Ақжар мұнай кен орнының технологиялық сипаты диплом жұмысы
№261



МАЗМҰНЫ - www.topreferat.com
К І Р І С П Е 6
1 Ақжар мұнай кенорнының технологиялық сипаты 8
1.1 Ақжар кенорнының геологиялық құрылымы 9
1.1.1 Географиялық және әкімшілік жағдайы 9
1.1.2 Ақжар кен орнының зерттелуінің тарихы 10
1.1.3 Геологиялық –стратиграфиялық кескін және геологиялық құрылымның ерекшеліктері 11
1.1.4 Акжар кенорнының мұнайлылығы және мұнайдың физикалық – химиялық сипаты 15
1.1.5 Мұнай қорлары және кен орынды өнеркәсіпті игеруге дайындау 16
1.1.6 Техтоника 17
1.1.7 Топырақ жамылғысы 19
1.1.8 Су ресурстары 20
1.2 Кен орнын барлауға дейінгі бағдарлама 20
1.3 Кенорнын игеруді жоспарлау 21
1.3.1 Игерудің объектілерін белгілеу 21
1.3.2 Кен орнын пайдалану тәртіптемесі 24
1.3.3 Мұнай өндірудің динамикасы 24
1.3.4 Эксплуатациялық бұрғылау бағдарламасы 26
1.4 Жер бетіндегі құрылыстың жобасы 26
1.4.1 Пайдаланушы ұңғыма сағалардың құрылысы 26
1.4.2 Мұнай мен газды жинау жүйесі және өлшеуіш қондырғылар 26
1.4.3 Мұнайды дайындау қондырғысы (МДҚ) 27
1.4.4 Қабат қысымын ұстап тұру жүйесі 28
1.4.5 Сыртқы коммуникациялар 28
1.4.6 Мұнай өндірудің технологиясы 29
2 Экономикалық сипаттамасы 32
2.1 Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құны. 32
2.1.1 Мұнай және газды өндірудің өзіндік құны 33
2.1.2 Өндірілетін өнімнің өзіндік құны 35
2.1.3 Өндіріс шығындары төмендеуінің негізгі бағыттары 37
2.2 Ақжар кенорнын игерудің экономикалық болжамы 38
3 Қоршаған орта мен еңбекті қорғау 60
3.1 Жалпы ереже 60
3.2 Үстіңгі қабатының ластануынан қорғау 61
3.2.1 Кәсіпорынның қатты қалдықтары 61
3.2.2 Үстіңгі қабатты ластанудан қорғау шаралары 62
3.2.3 Қатты қалдықтарды орналастыру үшін төленетін төлемді есептеу 63
3.3 Ауа алабының күйі 65
3.3.1 Атмосфераны ластаудан қорғау 66
3.3.2 Зиянды заттардың шығарылу көздерін түгендеу 66
3.4 Радиациялық ахуал және олдарды бағалаудың критерийлері 67
3.4.1 Радиацияның қауіпсіздік шаралары 69
3.5 Су ресурстарын қорғау 70
3.5.1 Судың физикалық - химиялық құрамы 70
3.5.2 Сулардың ластануы 72
3.5.3 Жерасты сулары 72
3.5.4 Жерасты суларын қорғау жөніндегі ұсыныстары 73
3.6 Қауіпті геоэкологиялық процесс 74
3.7 Топырақтың мұнай өнімдерімен ластануы 75
3.7.1 Ақжар кенорнының топырағын қорғау шаралары 77
3.7.2 Жер қойнауын қорғау шаралары 77
3.8 Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы 78
3.8.1 Өнеркәсіптік объектінің төтенше жағдайларды жекелеу және жоюға дайындықты қамтамасыз ету 79
3.8.2 Ақжар кенорнында апаттың пайда болуына және өршуіне әсер ететін негізгі факторлар мен себептер 79
3.8.3 Апаттың тәуекелін азайтуға қолданылатын шаралар 81
3.8.4 Қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі техникалық шешімдер 83
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы 85
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 87



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 89 бет
Пәні: Экономика

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

АНДАТПА
«Ақжар мұнай кен орнының технологиялық сипаты» - деп аталатын
Дипломдық жоба мұнай және газ өндірісіне қатысты факультеттерде оқитын
АННОТАЦИЯ
Дипломный проект “Технико-экономическое обоснование разработки месторождения Акжар” составлен по
Дипломный проект предлагается как полезный материал студентам факультетов связанных
МАЗМҰНЫ
К І Р І С П Е 6
1 Ақжар мұнай кенорнының технологиялық сипаты 8
1.1 Ақжар кенорнының геологиялық құрылымы 9
1.1.1 Географиялық және әкімшілік жағдайы 9
1.1.2 Ақжар кен орнының зерттелуінің тарихы 10
1.1.3 Геологиялық –стратиграфиялық кескін және геологиялық
1.1.4 Акжар кенорнының мұнайлылығы және мұнайдың физикалық – химиялық
1.1.5 Мұнай қорлары және кен орынды өнеркәсіпті игеруге дайындау
1.1.6 Техтоника 17
1.1.7 Топырақ жамылғысы 19
1.1.8 Су ресурстары 20
1.2 Кен орнын барлауға дейінгі бағдарлама 20
1.3 Кенорнын игеруді жоспарлау 21
1.3.1 Игерудің объектілерін белгілеу 21
1.3.2 Кен орнын пайдалану тәртіптемесі 24
1.3.3 Мұнай өндірудің динамикасы 24
1.3.4 Эксплуатациялық бұрғылау бағдарламасы 26
1.4 Жер бетіндегі құрылыстың жобасы 26
1.4.1 Пайдаланушы ұңғыма сағалардың құрылысы 26
1.4.2 Мұнай мен газды жинау жүйесі және өлшеуіш
1.4.3 Мұнайды дайындау қондырғысы (МДҚ) 27
1.4.4 Қабат қысымын ұстап тұру жүйесі 28
1.4.5 Сыртқы коммуникациялар 28
1.4.6 Мұнай өндірудің технологиясы 29
2 Экономикалық сипаттамасы 32
2.1 Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құны. 32
2.1.1 Мұнай және газды өндірудің өзіндік құны 33
2.1.2 Өндірілетін өнімнің өзіндік құны 35
2.1.3 Өндіріс шығындары төмендеуінің негізгі бағыттары 37
2.2 Ақжар кенорнын игерудің экономикалық болжамы 38
3 Қоршаған орта мен еңбекті қорғау 60
3.1 Жалпы ереже 60
3.2 Үстіңгі қабатының ластануынан қорғау 61
3.2.1 Кәсіпорынның қатты қалдықтары 61
3.2.2 Үстіңгі қабатты ластанудан қорғау шаралары 62
3.2.3 Қатты қалдықтарды орналастыру үшін төленетін төлемді
3.3 Ауа алабының күйі 65
3.3.1 Атмосфераны ластаудан қорғау 66
3.3.2 Зиянды заттардың шығарылу көздерін түгендеу 66
3.4 Радиациялық ахуал және олдарды бағалаудың
3.4.1 Радиацияның қауіпсіздік шаралары 69
3.5 Су ресурстарын қорғау 70
3.5.1 Судың физикалық - химиялық құрамы 70
3.5.2 Сулардың ластануы 72
3.5.3 Жерасты сулары 72
3.5.4 Жерасты суларын қорғау жөніндегі ұсыныстары 73
3.6 Қауіпті геоэкологиялық процесс 74
3.7 Топырақтың мұнай өнімдерімен ластануы 75
3.7.1 Ақжар кенорнының топырағын қорғау шаралары 77
3.7.2 Жер қойнауын қорғау шаралары 77
3.8 Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы 78
3.8.1 Өнеркәсіптік объектінің төтенше жағдайларды жекелеу және жоюға дайындықты
3.8.2 Ақжар кенорнында апаттың пайда болуына және өршуіне
3.8.3 Апаттың тәуекелін азайтуға қолданылатын шаралар 81
3.8.4 Қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі техникалық
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 87
К І Р І С П Е
Әлемдегі кез-келген мемлекеттің өмір сүру деңгейі минералды ресурстарды рациональды
Қазақстан табиғи ресурстардың ең үлкен потенциалына ие. Қазақстан Республикасының
Біздің стратегиямыздың басты элементтерінің бірі: «ұлттық тәуелсіздігімізді және еліміздің
Экономикалық басымдылық: «Біздің энергетикалық және басқа табиғи байлықтарымызды игеру
Бүгінгі таңда еліміздегі мұнай, көмір, қара және түсті металл
Қазақстан мұнай және газ қорының запасы жағынан әлемдегі алдыңғы
Осы жұмыстың негізгі тақырыбы болып отырған Ақжар кен орны
Дипломдық жоба Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы Ақжар кен
Техникалық–экономикалық негіздеменің мақсаты – Ақжар мұнай кен орнын игеру
Ақжар кен орнының өндірістік қабаттарын бұрғылау үшін мұнай компаниясы
Дипломдық жобаның жаңалығы. Рентабельдікті қамтамасыз ететін өндірілген өнімнің жылдық
1 Ақжар мұнай кенорнының технологиялық сипаты
Әкімшілік бөлінуі жағынан Ақжар алаңы Байғанин ауданы Ақтөбе облысы
Ақжар кенорнының ауданы халықтың ең төменгі тығыздығымен сипатталады. Ақжар
Жақын арадағы әуежай Ақтөбе қаласының облыс орталығында орналасқан. Мұнда
Ақтөбе облысы Қазақстанның өнеркәсіптік дамыған аумақтарының бірі болып табылады.
Қарастырылып жатқан ауданда Бақтыбай, Қаратөбе, Көкжиде, Алибек мола, Синельниковское,
Пайдалы қазбаларына мұнай мен газдан басқа сенондық (Ақтөбе жырасы)
Жергілікті халқының саны 24,7 мың адам. Айналысатын кәсібі –
1.1 Ақжар кенорнының геологиялық құрылымы
1.1.1 Географиялық және әкімшілік жағдайы
Әкімшілік бөлінуі жағынан Ақжар алаңы Қазақстан Республикасы Ақтөбе облысының
Кесте 1 – Ақжар кенорнының бұрыштық нүктесінің координаторы
С.Ш
1 Блок
48°09′ 30"------------- 56°32′ 47" 8.
48°09′ 24" ------------- 56°33′ 35" 9.
48° 09′14" ------------- 56°33′45" 10.
48° 09′17" ------------- 56°34′ 30" 11.
48° 08′ 46" ------------ 56°34′ 32" 12.
48° 09 ′06" ------------- 56°33′ 35" 13.
48° 09′ 13" ------------- 56°32′ 28" 14.
48° 08′ 03" ------------- 56°35′19" 15.
Геологиялық кескіннің жалпы ауданы 3,807 км2. Аудан екі оңаша
Солтүстік жағында жыраның оң жақ беткейі сенондық саздардан құрылған.
6–7км қашықтықты оңтүстік – батыс бағытында жазықты Құрсай сайы
Аудандағы бедерінің абсолютті белгілері (+160) – (+210)м деңгейде тербеледі,
Бұл аумақ ауа температурасының тәуліктік және маусымдық тербелістердің үлкен
Қысы қоңыр салқын және қары аз жауады. Ең суық
Жазы ыстық, құрғақ, жауын - шашын жылы кезеңдерде аз
Орогидрографиялық жүйе әлсіз дамыған. Ақжар ауданының орталығында ағынсыз
Көлдің сулары көктемдегі еріген сулардан тұщы болады, ыстық кезеңдері
Ақжарсай сайы суға көктемде ғана толады.
Қатаң климаттық жағдайлары өсімдікке және жануарлар әлемінің кедейлігіне және
Жыртқыш аңдардан қасқыр және түлкілер кездеседі. Қояндар мен тышқандардың
1.1.2 Ақжар кен орнының зерттелуінің тарихы
Қазіргі кезде белгілі тұз күмбезді Ақжар құрылымының орнында 1950
Гравиметриялық зерттеулерден кейін жүргізілген геологиялық түсіру жұмыстары тұз күмбезінің
1961 жылы ІV –ІV аймақтың кескініндегі құрылымдық – іздеуші
Аудандағы сейсмикалық зерттеулер мен тұзды күмбездің тереңдігін картаға түсірумен
Ақжар алаңында арт және төменгі триас мұнай бергіш қабаттарын
Терең іздеуші (1, 2, 3, 4, 7) және барлау
80-ші жылдары Ақжар аумағында табиғи шайырлар мен жоғары тұтқырлы
90-шы жылдары кен орнында алдын-ала барлау жұмыстары өткізілді және
1.1.3 Геологиялық –стратиграфиялық кескін және геологиялық
Ақжар мұнай кен орнының ауданы өзіне - Ақжар
Орографиялық жағдайда Ақжар ауданы шығыстағы Мұғаджар таулары мен батыста
Геморфологиялық жағынан бұл аз төмпешіктелген шөлейтті дала, яғни бұл
Бұл аймақтың бөлігі ірі шөгінді жабындылардың бар болуымен сипатталады
Гидрохимиялық шөгінділерден жоғары орналасқан ойыстың шығыс ернеу маңының литологиялық–стратиграфиялық
Тұз үстіндегі кешенінде жоғары пермдік, төменгі триас, юра,
Жоғары тұз үстіңгі қалыңдықтың құрылысы дисгармониялық галокинетикалық деформациялармен шартталған
Аймақтық жағдайда тұз бетіндегі техтоникалық және құрылымдық сұлбада Құрсай,
Стратиграфия және литология – Ақжар ауданының шегіндегі тұз кешені
Палеозой шөгінділері Пермь жүйесінің төменгі және жоғарғы бөлімдерімен көрсетілген
Жоғары Пермь – Р2, татар ярусы – Р2 t
Татар ярусы литологиялық жағдайда әктас қабатшалары бар құмайт немесе
Мезозой кешені триас, юра және мел жүйелерімен көрсетілген, олар
Триас жүйесі – Т. Күмбезде тек қана триас жүйесінің
Күмбездің төбе бөлігінің тыс шегінде Тасшы тастоникасының шөгінділері
Литологиялы барлық бұл шөгінділер ұқсас және тектес әртүрлі жыныстар
Кеңқияқ–Мортун кеніш тобының триас тілігінің корреляциясы негізінде Қаратөбе күмбезінің
Соркол, Көкжиде, Ақжар, Құмсай, Тасшы.
