Атасу-Алашанькоу мұнай кен орны диплом жұмысы
№266



МАЗМҰНЫ - www.topreferat.com
КІРІСПЕ 6
1 Қазақстан Республикасының құбырмен мұнай тасымалдау жүйесі және тасымалдау инфрақұрылымның заңдылықтары 9
1.1 Көліктік инфрақұрылымды дамыту заңдылықтары 11
1.1.1 Құбыр жүргізу жұмыстарына талдау жасауды басқару 14
1.1.2 Нысаналарды талдаудың қысқаша мінездемесі 14
1.1.3 Магистралды құбырлар жөніндегі жалпы мәліметтер 16
1.2 Құбыржеліні жобалау 20
1.2.1 Құбыржеліні жобалау тәртібі 20
1.2.2 Құбыржелілік транспорттың негізгі тәсілдері 20
1.3 Атасу-Алашанькоу мұнай тасымалдау желісі 21
1.3.1 Қазақстан-Қытай мұнай желісінің негізгі ерекшеліктері: 22
1.3.2 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің арасындағы Мұнай және газ саласындағы жан-жақты ынтымақтастықты дамыту туралы негіздемелік келісімге қол қою туралы 23
1.3.3 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің арасындағы Мұнай және газ саласындағы жан-жақты ынтымақтастықты дамыту туралы негіздемелік келісім 24
2 Мұнай және газ тасымалдау объектісінің құрылысы және экономикалық аспект жобасы 28
2.1 Көлік жүйесіндегі капиталдық құрылысты жоспарлау. Жоспарлаудың негізгі мақсаттары 28
2.1.1 Көлікке жұмсалатын күрделі қаржыны есептеу әдісінің негізгі жағдайлары 30
2.2 Баға жасау стратегиясы 31
2.2.1 Құбырлы көлік нысаналарының жобасын дайындаудағы және жүзеге асырудағы қауіп - қатерлерге талдау жасау 31
2.2.2 Құбыр жүргізу объектілерін салу жобасын дайындауда қауіпті табыстау әдістері 34
2.2.3 Табиғи монополия тарифын қалыптастырудың моделдері мен әдістері 36
2.2.4 Табиғи монополияны мемлекеттік реттеудің тариф саясаты 37
2.2.5 Энерготасушыларды тасымалдау тарифын қалыптастырудың шетелдік тәжірибесі 38
2.2.6 Магистральды құбыр өткізгіштің дамуындағы болашағы бар жобаны бағалауда капиталды салымдарды есептеу 44
3 Батыс-Шығыс жүйесі арқылы құбыр тасымалдау инвестициясы 47
3.1 Қытайдағы мұнай нарығын болжау және талдау 47
3.1.1 Қытайдағы мұнай ұсынысы мен сұранысының жай күйі 47
3.1.2 Қытайдағы мұнай импортының ағымдағы жағдайы 48
3.2 Қытайдағы мұнай сұранысының болжамы және Қытайды мұнаймен қамтамасыз ету 49
3.2.1 Қытайдағы мұнай сұрасының болжамы 49
3.2.2 Қытайды мұнаймен қамтамасыз ету болжамы 50
3.2.3 Сұраныс балансының талдауы және мұнайға ұсыныс 51
3.3 Солтүстік Батыс Қытай(СБҚ) ауданының мұнай сұранысы мен ұсыныс болжамы 52
3.3.1 СБҚ мұнай сұранысы мен ұсынысының ахуалы 52
3.3.2 СБҚ-ы мұнаймен іштей қамтамасыз ету болжамы 54
3.3.4 СБҚ-дағы мұнайды өңдеу көлемінің болжамы 55
3.3.5 СБҚ-ды мұнаймен қамтамасыз ету және мұнайға сұраныс балансы 56
3.3.6 Қазақстан мұнайын бөлісу нұсқасы 57
3.3.7 СБҚ мұнай өнімін шетке шығару бағыты 58
3.3.8 СБҚ-дан жанармай мен дизельдік отынды шетке шығару бағытының талдауы 60
3.4 Құбыржелілердің сызықтық бөлігі 60
3.4.1 Сызықтық бөлігі 61
3.4.1.1 Құбыржелісінің бағытын таңдау принциптері 61
3.4.2 Мұнай құбыржелісінің бойындағы негізгі пункттер 62
3.4.3 Мұнай желісі бағытының сипаттамасы 62
