екен?
-Иттен олда күш берулеріңді сұрапты.
-Көмектесеміз бе?
-№6 есеп.
C*4=320
C*320:4
C=80
-Балалар шалқан жұлынды ма?
-Жоқ. Енді көмекке кімді шақырамыз.
-Тышқанды. Иә өте жақсы.
-Хат келіпті балалар қане оқиық кімнен екен.
-Көмектесеміз бе?
-Ал енді тышқанның тапсырмасын оқиық.
№7
А) 5*4= 20
15*4= 60
25*4=100
-Міне балалар шалқан жұлынды ма?
-Кімдердің көмегімен
-Балалар тағыда хат келіпті кімнен екен.
-Оқып көрейік.
-Атаның отбасынан екен.
-3 есепті орындауды өтіне отырып баршамызға рахмет айтыпты.
Сабақты қорытындылау.
1.Балалар өткен сабақтарымыздан қандай ұғымдарды еске түсірдік?
2.Шалқанды біз бірден жұлып алдық па?
3.Сендер оған көмек бергенде спорттық жаттығуларды орындадық па?
4.Біз қандай болуымыз керек.
Үйге тапсырма: №3
Бағалау.
Қосымша 2
Сабақтың тақырыбы: Жақсыдан үйрен жаманнан жирен.
Сабақтың мақсаты:
1 Балаларды жаман мен жақсыны айыра білуге,әдеттен
2 Сөздік қорларын молайту, тіл өрісінің дамуына жағдай
3 Ата – анаға мейірімді, туған жерге, айналадағы
Көрнекіліктер:
Өнегелі сөздер, мақал – мәтел, бүктемелер, альбом, (көрініске
Техникалық құрал: бейнетаспа.
Тәрбие сағаты сегіз бөлімнен тұрады.
1 – бөлім. Әдеби музыкалық монтаж «Не
2 – бөлім.Мақал - мәтелдер
3 – бөлім. Сұрақ – жауап
4 – бөлім. Көрініс: «Жақсылардың жақсысы»
5 – бөлім. Қазақтың ырымдары. «Аулақ бол
6 – бөлім. Тәрбие әлеміне саяхат.(Осы жағдаяттарда өзіңді
1. Сіз қонақтасыз.
2. Телефонмен сөйлесу мәнері.
3. Көшеде кездескенде.
4. Қалалық көлікте жүру тәртібі.
7 – бөлім. Концерттік номерлер.
8- бөлім. Ақ баталар
1. КІРІСПЕ СӨЗ
Құрметті ұстаздар, оқушылар және ата – аналар. Сіздер
2. МҰҒАЛІМНІҢ СӨЗІ
Қазақ тілі өз тілім, ана тілім,
Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім,
Қастерлейді ұл – қызық, мәңгі сені,
Болашаққа бастаған дана тілім.
І. Бөлім ӘДЕБИ МУЗЫКАЛЫҚ МОНТАЖ
Апаң сенің базардан,
Алма сатып әкелді
Ең үлкені, жақсысын,
Саған таңдап әперді,
Не деп барып жеу керек?
«Рахмет» апа деу керек.
Балалар жүр көшеде
Естіледі шу – айқай
Сенде шықтың көршіңді
Қағып кеттің байқамай,
Мұндайда не деу керек?
«Кешіріңіз» деу керек.
Осы келген бетіңде
Допты қудың жарыстың
Көшенің сол шетінде
Кезекті бір танысың
Ұмыттың сен не деуді?
«Сәлеметсің бе» деу керек.
Үй артында қоқысты
Жатқан көптен үйіліп
Тазалайды қарт кісі
Белі зорға иіліп,
Не дегенің жөн еді?
Барлығы: «КӨМЕКТЕСЕЙІН» - деу керек.
ХОР.
Оқулықты мектебің
Берер саған теп – тегін,
Білмейсің – ау сен бірақ,
Қаншама еңбек кеткенін.
Оқулықты құрметте,
Күтіп ұста, кірлетпе,
Кішілерге табыс, ет.
Дақ түсірмей бір бетке.
Ортаға екі оқушы шығады, біреуі – салақ, біреуі
Мұғалім: Күнделікті өмірде кездесетін қандай заттарға ұқыпты қарауымыз
Азамат: Оқу құралдарына, киімдерімізге, мектеп мүліктеріне, ас атасына
II бөлім. Мақал – мәтелдер. (берілген мақал –
1 Сыйламаған жолдасын,
(Сыйлай да алмас өз басын.)
2 Өнерлі бала – сүйкімді,
(Жақсы бала - сүйікті)
3 Ақылды аңдап сөйлер,
(Әр сөзін таңдап сөйлер)
4 Өнерлі адам өрге озар,
(Өнерсіз адам жер соғар)
5 Біліп тұрсаң да (сұрап ал)
6 Көп біл, (аз сөйле)
Мұғалім: Тәрбие сағатымыздың тақырыбы – «Жақсыдан үйрен, жаманнан
Оқушылар: Аулақ жүріп жаман қылық әдеттен
Үйренеміз жақсы мінез, әдеппен!