Тас топшалар негізінен жыныстардың негізгі литологиялық әртүрлілігінің алмасу сипатымен
Юра жүйесі – J. Юра шөгінділері төменгі, ортаңғы және
Құмайтты – жұмыр тасты текше (11- 95 м) құмдармен,
Сазды текше – (қалыңдығы 2,0 –ден 44- 48 метрге
Ортаңғы юра – J2 арасында қоңыр көмірдің қабатшалары мен
Жоғарғы юра бөлімі – J3 тек қана төменгі вольтен
Бор жүйесі – К. Бор жүйесінің төменгі бөлімі
Готер ярусы – К1д1 қабат арасында құмтастар, алевролиттер, әктастар
Баррем ярусы – К1 вч континентальды – лагуналы шөгінділерден:
Апт ярусы – К1 а1 барлық жерге таралған, оның
Альб ярусы – К1 al алмасатын саздардың, құмдардың алевриттердің,
Бор жүйесінің жоғарғы бөлімі – К2 саздардан және
Стратиграфиялық жағдайда Ақжар алаңындағы жоғарғы бор қалыңдығы турон –
Турон-сантон ярустарының қалыңдығы 13-тен 24 метрге дейін, кампан ярусының
Төрттік жүйе.
Бұл тастың қалыңдығы 4 метрден 18 метрге дейін жететін
1.1.4 Акжар кенорнының мұнайлылығы және мұнайдың физикалық – химиялық
Ақжар кен орны көп қабатты, тек қана мұнайлы болып
Тұз астындағы кешенде, дәлірек айтқанда тұз күмбезінің астында көмірсутек
Ақжар тұзды күмбезінің тұз үстіндегі кешенінде өнеркәсіптік маңызды мұнай
Ақжар кен орнында барлығы 12 номенклатуралық өнім горизонттары белгіленген:
Солтүстік қанатының тілігінде мұнайға қаныққан горизонттары келесі түрде бөлінген:
Меридиандық грабендегі негізгі мұнай горизонттарынан басқа апт ярусында
Коллекторлары 270 метрден 520 метрге дейінгі тереңдікте орналасқан. Юра
Төменгі бор горизонттарында кеуектілік 16-дан 27%-ға дейін өзгереді, ал
Мұнайдың физикалық–химиялық ерекшеліктері лабораториялық зерттеулердің нәтижелері бойынша 13 ұңғымадан
Бор горизонты. Солтүстік қанатындағы бор горизонтының мұнайы
Г–1, Г–6, Г–9, Г–11, Г–26 ұңғымаларындағы 18 беттік сынамамен
Мұнайдың тығыздығы 914 кг/м3-тан 959 кг/м3-қа дейін тербеледі,
Бор горизонтының мұнайы ауыр болып саналады, оның қоры өнеркәсіпке
Юра горизонты. Солтүстік қанатындағы юра горизонтының мұнайы Г- ,
Мұнай тығыздығы 857 кг/м3-тан 931 кг/м3 дейін тербеледі, бәсең
Оңтүстік – шығыс қанатындағы юра горизонтының мұнайы Г-15, Г-
Қалыпты кинетикалық тұтқырлық 112-56 сынап бағаны. Асфальтеннің құрамы 0,04-0,24%.
Қабаттағы қысымы қалыпты. Қабат мұнайы негізінен тығыздығымен, тұтқырлығымен, төменгі
1.1.5 Мұнай қорлары және кен орынды өнеркәсіпті игеруге дайындау
Ақжар мұнай кенінің мұнай қорларын есептеу үшін көлемді әдіс
Барлау ұңғымаларын зерттеу, бұрғылау, сынау нәтижелері бойынша мемлекеттік баланстық
Жолаушы газ қорларының есептемесі құрамындағы еріген газдың төмендігінен өткізілген
Қойылған талаптарға сәйкес кен орынды игеруге және кәсіпшілік пен
Ақжар кенорны мұнайының баланстық қоры 9143 мың тонна және
Кесте 2 – Мұнай және сұйық бойынша жобалық деңгейлер
Қабаттар Мұнай өндіру, мың тонна Сұйық өндіру, мың тонна
І –ортаңғы юра (СК) 75 88,2
ІІ- ортаңғы юра (СК) 53 68,5 Төменгі юра
І –ортаңғы юра (ЮВК) 31,9 88,0
ІІ- ортаңғы юра (ЮВК) 28,6 92,3
Апт қабаты ( меридиандық грабен) 4,0 5,2
1.1.6 Техтоника
Кеңістік жағдайында Ақжар мұнай кен орны Ақжар тұз күмбезінің
Сейсмобарлаудың қазіргі деректері бойынша Ақжар күмбезінің тұз ядросының апикалды
Ақжар алаңындағы тұз ядросының астында П8 қабатында түбінің белгілері
Ақжар күмбезінің тұз ядросының беті сейсмобарлаумен және бұрғылаумен зерттелген.
Тұз ядросының апикальді бөлігінде орналасқан гидрохимиялық түзілімдер жабынының абсолюттік
Ақжар күмбезінің тұзды ядросы созылған субмеридианды бағдарланған тұзды қырқалардың
Ақжар алаңының оңтүстік бөлігінде Ғ1 және Ғ2 лықсымалары сөнбей
Оңтүстік-батыс қанаты көтеріңкі болып келеді. Оның күмбез маңының бөлігінде
Оңтүстік–шығыс қанаты оңтүстік–батысқа сәйкес салыстырмалы түсірілген, ал солтүстік қанатына
Ендік грабен батыс – солтүстік–батыс бағытында бағдарланған және солтүстік
Меридианды грабен ендікке сәйкес 60–100 метрге көтерілген және
Солтүстік бөлігі оңтүстік бөлігімен салыстырғанда 30 метрге түскен. Сөйтіп,
1.1.7 Топырақ жамылғысы
Ақжар кенінің ауданы табиғи жағдайлардың әртүрлілігімен ерекшеленеді. Геморфологиялық жағдайда
Ауданның климаты шұғыл континентті, шұғыл айқындалған материктік климаттың
Ауданның топырақ жамылғысы бір текті еместігімен ерекшеленеді; бұл табиғи
Белдемшенің белдемділік топырақтары селеулі – жағамұздық өсімдіктерден дамыған ақшыл
Қалпты ақшыл қоңыр;
сортаңды ақшыл қоңыр;
эродияланған ақшыл қоңыр;
қалыпты қоңыр;
шөлейтті далалы сортаңдар;
кәдімгі шалғынды ақшыл;
жартылай бекітілген дөңестелген құмдар.
1.1.8 Су ресурстары
Қарастырылып отырған аудан өте әлсіз дамыған өзен жүйесімен сипатталады;
Ауданның орталығында екі ағынсыз Қоскөл көлдері орналасқан. Бұл көлдер
Көлдің суларын Ақжар кәсіпорнының қажеттіліктері үшін техникалық су ретінде
1.2 Кен орнын барлауға дейінгі бағдарлама
Іздестіру – барлау жұмыстарының нәтижесі бойынша Ақжар алаңында тұзды
27 іздеуші және барлаушы ұңғымаларды терең бұрғылау кезінде триас,
Кеніштердің геологиялық – физикалық параметрлері әлсіз зерттелген: аудан бойынша
Мұнай ұңғымалары мұнай өндіру бойынша ұзақ мерзімді өнімділікті анықтауға
қабаттағы мұнайдың құрамында газ көп емес мөлшерде болады және
берілген мұнай кен орны өте терең емес жерде орналасқан,
Ақжар мұнай кенорнын өнеркәсіптік игерудің орындалуына жағымсыз ықпал ететін
Қазақстанның жергілікті нарықтарға кіру мүмкіндігін және ТМД шекарасынан тыс
Осы себептерге байланысты толық өнеркәсіптік игерудің орындылығын анықтау мақсатында
Барлауға дейінгі жұмыс бағдарламасына келесілер жатады:
10 ұңғыманы қайта енгізу әрекеті жүзеге асырылды. Бұл скважиналарды
Цементтік көпір бұрғыланды;
ұңғымалардың оқпандары толық тазартылды;
зерделеніп жатқан қабатта перфорация өткізілді;
ұңғымалардың сағалары, НКТ, батпалы сорап пен штангілер қолданылуда.
Каротаждық диаграммалардың жаңа сериясын және сұйықтықтың үлгісін, қабат –
Екі өлшемді сейсмобарлаудың деректері қайта өңделді;
49 шаршы километр ауданында үш өлшемді сейсмобарлаудың деректері қабат–коллекторларды
1.3 Кенорнын игеруді жоспарлау
1.3.1 Игерудің объектілерін белгілеу
Кесте 3 – Ақжар кенорнының негізгі құраушысы
Объектінің құраушылары Өндіріс объектінің құраушыларының
қысқаша сипаттамалары
1. Өндіруші ұңғылар
Өндіруші ұңғылар Барлығы 17 өндіруші ұңғылар. Ұңғылардыңсағаларында винттік сораптар
Мұнай резервуарлары Ұңғылар алаңында 1 мұнай резервуардан орналасады. Кейбір
Кесте 3-тің жалғасы
АЗС А – 13 (Оңтүстік блок) ұңғымасынан 30 м
Жылу таратушы бағандар – 2 дана;
Ү = 25 м3 көлемді резервуарлардың отыны –
ДЭС – 100;
Ү = 10 м3 көлемді отынның жер астындағы ыдысы.
2. Мұнайды дайындау қондырғысы
Мұнайды қыздыру пеші Арнайы жабдықталған шағын вагонда орналасқан. Оның
Реагенттер блогы Мұнайға реагенттер қосу үшін арналған.
Мұнайдың жерасты резервуарлары Ұңғылардан әкелінген мұнайды қабылдау және сақтау
Мұнайды айдау сораптары Мұнайды алаң ішінде айдауға арналған. Өнімділігі
Қабат суын құю тұрағы Автокөлікке қабат суын құю үшін
Суды айдау сорабы Автокөлікке резервуардан су айдау үшін өнімділігі
Трансформаторлық подстанция Мұнай дайындау қондырғыларын электр бергіш тізбектерге қосу
Тұндыру резервуарларына мұнайды айдау сораптары (2 дана) Мұнай айдау
Мұнайды тұндырғыштар Мұнайды тұндыруға арналған 3 резервуар. Әрқайсысының көлемі
Суға арналған ыдыс Тұндырушы – резервуарлардан қабат суын жинауға
ДЭС – Перкинс (резервті) Электр жүйесінде авария кезінде электр
Отынның резервуары ДЭС үшін дизельдік отынды сақтау, Ү =
АЗС Автокөліккебензин құю. Алаңда отын тарату бағаны – 1
Мұнай құбыры МДҚ –нан мұнайды терминалға тасымалдау үшін. Ұзындығы
3. Терминал
Суға арналған жерасты резервуарлары Мұнай резервуарларынан бөлінген жолаушы
Мұнай резервуарлары Тауарлық мұнайды сақтауға арналған көлденең резервуарлар;
Химиялық зертхана Мұнайдың құрамын анықтау
Мұнайды айдау сораптары Мұнайды алаң ішінде айдауға арналған.
Мұнайды қыздыру пеші Мұнайды 50 °С температураға дейін мұнайды
Отынға арналған ыдыс Қыздыру пешінде отын ретінде пайдаланатын
4. Бұрғылау ұңғылары (3 дана)
Резервуарлар Өндірілген мұнайды сақтау. Көлемдері 50 м3. Жалпы
Кесте 3-тің жалғасы
Дизель отынының резервуарлары мен күштік агрегаттар Бұрғылау агрегатын
АЗС. 1 Дизель отынының ыдысы;
2.Бензиннің ыдысы;
Отын жарату тізбектері Бұрғылаудың автокөліктеріне арналған.
Әрқайсысына Ү –25 м3, жалпы көлемі –75 м3;
Әрқайсысына Ү –10 м3, жалпы көлемі –30 м3;
Өнімділігі –50л/мин.
Тиеу және түсіру алаңдары Әрқайсысына КС 65 ЛА автокраны,
Баллондарды сақтау қоймасы Оттегі баллондары (10 дана) әрқайсысына. Барлығы
2. Пропан баллондары (10 дана) әрқайсысына. Барлығы – 30
Май сақтау қоймалары Ү –100 л көлемді кеспектер (10
Құрғақ реагенттер қоймасы Қағаз қаптар, пластик контейнерлері
5. Кезекшілік қыстақтар (вахта)
Жөндеу шеберханасы Оттегі пропан газ баллондары (5 дана)
Қазандық Қазанның өнімділігі – тәулігіне 1 т буы.
Тұрғын вагондар және көмекші қызмет көрсету орындары 25 вагон
Автотұрақ Жүк көтергіштігі 40 автокраны
Өнімді қабаттардың қабат-коллекторлардың сипаттамаларының, мұнайдың қасиеттерінің зерттеулеріне жүгіне отырып,
Солтүстік қанат – ортаңғы юра қабаты;
Оңтүстік- шығыс қанаты – төменгі триас, төменгі юра қабаттары;
Меридиандық грабен – апт қабаты.
Мұнайдың төменгі сапасын ескере отырып, техникалық- экономикалық негіздеме игерудің
Есептеулерге сәйкес геологиялық және алынатын қорлар 9142700 тонна
1.3.2 Кен орнын пайдалану тәртіптемесі
Берілген ауданның триас, юра шөгінділерінің ұқсас кеніштерін игеру тәжірибесін
Ұңғымалардың жұмысы негізінен өнімді қабаттардан түсетін құмайтты игіліктердің көлеміне
Кен орынын игеру жұмыстары суды айдау арқылы қабат қысымын
Мұнай өндіруді жеделдету үшін және оны пайдаланудың қайталама әдістерінен
Ұңғымалардың өндіру қоры - 49, Сұйықтың максимальды шығымы тәулігіне
1.3.3 Мұнай өндірудің динамикасы
Ақжар мұнай кен орнының жоспары «Қазақстан Республикасының кен орындарын
Кенорындарда өндіру келесі белгілермен сипатталады:
Мұнайды ең жоғарғы өндіру төртінші жылда 319000 тоннаға дейін
мнайдың жиналған өнімі 2777 тоннаны құрайды. Суды айдау
Игерудің 25 жыл ішінде алынатын мұнайдың коэффициенті геологиялық қорлардан
Игерудің көрсеткіштерін есептеу үшін қолданылатын қабат-коллекторлардың сипаттамалары Кесте 5
Кесте 4 - Өндірудің көрсеткіштерін есептеуге берілген қабат-коллекторларының сипаттамалары
Пара Параметрлері Шамасы
Жатыстың орташа тереңдігі, м 500
Кеніш түрлері Қабаттық және техтони-калық экрандалған
Коллектор түрі Терригенді, қуыстылы
Мұнайлылықтың алаңы, га 520
Орташа мұнайғв қаныққан қалыңдығы,м 11,6
Кеуектілік 0,26
Орташа мұнайға қанығуы 0,70
Керн бойынша өтуі, мд 800
Қабат температурасы, С° 25
Қабат қысымы, МПа 4,9
Қабаттық жағдайларда мұнайдың тығыздығы, кг/м3 895
Жоғарғы қабаттағы мұнайдың тығыздығы, кг/м3 905
Қабат жағдайларда мұнайдың тұтқырлығы, Мпа.с 85
Мұнайдың көлемдік коэффициенті 0,919
Мұнайдың газбен қанығу қысымы, МПа 4,9
Газдың мұнайдағы құрамы, м3т 4
Мұнайдың бастапқы қоры, тонна 9,142,700
Мұнайдың бастапқы алынатын қоры, тонна 2,777,000
Мұнайды шығару коэффициенті 0,303
Игерудің негізгі сипаттамалары 6-кестеде берілген.