3.4.4 Желілік жағынан инженерлік техникалық шешімдер 65
3.5 Ұйымдық құрылым және қызметкерлер саны 70
3.5.1 Ұйымдық құрылым және басқару үлгісі 70
3.5.2 Басқару бөлімшелерінің қызметтері 71
3.6 Негізгі технико-экономикалық көрсеткіштер 77
3.7 Құбыр өткізгішті жобалау, құрылыс және пайдалану бойынша инвестициялық жобаның тиімділігін есептеу әдістемесі 80
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯ 94
ҚОРЫТЫНДЫ 102
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 105




Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 106 бет
Пәні: Экономика

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ


Андатпа
Жұмыста Батыс Қазақстан мен Қытай аймақтық шаруашылық комплексінің жұмысы
Дипломдық, жұмыста көлік-коммуникациялық,
жетілдіру, кәсіпорынның инвестициялық, қызметін басқару, сондай-ақ мұнай
Аннотация
Работа затрагивает вопрос повышения эффективности использования нефтяных ресурсов и
Дипломная работа указывает на вопросы совершенствования траспортно-коммуникационного комплекса, управление
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 6
1 Қазақстан Республикасының құбырмен мұнай тасымалдау жүйесі және тасымалдау
1.1 Көліктік инфрақұрылымды дамыту заңдылықтары 11
1.1.1 Құбыр жүргізу жұмыстарына талдау жасауды басқару 14
1.1.2 Нысаналарды талдаудың қысқаша мінездемесі 14
1.1.3 Магистралды құбырлар жөніндегі жалпы мәліметтер 16
1.2 Құбыржеліні жобалау 20
1.2.1 Құбыржеліні жобалау тәртібі 20
1.2.2 Құбыржелілік транспорттың негізгі тәсілдері 20
1.3 Атасу-Алашанькоу мұнай тасымалдау желісі 21
1.3.1 Қазақстан-Қытай мұнай желісінің негізгі ерекшеліктері: 22
1.3.2 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің
1.3.3 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің
2 Мұнай және газ тасымалдау объектісінің құрылысы және экономикалық
2.1 Көлік жүйесіндегі капиталдық құрылысты жоспарлау. Жоспарлаудың негізгі мақсаттары
2.1.1 Көлікке жұмсалатын күрделі қаржыны есептеу әдісінің негізгі жағдайлары
2.2 Баға жасау стратегиясы 31
2.2.1 Құбырлы көлік нысаналарының жобасын дайындаудағы және жүзеге асырудағы
2.2.2 Құбыр жүргізу объектілерін салу жобасын дайындауда қауіпті табыстау
2.2.3 Табиғи монополия тарифын қалыптастырудың моделдері мен әдістері 36
2.2.4 Табиғи монополияны мемлекеттік реттеудің тариф саясаты 37
2.2.5 Энерготасушыларды тасымалдау тарифын қалыптастырудың шетелдік тәжірибесі 38
2.2.6 Магистральды құбыр өткізгіштің дамуындағы болашағы бар жобаны
3 Батыс-Шығыс жүйесі арқылы құбыр тасымалдау инвестициясы 47
3.1 Қытайдағы мұнай нарығын болжау және талдау 47
3.1.1 Қытайдағы мұнай ұсынысы мен сұранысының жай күйі 47
3.1.2 Қытайдағы мұнай импортының ағымдағы жағдайы 48
3.2 Қытайдағы мұнай сұранысының болжамы және Қытайды мұнаймен қамтамасыз
3.2.1 Қытайдағы мұнай сұрасының болжамы 49
3.2.2 Қытайды мұнаймен қамтамасыз ету болжамы 50
3.2.3 Сұраныс балансының талдауы және мұнайға ұсыныс 51
3.3 Солтүстік Батыс Қытай(СБҚ) ауданының мұнай сұранысы мен ұсыныс
3.3.1 СБҚ мұнай сұранысы мен ұсынысының ахуалы 52
