Орта мектепте программалау негіздерін оқыту әдістемесі диплом жұмысы
№2328



Кіріспе…………………………………………………………………….. 3

I тарау. Алгоритмнің программалау негіздеріндегі ролі
Алгоритмдеуді кәсіптік орта білім беру курсында оқытудың маңызы…………
Алгоритм туралы ұғым……….……………….……………….…
Блок-схема түрінде алгоритмдердің бейнеленуі……….………


II тарау. паскаль тілі программасын оқытудың әдістемелік ерекшеліктері
Паскаль тілі программасының негізгі ұғымдары……………….
Сызықтық құрылымды алгоритмдерді және тармақталу алгоритмін программалау ………….
Циклдік құрылымды алгоритмдерді программалау……………..
Бір және екі өлшемді жиымдар……………………………..…….
Графикалық объектілерді программалау…………………………
Процедуралар және функциялар……………………………..…..
Символдық шамалармен жұмыс ………………………………..


IІI тарау. паскаль тілі программасын оқытудың әдістемелік үлгілері
Деңгейлеп оқыту.................................................. ………………
Жаттығуларды шешу жолдары, cабақ жоспары, тест тапсырмаларын ұсыну………………………..…………….………
Паскаль тілі программасын оқытуда интелект- картаны қолдану …………………………..………………………
«Программалау негіздерін» оқытудағы көп нұсқалық әдіс ……
Программалау тілдерін оқытудың модульдік технологиясы……
Программалау тілдерін оқытуда дидактикалық материалдарды пайдалану


Қорытынды……………………………………………………………….


Пайдаланылған әдебиеттер…………………………………………….


Қосымшалар………………………………………………………………



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 85 бет
Пәні: Соңғы қосылған дипломдық жұмыстар

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

Кіріспе…………………………………………………………………….. 3
I тарау. Алгоритмнің программалау негіздеріндегі ролі
Алгоритмдеуді кәсіптік орта білім беру курсында оқытудың
Алгоритм туралы ұғым……….……………….……………….…
Блок-схема түрінде алгоритмдердің бейнеленуі……….………
II тарау. паскаль тілі программасын оқытудың әдістемелік
Паскаль тілі программасының негізгі ұғымдары……………….
Сызықтық құрылымды алгоритмдерді және тармақталу алгоритмін программалау ………….
Циклдік құрылымды алгоритмдерді программалау……………..
Бір және екі өлшемді жиымдар……………………………..…….
Графикалық объектілерді программалау…………………………
Процедуралар және функциялар……………………………..…..
Символдық шамалармен жұмыс ………………………………..
IІI тарау. паскаль тілі программасын оқытудың
Деңгейлеп оқыту.................................................. ………………
Жаттығуларды шешу жолдары, cабақ жоспары, тест тапсырмаларын
Паскаль тілі программасын оқытуда интелект-
«Программалау негіздерін» оқытудағы көп нұсқалық әдіс ……
Программалау тілдерін оқытудың модульдік технологиясы……
Программалау тілдерін оқытуда дидактикалық материалдарды пайдалану
Қорытынды……………………………………………………………….
Пайдаланылған әдебиеттер…………………………………………….
Қосымшалар………………………………………………………………
Кіріспе
Қазіргі заманда адам көп істі компьютер пайдалану арқылы
Қазіргі қоғам өміріндегі алгоритмдеудің ролі оны пайдаланудың
«Информатика және есептеуіш техника негіздері» пән ретінде қалыптасқан
Информатика пәні негізінен мынадай тақырыптарды қамтиды:
• «Алгоритм», «программа» ұғымы.
• Алгоритмдерді қарапайым тілде, блок-схема түрінде жазу.
• Паскаль тілінде мәліметтерді сипаттау, программалар құру, оларды
• Әр түрлі операторларды жазу, функциялар мен процедураларды
Қазіргі кезде Паскаль тілі кез-келген күрделі есептерді шығара
Біздің негізгі мақсатымыз – кәсіптік орта білім беру
Күнтізбелік жоспар бойынша Паскаль тілін оқытуға (алгоритмдерді
Жобаның өзектілігі: Сондықтан оқушылардың материалды толық меңгеруге- сағаттардың
Практикалық маңызы: Қосымша мұғалімдерге арналған әдістемелік оқулық, ал
I ТАРАУ. АЛГОРИТМНІҢ ПРОГРАММАЛАУ НЕГІЗДЕРІНДЕГІ РОЛІ
1.1 Алгоритмдеуді кәсіптік орта білім беру жүйесінде курсында
Бүгінгі күн талабына сәйкес кез келген сала мамандары
Программаға қажетті негізгі қасиет – дамыған алгоритмдік ойлау
Жалпы алгоритм ұғымы информатикада ақпарат сияқты іргелі ұғымдар
Сонымен алгоритм дегеніміз атқарушы нақты мақсатқа жету үшін
Алгоритмді компьютерде орындау үшін оны программа түрінде жазып
Командалар тізбегін – программа деп атауға болады. Программалық
Электронды есептеуіш машинада алгоритмдеуді оқытудың екі жағы бар:
Алгоритмдер құрылымының құрылымдық әдісін оқыту.
Өлшемдермен жұмыс әдістерін оқыту.
ЭЕМ – алгоритмді орындаушы болып табылады. Біздің білуімізше
Есептің шешу алгоритмін құру.
Программалау тілінде программа құру.
Программаны өңдеу және тексеру.
Жұмыс алгоритмін сипаттау үшін блок-схемалар мен алгоритмдік тілді
Құрылымдық блок-схема – алгоритм сызбасы алгоритмнің сызба түріндегі
1.2 Алгоритм туралы ұғым
Егер сіз берілген есепті шешу үшін қандай да
Алгоритм деп берілген есепті шешудегі жасалатын әректтерді дәл
1. Алгоритм дискретті информациялармен жасалатын әрекеттерді тағайындайды және
2. Алгоритм біздің қалауымызға қарай өзгертуге болмайтын нақты
3. Бір алгоритмнің өзін бірнеше есептің шешімін
Алгоритмнің мұндай қасиетін көпшілікке бірдейлік, басқаша айтқанда,
4. Әрбір алгоритм белгілі бір бастапқы деректердің болуын
Осы айтылғандардан алгоритім бастапқы деректерді пайдаланып іздеген нәтижеге
Алгоритмнің ең маңызды қасиеті жоғарыда анықталғандық қасиетінде айтылғандай
Сонымен алгоритм туралы мына төмендегідей тұжырымдар жасауға болады:
алгоритмдер әртүрлі есептерді шешу үшін пайдаланылады;
алгоритмді атқарушыдан аз білім талап етілетіндіктен есеп шығаруды
әрбір алгоритм толық аяқталған әрекеттерді орындайтын атқарушыға арналған
атқарушы орындайтын командалардың жиынын атқарушының командалар жүйесі
алгоритмдегі командалар атқарушының командалар жүйесінен алынады;
алгоритмдегі командалар тізбегінің орындалуы алгоритмдік процесс д.а;
алгоритмдегі әрбір команда оның қадамы д.а;
санаулы әрекеттен кейін ғана алгоритмде іздеген нәтижеге қол
алгоритмдегі әрбір әрекет атқарушыға түсінікті және нақты болуы
бірнеше есептің шешімін табу үшін бір ғана алгоритмді
құрылған алгоритмді атқару есептің мазмұнына ой жүгіртіп оны
алгоритм әрбір атқарушыға арналып құрылады;
алгоритмнің командалары атқарушыға түсінікті және орындалатын болуы тиіс;
алгоритмді атқаруды тек адамға емес компьютерге де жүктеуге
Алгоритмнің құрамы дараланып және оның әрекеттері анықталғаннан кейін
Алгоритмдік тілді падалану оны құрушының өзіне ғана түсінікті
Алгоритмді жазудың бірнеше тәсілдері бар.Төменде алгоритмді бейнелеу әдістерінің
Алгоритмді бейнелеу әдістерінің ішінен біз блок – схема
1.3 Блок-схема түрінде алгоритмдердің бейнеленуі
Блок схема компьютерге программалар жасау практикасында кеңінен қолданылатын
Блок деп аталатын мұндай фигуралардың ішіне кезеңдердің мазмұны
Төмендегі 1-кестеде стандартты блок – схема тілінің алфавиті
Басы, соңы блоктарынан басқа әрбір блоктың бір ену
Атқаратын қызметі жағынан блоктар негізгі және қосымша болып
Блоктардың анықтайтын әрекеттері, яғни түсініктер блокты бейнелейтін геометриялық
Деректерді енгізу блогы есептеу есептерін шешуде айнымалылардың сандық
Деректерді өңдеу блогы қандай да бір формула бойынша
Бұл блокта формуланың сол жағында тұрған айнымалылар оның
Шартты тексеру блогы есептелу процесінің барысы тікелей кейбір
Аталуы
Жұмыр
Деректерді енгізу немесе
Параллеограм
Тіктөртбұрыш
кез келген әрекет.
Жоғары жағы
жиектелген
тіктөртбұрыш
Екі шеті
жиектелген
тіктөртбұрыш
Магниттік диск
ендіру және одан оқу
Ия
Шартты тармақталу
Ромб
Жұмыр
Түйін
біріктіру.
Байланыссыз
екі сызықтың
қиылысуы
Блоктарды қосатын
Сызықтар ағыны
бағыттары
Сызықтар
ағынының бағытын
өзгерту
Түсініктеме
блоктарын түсіндіру.
Сызықтық алгоритм
Егер алгоритмнің N қадамы болса және олардың барлығы
Алгоритмнің басы
Мәліметтерді енгізу
Осы алгритмнің барлық N қадамы жоғары-
дан төмен қарай тізбектеле орындалады.
Нәтижелерді шығару
Алгоритмнің соңы
Мысалы, табаны В, биіктігі Н үшбұрышьң ауданын табатын
Тармақталушы алгоритм
Егер алгоритм қадамдарының тізбектеле орындалуы қандай да бір
Алгоритм орындалғанда "иә" немесе " жоқ " деген
Кез келген шарт мынадай үш бөлімнен тұрады:
сол жақ бөлігі;
салыстыру таңбасы;
оң жақ бөлігі.
Мысалдар келтірейік: А > 0, Х < А+С,
Мына төменде алгоритмнің тармақталушының бөлігінің жалпы түрі келтірілген.
егер < шарт >
онда "иә" тармағы
әйтпесе " жоқ " тармағы
бітті
Мұнда егер, онда, әйтпесе, бітті – қызметші