Кесте 5 - Өндірудің негізгі сипаттары
Өндірудің сипаттамалары Шамасы
Өндіру режимі Контурлық су айдау
Ұңғымалардың арасындағы ара қашықтық, м 300
Тордың тығыздығы, Га8скв 8
Ығыстыру процесімен қамту коэффициенті 0,65
Өндіру/айдау ұңғымалардың қатынасы 3/1
Пайдалану коэффициенті
Өндіру ұңғымалары 0,90
Айдау ұңғымалары 0,90
Іріктеудің өтемдік коэффициенті 0,8
1.3.4 Эксплуатациялық бұрғылау бағдарламасы
Барлығы өнімді қабаттарды пайдалану үшін өнімді қабаттарды пайдалану үшін
Қайта енгізу 10 қолданыстағы ұңғымаларда орындалады, ал 5 жаңа
1.4 Жер бетіндегі құрылыстың жобасы
1.4.1 Пайдаланушы ұңғыма сағалардың құрылысы
Барлық ұңғымалар штангілі сораптармен жабдықталған. Ұңғымаларда келесі жабдықтар орнатылады:
10квт электроқозғалтқышы бар СКД6-2,5-2800 теңселме станок;
56 мм НСН-2-56 құбыр сораптары;
73 мм диаметрлі НКТ;
Диаметрі 19-22 мм 20 МГН маркалы штангілер;
ОУ-140-146/168-65Б саға жабдығы ұсынылады.
Мұнда СУС2А-73-31 қосарлы тығыздалуы бар сальник бекітіледі.
Ұңғыманың сағасы «Азинмаш» жөндеу агрегатына арналған алаңдар мен созуға
Мұнай кенорындарын пайдалану тәжірибесі бойынша мынадай нәтижеге келуге болады:
1.4.2 Мұнай мен газды жинау жүйесі және өлшеуіш
Мұнай кенінде мұнай мен газды жинаудың өнеркәсіптік жүйесі жабық
Ұзақтығы 20км 114 х 4мм және 89х4 мм сұйық
Өнімді жинау және тасымалдау жүйесінің қуаттары келесі көлемдерге сәйкес
Ең жоғарғы тәуліктік сұйық өндіру –3300т/тәулік;
Ең жоғарғы тәуліктік мұнай өндіру –900т/тәулік;
Ең жоғарғы тәуліктік су айдау –3300м3/тәулік.
Ұңғымалардың өнімі сұйық шығатын құбыр желісі бойынша «Спутник» атты
1.4.3 Мұнайды дайындау қондырғысы (МДҚ)
Мұнайды топтап өлшейтін қондырғысынан кейін, шикі мұнай жинау құбырлары
Айырудың бірінші сатысынан кейін мұнай технологиялық резервуарға (РВС-2000) келіп
Тұрақты тұндырудың уақыты температураға байланысты 1-2 күнге созылады.
Дайын мұнай РВС-5000 тауарлық резервуарларға түседі.
Мұнайды дайындау қондырғысының құрамы:
ЭТ-200-10 электродегидраторы;
Мұнай және газ дренажын жинауға арналған жер асты көлденең
ОПФ-3000 патронды фильтрлі тұндырғышы;
ОG – 200S көлденең тұндырғышы;
ПТ – 16/150 пештері;
БР – 2,5 қондырғысы;
РВС – 2000 және РВС – 5000 резервуарлары.
Мұнайды дайындау қондырғысының алаңында мұнайды, қабат суларын және қабат
1.4.4 Қабат қысымын ұстап тұру жүйесі
Кен орнында қабат қысымын ұстап тұру жүйесі пайдаланылады. 16
Қабат қысымын ұстап тұру жүйесіне кіреді:
айдаушы ұңғымалар, олардың сағалары АНК – 165 х 210
жоғарғы арынды су жүргізушілер;
екі су үлестіру пункттері;
екі ЦНС – 180 – 950 сораптары бар құрастырмалы–шоғырламалы
қабат суын дайындау қондырғысы;
бақылаушы - өлшеуіш аспаптары.
Қабат суы мұнайдан айырылып, тазартқыш қондырғылары арқылы су резервуарларына
1.4.5 Сыртқы коммуникациялар
Ақжар алаңында өндірілген тауарлық мұнай бастапқы сатысында жүк автокөлігімен
Содан кейін мұнай Ұлттық құбыр өткізгіш компаниясының құбыр өткізгіш
Сонымен қатар, Бұлақтыкөл кеңшарынан 7км электр бергіш желісі салынды.
Тұщы суды пайдалану 15 мың м3 құрайды. Тұщы судың
Бұлақтыкөл кеңшарынан ұзақтығы 7км жоғары сапамен тас жол салынды.
1.4.6 Мұнай өндірудің технологиясы
Бұл жобада мұнайды өндіруде механикаланған және фонтанды әдістерді қолдану
Сұйықты жинау және тасымалдау келесі сұлба бойынша орындалады: қабат–ұңғыма
Сұйықтың қоспалары ұңғымалардан сорап бойымен ұңғы алаңында орнатылған мұнай
Дайын мұнай құбыр бойымен тауарлық мұнай сақталатын резевуарларға айдалады.
Барлығы терминалда әрқайсысы 60м3 көлемді 5 көлденең ыдыс бар.
Сораптарды басқару (қосу, өндіру) оператормен қолмен істеледі.
Мұнайды тұтынушыларға тиеп жіберу үшін бір құймалы тұрағы бар
Терминалда мұнайдың қатып қалуын болдыртпау үшін қыздырғыш пеш орналасқан.
Қазіргі уақытта жолаушы газ қолданыста жоқ, яғни факельді жағуға
Блокта тұрып қалған жолаушы су жер асты резервуарларына жиналып,
Терминалдардың орнығуы:
Өндірілетін мұнай ұңғымалардан құбыр бойынша мұнайды дайындау қондырғысының
Ұңғымалардың конструкциясы беріктігі, технологиялылығы, қауіпсіздігі жағынан ұңғыларды пайдаланудың және
Ұңғылардың қолданылған конструкциясы төменде көрсетілген:
Кесте 6 - Ұңғылардың қолданылған конструкциясы
Ұңғы-малар--дың
N
Тізбектердің атауы Диаметр, мм Тізбектер-дің түсу тереңдігі,м Цементті көтеру
Ұңғымалар Тізбектер
101,
102,
103 Бағытталуы, Кондуктор, Пайдаланушы тізбегі 393,7
295,3
215,9 324
245
168 8
70
500 Сағаға дейін Сағаға дейін
Сағаға дейін ПТЦ-ДО-50
ПТЦ-ДО-100
ПТЦ-ДО-100
100 Бағытталуы, Кондуктор, Пайдаланушы тізбегі 393,7
295,3
215,9 324
245
168 10
80
600 Сағаға дейін Сағаға дейін
Сағаға дейін ПТЦ-ДО-50
ПТЦ-ДО-100
ПТЦ-ДО-100
Өнімді қабаттарды бұрғылау арқылы ашу сазды ерітіндіде орындалады. Бұрғылау
Пайдаланушы тізбекті цементтеуден және саңылаусыздыққа байқаудан кейін ұңғыманың оқпаны
Содан соң әдісімен ағын шақырылады. Бұл әдіс түптік құрылымның
Бұрғылау әдісі – роторлы, майға толы тіреуіштері бар гидроманиторлық
Қорытындылай келгенде, бұл бөлімде Ақжар кенорнының технологиялық жағдайы қарастырылды.
Келесі бөлімде мұнай және газ өндірудің өзіндік құны, шығындары
2 Экономикалық сипаттамасы
2.1 Өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құны.
Кәсіпорынның шығаратын тауарларының мөлшері рынокқа ұсынуы, оны өндіруге кететін
Шығындар – бұл кәсіпорын өзінің өндіретін және коммерциялық қызметін
өзіндік құн құрайтын өнімдерді өндіру және сатуға кететін
өндірісті ұлғайтуға және жаңартуға кететін шығындар. Әдеттегідей, бұл жаңа
өндірістің әлеуметтік- мәдени тұрғын үй, тұрмыстық қызмет көрсету және
Кесте 7 - Өндірістік шығындардың жіктелуі
Сыныптау белгілері Шығындардың бөлшектенуі
Экономикалық элементтер
Өзіндік құнның статьялары
Технологиялық процестерге қатыстылығы
Құрамы
Өнімнің өзіндік құнына қатысудың тәсілі
Өндірістік процестегі ролі
Мақсатқа сәйкес жұмсау
Жоспарға қатысу мүмкіншілігі
Өнімнің көлеміне қатысы
Шығу мерзімділігі
Дайын өнімге қатысы Шығындардың экономикалық элементтері
Өзіндік құнның калькуляция статьялары
Негізгі қосымша
Бірэлементтік, кешенділік
Тікелей жанама
Өндірістік, өндірістен тыс
Өндірістік, өндірістік емес
Жоспарлы, жоспарсыз
Тұрақты, ауыспалы
Күнделікті, бір жолғы
Аяқталмаған өнімге кететін шығын-дар, дайын өнімнің шығындары
Практикалық маңызы болатын ең тұрақты және ауыспалы шығындарға бөлу.
Ауыспалы шығындар – бұл осы кездегі уақытта өнімді өндірудің
Шығындар экономикалық және бухгалтерлік болып ажыратылады. Экономикалық шығындар деп
2.1.1 Мұнай және газды өндірудің өзіндік құны
Мұнай және газды өндірудің өзіндік құнын қалыптастыру органикалық геологиялық
Мұнай кәсіпорындар пайдалану және өндіру ұзақ уақытқа созылады және
Мұнай мен газды өндірудің өзіндік құнын қалыптастырудың негізгі ерекшеліктеріне
Мұнай және газ кенорындарын пайдалану және игерудің техникалық-экономикалық ерекшеліктері
I. Мұнайды шығаруға кеткен энергияның шығындары: терең сорапты
II. Қабатқа жасанды әсер ету бойынша
III. Өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбек
IV. Өндіріс қызметкерлерінің қосымша жалақысына
V. Әлеуметтік сақтандыруға аударымдар бұл
VI. Ұңғылардын амортизациясы. Бұл статья
VII. Мүнай мен газды жинау
VIII. Мұнайды технологиялық дайындау
IX. Өндірісті игеру және дайындау
X. Жабдықтарды пайдалану және шығындары
XI. Жалпы өндірістік шығындар инженерлік
XII. Басқа өндірістік шығындар мыналардан
1. Белгіленген мөлшері бойынша 1т
2.Бұрғылау және геологиялық барлау
3.Ғылыми – зерттеулік және тәжірибелік жұмыстарға
Бұл статья бойынша калькуляциялар жалпы
XIII. Өндірістік емес шығындарына өнімді өткізу
Тауарлық өнімінің өндірістік өзіндік құнына өндірістік
Мұнай және газ өндірудің өзіндік құнын
2.1.2 Өндірілетін өнімнің өзіндік құны
Кәсіпорынның іс-әрекетіндегі басты көрсеткіштердің бірі - өнімнің өзіндік құны.
Өзіндік құнның экономикалық мазмұны – жұмсалған шығындардың орнын толтыру
Сонымен қатар, кәсіпорын бір уақытта басқа да шығындарды іске
Өзіндік құн тиімділіктің мынадай маңызды көрсеткіштері: пайда және пайдалылығының
Өзіндік құн өнім құнының кең бөлігі болып табылады. Мұның
Өзіндік құн көтерме сауда бағасын қалыптастырудың негізі болып табылады,
Өзіндік құнның негізінде пайданы, кейбір бұйымдардың пайдалылығын, яғни оларды
Бұл айтылғандардан өнімнің өзіндік құнына деген көзқарасты төмендетуге болмайтындығын
Өнімнің өзіндік құнын төмендету резервтерінің сыныптамасы
Өзіндік құнды төмендету резервтері
Пайдалану уақыты бойынша
Орнында пайда болуы бойынша
Өнімнің өзіндік құнын құрайтын шығындар екі негізгі белгілермен топтастырылады:
шығындардың бастапқы элементтерімен;
пайда болу және міндет жүктеу сипатымен;
Экономикалық элементтердің шығыстарын топтастыру өндіріс шығындар сметасын дайындағанда қолданылады.
материалдық шығындар (қайтарылма қалдықтар құрамынан шегеру);
еңбекақылар жұмсалған шығындар;
әлеуметтік сақтандыруға аударым;
зейнетақы қорына аударым;
жұмыс пен қамтылу қорына аударым;
басқа да шығындар.
2.1.3 Өндіріс шығындары төмендеуінің негізгі бағыттары
Шығындарды жүйелі түрде төмендету – кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін
Ұлттық экономиканың барлық салаларында өндіріс шығындарын төмендетудің мына төмендегі
ғылыми – техникалық прогрестің жетістіктерін пайдалану;
өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
экономикалық процестерді мемлекет тарапынан реттеу.
Ғылыми – техникалық прогрестің жетістіктерін іске асыру – бұл
Шығынның белгілі бір мөлшерін мейлінше тиімді ету – шаруашылықты
Егер кәсіпорын ұжымдарының ішкі шаруашылық резервтерін тауып, пайдалануының
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіруге келсек, онда бұл процесс
Өнімнің өзіндік құнын арзандату – еңбек өнімділігін арттырудың шартқа
Өзіндік құнды кемітудің басты фактролары:
өндірістің техникалық деңгейін көтеру;
өндірістің материал, отын, энергия және еңбек сиымдылықтарын төмендету;
басқару және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
технологиялық процесстерді қуаттылықпен негізгі қорларды пайдалануды жақсарту, т.б.