3.3.2 СБҚ-ы мұнаймен іштей қамтамасыз ету болжамы 54
3.3.4 СБҚ-дағы мұнайды өңдеу көлемінің болжамы 55
3.3.5 СБҚ-ды мұнаймен қамтамасыз ету және мұнайға сұраныс балансы
3.3.6 Қазақстан мұнайын бөлісу нұсқасы 57
3.3.7 СБҚ мұнай өнімін шетке шығару бағыты 58
3.3.8 СБҚ-дан жанармай мен дизельдік отынды шетке шығару бағытының
3.4 Құбыржелілердің сызықтық бөлігі 60
3.4.1 Сызықтық бөлігі 61
3.4.1.1 Құбыржелісінің бағытын таңдау принциптері 61
3.4.2 Мұнай құбыржелісінің бойындағы негізгі пункттер 62
3.4.3 Мұнай желісі бағытының сипаттамасы 62
3.4.4 Желілік жағынан инженерлік техникалық шешімдер 65
3.5 Ұйымдық құрылым және қызметкерлер саны 70
3.5.1 Ұйымдық құрылым және басқару үлгісі 70
3.5.2 Басқару бөлімшелерінің қызметтері 71
3.6 Негізгі технико-экономикалық көрсеткіштер 77
3.7 Құбыр өткізгішті жобалау, құрылыс және пайдалану бойынша инвестициялық
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯ 94
ҚОРЫТЫНДЫ 102
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 105
КІРІСПЕ
Республика өнеркәсібінде мұнай және газ саласының дамуы өте маңызды
Мұнай және мұнай өнімдерін қашық жерлерге жеткізу үшін темір
Мұнай және мұнай өнімдерін құбырмен өте көп мөлшерде және
Магистральды құбырлардың негізгі объетілері мен құрылымдары сызықтық бөлігі, МӨҰ,
Құбырдың-есептеліп шыққан диаметрін МЕСТ бойынша есептелген ең жақын
Кейбір жағдайларда өнімдерді айдағанда істеп тұрған құбырлардың өткізу қабілетін
Өткізгіш қабілетін арттыру үшін қосымша сорап агрегаттарын салу, көбіне
Мұнайды транспорттау - бұл экономикамен ескерілетін, ірі масштабты өндіріс
Бірақ құбырларды пайдаланатын компаниялар, тұрғындарға қажетті қызметтерді ұсынады, сондықтан
Бұл құрылыс жайында Қазақстанда да Қытайда да көп айтылды.
Бұл жоспарды іске асыру Қазақстанның, Ресейдің, Қытайдың құбыржелілерін бір
Істің басы 1997 жылы 24 қыркүйектен Қазақстан мен Қытай
Құбырделі трассасы Атасу-Агадыр-Ақшатау-Ақтоғай-Үшарал бағытымен Қарағанды, Шығыс Қазақстан және Алматы
Қазақстан-Қытай арасындағы мұнай желісінің жүйесіне интегралынатын Кенкияк-Арал-Кумколь мұнай құбыржелісінің
Атасу-Алашанькоу мұнай желісіне жеткізу үшін ұзақтығы 627 км Кумколь-Қарақойын
Ресей туралы бір ауыз сөз. Қалай болғанда да Қытайға
Атасу-Алашанькоу құбыржелінің құрылыс жобасын жүзеге асыру «ҚазТрансОйл» мен Қазақстанның
Дипломдық жұмыстың мақсаты: ұсынылған жобаның технико-экономикалық негіздеуін әзірлеп және
ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМА
1 Қазақстан Республикасының құбырмен мұнай тасымалдау жүйесі және тасымалдау
Қазақстан Республикасы көмірсутегінің стратегиялық қоры бар, сондықтан да энергоресурстардың
Мұнай шикізатын тауар өніміне айналдырудың технологиялық процесінің ажырамас бөлігі
Дәстүрлі мұнай саласында 3 негізгі сегментті бөліп атауға болады:
Мұнай мен газ конденсатын іздеу-барлау жұмыстары, оларды өндіру және
Мұнайды өңдеу, тасымалдау және мұнай өнімдерінен көтерме сауда;
Мұнай өнімдерін тасымалдау және жекелеп сату.