иә

Тармақталу командасы мына тшөмендегідей қысқаша түрде пайдаланылады:
егер < шарт >
онда
"иә" тармағы
бітті

жоқ иә

Шартты тексеру блогын сіздер блок – схемада ромбымен
Мысал үшін ах + вх + с =




иә жоқ


Қайталанушы алгоритм
Егер берілген шамаға тәуелді алгоритмнің белгілі бір тізбектелген
Кез келген қайталанушы алгогритмде ол аяқталу үшін параметр
Мына төменде циклдің басында параметр үшін қойылған шартты
Әзір < шарт >
ЦБ
команадалар тізбегі
ЦС
Мұнда әзір, ЦБ (циклдің басы), ЦС (циклдің


жоқ


Ал мына суретте циклдің соңында параметр үшін қойылған





жоқ


Осы соңғы циклге мысал келтірейік.
S = К К- қосындысын







Алгоритмдерді құрылымын негізге
ала отырып құрастыру
Компьютер есеп шығару үшін алгоритм құру арнайы дағдыны
Түсінікті әрі өте жеңіл қабылданатын болуы;
Алгоритмнің жеңіл тексерлетін болуы;
Құрылымын түгел өзгерпей-ақ өзін модификациялауға мүмкіндік беруі.
Осы аталғандарға қол жеткізу үшін алгоритмдерді құруда оның
Ілесу, тармақталу және қайталану негізге алынады, яғни кез
Блок-схемадан көрініп тұрғанындай бұл алгоритм екі тармақталудың ілесуі
Екінші ілесуде (тармақталу командасының қысқаша түрде жазылуы) у-тің
II ТАРАУ. ПАСКАЛЬ ТІЛІ ПРОГРАММАСЫН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК
2.1 Паскаль тілі программасының негізгі ұғымдары
Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиімділігінің арқасында дүние
Паскаль тілін 1970 жылы Швейцария ғалымы Н. Вирт
Қазіргі кезде Паскаль тілі қолданбалы программалар жасау үшін
Қазіргі заманда адам көп есепті компьютерді пайдалану арқылы
Қазіргі кезде «алгоритм» ұғымы тек математикалық есеп шешу
Алгоритмнің жеке қадамдардан құрыла алатын қасиеті дискреттігі деп
Алгоритмдерді компьютерде орындау үшін оларды алдын ала жазып
табиғи тілдегі жазылуы;
белгілі бір түйінді сөздер-терминдер (псевдокодтар-жалған кодтар) арқылы қысқаша
Графиктік жолмен (блок-схема арқылы) жазу;
Программалау тілдеріндегі жазылуы.
Бірақ табиғи тілде жазылған алгоритм компьютерде орындалмайды, өйткені
тілдеріне жақындығымен түсіндіруге болады.
Алгоритмдерді графиктік жолмен жазу, кейіннен оны программалау тіліндегі
Кесте 1 Алгоритм блок-схемаларының арнайы белгілері
Іс-әрекеттің аталуы Блок пішімі Атқаратын жұмысы
Процесс
Таңдау
Модификация
Құжат
Енгізу, шығару
Бастау, аяқтау
Қосалқы программа
Түсініктеме
Математикалық өрнектерді есептеу
Есеп шығару жолын таңдау
Цикл (қайталау) басы
Нәтижені шығару, қағазға басу
Мәліметтерді енгізу, (шығару)
Алгоритмдердің басталуы, аяқталуы
Қосалқы программаларға кіру және шығу
Схеманы, формулаларды түсіндіру
Алгоритмдік тіл команда және шамалардан тұрады. Командының өзі
Алг нат Фибоначчи ( нат к)
Басы егер
Онда мән:=1
әйтпесе мән:= Фибоначчи
(к-1) + Фибоначчи (к-2)
болды
соңы
Алг Фибоначчи-цикл( нат к, натz )
Арг к
Рез , z
Басы нат х,у; бүт і
X:=1; z:=1
Егер k>2
Онда і үшін 3-ден к-ға дейін
Цб y:=x x:=z z:=x+y
цс
болды
соңы [14].
Тапсырма қойылымы, алгоритм, бағдарлама тексті, нәтиже (ықшамдалған түрі).
Дұрысы
№135, А
data6 mas
Alpha_1
Паскаль тіліндегі программа үш бөліктен тұрады: тақырып, сипаттау
Кез келген программаның алғашқы жолы PROGRAM сөзінен басталатын
Программаның соңғы және негізгі бөлімі операторлар бөлімі болып
Тілдің алфавиті программаның элементтерін құруда қолдануға болатын символдар
Латын алфавитінің 26 әрпі (ағылшынша A-Z).
10 араб цифрлары: 0 1 2 3 4
Операциялар таңбалары: +,-, *,/, >,<,<>,<=,>=.:,=.
Ажырату белгілері: ‘ () [] {} (**)
Арнайы белгілері: ^ # $ @ % !
Паскаль программалау тілінің артықшылығы кең көлемде берілгендердің
Турбо Паскаль тілінде алдын ала программалары жасалып стандартты
Паскальда бүтін типті деректерге нәтижесі де бүтін
DIV –Бүтін қылып бөлу;
MOD- бөлшектің қалдығы;
SHR – берілген биттер санына оңға жылжу;
SHL- – берілген биттер санына солға жылжу;
TRUNC(X)- нақты Х шамасының бүтін бөлігін қайтарады;
ROUND(X)- нақты Х шамасының бүтін мәнге дейін дөңгелектейді
Xn- ді дәрежеге шығару амалын белгілейтін арнайы белгі
Xn=exp(n*ln(x))
Кесте 2 Стандартты функциялар
Математикадағы жазылуы Паскаль тілінде жазылуы Атқаратын қызметі Функция
׀х׀
Arctgx
Cosx
Sinx
ex
[x]
lnx
π
x2
Abs(x)
Arctan(x)
Cos(x)
Sin(x)
Exp(x)
Frac(x)
Int(x)
Ln(x)
Pi
Sqr(x)
Sqrt(x) Аргументтің абсолюттік шамасы
Аргументтің арктангенсі
Аргументтің косинусы
Аргументтің синусы
Е-нің х дәрежесі
Х санының бөлшек бөлігі
Х санының бүтін бөлігі
Х санының натурал логарифмі
Π- дің мәні pi=3.14159265
Х-тің квадраты
Х-тің квадрат түбірі
Х-тің типіндей
Нақты
Нақты
Нақты
Нақты
Нақты
Нақты (бүтін)
Нақты
Нақты
Х-тің типіндей
Нақты
Логикалық шамалар TRUE (ақиқат) немесе FALSE (жалған) мәндерінің
Мысалы: Логикалық өрнектердің мәндерін анықта:Y = (A and
program name;
uses CRT;
var a,b,c,y:boolean;
BEGIN
clrscr;
a:=true; b:=false; c:=true; {а-ақиқат, в-жалған,
y:=(a and b) or c;
writeln('y=',y);
readln;
END. [12].
2.2 Сызықтық құрылымды алгоритмдерді және тармақталу алгоритмін программалау
Сызықтық алгоритмдерді программалауға ерекше көңіл бөлу керек.
V=pi*R2H цилиндрдің көлемінің формуласы, конустың көлемі 1/3 цилиндрдің
Program VOL;
Const pi=3.14159263;
Var
V1,V2:Real; {цилиндрдің және конустың көлемдері. Real-нақты сан
R,h:Integer; { R,h-бүтін сан }
Begin
Write(‘Радиус пен биіктікті енгіз:’);
Readln(R,h); { R,h-мәндерді енгізу }
V1:=pi*Sqr(R)*h; { цилиндрдің көлемінің формуласы }
V2:=V1/3;
Writeln(‘цилиндрдің көлемі’,V1);
Writeln(‘ конустың көлемі’, V2);
End. [8].
Стандарт функцияларды қолданып, өрнектің мәнін есептеңдер:
Program S_pr;
USES CRT;
VAR a,b:Integer; y:real;
Begin
clrscr;
writeln (' 2 санды енгіз');
Readln(a,b);
y:=sqrt(sqr(a)-abs(b));
writeln('y=',y:2:3);
readln;
END. [1].
Арифметикалық операцияларды және санның типтерін ажырата білу программаны
Дұрыс
1) Var
a, b: integer;
r: integer;
s: integer;
r:=adivb; s:=a*b;
2) Var
a: integer; b, c: real
c:=a+b
Тармақталу операторларының үш түрі бар (қосымшадан қараңыз).
Тармақталу алгоритмдерді программалауда блок-схемаларды қолдану міндетті деп есептейміз.
Сызба 1 Квадрат теңдеуін шешу блок-схемасы
Program Kvadrat tendey;
Var a, b, c, D: integer;
X, X1, X2: real;
Begin
Writeln (‘a, b, c-engiz’);
Begin
Writeln (‘a, b, c-engiz’);
Readln (a, b, c);
D:=sqr(b)-4*a*c;
Writeln(‘D=’, D);
If D>0 then
Begin
X1:= (-b-sqrt(D))/2*a;
X2:= (-b+sqrt(D))/2*a;
Writeln (‘X1=’, X1:5:2, ‘X2=’, X2:5:2);
End else
If D<0 then
Begin
Writeln (‘Теңдеудің бір түбірі бар’);
X:= -b/2*a;
Writeln (‘X=’, X:5:2); {5 орынды санды
End else
Writeln (‘Теңдеудің түбірі жоқ’);
Readln;
End.
Есепті таңдау case операторын қолданып шешу тиімді әдістердің
program Мезгіл; {Кез келген атты жазуға болады}
uses CRT;
var m:Integer; {
BEGIN
clrscr;
writeln('Айдың аттарын енгіз:');
readln(m);
case m of
1,2,12: writeln('Қыс');
3,4,5: writeln('Көктем');
6,7,8: writeln('Жаз');
9,10,11: writeln('Күз');
end;
readln;
END. [7].
Мынандай бір қызықты есепті енгізіп отырмыз:
Қазақша жыл қайыру алгоритміне программа құрып көрейік. Ол
Г- қазіргі (григориандық) жыл саны, М- мүшел саны.
1- қадам: А=Г+9
3- қадам: Мүшел бойынша қай жыл екенін анықтау.
Ескерту: Егер қалдық к=0 болса, онда к= «доңыз
Мүшел алгоритмнің Паскаль тіліндегі программасы:
PROGRAM GYL;
VAR А, G, к: integer;
BEGIN
Write (‘G жылды енгіз’);
read(G); А: =G+9;
k:=Amod12; case k of
0:write (A’= «доңыз жылы»’); {0-жыл-
1:write (A’= «тышқан жылы»’); {1-жыл- тышқан
2:write (A’= «сиыр жылы»’);
3: write (A’= «барыс жылы»’);
4^ write (A’= «қоян жылы»’);
5: write (A’= «ұлу жылы»’);
6: write (A’= «жылан жылы»’);
7: write (A’= «жылқы жылы»’); {7-жыл-
8: write (A’= «қой жылы»’);
9: write (A’= «мешін жылы»’);
10: write (A’= «тауық жылы»’); {10-жыл- тауық
11: write (A’= «ит жылы»’); end; {11-жыл- ит
end.
2.3 Циклдік құрылымды алгоритмдерді программалау
Көп жағдайда аргументтердің әртүрлі мәні бойынша алгоритмнің белгілі
Циклдік операторлардың үш түрі бар (қосымшадағы материалдан қараңыз).
FOR P:= NV TO
FOR P:= NV DOWNTO
Бір есепті циклдік оператордың қайсысымен де шығаруға болады.
Мысалы, есептеңдер: у=х2, мұндағы х=2, 4, 6, 8,
1) Цикл -әзір (While) үлгісімен құрылған программасы:
Program cikl1;
Var X,Y:Integer;
Begin
X:=2;
While x<=10 Do
Begin
Y:=Sqr(X);
Writeln(‘X=’,X:3, ‘Y=’,Y:5);
X:=X+2;
End;
End.
2) Цикл – Repeat үлгісімен құрылған программасы:
Program cikl3;
Var x,y:Integer;
Begin
X:=2;
Repeat
Y:=Sqr(x);
Writeln(x:3,y:5);
X:=x+2;
Until x>10;
End.
For – параметрлі қайталау оператордың жазылу түрлерін төмендегі
Оператордың жазылуы Нәтижесі
For k:=-1 to 6 Do Write (x, ‘,’)
For k:=3 to 3 Do Write (x, ‘,’)
For k:=1 to 9 Do Write (x, ‘,’)
For k:=-1 to -6 Do Write (x, ‘,’)
For k:=10 downto 6 Do Write (x, ‘,’)
For k:=0 downto -1 Do Write (x, ‘,’)
For k:=1 downto 16 Do Write (x, ‘,’)
3
1, 2, ...,9
цикл орындалмайды
10, 9, 8, 7, 6
0, -1
цикл орындалмайды
2.4 Бір және екіөлшемді жиымдар
Жиымдар – бір атаумен белгіленген бір типті шамалардың
Программада жиымға атау беріледі, ол арқылы жиымның элементін
Жиымға төмендегі қасиеттер тән:
1) Жиымның әр компоненті айқын түрде белгілене алады
2) Жиымның компоненттерінің саны онысипаттаған кездеанықталады және одан
Егер жиымның әрбір элементіне реттік нөмір бекітілген болса,
Мысал. Жиым элементтерінің қосындысын есептейтін программа.
Алдымен 10 нақты сан енгізіліп, олар жиым элементтері
Programm PRIMER;
Var
M: Array[1..10] of real;
I: integer;
S: real;
Begin
For i:=1 to 10 do
Begin
Write(‘Жиымның ’, I, ‘-элементін енгізіңдер:’);
Readln(m[i]);
End;
S:=0;
For i:=1 to 10 do s:=s+m[i]; {Қосынды
Write(‘Жиым элементтерінің қосындысы=’, s);
Readln;
End.
Матрицалар жиымдардың ішінде екіөлшемді жиымдар, оларды кейде тікбұрышты
Матрицаларды өңдеу үшін параметрлі қабаттасқан циклдерді қолданған ыңғайлы.
For i:=1 to 4 do
For j:=1 to 5 do
Begin
Write(I, ‘’,j, ’ ’);
Readln a[I, j];
End;
Turbo Pascal жүйесінде өлшемдері бірдей жиымдар үшін жиымды
Var
A, B: array[1..50, 1..60] of real;
Онда А:=В; меншіктеу операциясын жазуға болады.
2.5 Графиктік объектілерді программалау
Графикалық режімде экранның нүктесін түрлі түске бояп, сол
Экранда мәлімет шығаруды аппараттық жағынан сүйемелдеу екі модуль
Жалпы бейнеадаптер екі бөліктен – электрондық сәулелік түтікше
CRT (Cathod ray tube – электронды-сәулелік трубка)
CRT модулі арқылы экранмен жұмыс жасағанда бүкіл экран
Нүкте салу операторы. Экранның кез келген жеріне нүкте
Түзу сызық салу процедурасы экранда екі ұшының координаталары
Бастапқы нүкте көрсетілмесе, онда Lineto(X, Y: integer); -
LineRel(DX, DY: integer); - ағымдағы нүктеден қашықтығы
SetLineStyle(T, P, Th: word); сызық қалыңдығы мен
Көпбұрыш сызу процедуралары көпбұрыштардың бірнеше түрін салу мүмкінігін
Rectangle (x1, y1, x2, y2); - сол жақ
For i:=1 to 100 do
Begin
SetColor(Green); Rectangle(200, Random(300), 250, 300);
Delay(50);
ClearDevice
End.
Bar (x1, y1, x2, y2); -
SetFillStyle (Pattern, Color: word) – объектінің ішін бояйды.
Floodfill(x, y: integer; Bor: word) – таңдалған стиль
Мысал: Әр түрлі стильмен сызылған төртбұрыштар сызу керек.
Program tortbur;
Uses graph, crt;
Var d, m: integer;
Begin
D:= detect; initgraph(d, m, ‘’);
Setbkcolor(1);
Rectangle(150, 150, 300, 320);
Setfillstyle(8, 6);
Floodfill(160, 200, 15);
Setfillstyle(1, 3);
Bar(350, 150, 500, 320);
Readln; closegraph
End.
2.6 Процедуралар және функциялар
Практикалық есептерге программа құрғанда үлкен программаның белгілі бір
Жеке программа түрінде бөлек жазылған, қажет кезінде оған
Қосалқы программаны пайдалану төмендегідей мүмкіндіктер береді:
негізгі программаның көлемі кішірейеді;
негізгі программада пайдаланылған айнымалыларды қосалқы программада пайдалануға болады;
3)қосалқы программаны пайдалану құрылымдық программалауға мүмкіндік береді.
Паскаль тілінде алгоритмдік тіл тәрізді қосалқы программаның екі
Кез келген процедура – процедура аты және процкдура
PROCEDURE <аты>(<формальды параметрлер тізбегі>);
Формальды параметрлер тізбегі процедура мен негізгі программа арасындағы
Турбо Паскальда процедура тақырыбын формальды параметрлер тізбегінсіз жазуға
PROCEDURE <аты>;
Процедураны сипаттау өздігінен ешқандай іс-әрекет орындамайды. Процедурада жазылған
Процедураны шақыру операторының жалпы түрі:
<процедура аты> (<фактіге негізделген параметрлер тізбегі>);
Процедура орындалу барысында нақты, яғни фактілі параметрлер формальді
Мысалы: аnдәрежесін есептеу программасын құр, мұндағы n-дәреже
Ең алдымен процедураға жеке программаны жазайық:
Procedure Degree ( х ,у: integer;
Var i :integer;
Begin
st:=1;
For i:=1 to y do
St:=st*х;
End;
Программаның толықтай жазылуы келесі түрде болады:
Program Ехатр1е;
Var a, n: Integer; s:
Procedure Degree ( х ,у:;
Var i : integer;
Begin
st:=1;
For i:=1 to y do
St:=st*х;
End;
Begin
Writeln(екі санды енгізу);
Readln(а,n);
Degree (а,n,s); {процедураны шақыру
Writeln ('Нәтиже ',s);
Readln;
Еnd.
Функцияның процедурадан айырмашылығы, функция жұмысының нәтижесі негізгі программаға
Функция нәтижесі негізгі программаға функция аты арқылы қайтып
<функция аты> (<формальды параметрлер тізбегі>);
Формальды параметрлер мен фактілі параметрлер арасындағы байланыс процедурадағы
Мысалы: формуласын есептейтін программа құр.
n, k —берілген сандарды сақтау айнымалылар;
С — нәтижені сақтау айнымалы.
Берілге формуланы есептеу үшін, n!, (n— к)!,
Function fасtоriа1(n:intеger):Lопgint; { функцияның аты}
Var i: integer; rez: longint;
Begin
Rez:=1;
For i:=1 То n do
Rez:=rez * i;
fасtоriа1:=rez;
Еnd;
Енді программаны құрайық:
Рrogram Ехатр1е_1;
Уаr n,к: integer; а1, а2, а3, с: lопgint;
Function fасtоriаl (n :intеger):Lопgint;
Var I: integer; rez: longint;
Begin
Rez:=1;
For i:=1 То n do
Rez:=:rez*i;
fасtоriа1:=rez;
Еnd;
Begin
Writeln(' n және k мәндерін енгізу, Сnk
Readl n(n, k) ;
а1:=fасtorial(n);
а2:= fасtorial(k);
аЗ:= fасtorial(п (n-k);