2.2 Ақжар кенорнын игерудің экономикалық болжамы
Алынатын ресурстар
01.01.00 жылға кенорын үшін мұнайдың алынатын қоры 9143 және
Кесте 8 - Игерудің көрсеткіштері
Көрсеткіштердің атауы Шамасы
Ұңғыларды пайдалану коэффициенті, % 90
Ұңғылардің бастапқы дебиті, тонна.тәул. 21
Ең жоғарғы жылдық өдіру, (2000ж), мың тонна/жыл 319
Ең төменгі жылдық өдіру, (2000ж), мың тонна/жыл 17
25 жыл ішіндегі орташа жылдық өндіру, мың тонна/жыл 173
Ұңғылардың саны
Бұл ТЭН-де кенорындарды пайдаланушы ұңғылардың салыстырмалы тығыз торымен өндіру
Кесте 9 - Ұңғылар қорының сипаттамасы
Ұңғылардың сипаттамасы Бірлік саны Ескертулер
Енгізбелі (барлау қоры), өндірушіге ауысатын. 15
Пайдалану бұрғылауынан енгізбелі 34
Өндіруші ұңғылардың жалпы саны 49
Айдау ұңғылары 16 Суланған ұңғыларды айдаушыға ауыстыру қарастырылды.
Бір пайдалану ұңғыны бұрғылау, сондай-ақ механикаланған ұңғы үшін сағалық
Өндірісті тарату және кәсіпшілікті қалпына келтіруге кеткен шығындар
Кәсіпшіліктің пайдаланылуы аяқталғаннан кейін ландшафт өзінің бастапқы қалпына кетірілу
Есептеуде өндірісті тарату және қалпына келтіруге жылдық аударымдар есепке
Мына құралдар негізінен келесі мақсаттарда пайдаланылады
Бұрғы алаңдарын, ұңғыларды жою және жерді қайта қалпына келтіру;
Кәсіпшілік құбырларды жою;
Мұнай құбырын, мұнай жинау және басқа да қондырғыларын жою;
Күрделі қаржылар
Жер бетіндегі орналастырулар бойынша барлық қондырғалардың, қажетті материалдардың және
Бұған қарамастан Компания тиісті жабдықтарды Қазақстан мен ТМД елдерінен
Кәсіпшілік ішіндегі жабдықтар мен қондырғыларды, сыртқы байланыстарды қосқанда жер
Мұнай кенорнын өндіруге кеткен күрделі шығындар 18 кестеде көрсетілген
Кесте 10 - Күрделі қаржылар
Сипаттамасы Күрделі шығындар, мың долл.
Шарт жасау шығындары 200
Жобалық жұмыстар 500
Вахталық кенттер мен қаржылар 800
Үш өлшемді сейсмобарлаудың іске қосу, деректерін алу және өңдеу
Бұрғылау, қайта енгізу, ұңғы жабдықтары 11770
Өндіру және айдау объектілері 15230
Жабдықтар және оларға қызмет көрсету үшін күрделі салымдар 4000
Жол құрылысы 1500
Мұнай құбыры 18000
Болжанбаған шығындар 500
Барлығы 54410
Маркетинг
Берілген жобада компанияның негізгі мақсаты Ақжар мұнай кенорнының көмірсутектерін
Жобаны іске асыру барысында компания өндірудің пайдалы кезең бойы
Шикі мұнайдың экспортқа өткізу барысындағы баға деңгейін болжамдық бағалау
1999 жылы шикі мұнайға әлемдік баға деңгейінің үлкен аутқулары
Батыс Қазақстанның экспортталатын мұнай ретінде Брент сапалы мұнай болады.
Ақжар кенорнында өндірілетін мұнайдың орташа тығыздығы 1 мұнай және
Салықтар мен басқа да төлемдер
Табыс салығы. Қазақстан Республикасының салық кодексінің сәйкес компанияның шикі
Қосылған құ салығы (ҚҚС). Ішкі нарықта шикі мұнайды өткізу
ҚҚС мөлшерлемесі –20%
Арнайы төлемдер мен қойма пайдаланушылардың салықтары.
Қол қойылған бонус – 600 000 долл.
Роялти келесі шәкіл байланысты төленеді:
Мұнайды жылдық өндіру, тонна 0-ден 400000 дейін 400000-ден 800000
Роялти, % 8 10 12
Жер салығы берілген участінің 1 гектары үшін жылына 5600
Кеден тарифі. Мұнайды экспорттау жағдайында "Алтиес Петролеум" компаниясы шарттық
"Алтиес Петролеум" компаниясы, мұнай акцизін төлемейді.
Мүлік салығы. Салық салу объектісі –қозғалмалы мүлік. Мөлшерлемесі –1%.
Дивиденттерге төленетін салықтың мөлшерлемесі –5%.
Бірдей жарнамен тоқсан сайын төленеді. Салық салу туралы халықаралық
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыруға аударымдар –21%
Жұмыспен қамту қорына аударымдар –2%
Экономикалық тиімділік
Жобаның тиімділігін жалдау үшін келесі интегралдық көрсеткіштер есептеледі:
Қолма қол ақшаның ағыны
Таза ағымдағы құн (NPV)
Пайданың ішкі нормасы (IRR)
Ақша құралдарының ең жоғарғы қажеттілігі
Өтелу мерзімі
Осы және басқа да экономикалық көрсеткіштер 20 кестеде және
Кесте 11 - Болжамның интегралды көрсеткіштері
Көрсеткіштердің атауы Шамасы
Қолма қол ақшаның жиналған ағыны, долл. 40,6
Таза ағымдағы құн, долл. 3,8
Пайданың ішкі нормасы, % 14,5
Ақша құралдарының ең жоғарғы қажеттілігі, долл. 48,4
Өтелу мерзімі, жыл 2006
ҚР бюджетіне қаржының түсуі, долл. 21,1
Сезімталдықты талдау
Жобаның тұрақтылығын анықтау үшін келесі факторлар үшін, олардың –20+20%-да
Мұнайдың бағасы
Өндірістік шығындар
Күрделі қаржылар
Мұнай өндіру
Нәтижелері Қосымша келтірілген.
Жоба тиімділігінің интегралды көрсеткіштері «мұнай бағасы» мен « мұнай
Қосымша берілген мәліметтер нақты күрделі
Ақжар мұнай кенорнын игерудің техника –экономикалық көрсеткіштерін есептеу
Кесте 12 - Техника – экономикалық көрсеткіштерді есептеуге арналған
Бастапқы инвестиция көлемi, млн. долл. Жолаушылық күрделi қаржылар, млн.
115,5 29,9 52 10
Кесте 12-нің жалғасы
Пайыз мөлшерi, ( 1 т мұнай бағасы, долл./т Ұңғыны
10 70 0,91 18,8 44 2150
Орта тәулiк дебитiн есептеу
Кесте 13 - Орта тәулiк дебитiн есептеу
Жыл Есептеу qn+1 = qn ( k,
1990 – –
1991 – –
1992 18,8 ( 1 18,8
1993 18,8 ( 1,08 20,304
1994
22,74048
1995 22,74048 ( 1,15 26,151552
1996 26,151552 (25 32,68944
1997 32,68944 ( 1,15 37,592856
1998 37,592856 ( 1,13 42,47992728
1999 42,47992788 ( 1,12 47,57752
Жылдық өндiру көлемiн есептеу
Кесте 14 - Жылдық өнiм көлемi, т
Жыл Есептеу Q = q ( F
1990 – –
1991 – –
1992 18,8 ( 52 ( 2 ( 360 (
1993 20,304 ( 52 ( 2 ( 360 (
1994 22,74048 ( 52 ( 2 ( 360 (
1995 26,151552 ( 52 ( 2 ( 360 (
1996 32,68944 ( 52 ( 2 ( 360 (
1997 37,592856 ( 52 ( 2 ( 360 (
1998 42,47992788 ( 52 ( 2 ( 360 (
1999 47,57752 ( 52 ( 2 ( 360 (
Жылдық өнiм көлем
Кесте 15 - Жылдық өнiм көлемi, млн. долл.
Жыл Есептеу P = Q ( 0,00007
1990 – –
1991 – –
1992 640 523,52 ( 0,00007 44,8366464
Кесте 15-тің жалғасы
1993 691 765,4016 ( 0,00007 48,4235781
1994 774 777,249 ( 0,00007 54,2344074
1995 890 993,83726 ( 0,00007 62,3695686
1996 1 113 742,29657 ( 0,00007 77,9619608
1997 1 280 803,64106 ( 0,00007 89,6562549
1998 1 447 308,1144 ( 0,00007 101,311568
1999 1 620 985,08812 ( 0,00007 113,468956
Инвесторға қайтарылып берiлген пайыз көлемi
Кесте 16 - Инвесторға қайтарылып берiлген пайыз көлемi
жыл Есептеу,
Р ( (10/100) Сомасы,
млн. долл. Инвесторға қайтарылып берiлген пайыз көлемi төленгеннен кейiнгi
1990 – – –
1991 – – –
1992 44,8366464 ( (10/100) 4,483665 40,35298
1993 48,4235781 ( (10/100) 4,842358 43,58122
1994 54,2344074 ( (10/100) 5,423441 48,81097
1995 62,3695686 ( (10/100) 6,236957 56,13261
1996 77,9619608 ( (10/100) 7,796196 70,16576
1997 89,6562549 ( (10/100) 8,965625 80,69063
1998 101,311568 ( (10/100) 10,13116 91,18041
1999 113,468956 ( (10/100) 11,3469 102,1221
Роялти
Кесте 17 – Роялти
жыл Есептеу,
Инвесторға қайтарылып берiлген пайыз көлемi төленгеннен кейiнгi табыс мөлшерi
млн. долл. Инвесторға роялти төленгеннен кейiнгi табыс мөлшерi,
млн. долл.
1990 – – –
1991 – – –
1992 40,35298 ( (5/100) 2,017649 38,33533
1993 43,58122 ( (5/100) 2,179061 41,40216
1994 48,81097 ( (5/100) 2,440548 46,37042
1995 56,13261 ( (5/100) 2,806631 53,32598
1996 70,16576 ( (5/100) 3,508288 66,65748
1997 80,69063 ( (5/100) 4,034531 76,6561
1998 91,18041 ( (5/100) 4,559021 86,62139
1999 102,1221 ( (5/100) 5,106103 97,01596
Амортизациялық төлемдер
Кесте 18 - Амортизациялық төлемдер.
Құрал жабдықтың атауы Өнеркәсiптiк құрылысына енгiзiлген элементтердiң құрылымы, %
(NA)
( Амортизациялық төлемдердiң жылдық сомасы, млн. долл.
Бұрғылау алаңы 18 20,772 7,9 1,640988
Алаңдағы өндiрiс объектiлерi 16 18,464 4,5 0,83088
мұнай-газ құбырлары 11 12,694 8 1,01552
Мұнайды айдау сораптары 12 13,848 6,2 0,858576
Тауарлық резервуарлар 8 9,232 6,8 0,627776
Суды айдау сораптары 9 10,386 13 1,35018
Мұнайды тұндырушы 10 11,54 20 2,308
Мұнайды қыздыру пеші 11 12,694 8 1,01552
Басқа да қондырғылар 5 5,77 12 0,6924
Сомасы 100 115,4 – 10,33984
Энергетикалық шығындар
ЭШЖ = QЖЫЛ( ЭР ( ЦЭ
мұндағы: QЖЫЛ – жылдық өнiм көлемi, т/жыл;
ЭР – 1 т мұнай көтеруге кеткен энергия шығыны,
ЦЭ – 1 кВт/сағ, электроэнергияның құны.
ЦЭ = ( [3,85 тг + акцизден 75%] /150
Кесте 19 - Энергетикалық шығындар, млн. долл.
жыл жылдық өнiм көлемi, т/жыл,
QЖЫЛ ЭШЖ = QЖЫЛ( ЭР ( ЦЭ
ЭШЖ
млн. долл.
1990 – – –
1991 – – –
Кесте 19-дың жалғасы
1992 640 523,52 640 523,52 ( 75 ( 0,000000045
1993 691765,4016 691 765,4016 ( 75 ( 0,000000045 2,33470823
1994 774777,249 774 777,249 ( 75 ( 0,000000045 2,614873215
1995 890993,83726 890 993,83726 ( 75 ( 0,000000045 3,007104201
1996 1113742,29657 1 113 742,29 ( 75 ( 0,000000045
1997 1280803,64106 1 280 803,64106 ( 75 ( 0,000000045
1998 1447308,1144 1 447 308,1144 ( 75 ( 0,000000045
1999 1620985,08812 1 620 985,08812 ( 75 ( 0,000000045
Жөндеу шығындары
Жөндеуге кеткен шығындар = Пайыз мөлшерi ( Күрделi қаржы
Кесте 20 – Ағымдағы жөндеуге шығындар, млн. долл.
жыл Пайыз мөлшерi,
( Жөндеуге кеткен шығындар, млн. долл.,
( Пайыз мөлшерi ( Күрделi қаржы)
1990 – –
1991 – –
1992 0,007125 0,822225
1993 0,00825 0,95205
1994 0,009375 1,081875
1995 0,0105 1,2117
1996 0,011625 1,341525
1997 0,01275 1,47135
1998 0,013875 1,601175
1999 0,015 1,731
Еңбек ақы қорының есебi
Кесте 21 - Қызметкерлер саны
Қызметкерлер саны Саны, адам
Жұмысшылар сАНЫ 34
Басқарушылар саны 6
Компанияны басқарушылар 4
Барлығы 44
Кесте 22 - Еңбек ақы қорының есебi
Қызметкер түрі Саны, адам Жалақы мөлшері, долл. ЕАҚж
Млн. долл.
Жұмысшылар 34 1500 0,612
ИТЖ 6 2200 0,1584
Басқарушылар 4 3000 0,144
Барлығы 44
0,9144
Әлеуметтiк сақтандыру қорына төленетiн төлемдер
Әлеум. Шығындар = ЕАҚ ( (21/100) = 0,9144( (21/100)
Үстемелі шығындар
Үст. Шығындар = ЕАҚ ( (25/100) = 0,9144 (
Эскплуатациялық шығындар
i-шi жылғы эксплуатациялық шығындар сол жылғы энергия шығындарының, амортизациялық
Эксплуатациялық шығындар = Энергия шығындары + Амортизациялық төлемдер +
Кесте 23 - Эксплуатациялық шығындар
Жыл Энергия шығын-дар млн. долл. Амортизациялық төлемдер, млн. долл.
циялы
шығындар,
млн. долл.