Қоғамдық өндіріс көлемінің өсуі, бірыңғай халық шаруашылығы комплексінің жекелеген
Кесте1-1995-2015 жж. аралығындағы мұнайды қолдану мен пайдаланудың салыстырмалы көрсеткіштері
Көрсеткіштер 1995 1996 1997 1998 2000 2015
Мұнайды және газды конденсатты өндіру, млн. т. 20,6
22,9
25,8
25,9
40,0
120,0-140,0
Ішкі тұтыну,млн. т. 20,0 20,0 20.0 20,0 20,0 35,0
1- кестенің жалғасы
Мұнайды нақты өндіру үш МӨЗ,
млн.т. 10,8
ИД
8,8
8,0 6,0
Мұнай экспорты, млн.т. 13,0
13,0
17,0
20,0
20,0-25,0
120,0
Соның ішінде шетелдерге 4,0
4,0
4,0
9,0
22,0
110,0
Көліктік тасымал инфрақұрылымын ұйымдастыру жалпы деңгейін көтеру, мамандандыру формаларын
Осыған байланысты тасымалдау инфрақұрылымды балансты дамытуды еліміз экономикасының энергоқорын
Батыс Қазақстаннан-Батыс Қытайға тартылатын мұнай құбыр желісінің Қазақстан үшін
Қазақстан Республикасындағы мұнайды құбыр арқылы тасымалдаудың одан әрі дамыту
Бұл стратегияны жүзеге асыру және дамыту көптеген инвестициялық жобалар
тасымалдау көлемін ұлғайту;
жүйенің толық диагнастикасын аяқтап, қазіргі жүйені модернизациялау және жөндеуден
кәсіпорынның одан арғы қызметін автоматтандыру және осыған жалғас инфрақұрылымдарды
өндірісті басқарудың автоматты жүйесін енгізу;
өндіріс қызметін басқарудың автоматты жүйесін енгізу;
телекомуникация жүйесін дамыту және модернизациялау;
жаңа технологияны енгізу арқылы мұнай тасымалдаудың энергиялық және еңбек
Кесте 2-Көмірсутек өндіру көрсеткіш динамикасы
Көрсеткіштер
1995 1996
1997
1998 1999
2000
2001
бағалау
Мұнайды және газды конденсатты өндіру, млн. т. 20,6
22,9
25,8
25,9 30,04
35,26
43,0-45,0
Соның ішінде:
Мұнай 18,8 21,0 23,6 23,6 26,74 30,63 38,0-
Нақты өңделген, млн. т. 10,856 11,127 9,192 8,674 5,968
Өндірілген табиғи
газ, млрд. м3 4,213 5,488
6,090
5,502 7,173
8,866
10,000
Соның ішінде:
Қарашығанақ(КИО) 2,57 1,982 2,00 2,800 3,625 4,676 5,600
СП ТОО
«Тенгизшев-ройл) Д 1,2 1,4 1,5 1,635 2,142 2,740
ПО «Өзенмунайгаз» 1,93 1,924 1,800 1,600 1,341 1,314 1,300
АО «Ақтобемунайгаз» 0,20 0,191 0,210 0,260 0,332 0,357 0,360
1.1 Көліктік инфрақұрылымды дамыту заңдылықтары
Қоғамдық өндіріс көлемінің өсуі, бірыңғай халық шаруашылық комплекстері арасында
Көлікті тасымалдау инфрақұрылымын ұйымдастырудың жалпы деңгейін көтеру, қоғамдандыру формаларын
Осыған байланысты көліктік инфрақұрылымды балансты дамыту, еліміз экономикасының энергиялық
Капитал салу ресурстарының шектеулігі аймақты біртіндеп көліктік игеруге көшіруге
Мұнда көліктік инфрақұрылымда дамытудың 3 сатысын бөліп атауға болады:
Ғ.М. Меркина атап көрсеткендей: халық шаруашылығына қажетті көлік нысандарына
Осыдан келіп еліміздің және оның аймақтарының экономикасында көліктік инфрақұрылымды
Шаруашылық жағынан жаңа игеріле бастаған аймақтпрды дамытудың басты сызбасын
Дифференциалды жер және тау рентасы заңы мазмұны жағынан өз
Сондықтан да, біздің ойымызша дифференциялды инфрақұрылым рентасының заңдылығын бекітуге
Жалпы сипатынан басқа көлік инфрақұрылымы қоғамдық өндірістің аймақтық өндірістік
Көлік инфрақұрылымын қалыптастырудың теориясы мен практикасында қаралған заңдылықтарды ескеру
1.1.1 Құбыр жүргізу жұмыстарына талдау жасауды басқару
1.1.2 Нысаналарды талдаудың қысқаша мінездемесі
Мұнай және мұнай өнімдерін тасымаладу кәсіпорындарына негізінен, басқа өнеркәсіпорындарының
Көлік кәсіпорынның шаруашылық-қаржылық қызметіне талдау жасау бастамай тұрып, олардың
Мұнайды жарату жүйесі халықшаруашылығында белгілі бір орын алады және
Өндіріситерде өндірілген мұнай тұссызданып, сорғытылғаннан кейін ішкі мұнай
Мұнайдың әр партиясын қабылдау және тапсыру соған сәйкес, актімен
Мұнай жөнелту басқармалары мұнайды және мұнай өнімдерін сату және
Сурет 1 – Мұнаймен қамтамасыз ету жүйесінің мұнай кәсіпшілігімен
1-3 құбыржелілері бар мұнай кәсіпшілігі;
4 магистралды мұнай желісінің бас резервуардық паркі;
5-6 өзен айлағы мен теміржолдың 7 құйылмалы эстакадасына
8-10 мұнай өңдеу зауыттары.