с:=а1div (а2 * аЗ);
writeln (c);
end.
2.7 Символдық шамалармен жұмыс жасау
Турбо Паскаль жүйесінде мәтіндік мәліметтер мәндердің екі түрлі
Компьютердің ішкі жадында әр символ 1 байт орын
Мәндерді енгізгенде кез келген сан емес перненің барлығы
1-Мысал. a=’I’; b=’_’; c=’j ‘ айнымалыларын енгізуді және
Program stroki;
Var a, b, c: char;
Begin
Writeln(‘Бастапқы мәндерді енгізіңдер’);
Readln(a, b, c);
Write(a, b, c);
Writeln;
End.
Пернетақтадан символдарды енгізгенде апострофсыз тереміз:
I_ j
Нәтиже: I_ j
Турбо Паскаль жүйесінде символдар реттеоген, сондықтан оларға қатынас
If ch=’!’ then ch:=’.’;
Символдық мәндер үшін параметрлі For операторын қолдануға болады.
For ch:=’a’ to ‘d’ write(ch);
Writeln;
Нәтижесінде экранда abcd символдары тізбегі шығады.
IІI ТАРАУ. ПАСКАЛЬ ТІЛІ ПРОГРАММАСЫН ОҚЫТУДЫҢ
3.1 Деңгейлеп оқыту
Бірінші деңгей:
1) кез-келген с-символмен А-бүтін саны берілген. Осы с-символының
PRED (‘C’)=
2) С-символынан кейінгі символды А-санының алдындағы санды анықтау
3) Х-бүтін саны берілген. Реттік нөмірі х болатын
4) S-символы берілсе, оның реттік нөмірін анықтау керек:
5) а-нақты саны берілген. Оның бүтін бөлігін анықтау
A:Real; TRUNC (A)=;
6) берілген а-нақты санын жақын орналасқан бүтін санға
7) Кез келген логика типтес айнымалының алдындағы айнымалыны
8) ORD (CHR(49)); Succ('B'); неге тең? ORD (CHR(49))
9) PRED('B'); CHR(ORD('*'))-неге тең?: PRED(‘B’)=’A’; CHR(ORD('*'))= ('*').
10) Word типті айнымаының мәні: 0-65535.
11) Егер а және в айнымалылары Integer типті
12) Программада қандай бөлім міндетті түрде болу керек?
13) Қайсы жағдайда программа құрылысы дұрыс анықталған?
A) Program P1;
Const n=15;
type massiv: array[1..n] of Integer
var a, b: massiv;
14) Тіркес типті а айнымалысын айқындау қайсы жағдайда
A) a: string[255] ;
15) Төмендегі әрекеттердің нәтижесінде S2 айнымалысының мәні қандай
S1:=’ABC’; S2:=S1+’DEF’;
A) ABCDEF
Екінші деңгей:
1) а және в-бүтін сандары берілген. А-санын в
2) х және у бүтін сандарының бөліндісінің қалдығын
3) с және d-нақты сандар берілген. c/d бөліндінің
4) А-нақты сан және М-бүтін сандар берілген. А-санын
5) А-бүтін сан, С-нақты сан берілген. С-саныныңң бүтін
6) К-бүтін сан, одан кейінгі санды анықтап (N),
7) С-символдық айнымалысы, М-бүтін сан берілген. С-айнымалысының реттік
8) С және S символдық айнымалысы берілген. Олардың
9) С-символдық айнымалысы берілген, А-нақты сан. С-символының реттік
10) М-бүтін сан. M/K қатынасының бүтін бөлігін және
11) Төмендегі амалдардың орындалу нәтижесі қайсы?
D:=6; a:=d>5; Writeln (a);
1) d>5;
12) Төмендегі цикл қанша рет орындалады:
n:=1; While n>1 do x:=n+1;
13) Төмендегі цикл қанша ретқайталанады және циклдаг шыққанда
a:=1; b:=1; while a+b<8 do begin
c:=a+b; writeln(a, b, c)
14) Төмендегі программа қандай нәтиже береді?
Program P14;
Var c, d: Char;
Procedure P (x: Integer); const y=true;
Begin Writeln (x, ‘ ’, y);
Procedure Q (x: Integer);
Var y: Char;
Begin x:=succ (x); y:=’*’;Writeln (x, ‘
Begin x:=’a’; y:=’5’; P(8); Writeln (x, ‘
Q(6); Writeln (x, ‘ ’, y); end.
15) Төмендегі программа қандай нәтиже береді?
Program P15;
Var i: Integer;
Procedure Proc;
Begin i:=100 end;
Begin i:=1; proc; Writeln ( ‘i= ’,
Үшінші деңгей:
1) ұзындығы L-болатын маятник тербелісінің периодын анықта? Периодты
program Period;
var const g=9.81; const pi=3.14; L:integer; T:real;
BEGIN
read (L);
T:=2*pi*sqrt(L/g);
writeln(' Period ');
writeln('T=',T);
END.
2) Массалары M1 және M2 болатын бір-бірінен к-қашықтықта
program Kush;
const G=6.67*10-11
var M1,M2:integer; F,R:real; { Айнымалыларды
BEGIN
read (M1,M2,R);
F:=((M1*M2)/sqr(R))*G;
writeln('F=',F);
END.
3) Радиусы R-болатын шеңберге сырттай сызылған n-бұрышты
4) Үшбұрыштың үш қабырғасы берілген. Герон формуласы бойынша
5) Координаттары (х1, у1) және (х2, у2) болатын
3.2 Жаттығуларды шешу жолдары, cабақ жоспары, тест
Есеп №1. x, y, z нақты сандары берілген.
а).
program Esep_1;
var x, y:integer; s:real;
BEGIN
readln('x,y');
writeln('Үшбұрыштың ауданы');
writeln('S=',S:4:2);
END.
Қалған есептердің программасы осы типтес болады , сондықтан
a) 1+х+ ,
b) 1+׀x+1׀+׀x׀,
c) ,
d) ,
e) z+ ,
f) ,
Есеп №2. Тең қабырғалы үшбұрштың қабырғаларының ұзындығы
program name;
uses CRT;
var a:integer; s:real;
BEGIN
clrscr;
readln('а-ны енгіз');
S:=(sqr(a)*sqrt(3))/4;
writeln('Үшбұрыштың ауданы'); { Мәнді
writeln('S=',S);
END.
Есеп №3. Тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасы мен катеті берілсе,
Бұл есеп жоғарғыға ұқсас шешілетіндіктен, оның программасын жазған
Есеп №4. Үшбұрыштың үш қабырғасыберілсе, оның медианаларын
табыңдар. а, в, с – үшбұрыштың қабырғалары.
ma:=0.5*sqrt(2*sqr(b)+2*sqr(c)-sqr(a)); mb:= 0.5*sqrt(2*sqr(a)+2*sqr(c)-sqr(b));
mc:= 0.5*sqrt(2*sqr(b)+2*sqr(a)-sqr(c));
Бұл есеп жоғарғыға ұқсас шешілетіндіктен, оның программасын жазған
Есеп №5. х, у нақты сандар берілген.
А) Max(x,y);
x,y:real;
if x>y then x:=max
else y:=max
Есеп №6. х, у, z нақты сандар берілген.
Program kishi;
Var x, y, z, min: integer;
Writeln(‘x’, ‘y’, ‘z’);
Read(x, y, z);
If xIf zWriteln(‘min=’, ‘min’);
End.
Есеп №7. х, у, z нақты сандар берілген.
Program ylken;
Var x, y, z, max: integer;
Writeln(‘x’, ‘y’, ‘z’);
Read(x, y, z);
If x>y then max:=x else max:=y
If z>max then max:=z
Writeln(‘max=’, ‘max’);
End.
Есеп №8. х, у, z нақты сандар берілген.
Бұл есепті екі тәсілмен шығарайық:
1-тәсіл
Program ylken;
Var x, y, z, max, l: integer;
Writeln(‘x’, ‘y’, ‘z’);
Read(x, y, z);
L:=x+y+z;
If xIf z>max then max:=z
Writeln(‘max=’, ‘max’);
End.
2-тәсіл
Program ylken;
Var x, y, z, k, max, l: integer;
Writeln(‘x’, ‘y’, ‘z’);
Read(x, y, z);
L:=x+y+z;
K:=x*y*z;
If lWriteln(‘max=’, ‘max’);
End.
Есеп №9. Егер aProgram salistiry;
Var a, b, c: real;
Begin
Writeln(‘a’, ‘b’, ‘c ‘);
Read(a,b, c);
If (aa:= abs(a); b:= abs(b); c:= abs(c);
end;
If (a>b) and (b>c) then begin
a:= 2*a; b:= 2*b; c:= 2*c;
end;
Writeln(‘a=’,a:5:2, ‘b=’,b:6:3, ‘c=’,c:5:2);
End.
Есеп №10. х, у нақты сандар берілген.
Z= Z-ті есептеңдер.
Бұл есептің программасын қысқа түрде жазып көрсетейік. Себебі,
x, y: real; if x>=y then z:=x-y else
Есеп №11. х, у нақты сандар берілген. Егер
үлкен болса, бірінші санды, әйтпесе екеуін де экранға
x, y: real; if x>y then Writeln(x)
Есеп №12. х, у нақты сандар берілген. Егер
Кіші немесе тең болса, онда оны нөлмен алмастырыңдар,
x, y: real; if xЕсеп №13. Үш нақты сандар берілген. Осы сандардың
a: real; if a>=1 and a<=3
Есеп №14. х, у нақты сандар берілген. Осы
x, y: real; if x>y then
Есеп №15. Үш нақты сандар берілген, олардың теріс
x, y, z: real; if x>0
x:=sqr(x);
y:=sqr(y);
z:=sqr(z);
Есеп №16. Егер өзара әртүрлі үш нақты сандарының
Program Kosindi;
Var S, L, x, y, z, min: real;
Begin
Writeln (‘x’, ‘y’, ‘z’);
Read (x, y ,z);
L:=x+y+z;
If xIf zIf min=x then min:=(y+z)/2;
Else begin
If min=y then min:=(x+z)/2;
Else min:=(y+x)/2;
End;
If L<1 then S:=min Else begin