1990 – 5,16992 – 0,9144 0,192024 0,2286 6,504944
1991 – 7,75488 –
9,089904
1992 2,16176688 10,33984 0,822225
14,66263
1993 2,33470823
0,95205
14,9654
1994 2,614873215
1,081875
15,37539
1995 3,007104201
1,2117
15,89744
1996 3,758880251
1,341525
16,77905
1997 4,322712289
1,47135
17,4727
1998 4,884664886
1,601175
18,16448
1999 5,470824672
1,731
Салық салынатын табыс
Салық салынатын табыс = Жылдық өнiм көлемi - Инвесторға
Кесте 24 - Салық салынатын табыс
Жыл Жылдық өнiм көлемi, млн. долл. Инвесторға қайтарылып берiлген
млн. долл. Салық салынатын табыс,
млн.долл.
1990 – – – 6,504944 -6,50494
1991 – – – 9,089904 -9,0899
1992 44,8366464 4,483665 2,017649 14,66263 23,6727
1993 48,4235781 4,842358 2,179061 14,9654 26,43676
1994 54,2344074 5,423441 2,440548 15,37539 30,99503
1995 62,3695686 6,236957 2,806631 15,89744 37,42854
1996 77,9619608 7,796196 3,508288 16,77905 49,87843
1997 89,6562549 8,965625 4,034531 17,4727 59,1834
1998 101,311568 10,13116 4,559021 18,16448 68,45691
1999 113,468956 11,3469 5,106103 18,88046 78,13549
Табысқа салынатын салық
Табысқа салынатын салық мөлшерi келесi формуладан анықталады:
Табысқа салынатын салық = Салық салынатын табыс ( (30/100)
Кесте 25 - Табысқа салынатын салық
Жыл Салық салынатын табыс,
млн. долл. Табысқа салынатын салық,
млн. долл.
1990 -6,50494 –
1991 -9,0899 –
1992 23,6727 7,101811
1993 26,43676 7,931028
1994 30,99503 9,298509
1995 37,42854 11,22856
1996 49,87843 14,96353
1997 59,1834 17,75502
1998 68,45691 20,53707
1999 78,13549 23,44065
Пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған табыс
Пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған табысты анықтау үшiн салық
Пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған табыс = салық салынатын
Кесте 26 - Пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған табыс
Жыл Салық салынатын табыс,
млн. долл. Табысқа салынатын салық,
млн. долл. Пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған табыс,
млн. долл.
1990 -6,50494 – -6,50494
1991 -9,0899 – -9,0899
1992 23,6727 7,101811 16,57089
1993 26,43676 7,931028 18,50573
1994 30,99503 9,298509 21,69652
1995 37,42854 11,22856 26,19998
1996 49,87843 14,96353 34,9149
1997 59,1834 17,75502 41,42838
1998 68,45691 20,53707 47,91983
1999 78,13549 23,44065 54,69485
Компаниямен төленетiн дивиденттер
Компаниямен төленетiн дивиденттердi келесi жолмен анықтаймыз:
Компаниямен төленетiн дивиденттер = Негiзгi iс-әрекетiнен түскен табыс (
Кесте 27 - Компаниямен төленетiн дивиденттер
Жыл Негiзгi iс-әрекетiнен түскен табыс,
млн.долл. Компаниямен төленетiн дивиденттер,
млн.долл.
1990 – –
1991 – –
1992 44,8366464 –
1993 48,4235781 –
1994 54,2344074 –
1995 62,3695686 –
1996 77,9619608 –
1997 89,6562549 8,96562549
1998 101,311568 10,1311568
1999 113,468956 11,3468956
Дивиденттерге салынатын салық
Дивиденттерге салынатын салықты келесi жолмен анықтаймыз:
Дивиденттерге салынатын салық = Компаниямен төленетiн дивиденттер ( (15/100)
Кесте 28 - Дивиденттерге салынатын салық
Жыл Компаниямен төленетiн дивиденттер,
млн. долл. Дивиденттерге салынатын салық,
млн. долл.
1990 – –
1991 – –
1992 – –
1993 – –
1994 – –
1995 – –
1996 – –
1997 8,96562549 1,344844
1998 10,1311568 1,519674
1999 11,3468956 1,702034
Таза табыс
Таза табысты есептеу үшiн пайдаға салық төлегеннен кейiн қалған
Таза табыс = Салық төлегеннен кейiн қалған табыс –
Кесте 29 - Таза табыс
Жыл Салық төлегеннен кейiн қалған табыс,
млн. долл. Компаниямен төленетiн дивиденттер,
млн. долл. Таза табыс,
млн. долл.
1990 -6,50494 – -6,50494
1991 -9,0899 – -9,0899
1992 16,57089 – 16,57089
1993 18,50573 – 18,50573
1994 21,69652 – 21,69652
1995 26,19998 – 26,19998
1996 34,9149 – 34,9149
1997 41,42838 8,96562549 32,46275
1998 47,91983 10,1311568 37,78867
1999 54,69485 11,3468956 43,34795
Күрделi Қаржы
Күрделi қаржыларды алғашқы 3 жылға бөлемiз. Бiрiншi жылы бұрғылау
Бiрiншi жылғы күрделi қаржы:
КҚ1 = 20,772 + 10,386 + 11,54 + 12,694
Екiншi жылғы күрделi қаржы:
КҚ2 = 18,464 +12,694 + 9,232 + 5,77 =
Үшiншi жылғы күрделi қаржы:
КҚ3 = 13,848 млн.долл.
Күтiлiп отырған ақша қаражаттарының таза ағыны
Күтiлiп отырған ақша қаражаттарының таза ағынын анықтау үшiн келесi
КОАҚТА = Таза табыс – Күрделi Қаржы + Амортизация
Кесте 30 - Күтiлiп отырған ақша қаражаттарының таза ағыны
Жыл Таза табыс,
млн. долл. Күрделi Қаржы,
млн. долл. Амортизация,
млн. долл. Күтiлiп отырған ақша қаражаттарының таза ағыны,
млн. долл.
1990 -6,50494 55,392 5,16992 -56,727
1991 -9,0899 46,16 7,75488 -47,495
1992 16,57089 13,848 10,33984 13,06273
1993 18,50573 –
28,84557
1994 21,69652 –
32,03636
1995 26,19998 --
36,3982
1996 34,9149 –
45,25474
1997 32,46275 –
42,80259
1998 37,78867 –
48,12851
1999 43,34795 –
53,68779
Таза ағымдағы құнды анықтау
Таза ағымдағы құнның көрсеткiшi инвестиция табыстылығының маңызды критерийi болып
Инвестициялық жобаның таза ағымдағы құны жобадан күтiлiп отырған ақша
ТАҚ = КОАҚТА –БИ
немесе
ТАҚ = - БИ
мұндағы: КОАҚТА – кезеңiндегi күтiлiп отырған ақша қаражаттарының
БИ – бастапқы инвестиция;
n – инвестжобаның жобаланған ұзақтығы;
i – капиталл құны.
Осылайша таза ағымдағы құнның көрсеткiшi жобаның барлық жүрiп жатқан
Таза ағымдағы құн дұрыс, яғни қолма-қол ақша қаражаттарының болашақ
Ереже: ТАҚ ( 0, онда КОАҚТА ( БИ;
ТАҚ ( 0, онда КОАҚТА ( БИ.
Таза ағымдағы құнды бiле отырып, ақша қаражаттарының инвестжобаға салып,
Сонымен қатар таза ағымдағы құнды келесi жолмен есептеуге болады:
ТАҚ = КОАҚТА ( Дисконттау көбейткiшi
Кесте 33 - Өзгертiлмеген КОАҚТА-ға 10 (-бен есептелген ТАҚ
Жыл Дисконттау коэффициентi Дисконттайтын көбейткiш ТАҚ,
млн. долл. ТАҚ-тың мәнi,
млн. долл. ТАҚ-тың мәнi
1990 [1/1.1] 0,909 -51,5648 -51,5648 ТАҚ < 0
1991 [1/1.12] 0,826 -51,5648 -39,2309 -90,7957 ТАҚ < 0
1992 [1/1.13] 0,751 -90,7957 + 9,81011 -80,9856 ТАҚ< 0
1993 [1/1.14] 0,683 -80,9856 + 19,70152 -61,2841 ТАҚ <
1994 [1/1.15] 0,621 -61,2841 + 19,89458 -41,3895 ТАҚ <
1995 [1/1.16] 0,564 -41,3895 + 20,60846 -20,781 ТАҚ <
1996 [1/1.17] 0,513 -20,781 + 23,21568 2,434641 ТАҚ >
1997 [1/1.18] 0,467 2,434641 + 19,98881 22,42345 ТАҚ >
1998 [1/1.19] 0,424 22,42345 + 20,40649 42,82994 ТАҚ >
1999 [1/1.110] 0,386 42,82994 + 20,72349 63,55343 ТАҚ >
Кесте 34 - Өзгертiлмеген КОАҚТА-ға 20 (-бен есептелген ТАҚ
Жыл Дисконттау коэффициентi Дисконттайтын
көбейткiш ТАҚ,
млн. долл. ТАҚ-тың мәнi,
млн. долл. ТАҚ-тың
мәнi
1990 [1/1.2] 0,833 -47,2536 -47,2536 ТАҚ< 0
Кесте 34-тің жалғасы
1991 [1/1.22] 0,694 -47,2536 -32,9615 -80,2151 ТАқ< 0
1992 [1/1.23] 0,579 -80,2151 + 7,563321 -72,6518 ТАҚ <
1993 [1/1.24] 0,482 -72,6518 + 13,90356 -58,7482 ТАҚ <
1994 [1/1.25] 0,402 -58,7482 + 12,87862 -45,8696 ТАҚ <
1995 [1/1.26] 0,335 -45,8696 + 12,24084 -33,6288 ТАҚ< 0
1996 [1/1.27] 0,279 -33,6288 + 12,62607 -21,0027 ТАҚ <
1997 [1/1.28] 0,233 -21,0027 + 9,973003 -11,0297 ТАҚ <
1998 [1/1.29] 0,194 -11,0297 + 9,336931 -1,69277 ТАҚ <
1999 [1/1.210] 0,162 -1,69277 + 8,697422 7,00465 ТАҚ >
Кесте 35- Өзгертiлмеген КОАҚТА-ға 30 (-бен есептелген ТАҚ
Жыл Дисконттау коэффициентi Дисконттайтын көбейткiш ТАҚ,
млн. долл. ТАҚ-тың мәнi,
млн. долл.
ТАҚ-тың
мәнi
1990 [1/1.2] 0,769 -43,6231 -43,6231 ТАҚ< 0
1991 [1/1.22] 0,592 -43,6231 -28,117 -71,7401 ТАҚ < 0
1992 [1/1.23] 0,455 -71,7401 + 5,943542 -65,7966 ТАҚ <
1993 [1/1.24] 0,3501 -65,7966 + 10,09883 -55,6977 ТАҚ <
1994 [1/1.25] 0,269 -55,6977 + 8,617781 -47,0799 ТАҚ <
1995 [1/1.26] 0,207 -47,0799 + 7,563743 -39,5162 ТАҚ< 0
1996 [1/1.27] 0,159 -39,5162 + 7,195504 -32,3207 ТАҚ <
1997 [1/1.28] 0,123 -32,3207 + 5,264719 -27,056 ТАҚ <
1998 [1/1.29] 0,094 -27,056 + 4,52408 -22,5319 ТАҚ <
1999 [1/1.210] 0,073 -22,5319 + 3,919209 -18,6127 ТАҚ <
Пайданың iшкi нормасын есептеу
Инвестиция бойынша табысты есептеудiң ең кең тараған критерийi –
Пайданың iшкi нормасы – бұл белгiлi проценттiк ставка бойынша
Пайданың iшкi нормасы – бұл жобаның бүкiл қызмет барысында
(8 )
мұнда: ПIН = К
Ереже. Егер ПIН ( i, онда жоба тиiмдi;
Егер ПIН ( i, онда жоба тиiмсiз.
Бұл көрсеткiш инвесторға өндiрiстiң залалсыздық нүктесiн қамтамасыз ететiн проценттiк
Кесте 36 - Өзгертiлмеген ТАҚ-пен есептелген ПIН
ПIН, ( Жыл ТАҚ(10) ТАҚ(20) ТАҚ(30)
1990 -51,5648 -47,2536 -43,6231
1991 -90,7957 -80,2151 -71,7401
1992 -80,9856 -72,6518 -65,7966
1993 -61,2841 -58,7482 -55,6977
1994 -41,3895 -45,8696 -47,0799
1995 -20,781 -33,6288 -39,5162
11,03879 1996 2,434641 -21,0027 -32,3207
16,7029 1997 22,42345 -11,0297 -27,056
19,6197 1998 42,82994 -1,69277 -22,5319
22,7343 1999 63,55343 7,00465 -18,6127
ПIН7 = 10 + [2,434641/ (2,434641– (-21,00271)) x
ПIН8 = 10 + [22,423453/ (22,423453– (-11,0297)) x
ПIН9 = 10 + [42,82994/ (42,82994– (-1,69277)) x
ПIН10 = 20 + [7,00465/ (7,00465– (-18,6127)) x
Жоғары пайдаға салынатын салық мөлшерiн анықтау
Жоғары пайдаға салық пайданың iшкi нормасы бойынша алынады. Егер
Кесте 37 - Жоғары пайдаға салынатын салықтың пайызы
Пайданың iшкi нормасы, ( Жоғары пайдаға салынатын салық, (
20-дан төмен 4
22 8
24 12
26 18
28 24
30- дан жоғары 30
Кесте 38 - Жоғары пайдаға салынатын салықты есептеу
ПIН, ( Жоғары пайдаға салынатын салық пайызы,
( Таза табыс,
млн. долл. Жоғары пайдаға салынатын салық, млн. долл.
38,76194 4 34,9149 1,396596
43,71991 4 32,46275 1,29851
46,22781 4 37,78867 1,511547
47,86596 12 43,34795 5,201754
Таза қалдық пайданы есептеу
Таза қалдық пайданы есептеп табу үшiн таза табыстан жоғары
Кесте 39- Таза қалдық пайда
Жыл Таза табыс,
млн. долл. Жоғары пайдаға салынатын салық, млн. долл. Таза
млн. долл.