III бөлім. Ізгілік, әдептілік, адамгершілік жөніндегі сұрақ –
Мұғалім:
Сыйлап үлкен ағаны,
Сәлем берген баланы
Кім дейміз?
Барлығы: Әдепті екен бұл дейміз!
Мұғалім:
Кітап, дәптер, қаламы,
Кір шалмаған баланы
Кім дейміз?
Барлығы: Ұқыпты екен бұл дейміз!
Мұғалім:
Таудай биік талабы
Жақсы оқитын баланы
Кім дейміз?
Барлығы: Үлгілі екен бұл дейміз!
IV бөлім. Көрініс: «Жақсылардың жақсысы» Р. Босилек
Оқушылар көрініс қояды.
V бөлім. Қазақтың ырым - тыйым сөздері «Аулақ
(Балалар кезекпен айтады)
1.Бүйіріңді таянба!
2.Жалғыз ағашты кеспе.
3.Үйіңді айналып жүгірме.
4.Отты шашпа
5.Күлді баспа
6.Үлкеннің алдын кеспе.
VI бөлім. «Тәрбие әлеміне саяхат». (Оқушылар өз
Сіз қонақтасыз.
Телефонмен сөйлесу мәнері. Телефонмен қалай сөйлесу керектігі жайлы
Көшеде кездескенде.
Қалалық көлікте жүру тәртібі.
VII бөлім. Концерттік номерлер.
VIII бөлім. Ақ баталар.(Әр бала өзі білетін баталарын
Баталар екі жасқа, дастарқанға, асқа, шілдеханаға айтылады.
Әумин! Десең маған
Құдай берсін саған!
Оң жағына қарасаң
Алтыннан терең орнасан
Сол жағына қарасаң
Күмістен терең орнасан
Еш жамандық бермесін
Әумин!
Адамның жаласынан
Бұлттың аласынан
Көрінер – көрінбес
Мың да бір бәлесінен,
Патша құдайым өзі сақтасын
Әумин!
Астарың көп болсын!
Тамақтарың көп болсын!
Уайымдарың жоқ болсын!
Бәрімізге дарысын Қыдыр ата,
Қыдыр қияласын,
Періште ұяласын,
Осы отырған бәрімізге
Бармақтай бақ берсін.
Әумин!
Мұғалім: Құрметті оқушылар, бүгінгі тәрбие сағатымыздан біраз тәлім
Қосымша 3
Сабақтың тақырыбы: Толымды және толымсыз
Сабақтың мақсаты:
сөйлемдер туралы түсінік беру;
сөйлемді толымсыз сөйлемге айналдыра
үйрету;
дамытушылық: толымды сөйлем туралы
түсініктерін одан әрі дамыту, оқушылардың
өрісін, тіл байлығын кеңейту;
тәрбиелік: оқушыларды ұқыптылыққа, таза
сауатты жазуға, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:
Сабақтың әдіс-тәсілдері: баяндау, түсіндіру, сұрақ-жауап, жаттығу
Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесіп, сабаққа
2. Үй тапсырмасын сұрау
3. Жаңа сабақты түсіндіру
- Төле би кім
- Кім сайлады бұны?
- Ояздар ел кеңесіне
Толымсыз сөйлемнің жасау
Өзара желілес сөйлем тобында.
Қарлығаштар тағы ( қайда?) келді.
(Нелер?) Келген сайын, ұяның аузы
Сөйлемнің қажетті мүшелерінің айтылмай
Неғметжан!- деді Балуан Шолақ, - анау
Менікі.
Асау ма, өзі?
Жүген-құрық тимеген.
Сатуға әкелдің бе?
Әрине.
80-жаттығу (ауызша орындау). Берілген сөйлемдердің
1. Ақыры ай да
- Сүйіншіні бізге сіз
Ол сүйіншіні өздерің қалаңдар.
- Сейіл кім?
Біздің ауылдың баласы. Екі
- Мынауың қандай кітап?
Чеховтың әңгімелері.
81-жаттығу. Оқып шығып, тақырыбын қойыңдар.
82-жаттығу. Төмендегі мәтіннің сөйлемдерін
Үргеніш шешені:
Сөз анасы не?
Су анасы не?
Жол анасы не? – деп
Сырым батыр:
Сөз анасы –құлақ,
Су анасы – бұлақ,
Жол анасы – тұяқ! – деп жауап
Үргеніш шешені:
Дау мұраты не?
Сауда мұраты не?
Қыз мұраты не?
Жол мұраты не? – дейді.
Сырым батыр:
Дау мұраты – біту,
Сауда мұраты – ұту,
Қыз мұраты – кету,
Жол мұраты- жету, - дейді.
83-жаттығу. Мәтіндегі кездесетін толымсыз
Жаңа сабақты бекіту кезеңі.
Жаңа сабақты бекіту мақсатында
1-тапсырма: Толымды және толымсыз
2-тапсырма: Берілген толымды сөйлемді
10






16 қыркүйек 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^