If xElse y:=(x+z)/2;
End;
Writeln (‘S=’, S, ‘x=’, x, ‘y=’, y);
End.
Есеп №17. Үш оң сандар берілген, осы
x, y, z: byte; if x+y>z and y+z>x
writeln (‘Ushvurish voladi’);
else writeln (‘Ushvurish volamaidi’);
Есеп №18. а нақты саны берілген. F(a)-ны есептеңдер.
a) F(x)=
Бұл есептің шешуін қысқа түрде ғана көрсетейік:
If x>=2 and x<2 then
F(a):=sqr(x);
Else F(a):=sin(x);
Есеп №19. а нақты саны берілген. F(a)-ны есептеңдер.
a) F(x)=
Бұл есепті де жоғарғыға ұқсас шығарайық:
If x<=2 then
F(a):=0;
Else If x>-1 and x<=1 then
F(a):=x;
Else F(a):= sqr(x);
Есеп №20. Функцияның мәнін анықтау үшін программа құрыңдар.
a) F(x)=
Бұл есептің шешуін қысқа түрде ғана көрсетейік:
If x>=2 and x<2 then
F(x):=sqr(x);
Else F(x):=x;
Есеп №21. n- натурал саны берілген. n>99 болса,
Program Razriad;
Var I, n: integer;
Begin
Writeln (‘n-di engiz’);
Read (n);
If n>99 then i:=(n mod1000)div100;
Else i:=n div10;
Wtiteln (‘i=’, i);
End.
Есеп №22. m және n бүтін сандар. Егер
Program Volu;
Var I, n, m, k: integer;
Begin
Writeln (‘n zana m-di engiz’);
Read (n, m);
If (m>=n) and (m mod n=0) then
K:=m div n Else i:=m mod n;;
Wtiteln (‘i=’, I, ‘k=’, k);
End.
Есеп №23. n натурал саны берілген.
Program Esepteu;
Var n: integer;
Begin
S:=0;
For n:=1 to 10 do
Begin
S:=S+1/n;
End;
Wtiteln (‘S=’, S);
End.
Есеп №24. n натурал саны берілген.
Бұл есепті жоғарғыға ұқсас шешілетіндіктен, тек формуласын жазып
P:=p+sin(i);
Есеп №25. n натурал саны берілген.
Бұл есепті жоғарғыға ұқсас шешілетіндіктен, тек формуласын жазып
P:=P+sqrt(2); S:=0:
Есеп №26. n натурал саны берілген.
Program Esepteu;
Var I, n: integer;
P1, S, P: real;
Begin
S:=1;
P:=0; P1:=0;
Readln (n);
For i:=1 to n do
Begin
P:=P+cos(i); P1:=P+sin(i);
S:=S+P/P1;
End;
Wtiteln (‘S=’, S:3:2);
End.
Есеп №27. n натурал саны берілген.
Program Esepteu;
Var I, n: integer;
S, P: real;
Begin
S:=1;
P:=1;
Readln (n);
For i:=1 to n do
Begin
S:=S+1/P; P:=P+1;
End;
Wtiteln (‘S=’, S:3:2);
End.
Есеп №28. n натурал саны берілген.
Бұл есепті жоғарғыға ұқсас шешілетіндіктен, тек формуласын жазып
P:=p+sin(i);
Есеп №29. Қос циклді қолданып қосындының мәнін есепте:
Program Kos Zikl;
Var I, j: integer; s:
Begin
S:=0;
For i:=1 to 100 do
Begin
For j:=1 to i do
Begin
S:=S+(i+1)/(3*j+i);
End;
End;
Writeln (‘Summa=’, S);
End.
Есеп №30. 100-ден кіші жұп сандардың қосындын есептеңдер.
1-тәсіл
Program Zup sandar;
Var k, s: integer;
Begin
S:=0; K:=100;
Repeat Begin
S:=S+K; K:=K-2;
Until K<0
End;
Writeln (‘S=’, S);
End.
Есеп №31. Нүктенің қай ширекте жататын анықтау программасын
Program Shirek;
Var k: integer;
Begin
Write (‘kai shirek?’);
Readln (k);
Case k of
1: Write (‘A(x, y) 1-shirekte, x>0 zana y>0’);
2: Write (‘A(x, y) 2-shirekte, x<0 zana y>0’);
3: Write (‘A(x, y) 3-shirekte, x<0 zana y<0’);
4: Write (‘A(x, y) 4-shirekte, x>0 zana y<0’);
end;
end.
Есеп №32. Бүтін сандардың n тізбегі берілген.
Program Sandar;
Var i, a, n, s: integer;
Begin
Write (‘N-?’); Readln (N);
S:=0; i:=1;
Repeat
Writeln (‘San engiz: ‘);
Readln (a);
If a>0 then S:=S+1; i:=i+1;
Until (a>0) or (i>n);
Writeln (‘On sandar=’, S);
End.
Есеп №33. Берілген 9 элементтен тұратын А жиымына
Program Massiv;
Mas:=array[1..9] of real;
Var A: Mas; I: integer;
Begin
Writeln (‘A-Massivtin 9 elementin engiz:’);
For i:=1 to 9 do
Read (A[I]);
For i:=1 to 9 do
Write (‘A[‘,I’,]=?, A[I]);
End.
Сабақ жоспары
1-сабақ
Сабақтың тақырыбы: Циклдік алгоритм. Циклдік алгоритмде
Программалау.
Мақсаты: Оқушыларды циклдің түрімен таныстырып, оларды ұйымдастыруға қолданылатын
Сабақтың түрі: Аралас.
Сабақ барысы: Паскальда цикл ұйымдастырудың үш түрі бар:
1) While < > do <
2) Repeat < > until < >
3) a) for < >:= < >
b) for < >:= < >
Үш операторға бір мысалды келтірейік.
Мысал: с=an есептейтін программа құрыңдар.
1) Program Misal_1W;
Var a, c: real;
St, n: integer;
Begin
Writeln(‘a-ni engiz’);
Readln(a);
Writeln(‘darezi engiz’);
Readln(N);
St:=0; c:=1;
While st>=N do
Begin
c:=c*a;
st:=st+1;
writeln(‘a, ‘b darezi ‘ st=’, ‘c:4:2’);
end;
Readln;
End.
Program Misal_1F;
Var a, c: real;
St, N: integer;
Begin
Writeln(‘a-ni engiz’);
Readln(a);
Writeln(‘darezi engiz’);
Readln(N);
c:=1;
For st:=1 to N do
Begin
c:=c*a;
writeln(‘a:4:2, ‘b darezi ‘ st=’, ‘c:4:2’);
Readln;
End.
Repeat-until және While-do операторларының арасында негізінен үш айырмашылық
Repeat операторында циклден шығу шартын соңында тексеріледі, сондықтан
Repeat операторында циклден шығу шарты ақиқат болғанда қанағаттандырады,
Үй тапсырмасы: Берілген қосындыны есепте: .
Көмек:
1) Алғашқы мәні -1 , соңғы мәні –
2)Қадамы 1-ге тең.
сабақ
Сабақтың тақырыбы: Символдық шамалармен жұмыс істеу.
Мақсаты: 1) Оқушыларды символдық шамалармен орындалатын амалдарымен таныстыру;
2) Үш деңгей бойынша тапсырмаларды беріп, оқушылардың шығармашылық
3) Балаларды табандылыққа, шыдамдылыққа баулау.
Сабақтың түрі: Аралас
Оқушы біліміне қойылатын талаптар: Символдық ақпаратты пернетақтадан енгізу,
Сабақ барысы: Мәліметтердің типтері туралы бұрыннан таныс (интелект-картадағы
Символдық шамалар дегеніміз сөз тіркестері түрінде берілген мәтін
Символдық мәліметтерді пернелерден енгізу READ (READLN) операторы арқылы
Бос орын таңбасы- '_' (бос орын-пробел) Паскаль тілінде
Бір айнымалыға бір ғана символ меншіктеледі. Мысалы:
VAR A, B, C: CHAR;
……………….
READ (A, B, C);
………………
Бұл мысалдағы READ операторы орындаларда пернелерден мәндерді өзіміз
3) Символдық айнымалылардың енгізудің тағы бір ерекшелігі-Enter пернесі
Program Sim;
Var A, B: integer;
C, D:CHAR;
Begin
Writeln (‘A, B, C, D ‘);{символдық типті айнымалыларды
Read (A, B);
Read (C, D);
Writeln (A, B, C, D) ;{символдық типті айнымалыларды
End.
Бұл программа орындалу кезінде пернелерден мынадай мәндер енгізілген
3 4 WF
онда
A=3, B=4, C='_', D=’W’
3-деңгей
1) Берілген сөзді кері бағытта жазып, экранға шығар?
Program Keri;
Var i, j: integer;
S1: string;
Begin
Writeln (‘Cozdi engiz ‘);
Read (S1);
L:=Length(S1);
For i:=L-1 Downto 1 do
Writeln (S1[I]);
READLN;
End.
2) Берілген сөздің әрпін екіден тіркей отырып, сөзді
Program Keri;
Var i, L: integer;
S1: string;
Begin
Writeln (‘Cozdi engiz ‘);
Read (S1);
L:=Length(S1);
For i:=L Downto 1 do
Begin
Writeln (S1[I]);
Writeln (S1[L]);
End;
READLN;
End.
Бір сөз берілген. Осы сөздің әрпін екіден жазып,
Program Kos-kos;
Var i, L: integer;
S1: string;
Begin
Writeln (‘Cozdi engiz ‘);
Read (S1);
L:=Length(S1);
For i:=1 to L do
Begin
Write (S1[I]); Write (S1[I]); { жолдық типтерді шығару
End;
READLN;
End.
2-деңгей
[1] оқулықтағы 120-беттегі 5-мысалды қолданып, «студент» сөзінің орнына
деңгей
[1] оқулықтағы 117-119 беттердегі 1-4 мысалдарды компьютерде теріп,
Үй тапсырмасы: 1-деңгейдің оқушылары 2-деңгейдің тапсырмасын, 2-деңгейдің
2-сабақ
Сабақтың тақырыбы: Бірөлшемді жиыммен жұмыс істеу.
Мақсаты: 1) «Жиым» ұғымы мен жиым элементтерін реттеу
2) Жиым элементтерін енгізіп реттеуге программа құра білуге
3) Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
Сабақтың түрі: Аралас
Оқушы біліміне қойылатын талаптар: Оқушылар жиымды сипаттау, элементтері,
Сабақ барысы: Бұған дейін біз алгоритм құрастыру жайында
Жиым дегеніміз белгілі бір атауға біріктірілген бір типті
Жиымға кіретін айнымалыларды массивтің элементтері дейді. Жиым тұтасымен
Мысалдар:
Type
Klass = (K1, K2, K3, K4);
Znak = array [1..255] of char;
Var
M1: Znak;
M2: array [1..60] of integer; {
M3: array [1..4] of Klass;
Mas: array [1..4] of integer;
Lit: array [char] of real;
Ogr: array [5..15] of char;
Bol: array [Boolean] of integer;
A: array[1..5] of real;
Aj: array [қаңтар, ..., желтоқсан] of integer;
мысал. 13 бүтін саннан тұратын тізбектің (жиымның) арифметикалық
Program Orta1;
Var
X: array [1..13] of integer;
I: integer;
S: real;
Begin
S:=0;
Writeln (’13 san engiz:’);
For i:=1 to 13 do
Begin
Read (x[i]);
S:=s+x[i];
End;
S:=s/13;
Writeln(‘s=’, s:8:4);
For i:=1 to 13 do writeln (s-x[i])
End.
мысал. Нақты элементтерден тұратын сызықты жиым (а1, а2,
Program Min1;
Const n1=20;
Type mas=array [1..n] of real;
Var a: mas;
m: real;
I, n, k: integer;
Begin
Write (’n-di engiz (n<=20)’);
Readln (n);
Write (‘1-element=’); Readln (a[1]));
M:= a[1]; i:=1;
For k:=2 to n do
Begin
Write (k, ‘-element=’); Readln (a[k])); {Элементтерді оқу және
If a[k]Begin
M:=a[k];
I:=k;
End;
End;
Writeln(‘min=’, m:6:3, ‘nomer=’, i); {минумумді шығару }
End.
Жаттығулар
Жиымның оң элементтерінің санын анықтау.
Программа іске қосылғаннан кейін 10 нақты санды енгізу
Program On sandar;
Var
m: array [1..10] of real;
I: integer;
n: integer;
begin
For i:=1 to 10 do
Begin
Write (‘Жиымның’, ‘i-элементін енгізіңдер:’);
Read (m[i]);
End;
n:=0;
For i:=1 to 30 do
If m[i]>=0 then n:=n+1;
Write(‘Жиымда’, n, ‘оң элемент бар’);
Readln;
End.
Ең үлкен элементті анықтау.
Программа іске қосылғаннан кейін 10 нақты санды енгізу
Program En ylkeni;
Var
m: array [1..10] of real;
I: integer;
Max: real;
t: integer;
begin
For i:=1 to 10 do
Begin
Write (‘Жиымның’, ‘i-элементін енгізіңдер:’);
Read (m[i]);
End;
Max:=m[1];
T:=1;
For i:=1 to 10 do
If m[i]>=0 then
Begin
Max:=m[i];
T:=I;
End;
Writeln(‘жиымның ең үлкен элементі’, max);
Write(‘ең үлкен элементтің нөмірі’, t);
Readln;
End.
Үй тапсырмасы: Есептер жинағындағы 47-беттегі №1, 2 есептерді
Тест тапсырмаларын ұсыну
Жоғардағы теориялық материалдардың қаншалықты игергенін текскеру мақсатында төмендегі
Алгоритм ұғымы, операторлар
1) Алгоритм деп аталады:
А) Көздеген мақсатқа жету үшінгі
Ә) Алғашқы берілген мәліметтерді пайдаланып,
Б) Нәтижеге жетуге арналған командалар
В) Есеп шығаруға арналған жиын
2) Алгоритмнің қасиеттеріне жатпайды ?
А) Жалпылық Ә)
3) Кейбір шарттарды тексеру нәтижелерімен
А) Циклдік
4) Ромбы белгісімен........ сипаттайды
А) Көмекші алгоритмді шақыруды Ә)
Б) Деректерді енгізуді
5) Алгоритмді құру жолдары
А) Ағылшын тілінде, Программалық тілде, Сызба
Ә) Суреттер арқылы , сөзбен, математикалық
Б) Көмекші тілде, математикалық тілде,
В) Табиғи тілде, алгоритмдік тілде, блок
6) Алгоритм командалары ........... деп
А) Күрделі және жай
Б) Жай және құрама командаларға
7) Әрекеттердің тізбектей орындалуын сипаттайтын
А) Қайталану алгоритмі
Б) Тармақталу алгоритмі
8) Циклдік алгоритм.......... деп
А) Арифметикалық және қадамдық
Б) Көп және аз қадамдық
9) Алгоритм мен программаның қандай
А) Ешқандай айырмашылығы жоқ
В) Қасиеттері бойынша
10) Келесі символдар тізбегінің қайсысы
А) а-1 Ә)
11) Кез келген программаның алғашқы
А) const
12) Паскаль тілінің объектілеріне мына
А) меншіктеу, айыру, қабылдау, теңеу
Ә) сан, иденфикатор, тұрақты, айнымалы, функция, өрнек
Б) сандық, символдық, логикалық
В) бүтін, нақты, логикалық, мәтіндік
13) Программада шамалардың мәндері келесі
А) SHORTINT,CHR, ABS, SQR Ә) INTEGER,
Б) AND, OR, NOT, XOR
14) Атау (иденфикатор) ретінде пайдаланатын
А) DIV, MOD, XOR
Б) Цифрлар, таңбалар, мәтіндер В)
15) 10 div
А) 6
16) 15 mod 4 нәтижесі
А) 3
17) X:=5; X:=X+10; Y:=2*X
А) 60
18) Ақпаратты экранда шығару
А) readkey
19) WRITE : операторының
А) WRITE ('*****')
Б) WRITE {"******"}
20) Стандартты А санынан түбір
А) sqr(A)
21) Паскаль тілінде меншіктеу төмендегідей
А) ;
22) Операторлар бір бірінен
А) ;
23) Паскаль тілінде мәліметті енгізу
А) READ, READLN
Б) WRITE, IF
Тармақталу операторларға арналған тест
1) Қайсы жағдайда екі санның үлкенін анықтайтын алгоритм
А)if a mod b=0 then m:=a else m:=b;
Б) if a div b=0 then m:=a else
2) Қайсы жағдайда min{a,b,c} анықтайтын алгоритм қате жазылған?
А) if amin:=a
else
min:=b;
if minmin:=c;
if bmin:=b
else
min:=c;
3) Егер төмендегі оператордың орындалу нәтижесінде с айнымалысы
If a<5 then
c:=1
else
if a>5 then
c:=2
else
c:=3
А) 6;
4) Төмендегі операторлардың орындалуы нәтижесінде а айнымалысының мәні
a:=3
if a<4 then
begin
a:=a+2;
a:=a+3
end;
А) 6;
5) Төмендегі операторлардың орындалуы нәтижесінде b айнымалысының мәні
a:=1
if a<5 then
begin
a:=a+1;
b:=a*a;
end;
else
b:=a+5;
b:=b+1;
А) 6;
6) Төмендегі фрагментті ықшамдаудың қайсысы қате жазылған?
If a>b then c:=1;
If a>b then d:=2;
If a<=b then c:=3;
If a<=b then d:=4;
А) if a>b then
begin
c:=1;
d:=2;
end;
c:=3;
d:=4
c:=3;
d:=4
end;
7) Төмендегі үзіндіде қолданылуы бойынша ch айнымалысы қандай
Readln(ch);
Case ch of
‘n’, ‘N’:Writeln(‘Net’)
‘y’, ‘Y’: Writeln(‘Da’)
end;
А) Word;
8) case x of инструкциясында қолданылатын х
А) Single;
9) case x of инструкциясында қолданылатын х
А) Byte;
10) Егер алдын ала х=5 болса, төмендегі фрагменттің
Case x of
1: y:=x+1;
2: y:=x*x;
3: y:=x-1;
else y:=x+1
end;
А) 6;
Циклдік операторларға арналған тест
1) Қайсы фрагментте an дәрежесі есептеледі?
А) p:=1;
for i:=1 to n do for
p:=p*a;
2)Қайсы фрагметте n! (n факториал ) есептеу
А) p:=1;
for i:=1 to n do for
p:=p*a;
3) Төмендегі операторлар орындалғанда х-тің мәні нешеге тең?
X:=0
For i:=-5 to 1 do
N:=i*I;
X:=x+n;
А) 0
4) Төмендегі циклы қанша рет орындалады?
n:=0;
While n<5 do
X:=n*n;
А) 1 рет
5) Төмендегі фрагмент экранға 5 жұлдызша шығаруы үшін
n:=0;
repeat
write(‘*’);
n:=n+1
until шарт;
А) n<5
Жиымдарды өңдеу программалары
Төмендегі фрагмент баспаға не береді?
For i=1 to 2 do
Begin
For j=1 to 3 do
Write (c[I, j]:5:1);
Writeln
End.
А) С матрицасының адарылған матрицасын;
Ә) С(2, 3) матрицасының элементтерін тізбектей баспаға беру
Б) С(2, 3) матрицасының элементтерін әр бағанасы бойынша
В) С(2, 3) матрицасын екі өлшемді кесте күйінде
2) Төмендегі фрагмент баспаға не береді?
For i=1 to 3 do
Begin
For j=1 to 3 do
Write A[j, i]];
Writeln
End.
А) А(2, 3) матрицасының элементтерін тізбектей баспаға беру
Ә) А(2, 3) матрицасын екі өлшемді кесте күйінде
Б) А матрицасының адарылған матрицасын;
В) А(2, 3) матрицасының элементтерін әр бағанасы
3) Қай жағдайда А(3, 3) матрицасының барлық элементтерінің
А) S:=0;
For i=1 to 3 do
For j=1 to 3 do
S:=S+a[i, i];
4) Қайсы үзіндіде А(2, 3) матрицасының элементтерін қатар