1990 -6,50494 – -6,50494
1991 -9,0899 – -9,0899
1992 16,57089 – 16,57089
1993 18,50573 – 18,50573
1994 21,69652 – 21,69652
1995 26,19998 – 26,19998
1996 34,9149 1,396596 33,5183
1997 32,46275 1,29851 31,16424
1998 37,78867 1,511547 36,27712
1999 43,34795 5,201754 38,1462
Экономикалық тиiмдiлiк
Жаңа техника және технология енгiзу шараларына салынатын ақша қаражаттарының
( 0
Кесте 40 - Экономикалық тиiмдiлiк
Жыл КОАҚТА, млн. долл. БИ, млн. долл. ЭКҚ
1990 -56,727 115,4 –
1991 -47,495

1992 13,06273
0,113195
1993 28,84557
0,249962
1994 32,03636
0,277611
1995 36,53982
0,316636
1996 45,25474
0,392155
1997 42,80259
0,370906
1998 48,12851
0,417058
1999 53,68779
0,465232
Инвестицияның қайтып келу кезеңiн немесе жобаның өтелу мерзiмiн есептеу
Инвестициялық жоба үшiн өтеу кезеңi жоба бойынша күтiлiп отырған
Егер пайда бiркелкi емес үлестiрiлсе, онда өтеу мерзiмi инвестицияның
Бұл инвестициялық жоба
8 жыл + 21,08019 / 48,12851 = 8,4379 жыл
мерзiмде өтеледi.
Өнiмнiң үлестiк өзiндiк құнын есептеу
Өнiмнiң өзiндiк құнын есептеу үшiн барлық эксплуатациялық шығындарды жылдық
ӨӨҚ = Эксплуатациялық шығындар / жылдық өнiм көлемi
Кесте 41 - Өнiмнiң өзiндiк құны
Жыл Эксплуатациялық шығындар,
млн. долл. Жылдық өнiм көлемi,
млн. т Өнiмнiң өзiндiк құны,
долл./т
1990 6,504944 – –
1991 9,089904 – –
1992 14,66263 0,64052352 22,89163
1993 14,9654 0,6917654016 21,63363
1994 15,37539 0,774777249 19,84492
1995 15,89744 0,89099383726 17,84237
1996 16,77905 1,11374229657 15,06547
1997 17,4727 1,28080364106 13,64198
1998 18,16448 1,4473081144 12,55053
1999 18,88046 1,62098508812 11,64752
Үлестiк пайданы есептеу
1 т мұнайдан түсетiн пайданы табу үшiн оның бағасынан
ПайдаҮ = Баға - Өзiндiк құн
Кесте 42 - Үлестiк пайда
Жыл Баға,
долл./т Өзiндiк құн,
долл. Үлестiк пайда,
долл./т
1990 70 – –
Кесте 42-нің жалғасы
1991
– –
1992
22,89163 47,10837
1993
21,63363 48,36637
1994
19,84492 50,15508
1995
17,84237 52,15763
1996
15,06547 54,93453
1997
13,64198 56,35802
1998
12,55053 57,44947
1999
11,64752 58,35248
Шартты тұрақты шығындар
Шартты тұрақты шығындар – негiзгi қорлар өзгерiссiз болған жағдайда
Шартты тұрақты шығындардың құрамына кiретiндер:
Амортизациялық төлемдер;
Еңбек ақы төлемдерi;
Әлеуметтiк шығындар;
Үстемелi шығындар.
Кесте 43 - Шартты тұрақты шығындар
Жыл Амортизациялық төлемдер,
млн. долл. Еңбек ақы төлемдерi,
млн. долл. Әлеуметтiк төлемдер,
млн. долл. Үстемелi шығындар,
млн. долл. Шартты тұрақты шығындар,
млн. долл.
1990 5,16992 0,9144 0,192024 0,2286 6,504944
1991 7,75488
9,089904
1992 10,33984
11,67486
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
Шартты өзгермелi шығындар
Шартты өзгермелi шығындар –өндiрiлген өнiмнiң немесе атқарылған жұмыстың бiр
Шартты өзгермелi шығындарға келесiлер жатады:
Энергия шығындары;
Ағымдағы күрделi жөндеу шығындары.
Кесте 44 - Шартты өзгермелi шығындар
Жыл Энергия шығындары
млн. долл. Ағымдағы күрделi жөндеу шығындары
млн. долл. Шартты өзгермелi шығындар,
млн. долл.
1990 – – –
1991 – – –
1992 2,16176688 0,822225 2,98399188
1993 2,33470823 0,95205 3,28675823
1994 2,614873215 1,081875 3,696748215
1995 3,007104201 1,2117 4,218804201
1996
1,341525 5,100405251
1997 4,322712289 1,47135 5,794062289
1998 4,884664886 1,601175 6,485839886
1999 5,470824672 1,731 7,201824672
Залалсыздық нүктесiн табу
Залалсыздық нүктесi – бұл жиынтық табыс, жиынтық шығынына тең
дiрiс көлемi немесе тұтыну деңгейi.
Залалсыздық нүктесiн табудың екi жолы бар:
Графикалық жолмен;
Алгебралық жолмен.
Алгебралық жолмен табудың формуласы келесiдей:
(10)
7-жыл үшiн залалсыздық нүктесi
млн. т/жыл
3 Қоршаған орта мен еңбекті қорғау
Қоршаған ортаның ластануы – күрделі және көп аспектілі мәселе.
Осыған сәйкес «Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы», «Халықтың
ҚОГШҰЖ міндеттері – халықтың санитарлық–эпидемиологиялық қолайлылық пен денсаулығын сақтау,
Бұл Қаулының орындалуын бақылау Денсаулық қорғау істері бойынша Қазақстан
Халықтың денсаулық жағдайына қоршаған ортаның ластануы ғана емес, сонымен
3.1 Жалпы ереже
Қоршаған орта мен жер қойнауын қорғауға арналған шаралар мұнай
Барлық ұйымдардың жобалау, бұрғылау, орнату және пайдалану сатыларындағы іс-әрекеттері
Мұнай кен орнын орналастыруды бастаудың алдында ағымдағы экологиялық жағдайды
3.2 Үстіңгі қабатының ластануынан қорғау
3.2.1 Кәсіпорынның қатты қалдықтары
Қарастырылып жатқан аймақта өткізілетін жұмыстар барысында қатты тұрмыстық және
Өндірістік қалдықтар. Озық ұңғыларды бұрғылау, пайдалану және құрылыс сатыларын
Бұрғылау шламы бұрғы ерітіндісінен бөлінген бұрғылау жыныстары ретінде көрінеді.
Гравитацияның әсерінен және болатын жоғарғы тығыздықтан бұрғылау шламы
Құрылыс сатысында жиналған бұрғыланған жыныстардың көлемі 40м3 немесе
Жиналған бұрғылау шламының көлемі бір ұңғыдан 35 м3, ал
Өнеркәсіп алаңында жиналған қалдықтардың сандық және сапалық құрамы кестеде
Кесте 44 - Қалдықтардың сандық және сапалық құрамы
Қалдықтардың құрамы Қауіптілік класы Қалдықтардың көлемі, т
Бұрғыланған жыныс IV 1,2
Құрышты металл IV 5
Өңделген май IV 1
Шыны және полиэтиленді тара IV 2,5
Шлам IV 4,5
Майға сіңген ветошь IІІ 0,5
Барлығы:
14,4
Өнеркәсіп алаңында жұмыстың жасалу барысында жиналған қатты өнеркәсіптік қалдықтардың
Өңделген майлар кеспекке жиналады. Тоғанақ (орау) материалдары қолдан тара,
Қатты тұрмыстық қалдықтар. Қатты тұрмыстық қалдықтарға кезекшілік қыстақтар аудандарында
Қыстақтың ауданында қатты тұрмыстық қалдықтардың жиналуының 1 адам басына
Vтәуіл=360/365=0,986 кг/тәуіл құрайды.
Жұмыстарды өткізу барысында қатты тұрмыстық қалдықтардың көлемі:
М =Vтәуіл Х Т хр;
мұнда: n – адам саны;
Т – жұмыстардың өткізілу саны;
М - Vтәуіл х Т хр х
қатты тұрмыстық қалдықтар сол лагерлердегі алаңдарда орнатылған жәнеметалды тормен
Бұл ыдыстар толғаннан кейін арнайы автокөлікпен тұрмыстық қалдықтарға
Сөйтіп лагерлерден және өндірістік алаңдардан шығарылатын қатты қалдықтардың көлемдері:
қатты тұрмыстық қалдықтар ≈ 7,198 т/жыл;
қатты өндірістік қалдықтар ≈ 14,4 т /жыл.
3.2.2 Үстіңгі қабатты ластанудан қорғау шаралары
Құрылыс жобасында келесі табиғат қорғау шаралары қарастырылған:
Бұрғы қондырғыларының құрылысы кезінде объектілерге берілген алаңдардың гидроизоляциясын қадағалау;
Бұрғы ерітіндісі циркулясының тұйық жүйесін қолдану, арнайы ыдыстар
Циркуляциялық жүйенің ыдыстары мен науалары саңылаусыз-дандырылған болуы керек;
Химреагенттердің су ерітіндісін және саз ерітіндісін дайындаудың жабдығы мен
Бұрғыланған жыныс арнайы гидроизоляцияланған шламдық ыдыстарға құйылуы қажет;
Бұрғылау ерітіндісінің қалдығы және бұрғылау құбырының бетіндегі шаң
Ұңғыларды жөндеу кезінде авариялық жағдайларда төгілген мұнайды жекелеу және
Ақаулы ұңғыларды пайдалануға тыйым салынған (пайдаланушы тізбектердің жекешеленуінің)
Апат кезінде мұнайдың төгілуін болдырмау мақсатында ұңғымаларды, топтық және
Айдаушы және өндіруші ұңғымалар техникалық жағдайларға сәйкес келетін сағаның
Магистральды және айдаушы су жеткізгішті пайдалану кезінде олардың қызмет
3.2.3 Қатты қалдықтарды орналастыру үшін төленетін төлемді
Жобаның берілгендеріне сәйкес қатты қалдықтар арнайы автокөлікпен қабылдауға және
Ластанған заттарды орналастырғаны үшін төлемді лимиттердің шегінде есептеу мына
О қалд = ∑J х Mj х Z1
мұнда: J – ағымдағы жылда қалдықтарды орналастырғаны үшін төлемнің
Қалдықтарды орналастырғаны үшін мөлшерлемесі кестеде келтірілген.
Кесте 45 - Нормативті мөлшерлемелер
Қауіптілік класы Қауіптілік дәрежесі Төлемнің мөлшері, физ. т.
3 өте қауіпті 598,40
4 қауіпті 299,20
5 улылық емес 149,60
Мj – қоршаған ортада j – інші ластаушы заттарды
т/жыл;
Z1 - қалдықтарды орналастыратын объектінің орналасқан орнын
Z2 - қалдықтарды орналастыратын объектінің құры
түзеуші коэффициент, өлшемсіз, Z2 = 1,0 – арнайы құрылған
объектілерде орналастыру үшін (полигондар).
Берілген мәліметтерге сәйкес объектілерге қалдықтардың келесі көлемі шығарылады:
Улылық емес қатты тұрмыстық қалдықтар ≈ 7,198 т/жыл;
ІV қауіптілік класына жататын қатты өндірістік қалдықтар ≈ 12,9
ІІІ класқа жататын өте қауіпті өндіріс қалдықтары ≈ 1,5
Табиғи объектілерге ақаба судың шығарылғаны үшін төлемді есептеу
Лагердің территорияларында пайда болатын сұйық тұрмыстық қалдықтардың орташа көлемі
Ақжар алаңында жұмыстарды өткізу кезеңінде пайда болған сұйық техникалық
ақаба техникалық сулар – 2190м3;
техникалық сулар (көлік жуу) – 12,48м3 құрайды.
Ақаба техникалық сулардың жалпы көлемі–М =2190+12,48=2202,48 м3 құрайды.
Ағынды техникалық сулар арнайы жабдықталған ыдыстарға ағызылады.
Ластанған заттар ингриденттерінің құрамы мен мөлшері туралы ақпараттың болмаған
Q B = j Gвод Х j х Gвод2
мұнда:
Q – тасталым үшін төлем, тенге/жыл;
J – химиялық құрамы туралы мәліметтер болмаған жағдайда ақаба
J= 7000 тенге/м3;
Мі – ластаушы заттың келтірілген массасы; шарт. т.;
Gвод1 - техникалық ақаба сулардан ластаушы заттар
Gвод1 = 0,8
Gвод2 – тұрмыстық ақаба сулардан ластаушы заттар тасталынатын сипаттаманың
1000 м3 – қа – 0,4 шарт. т., ақаба
М1 = (548 х 0,4) / 1000 = 0,234
Сөйтіп ақаба суды шығарғаны үшін төлем
Q = 7000 х 0,881 х 0,8 + 7000
3.3 Ауа алабының күйі
Қоршаған ортаны қорғаудың қазіргі тұжырымдамасында ауа алабының күйі негізгі
Кез-келген антропогендік әсер табиғи орта компоненттерінің ластану деңгейіне, фауна
11.03.2002 жылдан бастап N302 – ІІ «Атмосфералық ауаны қорғау
адамның қазіргі және болашақтағы ұрпақтар өмірін және денсаулығын
қоршаған орта үшін атмосфералық ауаның ластануының қатымсыз зардаптарын болдырмау.
Ауа алабының күйі сапасының критерийі болып қоныстанған жерлердің ауасындағы
Кесте 46 - ҚР бойынша қоныстанған жерлердің ауасындағы бөлек
Компоненттердің атауы ШРК белгілері мг/м3 Қауіптілік класы
макс.- бір жолғы Орта тәуліктік
Көміртек оксиді 5,0 3 4
Азот оксиді 0,4 0,06 3
Азот диоксиді 0,085 0,04 2
Шаң (өлшенген заттектер) 0,5 0,15 3
Фенол 0,01 0,003 2
Формальдегиттер 0,035 0,003 2
Қорғасын 0,001 0,003 1
Аммиак 0,2 0,04 4
Күкірт диоксиді 0,5 0,05 3
Күкірт су қышқылы 0,008 - 2
Хлор 0,1 0,03 2
Фтор сутегі 0,02 0,005 2
Мыс 0,003 0,001 2
Хлор сутегі 0,2 0,1 2
3.3.1 Атмосфераны ластаудан қорғау
Кен орында зиянды заттардың атмосфераға шығарылуы:
мұнайдың ұшып кетуі;
мұнайдың еруінен газдың бөлінуі;
сағалық және кәсіпшілік технологиялық жабдықтардың берік еместігінен газ ағынымен
Мұнай кен орнында атмосфераның негізгі ластаушысы – көмірсутектер. Атмосфераға
мұнайды жинаудың тұйықталған жүйесін қолдану;
атмосфераға көмірсутектердің ең аз түсуін қамтамасыз ететін
3.3.2 Зиянды заттардың шығарылу көздерін түгендеу
Жұмыс алаңының территориясында келесі өндірістік объектілерден ластаушы заттардың шығарылуы
бұрғылау жұмыстарының алаңдары;
пайдалану ұңғылардың алаңдары;
мұнайды дайындау қондырғысының алаңдары;
кезекшілік кенттердің алаңдары.