Әрбір мұнай партиясын қабылдау және өткізу, сәйкес акті бойынша
Сурет 2 – Мұнаймен өндірістік өңдеу зауыттарымен қамтамасыз етілген
1 мұнай өңдеу зауыты;
2 магистралды өнім желісінің бас резервуардық паркі;
3 магистралды өнім желісі;
4 құйылмалы теміржол эстакадасы бар магистралды өнім желісінің соңғы
5 мұнай өңдеу зауытының құйылмалы теміржол эстакадасы;
6 мұнай өнімдерін тұтынушы;
7 мұнай базасы;
8 АЗС;
9 мұнай өнімдерін өзен немесе теңіз кемелеріне құю үшін
10 өткізу немесе үлестіру мұнай базалары.
Бұл кезде резервуардағы мұнай деңгейі өлшеніп, оның тығыздығы температурасын
Осы барлық мәліметтер қабылдау - өткізу актісіне кіргізіледі.
1.1.3 Магистралды құбырлар жөніндегі жалпы мәліметтер
Құбырлы тасымал үшін жүк тасымалдау көлемі ретінде мұнайды жөнелтуі,
Құбырмен тасымалдаудың жүк айналымы -ол мұнайды, мұнай өнімдерін және
Мұнайды және мұнай өнімдерін тасымалдаудан түсетін кіріс құбыр арқылы
Магистралды мұнай желілерінің ұзындығы-мұнай құбырларының магистралды кесінділерінің ұзындығының сомасы
Магистралды мұнай құбырлары арқылы көп мөлшердегі мұнай және мұнай
Құбырмен тасымалдаудың артықшылығы мынада:
Істің үздіксіздігі. құбырдың бастапқы кезінде қанша мұнай жөнелтілетін болса
Өндіріс процессінің жеткілікті дәрежеде механизациялануы және автоматтандырылуы. Жүкті құбыр
Кеңінен механизациялауды қамтамасыз ететін құрылыс жұмыстарының бір жақтылығы;
Тұтынуға ыңғайлылығы және қарапайымдылығы. Магистралды құбыр желілері, барлық пунктерге
Мұнайды және мұнай өнімдерін тасымалдаудың өзіндік құнының арзандығы. Мұнайдың
Құбырлы тасымал - өте сенімді, құрылымы жағынан қарапайым және
Құбырылы тасымал мұнай кәсіпшілігінде, мұнай өңдеу зауыттарында, мұнай базаларында
Қабылдау және тапсыру опрациялары кәсіпшілікте немесе зауытта жүргізіледі. Кең
Қорытынды мұнай құбырлары бұл жағдайда мұнай құбырының жалпы құрылымының
Құбырлардың өткізу қабілеттілігін анықтау бойынша мұнай тығыздығы мен жабысқақтығының
Мұнай және мұнай өнімдерін тасымалдаудың ең тиімді түрі құбыр
өнімді жіберіп тұрудың үздіксіздігі;
өнімді алыс жерлерге тасудағы өзіндік құнының төмендігі;
автоматизациялау үшін кең мүмкіндіктер;
тасымалдаудағы шығынның аздығы;
егер тиімді болса, құбырды ең қысқа жолмен өткізу мүмкіншілігі.
Өнімдерді едәуір қашықтыққа айдайтын құбырларды магистралдық деп атайды. Айдайтын
Магистралдық құбыр мынадай бөліктерден тұрады:
құбыр;
бір немесе бірнеше сорап станциясы;
байланыс құралдары.