А) For i=1 to 2 do; Ә)
For j=1 to 3 do
Read (A[I, j]);
5) Қайсы үзіндіде А(n) бір өлшемді жиымның элементтерін
А) For i=1 to n do
S:=S+A[i];
6) Қайсы үзіндіде А(n) бір өлшемді жиымның элементтерінің
А) For i=1 to n do
Write (A[i]);
Қосалқы программалары
1) Function max(a, b: integer): Integer; түрінде анықталған
А) max (0, 10);
2) Төмендегі программа қандай нәтиже береді?
Program progl;
Var a, b, c, d: integer;
Procedure P (var b: Integer; c: Integer);
Var d: Integer;
Begin
a:=5; b:=6; c:=7; d:=8;
Writeln (a, b, c, d);
End;
Begin
a:=1; b:=2; c:=3; d:=4;P(a, b);
Writeln (a, b, c, d);
End.
А) 6 6 7 8
6 2 3 4
3) Төмендегі программа қандай нәтиже береді?
Program prog2;
Var c, d: integer;
Procedure P (x, y: Integer);
Begin
Y:=x+1;
End;
Begin
c:=2; d:=0; P(sqr(c)+c, d);
Writeln (d);
End.
А) 1;
4) Үш санның үлкенін табу үшін min(a, b)
А) 1 рет;
5) Кез келген үш айнымалының мәндерін реттеу үшін
А) параметр-процедура
Б) параметр-функция
6) Егер программада типтері m1:array[ln] of Real, m2:
жиымдарын енгізу үшін қайсы процедураны қолдануға болады?
А) vvod (m,n: Byte; var x: m2);
Б) obmen (var x, y: Real);
7) Егер программада obmen (var x, y: Integer)
А) obmen (b, a); Ә)
3.3 Паскаль тілі программасын оқытуда интелект-
Теориялық материалды түсінуде интелект-картаның маңызы зор. Оған дәлел
Тони және Барии Бьюзен «Супермышление» кітабындағы ойлау процесін
Сіздің миыңыз керемет механизм-мәліметті сұрыптаудың 5 негізгі функцияларын
Елестету. Мәлімет сезім орган арқылы қабылданады.
Қабылдау. Есте сақтаудың жұмысының негізі, оған мәлімет сақтау
Талдау. Әртүрлі аспектілердің арасындағы қарым-қатынастарды тану және де
Қорытынды. Мәліметті қандайда бір формада жеткізу, мысалы шығармашылық
Басқару. Мида және ағзада жалпы жүріп жатқан барлық
Сол интелект-карта негізінде біз осы жұмыс барысында 10
Төменде интелект-картаны бөліп қарастырдық. Себебі толық келтірсек, өте
Сурет 1 Интелект-картаның құрылуы
3.4 «Программалау негіздерін» оқытудағы көп нұсқалық әдіс
Қазіргі уақытта информатика информациялық процестер мен информацияны алу,
Информатика пəніне деген қазіргі көзқарас адамның практикалық іс-əрекеті
Өзіндік басқарылатын жүйені зерттеуге бағытталған жалпы кибернетикалық білім
Осы аталған мəселелерге байланысты информатика мен информациялық технологиялардың
“Информатика” пəні бойынша оқытудың əдістемелік жүйесін құру курстың
Ал, қазіргі қоғамда жеке тұлғаның ақыл-ойының дамуы оның
Оқыту əдісі дегеніміз – бұл қойылған міндеттердің жүзеге
Оқыту əдісі пəннің мазмұны мен оқушылардың ойлау əрекетінің
Информатиканы оқытудың əдістемелік жүйесіндегі маңызды компоненттің бірі –
- оқытудың сөздік əдісі (əңгіме, түсіндіру, лекция, оқулықпен
- көрнекілік əдістер (бақылау, иллюстрация, көрнекі құралдарды демонстрациялау,
- проблемалық оқыту;
- жобалау əдісі;
- есеп шығарудағы көп нұсқалылық əдісі.
Сонымен, бұл мақалада осы əдістердің ішіндегі пəннің ерекшелігіне
Информатика курсының негізгі бөлімдерінің бірі «алгоритмдеу мен программалау
Компьютер табиғат құбылыстарын зерттеу, технологиялық процестерді басқару, мультфильмдер
Сөйтіп, есепті шығарудың математикалық моделін құра отырып:
математикалық модель негізделетін болжамдарды ерекшелеу;
алғашқы мəліметтер мен нəтижелерді анықтау;
нəтижелер мен алғашқы мəліметтерді байланыстыратын математикалық қатынастарды (формулалар,
Математикалық модель құру барысында мəліметтер арқылы ізделінді шамаларды
Сонымен, математикалық модель құру кезеңімен компьютердің көмегімен есеп
Компьютер алгоритмді адамның қатысуынсыз автоматты түрде орындайды. Ол
Сонымен, компьютерде есеп шығарудың үшінші кезеңі – программа
Математикалық модель→Алгоритм→ Программа. Компьютер жұмысының нəтижелерін талдау.
Қорыта келгенде, қойылған есепті шығару алгоритмін құруда: біріншіден,
Бұл компьютерде кез келген есепті шығару барысында жүзеге
Кәсіптік орта білім беру жүйесіндетік алгоритімдік тілден кейінгі
Ал, бөлімді оқытуда жақсы нəтижеге қол жеткізу үшін
Программалау тілін үйренуге байланысты есептерді былай топтауға болады:
Информатика сабағында оқушының шығармашылығын қалыптастыруға жəне ақыл-ойын, ойлау
Оқушыларға программалауды оқытудың бұл əдісі ол берілген есепке
Мұндай əдіс математика пəнін оқытуды ұйымдастырудағы дəстүрден тыс
Ал, бұл əдістің «алгоритмдеу негіздері мен программалау тілдерін»
Сонымен қатар, “алгоритмдеу негіздері мен программалау тілдеріндегі” есептердің
3.5 Программалау тілдерін оқытудың модульдік технологиясы
Кез келген салада, ғылымда және техникада ақпараттық технологияларды
Кәсіптік орта білім беру жүйесіндетің алдындағы негізгі мақсат
Модульдік технологияны қарастырайық.
Осы аталған технология ХХ ғ. 60 ж.ж АҚШ
Ой іс- әрекетінің кезеңдік қалыптасу теориясындағы іс- әрекеттің
Отандық әдебиеттерде модульдік оқытудың толық негіздері П. Юцавичкенің
П.И. Третьяковтың кітабында да [8] модульдік технология туралы
Модульдік технология бойынша оқыту оқушының өз бетінші білім
Модульдік бағдарламалар және модульдер мақсатты түрде құру ақпараттық
Оқу-тәрбиелеу процесін ұйымдастырудың модульдік жүйесі оқушының дамуын шамалай
Жалпы модульдік оқыту ақпараттық-нормалық оқыту жүйесінен дамушы өздік
Модульдік оқытуда арнайы құрылған оқыту бағдарламасы болады. Ол
Іс-әрекеттің мақсатты жоспары дегеніміз нәтжеге жетуді жоспарлайтын модульдік
Ал модульдердегі ақпараттар мазмұнының жиынтығы ақпараттық банк деп
Модульдік оқытудағы методикалық жетекшілік дегеніміз оқытудың әр түрлі
Басқа оқыту жүйесінен модульдік оқыту жүйесінің айырмашылықтарын Т.И.Шамова
Оқытудың мазмұны аяқталған өздік комплекстер–модульдер ретінде беріледі, ол
Оқу процесіндегі Педагог пен оқушылардың арасындағы өзара қатынасы
Жалпы модульдік оқыту оқу процесіндегі Педагог пен оқушының
П.И.Третьяковтың кітабында [5] химия, математика, орыс тілі, биология,
Бабушкина И.А., Бушмелева Н.А.,Окулов С.М.,Черных С.Ю.
Практикум по Турбо-Паскалю. // Информатика, 1997, №44,46,48, 1998,
№1,10.
Круподерова Е.П. Лабораторный курс по программированию на языке
Круподеров Р.И., Круподерова Е.П. Сборник задач с
Поддубная Л.М., Шаньгина В.Ф. Мне нравится Паскаль. Москва,
Оқулықтар мен үлестірмелі материалдардан басқа оқушылар информатика бойынша
Жаңа ақпараттық технологиялар мүмкіндігін зерттеуде, оларды қолданудың педагогикалық
Информатика пәні курсында модульдік сабақтарды өткізудегі бірінші тәжірибелер
Оқушылар біртіндеп модульдік сабақтарға үйреніп, өзінің достарының іс-әрекетіне,
Алайда модульдік технологияны қолданудың белгілі бір қиындықтары да
Мұғалімнің басты міндеті сондай оқушыларға жекелей кеңес беру,
3.6 Программалау тілдерін оқытуда дидактикалық материалдарды пайдалану
Оқытудын дидактикалық қағидалары мен әдістері келесі түрлерге бөлінеді:
Жүйелілік қағидасы
Бірізділік қағидасы
Қолжетімділік қағидасы
Белсенділік қағидасы
Көрнекілік қағидасы