Ақжар кен орнында өткізілетін жұмыстар барысында атмосфералық ауаны ластаушының
Бұрғылау алаңдары:
бұрғылау қондырғысының жұмысы үшін күш жетектеуіші қуаттылығы 100 квт
дизельді отынға арналған жанармай материалдарының қоймасы;
көтергіш;
цементтеуші агрегат;
цементті сақтау орны;
Өндіретін ұңғылардың алаңдары:
ұңғылар;
“Спутник” өлшеу қондырғысы;
қуаттылығы 380 квт “КУДУ” винтті сораптың жұмысы үшін күшті
мұнай сораптары;
жанармай материалдарының қоймасы;
мұнай дайындау қондырғысының өндірістік алаңы:
екі терминал (мұнай сақтау ыдыстары);
сепораторлық қондырғылар;
мұнай сорабы;
ПП –063 мұнайды қыздыру пеші;
Кезекшілік кентінің алаңы:
автокөлік тұрағы;
пісіруші агрегат.
Ақжар алаңында жұмыстарды өткізу барысында әртүрлі автокөліктер.
Бұл пайдаланушы автокөлік қоршаған ортаны ластайтын жылжымалы көздерге жатады.
Алаңда келесі автокөліктер пайдаланылады.
су таситын машина (УРАЛ, ГАЗ – 66);
кезекші машиналар (УАЗ);
жүк көтергіш машиналар (КАМАЗ)
Қолданылатын отындардың көлемі:
дизельді отын – Q = 182.5 т;
бензин – Q = 109,5 т.
Т құралдарымен зиянды заттарды шығарғаны үшін төлем келесі формуламен
Q = ∑ j x M j;
мұнда, j – жылжымалы көздермен зиянды заттар шығарылғаны үшін
M j –отынның шығыны, т.
Сөйтіп, жұмыстың өткізілу барысында ластаудың жылжымалы көздерінің шығыны мынаған
Q = 390 ( 182,5 + 109,5) = 11
3.4 Радиациялық ахуал және олдарды бағалаудың
31.12.1992 жылғы N1103 және 30.03. 1995 жылғы N363 ҚР
23.04.1998 жылғы N219 – 1 “Халықтың радиациялық қауіпсіздігі туралы”
Заңға сәйкес радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі принциптері:
мөлшерлеу принципі – азаматтардың иондайтын сәуле шығарудың барлық көздерінен
негіздеу принципі - иондайтын сәуле шығарудың көздерін пайдалану
оптимизациялау принципі - иондалатын сәуле шығарудың кез-келген көздерін пайдалану
Авариялық оптимизациялаудың принципі – төтенше жағдайлар кезінде қолданылатын шаралардың
Радиоактивті ластану болып шығатын гигиеналық–санитарлық нормативтерге бекітілген табиғи және
Радиациялық аясы қалыпты аудандарда адамдардың әртүрлі табиғи көздерінен сәулеленудің
Сүт қоректілер үшін өте қауіпті мөлшері – 100 рентген,
Радиациялық қауіпсіздік қолданыстағы «Радиациялық қауіпсіздік нормалардың» (НРБ – 99),
Радиациялық қауіасіздіктің негізгі талаптарына кіреді:
халықтың және кәсіпорынның өндіріс персоналының негізделмеген сәулеленуді болдырмау;
радиоактивті сәулеленудің шекті мөлшерден аспауы;
сәулеленудің мөлшерін ең төменгі деңгейге түсіру мөлшері.
Топырақтың құрылыс материалының судың және ауаның құрамында табиғи нуклидтер
«Радиациялық қауіпсіздік нормаларға және» және «Шешім қабылдаудың критерийлеріне (КПР
қоғамдық және тұрғын үйлердің құрылысына арналған материалдар үшін (1
қоныстанған жерлердің аумағында жол құрылысында қолданылатын, сондай-ақ өндірістік қондырғыларды
қоныс жерлерден тыс жолдардың құрылысында пайдаланатын материалдар үшін (3
1350 Бк/кг астам тиімді үлесті белсенділік кезінде құрылыста материалдардың
3.4.1 Радиацияның қауіпсіздік шаралары
Табиғи органикалық қосылыстар, сондай – ақ мұнай мен газ
дозиметриялық қызметті ұйымдастыру. Ұңғымалардың және де жақын маңындағы
(сынау кезінде барлық қабатты және су қабаттарында радионуклидтер құрамының
тұндырғыш пен контейнерлерде жиналған бұрғылау ағынды сулардың, бұрғы ерітінділері
мұнай мен конденсаттың тауарлық талдауды өткізу кезінде, радионуклидтердің концентрациясы
мұнайдың, конденсаттың және қабат суларының құрамындағы радионуклидтердің эквивалентті мөлшерінің
3.5 Су ресурстарын қорғау
3.5.1 Судың физикалық - химиялық құрамы
Ақжар алаңының үстіңгі су көздерінің жағдайы Ембі өзені мен
Алаңда зерттеу жұмыстары барысында судың сынамасын алу кезінде мамандармен
Кесте 47 - Жоғарғы қабат суларының органептикалық көрсеткіштері
Көрсеткіштер Ембі өзені Ақжарсай жырасы
Алудың тереңдігі,м 0,4 0,1
Температура,°С 12 14
Мөлдірлігі мөлдір лайлы
Түсі түссіз түссіз
Тұндыру кезіндегі тұнба жоқ жоқ
Исі иіссіз Сәл ғана иісі бар
Судың химиялық құрамы гидрологиялық тәжірибеде қабылданған негізгі гидрохимиялық көрсеткіштер
Сутекті көрсеткіш (рН). Жіктелуі жағынан рН бейтарап (Ақжарсай жырасы)
Минералдануы – бұл судың химиялық талдауы кезінде табылған минералды
Кесте 48 – Суларды минералдануы
Судың санаты Минералдану , г/л
Ультрапресті < 0,2
Тұщы 0,2 – 0,5
Минерал. – салыстырмалы жоғарланған сулар 0,5 - 1,0
Тұзды 3 - 10
Жоғарғы тұзды сулар 10 – 35
Тұздық > 35
Судың ионды құрамы: Анықталған катионды және анионды құрамы өте
Сурет 1 – Жер бетіндегі сулардың катионды құрамы
Сурет 1- Судың анниондық құрамы
Сурет 2 -
Судың тұзды құрамының формуласы:
Ембі өзені
SO4 39 CL 37 HCO3 24
Na 39 Ca 37 Mg 22
Судың кермектігі – бұл суда кальций мен магнийдің еріген
Ембі өзені мен Ақжарсай жырасының су үлгілерінің жалпы кермектігі
3.5.2 Сулардың ластануы
Ембі өзені ағу барысында әртүрлі заттармен ластанады. Ембі өзені
Үстіңгі сулардың алынған сынамалары ауыр металдар, мұнай өнімдері, фенолдар
Ауыр металдар су көздерінің негізгі қауіпті ластаушысы болып табылады.
Су сынамаларындағы құрамын анықтау үшін келесі ауыр металдар үшін
Ембі өзенінде хром, сынап, мышьяк /сынамада – 0,0075 мг/л,
Мұнай өнімдері-фенолдар. Зертханалық зерттеулер бойынша су қоймалардың суларында мұнай
3.5.3 Жерасты сулары
Жергілікті халықты сумен қамтамасыз етудің негізгі көздері болып жоғарғы
Физикалық–химиялық құрамы бойынша жер асты сулары бейтарап реакция береді
Ақтам кеңшарының құдығындағы су – кермекті (7,80мг –экв/л).
Иондық құрамы бойынша Ақтам құдығының сулары барлық негізгі катиондардың
Жерасты суларында Жарқамыс кеңшарының ұңғыларында натрий басым болады, содан
Судың тұзды құрамының формуласы
Ақтам кеңшарының құдығы
HCO3 44SO4 28 Cl 16
Ca 62 Mg 21 Na 16
Фосфаттар, темір (21 және 31) табылған жоқ, мұнай өнімдері
3.5.4 Жерасты суларын қорғау жөніндегі ұсыныстары
Жер қойнауын ластанудан қорғаудың шаралары:
қабылданған ұңғы конструкциясы бұрғылау кезінде жыныстардың сұйықпен жарылуын болдырмау
ұңғы құрылысында ұңғы оқпанының саңылаусыздандырылмаған жағдайында жерасты суларының қабат
су қабаттарының ластануын ескеріп отыру үшін ұңғы сағасының бойымен
топырақты, содан кейін жерасты сулардың ластануын болдырмау үшін барлық
бұрғы ерітіндісінің қалдықтары мен бұрғылау құбырының бетіндегі шаң-тозаң көтеріп
өңделген майлар арнайы металдық ыдыстарға жиналады;
ұңғыларды жөндеу және/немесе апатты жағдайларда төгілген мұнайды жинау және
3.6 Қауіпті геоэкологиялық процесс
Батыс Қазақстандағы мұнай және газ кен орнындарын қарқынды өндірумен
Мамандармен берілген анықтамада келесі кен орындарда жер бетінің ең
Willmington (АҚШ) мұнай кен орны. Резервуардың орналасу тереңдігі 760
Lаguilas мұнай кен орны (Венесуэла). Резервуардың тереңдігі 300 –
Экофикс мұнай кен орны (Норвегия, Солтүстік теңіз). Резервуардың орналасу
Сураханы мұнай кен орны (Әзірбайжан). Резервуардың орналасу тереңдігі 180-2650м.
Балаханы – Сабунчи – Романы мұнай кен орны (Әзірбайжан).
Butnf Vista мұнай кен орны (АҚШ). Резервуардың орналасу тереңдігі
Қазіргі таңда қауіпті геологиялық процестермен Татарстан, Батыс Сібір және
1988 жылдан 1922 жылға дейін Теңіз кен орнында геодинамикалық
Ақтөбе облысының Байғанин ауданында мұндай геологиялық құбылыстар (грунттың жылжуы
3.7 Топырақтың мұнай өнімдерімен ластануы
Ақжар алаңында 1 және 2 учаскілерінде бұрғыланып, уақытша тоқтатылған
Қазақстан Республикасында мұнаймен ластанған топырақтың бірыңғай сыныптамасы жасалған жоқ.
Кесте 49 - Ақжар алаңының топырақ қабатындағы мұнай өнімдерінің
Сынама N Сынама алу нүктелері Мұнай өнімдерінің концентрациясы
мг/кг %
Топырақ кесіндісі
1. 1 кесінді, тереңдігі 0-10 см 50-ден төмен 0,005
2. 4 кесінді, тереңдігі 0-15 см 140 0,014
3. 4 кесінді, тереңдігі 0-10 см 50-ден төмен 0,005
4. 5 кесінді, тереңдігі 0-20 см 50-ден төмен 0,005
5. 6 кесінді, тереңдігі 0-25 см 50-ден төмен 0,005
Ұңғыма N
6. 6 168 0,017
7,. 22 1960 0,2
8 5 9660 1,0
9. 15 2035 0,2
10. 1 384 0,04
11. 24 1530 0,153
12. 9 15640 1,564
13. 18 1411 0,141
14. 13 2060 0,206
15. 27 536 0,0536
Кесте 49-дың жалғасы
16. 16 5235 0,5235
17. 25 19000 1,9
18. 11 474 0,0474
19. 20 2770 0,277
20. 17 250 0,025
21. 10 7655 0,766
22. 4 20067 2,007
23. 21 6320 0,632
24. 26 7875 0,79
25. 19 16960 1,696
26. 12 395 0,04
27. 23 953 0,095
28. 14 98 0,0098
29. 8 82 0,0082
30. 2 (тереңдігі 0-10 см) 50-ден төмен 0,005
31. 2 (тереңдігі 10-20 см) 50-ден төмен 0,005
32. 3 80-ден төмен 0,008
Бақылаулық анықтамалар
11 50-ден төмен 0,005
22 17220 1,722
34 8126 0,813
Ластанған топырақта мұнайдың және мұнай өнімдерінің концетрациялық төменгі шегі
Көптеген мамандардың пікірлері бойынша грунт құрамында мөлшері 0,01-0,1%-тен жоғары
Мұнай өнімдерімен ластану дәрежесі бойынша толық градациясы төменде келтірілген:
Кесте 50 – Мұнай өнімдерімен ластану дәрежесі
Ластану дәрежесі Мұнай өнімдерінің құрамы, %
Ластанбаған 0,04 – 0,1
Әлсіз 0,1 – 0,6
Орташа 0,6 – 1,2
Қатты 1,2 – 2,5
Өте қатты 2,5
Ақжар ауданының топырағында мұнай өнімдерінің құрамын анықтаудың нәтижелері бойынша
шартты таза ұңғылар: N N6, 1, 27, 11, 17,
әлсіз ластанған дәрежеге жататын ұңғылар: N 22, 15, 24,
орташа ластанған дәрежеге жататын ұңғылар: N N 5, 10,
өте қатты ластанған дәрежеге жататын ұңғылар: N N 9,
Кесте 51 - Ақжар алаңының ұңғыларын мұнай өнімдерімен ластау
Мұнай өнімдерімен ластану дәрежесі Мұнай өнімдерінің құрамы, % Ұңғылар,
Шартты таза ұңғылар 0,050-0,054 1,27,11,17,12,23,14,8,2,3
барлығы 11 ұңғы
Әлсіз дәрежеде 0,14-0,52 22,15,24,18,13,16,20, барлығы 7 ұңғы
Орташа дәрежеде 0,63-1,0 5,10,21,26, барлығы 4 ұңғы
Күшті дәрежеде 1,56-2,00 9,25,4,19, барлығы 4 ұңғы
3.7.1 Ақжар кенорнының топырағын қорғау шаралары
Мұнай өндіру алаңында топырақ және өсімдік жамылғысын сақтау және
Көмірсутектерінің концентрациясын шекті рауалы концентрацияға дейін түсіру мақсатымен мазутталған
Транспорт қозғалысы үшін тас жолдар салу;
өндіру және тасымалдау кезінде мұнайдың төгілуін болдырмау;
тұрғын кешенінің орналасқан орындарында жергілікті жыныстардан ағаш өсімдіктерін егу
апаттық жағдайлардың жайылуының мүмкін болатын сценарияларын, ластанудың таралу болжамын
3.7.2 Жер қойнауын қорғау шаралары
Ақжар кен орнын пайдалану кезінде ұңғыларды бұрғылау барысында геологиялық
бұрғылау ерітіндісінің шыр айналуының тұйық жүйесін қолдану;
арнайы ыдыстармен гидроизоляциялық қоймалар дайындау, олардың түбі мен қабырғалары
циркуляциялық жүйенің ыдыстары мен науалары саңылаусыздан-дырыулары қажет,
химиялық реагенттердің су және саз ерітінділерін дайындау жабдықтары мен
бұрғыланған жыныс арнайы гидроизоляцияланған шламдық ыдыстарға жиналуы қажет;
қалдық майлар науаға жиналуы қажет,
ашық фонтандау, грифонның пайда болуын, жуу сұйығының жұтылуын, оқпанның
ұңғыдағы мұнайлы және сулы қабаттар барлық кескіні бойынша берік
ұңғыларда пайдаланылатын қабатқа жуу сұйықтықтарының түсуін болдырмаудың шаралары жүзеге
техникалық себептері бойынша бұрғылау жұмыстары бітпеген ұңғыларда мұнай мен
ақаулы ұңғыларды пайдалануға тыйым салынады;
ұңғыларды жөндеу кезінде, апаттық жағдайларда төгілген мұнайды жинау және
3.8 Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы
Барлық жұмыстар орындалатын жұмысқа сәйкес Ережелер мен нұсқаулар бойынша
Жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік техникасының білімділігіне нұсқаулар өткізіледі және
Жұмыстың басталуына дейін бір айлық тексеріс өткізіледі. Бұл барлық
Бұрғы қондырғылары және вахталық ауылдар өртке қарсы құралдар мен
Жұмыстарды өткізуді ұйымдастырудың мынадай шаралары қарастырылған:
жұмысты өткізудің барлық ережелерін қатаң сақтау.
Казгидрометтің болжамдық мәліметтерімен қамтамасыз ету.
жұмыс алаңында шудың деңгейін бақылау.
жұмыс біткеннен кейін алаңдарды тұрмыстық, өндірістік қалдықтардан тазарту.
қалдықтарды кәдеге жарату.
уақытша берілген жерлерді баптау
3.8.1 Өнеркәсіптік объектінің төтенше жағдайларды жекелеу және жоюға дайындықты
Ақжар кен орнының жұмыскерлерін ескертудің локальді жүйесі ретінде келесілер
дабыл;
“Моторолла” рациялары;
спутниктік телефондар.
Апта туралы мекеменің басқарушыларынан апаттарды жоюдың жоспары жасалынып отырады.
Өткізілген оқулардың нәтижелері тіркеу журналдарына кіргізіледі. Айына бір рет
Ақжар кен орнының қызметкерлері мен қоныстанған халқы туралы мәліметтер:
3.8.2 Ақжар кенорнында апаттың пайда болуына және өршуіне
І. Өндіруші ұңғылар
Апаттың болуына әсер ететін факторлар: Мұнай өндіру механикаландырылған жолмен
Апаттың мүмкін болатын себептері: Апаттың үлкен бөлігі резервуарлардың саңылаусыздандырылуымен,
ІІ. Қысыммен жұмыс істейтін аппараттар, яғни мұнайды қыздыру пеші,
Апаттың мүмкін болатын себептері:
Апаттық жағдайлардың үлкен бөлігі резервуар парктерінде өртпен байланысты. Өрттің
техникалық режимнің бұзылуы –33%;
электр қондырғысының істен шығуы - 16%;
жабдықты жөндеуге дайындықтың нашарлығы - 13%;
майланған заттардың өздігінен жануы - 10%. Басқа себептер өртке
МДҚ – да апаттар мен төтенше жағдайларды болдыратын себептер:
электр энергиясын беруді тоқтату;
атылатын қауіпті концентрацияның құрылу қауіптілігімен құбырдың жарылуы;
фланецті қосындылар арқылы бу мен газдардың жарып шығуы;
вентиляцияның қанағатсыз жұмыс сітеуі;
электр изоляциялық және жерлеудің бұзылуы,
құбырдың соңғы жағын еріту;
қызметкерлердің қауіпсіздік техника мен өрт өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтамауы;
технологиялық жабдықтардың күтіп ұсталмауы;
қатып қалған учаскілерді еріту үшін ашық оттың пайдаланылуы;
атылудан сақталмаған жарықтың пайдаланылуы;
жабдықтың жөндеуге нашар дайындалуы;
мұнайдың төгілуі және қосындылардың саңылаусыздығының бұзылуы;
жүйеде қысымның көтерілуі;
ІІІ. Бұрғылау ұңғылары
Апаттың болуына әсер ететін факторлар: бұрғылау процестері қиындықтарға тіреледі:
басқарылатын және басқарылмайтын мұнай газ көріністері – ашық фонтандау;
жуу сұйығының және тампонажды ерітіндінің тұтылуы;
ұңғылардың қабырғасындағы жыныстардың беріктігінің бұзылуы;
ұңғы осінің қисаюы;
бұрғы құралының істен шығуы;
ұңғыдағы перфорациялық және геофизикалық жұмыстардағы қиындықтар;
Ашық фонтандаудың себептері:
талаптарға сәйкес келмейтін бұрғылау және шегендеу құбырларын пайдалану;
күкірсутегінің және басқа да зиянды заттардың ықпал ету жағдайында
ұңғы конструкциясының жетілдірілмегендігі;
аралық бағандарды түсірудің жеткіліксіз тереңдігі;
түсірілген шегендеу тізбектерінің жеткіліксіз беріктігі.
пайдаланушы және аралық тізбектердің сапасыз цементтелуі;
жапсарлы қондырғылар мен шегендеу тізбектерінің бұрандалық қосындылардың саңылаусыздандырылмағандығы;
ұңғы сағасының саңылаусыздандырылу ережелерінің бұзылуы;
техникалық регламенттер мен техникалық жобаның бұзылуы;
техникалық жобамен белгіленген бұрғылау ерітіндісімен параметрлерінің сәйкес келуі;
құйылатын бұрғылау ерітіндісінің көлеміне бақылаудың болмауы және бұрғыланатын тізбекті
бұрғылауда қажетті сапалы бұрғылау ерітіндісінің талап етілетін қорының болмауы;
қабаттық флюидтің келіп түсуіне бақылау орнатылмауы;
ұңғыны сөндіруге алдын-ала шаралар қолданылмауы;
жұмыстың дұрыс ұйымдастырылмауы және өнімді қабаттардың ашық күйінде ұзақ
бұрғылау бригадасында фонтанды ескерту бойынша қажетті білім мен даярлықтың
жұмысты орындаушылардың еңбек және технологиялық тәртібінің төмендігі.
ІV. Вахталық қоныс ауданы
Апаттың болуына ықпал ететін факторлар:
Жұмыс шеберханасында сұйықталған газ баллондарының қоймасы. дизель отыны мен
сұйықталған газ баллондарының атылуы келесі жағдайларда болуы мүмкін:
газдың ағып кетуі және клапанның істен шығуы;
дұрыс қолданылмауы;
дұрыс сақтамау және от жұмыстарын дұрыс жүргізбеу нәтижесінде балонның
3.8.3 Апаттың тәуекелін азайтуға қолданылатын шаралар
Ақжар кен орнының объектілерінде апаттарды болдырмау мақсатында келесі шараларды
бұрғы қондырғыларында шығырмен, ротормен және арнайы кабиналардан түсіру–көтеру құралдарымен
Қазақстан Республикасының заңдарымен орнатылған талаптарға сәйкес қауіпті өндірістік үрдістерге
мұнай ұңғыларын бұрғылаудың технологиялық параметрлерін, өндірістік қауіпсіздік талаптарын сақтау
өнеркәсіптік қауіпсіздік ережелерімен орнатылған уақытта және тәртіпте мұнай өндірісінде
Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген тәртіпте кен орнында қолданылатын, өндірістік
жабдықтың эксплуатациясы бойынша технологиялық регламент пен нұсқамасын қатаң сақтау;
реттемелі және бақылау-өлшеуіш қондырғылардың, шектеуіш пен апаттық дабылдар жүйелерінің
өрт байланыстары мен дабылдарын, жеке басын қорғау, өрт сөндіруқұралдарын
вентиляциялық қондырғылардың қалыпты жұмысын қамтамасыз ету;
аппараттар мен құбырлардың саңылаусыздығына үнемі бақылау жасап отыру;
жабдықтарды уақытында жөндеп отыру;
қауіпті заттар мен материалдардың дұрыс сақталуын қамтамасыз ету;
бекітілген квалификациялық талаптарға сәйкес келетін жұмыскерлердіғана жұмысқа жіберу;
мұнай объектілеріне бөтен адамдардың кіруіне рұқсат етпеу;
апатты және одан шеккен зардаптарды ескерту және жоюға
апаттың пайда болу себептеріне зерттеулер жүргізу, оларды жоюдың шараларын
болған апаттар туралы жұмыскерлер мен халықты, жергілікті мемлекеттік басқару
апатсыз жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін материалдық, қаржылық және
апаттың пайда болуы жағдайында қоршаған ортаға және басқа да
қызмет көрсету персоналдарын және техникалық құралдарды апаттық жағдайлар кезінде
дайындықтар жүргізу және олардың іс-әрекеттерін алдын-ала жоспарлау.
3.8.4 Қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі техникалық
Жабдықтың бұзылуын болдырмау және қауіпті заттардың апаттық шығарындыларын ескерту
аппараттар мен құбырлардың конструкциясы, материалдары жұмыс диапазонындағы температурамен қысымдардың
есептік қысымы 1,8Мпа болып қабылданды (реттелген жұмыс қысымы 1,6
жабдықтар, құралдар мен құбырлар коррозиялы-тұрақты орныдалуында қолданылады;
зиянды, жарылғыш және өртке қауіпті заттарды ашық алаңдарда, технологиялық
өндірістік бөлмелерді желдету;
газдан қауіпті жұмыстарды және ашық жалынды қолдану жұмыстарын тек
Жарылыс және өрт қауіпсіздігі жөніндегі шешімдер:
қысыммен жұмыс істейтін құрылғыны сақтаушы клапандармен, манометрлермен, деңгейді бағдарлаушымен
мұнай сақтау резервуарлары, тұндырғыштар сақтау клапандар жабдықталған. Сақтау клапандарынан
резервуарларда найзағайдан қорғау құралы бар;
жарылғышты қауіпті және өртке қауіпті заттармен және материалдармен жұмыс
Қорыта келгенде , Ақжар ауданын өте қауіпті өндірістік объект
Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
Еліміздегі отандық мұнай өнімдерін өңдеу зауыттарындағы мұнай өңдеу тереңдігі
Сондықтан да шұғыл түрдегі мақсаттар мен міндеттер ретінде көмірсутекті
Сонымен бірге, төменгі дебетті кен орындарының күрделі барлау жұмыстарының
Қазақстан Республикасының үкіметі және Ұлттық компания басшы-лары
Батыс аймақтағы Ақтөбе облысының жер қойнауынан көмірсутекті
Облыстағы қалған мұнайдың геологиялық запас қоры 570 млн. тоннаны
Компанияның соңғы жыл қорытындысы бойынша мұнай өндіру көлемі,
Компанияның өндірістік- шаруашылық қызметтерінің жалпы кірісі 150 млн.$ құрады.
2002 жылғы көктемде жасалған келісім-шарттар негізінде Ақтөбе облысының территориясындағы
Компания 2005 жылы өндірілетін мұнай өнімдерін 7 млн тоннаға
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ғ.Айдаров және т.б Маңғыстау Алматы 1997.
Жер нәрі “Өзенмұнайгаз” ААҚ-ның 40 жылдығына
Қайсар Қ. Мұнай өндірісіндегі қалдықтардың экологиялық экономикалық
Тайкулакова Г.С. Основные тенденции и направления
Укушев Е.М. Ценообразование в минерально-сырьевом секторе. Журнал Вестник
Шайболова У.Ж. Ценовой фактор в использованииресурсов углеводородного
Узень второе дыхание старого месторождения
Узенское месторождениефлагман нефтеной промышленности Казахстана
Дмитриевский А.Н., Максимов В.М. Перспективы развития
Рамазанов Е. АО Казтрансойл лидер газета
Маженова Н.А., Сатыбалды С.С., Сокира Т.С. Диплом
Нұрсұлтанов Ғ.М., Абайұлданов К.Н. «Мұнай және газды өндіріп
Ахметов Д. «Қазақстан мұнайының жарқын болашағы», Алматы:Қазақстан,
Надіров Н. К. «Қазақстанның мұнай және газы», Алматы: 1995
Тасмағанбетов И.«100 лет Казахстанской нефти» Алматы: Ғылым, 1999
Ашимбаева А.Т. «Структурные аспекты вхождение Казахстана в мировой
Сейфуллина Т. А. «Роль и тенденции развития нефтяного бизнеса
Намазалиев Г.И. «Экономический анализ хозяйственной деятельности в материально
Тищенко А.С. «Как управлять предприятием нефтяной и
Айткуов А.У. «Повышение эффективности процесса регулирования разработки нефтяных
Базылов М.Н. Муравьев И.М. Жуков А.И.Чернов «Технология и техника
Иоаким Г. «Добыча нефти и газа ». М: 1991
.Яншин А.А. Гридасов Ю, «Структура полеозойского подсолевого комплекса востока
Дулан П.С. Пуйядо П.Р «Поризводство ароматических углевородов из сжиженных
Серіков Ф. Т. Оразбаев Б.Б. «Природоохранные методы освоения нефтегазовых
Смирнов В.И. «Курс высшей математики»
Перщянцев М.Н. «Добыча нефти в осложненных условиях», Алматы:
Ембі өз.,Актам ауд.
Ембі өз. Кемерші ауылы
F
SO4
CL
HCO3
CO3
70
60
50
40
30
20
10
0
Аннонның құрамы ,
%мэкв/л
Акжар сайы,Тасшы ауд.
Ағымдағы
Келешектегі
Халық шаруашылығы, сала
Кәсіпорын
Цех
Участок
Жұмыс орны
Үнемдеу көздері
Нақты еңбекті ұтымды пайдалану
Өнімнің материалды қажетсінуін төмендету
Негізгі қорларды пайдалануды жақсарту
Өндірістің техникалық деңгейін жақсарту
Өндірісті ұйымдастыру және еңбекті жақсарту
Өндірілген өнімнің құрылымы мен көлемінің өзгеруі
Тағы басқа факторлар
Өзіндік құнның өзгеру факторлары





23 сәуір 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^