Педагогикалық қызметте көбінесе оқытудың төмендегі әдістері қолданылады:
көкейкесті-іздеу;
квазиіздеу;
шығармашылық;
дамытушылық және өз өзін жетілдіруге бағытталған;
түсінікті және көрнекі;
репродуктивті;
бағдарланған оқыту;
ойын түріндегі;
диалогты;
жобалау әдісі;
ақпараттық;
және тағы басқа.
Ақпаратты қабылдау арналары
Визуалды
Аудиалды
Кинестетикалық
Дидактикалық материал дегеніміз:
Оқу материалдарының түрлері …оқушыларға орындауға берілетін тапсырмалар: карточкалар
Мұғалімге арналған әдістемелік құрал.
Көрнекі оқу құралының ерекше түрі: карта, кестелер, оқушыларға
Дидактикалық материал түрлері
Дайын дидактикалық материалдар: кітап, әдістемелік құрал, оқу құралдары,
Мұғалімнің өзі жасаған дидактикалық материалдар (қағаз немесе электронды
Жасалған дидактикалық материалдар:
Қарастырылатын материалды жылдам игеруге, қажет білімді алуға септігін
Таңдалған тақырып бойынша оқушының білімін тексеруге арналған құрал;
Оқушылардың жаңа шығармашылық жұмыс жасау,а арналған ресурс және
Оқушылардың шығармашылық немесе зерттеу жұмыстарын қорытындылауға арналған құрал.
Дидактикалық материалдардың мнегізгі қасиеттері:
Материалды қсыну тәсілдері мен формаларының варияциялығы
Озып оқуға бағыттау
Мазмұнның қызықтырғышы
Ойлау қыбілетін дамытуға бағытталғандығы
Дидактикалық материалдарды құруға арналған құралдар:
Мәтіндік редакторлер
Компьютер экранында
құру (сивол немесе мәтін енгізу);
мәтінді редактрлеу (жою, көшіру, қиып алу, орнын ауыстыру);
сиволдарды форматтау (астын сызу, түсін өзгерту, шрифт өлшемін
Қағаз бетіне басып шығару.
Электронды кесте
Мәндерді есептеу,
Әртүрлі формулаларды қолдану,
Мәліметтер өзгергенде мәндерді қайта есептеу,
Графиктер мен диаграммалар құру,
Формулаларды көшіру, ұяшықтағы мәліметтер форматын өзгерту
Және т.б.
Графикалық редакторлар
Объектілермен, объект кескіндерімен жұмыс жасау;
Объектілерді редактрлеу (ауыстыру, бояу, көшірмесін алу, қиып алу
Объектілер тобын редактрлеу (топтау, орының ауыстыру және т.б.)
Программалық оқу құралдарын, оқу програмалары мен жүйелерін және
Әртүрлі ақпаратқа еркін қатынасу;
Нақыт бір тақырып бойынша қажет ақпаратты жылдам іздеу
Оқу пәні бойынша Интернетте орналасқан әдістемелік құралдарды пайдалану;
Өз білімінің деңгейін тестілеу мүмкіндігі;
Қашықтан оқыту;
Телекоммуникациялық олимпиадалар мен викториналарға қатысу
Электронды дидактикалық материалдар мұғалімге келесі мүмкіндіктерді береді:
Қарастырылатын тақырып бойынша әртүрлі тәсілдерді пайдалану;
Жеке-бағытты көзқарас (оқу үрдісін жекелендіру және дифференциациялау);
Әртүрлі ақпарат көздерін пайдалану арқылы оқу үрдісін күшейту;
Оқушылардың оқуға деген құлшынысын арттыру;
Логикалық, аналитикалық шығармашылық, көркем ойлау қабілетін дамыту;
Проблемаларды шешу жолдарын іздеу мүмкіндіктерін дамыту;
Танымдылық әрекетін өзгерту;
Дайындаудын қарапайымдылығы және оны меңгерудін қол жетімділігі;
Әртүрлі программалық құралдарды пайдалану мүмкіндігі;
Есептеу жұмыстарын автоматтандыру;
Оқу ақпараттары визуализациялау;
Ақпарат желісіне қатынасу мүмкіндігі;
Оқу үрдісіндегі мәдениеттілікті қалыптастыру.
Дидактикалық материалдарды құру және қолдану технологиясы:
Оқу мақсатын анықтау;
Оқу материалының мазмұнын іріктеу:
Оқу тақырыбының мазмұнына және оны оқыту әдісіне талдау
Оқу жүйесінде қолдану мақсаты мен облысын анықтау;
Сабақ жүйесін жасау:
Қажет сабақтар бойынша компьютерлік тапсырмаларды жобалау;
Оқу материалын ұсынуда бірдей тәсілді таңдау;
Программалық құралды таңдау;
Компьютерлік тапсырмалардың программалық әзірлемесі;
Оқу нәтижесін бағалау критериін таңдау;
Білімді бағалау құралдарын жасау және оларды пайдалану;
Оқу үрдісіне дидактикалық материалды қосу;
Алынған нәтижелерді талдау.
Программалау тілдерін оқыту кезінде пайдаланылатын дидактикалық материалдар дипломдық
ҚОРЫТЫНДЫ
Біз осы тақырыпқа байланысты көптеген әдебиеттерді қарап, интернеттен
Жоғардағы айтып өткен проблеманы шешу үшін келесі жолдарды
Алгоритмдерді программалаумен қатар өткізу (паралель жүргізу)
Қосымша материал үшін интелект картаны қолдану өте тиімді.
Паскаль тіліндегі операторларды жатқа білуі және оларды есте
Уақытты ұту үшін дайын программаны өңдесе жеткілікті
Сабақ жоспарында тиімді әдістерді пайдалану
Үш деңгей бойынша тапсырмаларды дайындау
Біз ұкәсіптік орта білім беру жүйесінде отырған осы
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
С. Айнамқұлова: «Математикалық есептерді шешуге Паскаль тілінде
Б. Бөрібаев, Р. Дүзбаева, А. Махметова: «Информатика және
Б. Бөрібаев, Б. Нақысбеков, Г. Мадиярова: «Информатика және
Н. Ермеков, Ж. Қараев, В. Криворучка, В. Кафтупкина:
Я. Зайдельман : «Язык программирование», «Информатика и образование»,
Н. Ковтун: «Программы в система Express Pascal», «Информатика
Ж. Масанов, Б. Бельгибаев, А. Бижанова, Қ. Мақұлов:
С. Мухамедиева, Р. Мукашева: «Паскаль тілінің негіздері», Өскемен,
Қ. Мұқанов: «Паскаль программалау тілінің бастапқы тақырыптарына арналған
Қ. Мұқанов: «Паскаль тілінде программа құруда бүтін
Б. Нақысбеков, Г. Мадиярова, А. Мұхамади: «Информатика және
Никифоов: «Программирование на языке Паскаль», часть1, учебное пособие,
Программалар кітапханасы: «Есептерге программа қүру», «Информатика негіздері» журналы,
Е. Лодатко: «Рекурсивные алгоритм», «Информатика и образование», 1989г,
Ү. Смайлова, Ә. Өтехожиева: «Turbo Pascal тілінің элементтері»,
Смайлова, Ә. Өтехожиева: «Turbo Pascal тілі бойынша тест
Сочнев: «Изучение алгоритмического языке в курсе информатике», «Информатика
Тойкенов: «Паскаль тілінде программалау», Алматы, 2001ж.
А. Үмбетов: «Turbo Pascal ортасы», «Информатика негіздері»
А. Шәріпбаев: «Информатика оқу құралы», Астана, 2003ж.
А.Кузнецов, В.Долматов. Методическая система обученияОИВТ: структура и функции,
А.Г.Гейн, В.Г.Житомирский, Е.В.Линецкий, М.В.Сапир, В.Ф.Шолохович. Основы информатики и
ҚОСЫМШАЛАР
85
D=b2-4*a*c
басы
а, в, с
D=0
D>0
X1,2=
X=
Шешімі жоқ
Алгоритмді бейнелеу әдісі.
Графикалық әдіс
Блок - схема
Ағаш тәріздес
бейнелеу
Жасанды тіл (Кәсіптік орта білім беру жүйесіндетік алгоритмдіктік)
Табиғи тіл Адам тілі
Басы
Енгізу н\е шығару
Деректерді өңдеу
Шарт
Басы
енгізу
1 - қадам
2 - қадам
N - қадам
Шыға-ру
соңы
басы
В.Н-ты
енгізу
S=B H\ 2
S-ті баспаға шығару
соңы
шарт
"иә" тармағы
"жоқ" тармағы
шарт
"иә" тармағы
басы
А;В;С мәндерін енгізу
D: = B2 – 4AC
D > = 0
X1= (-B +D)\ (2A)
X2 = (-B –D ) \ (2A)
"шешімі жоқ" сөзін баспаға шығару
Х1Х2 мәндерін баспаға шығару
соңы
Циклдің басы
Бастапқы мәлімет
терді енгізу
өту шарты
1 - қадам
N - қадам
Нәтижені баспаға шығару
Циклдің соңы
Циклдің басы
Бастапқы мәлімет
терді енгізу
1 - қадам
N - қадам
өту шарты
Нәтижені баспаға шығару
Циклдің соңы
Басы
S = 0, K = 1 мәндерін
S = S + K
K = K + 1
K > 50
S – ті баспаға шығару
соңы
басы
енгізу а,в,с
а > в
у: = а
у: = в
y < c
у : = a
У-ті шығару
соңы






16 қыркүйек 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^