Магистралдық құбырлар келесі көрсеткіштермен сипатталады: ұзындығы, диаметрі, өткізгіш қабілеттілігі,
Мұнай және мұнай өнімдерін алысқа жібергенде құбырда пайда болатын
Мұнай және мұнай өнімдерін транзиттік айдаудың барлық түрінде де
Магистралдық құбырлар теміржолдағы сияқты арнаулы техникалық қадағалауды қажет етеді.
Негізгі айырғыш станцияны құбыр телімнің бас жағына, мұнай кәсіпшілігінің
Өнеркәсіптік-технологиялық ғимаратттардың құрамына, айдаушы сораптың өзінен басқа резервуар паркі,
Техникалық ғимараттардан басқа сумен қамтамасыз ету, канализация, электрмен қамтамасыз
Мұнай айдайтын сорап станциялары сорап агрегаттарымен және көмекші құралдармен
Магистралдық мұнай құбырлары орталықтан тепкіш сораптары, номиналдық өткізгіші
Есептеулер мен жобалау тәжірибесі жоғары арынды бір
Орталықтан тепкіш сораптар магистралдық құбырлардың жұмысында <сораптан сорапқа
Қазір орталықтан тепкіш сораптар конструкциясына мынадай талаптар қойылады: олар
Магистралдық құбырлардың есебі мына ретпен жүреді өткізгіштік қабілеті және
Магистралдық құбырдың өткізгіштік қабілетіне қабылданған есептік параметрлерді ең
1.2 Құбыржеліні жобалау
1.2.1 Құбыржеліні жобалау тәртібі
Құбыржеліні салу қажеттілігін мұнай және газ өнеркәсібін дамытудың мемлекеттік
Жоспарда негізгі техникалық шешімдер дайындалады, құрылыстың мерзімі, еңбек және
Жоспарда төменгі жұмыстар жасалуы тиіс:
трассаның техникалық және экономикалық нұсқауларын іздестіру, жоспарлау үшін қажетті
құбырлырды ұзақ мерзімді пайдалану үшін мұнай мен газдың геологиялық
жоспардың технологиялық жағына талдау жасау, құбыржелінің гидравикалық және жылу
сорап және компрессорлы станцияның алаңын таңдау, құбыржелінің ең тиімді
құрылыс жоспарын жасау, негізгі объектілердің күнтізбелік дайын бөлу
құбыржелімен тасымалданатын мұнай және мұнай өнімдерінің газдық тасымал өзіндік
бүкіл құрылыстың және оның негізгі объектілерінің құнын анықтау, халықшаруашылығының
Жоспарлауда типтік жоспарды пайдалану керек және барлық экономикалық шешімдерді
Құрылыстың жалпы сметалық құны жеке объектілердің, сметалық қаржылық құны
1.2.2 Құбыржелілік транспорттың негізгі тәсілдері
Магистралдық құбыржелілері арқылы мұнай, мұнай өнімдері және барлық табиғи
Құбыржелілік транспорттың төмендегідей техника-экономикалық ерекшеліктері бар:
Магистралдық мұнай және мұнай желілері мұнай өндіруші, өңдеуші және
Магистралды құбыржелілері арқылы тізбектеп әр түрлі мұнай сұрыптарын немесе
Құбыр желі кез келген жаққа, барлық инженерлік-геологиялық, топографиялық және
1.3 Атасу-Алашанькоу мұнай тасымалдау желісі
Атасу-Алашанькоу мұнай тасымалдау желісінің құрылысы келесі жылы жазда кең
Атасу-Алашанькоу мұнай құбырының желісі Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарынан,
Бұл желіні салу құны 688,4 млн. долларды құрайды. Инвестицияда
Қазақстан-Қытай мұнай желісін салу жобасы Атырау-Кенкияк-Кумколь-Атасу-«Дружба» ҚХР (Қытай Халық
1.3.1 Қазақстан-Қытай мұнай желісінің негізгі ерекшеліктері:
Қытай нарығының басқа әлемдік аймақтардың мұнай нарықтарына қарағанда үлкендігі.
Транзитті мемлекеттерден қауіп жоқ. Желінің бағыты Қазақстан мен Қытай
желі бағытының ұзақтығы;
Қытайдың батыс пен шығыс жағалауларын байланыстыратын мемлекет ішіндегі құбыржелінің
Қазақстанда мұнай өндіру саласының болашақта дамуына сәйкес мұнай тасымалдаудың
1.3.2 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 14 мамырдағы № 543
Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді:
1 Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай
2 Қазақстан Республикасың Энергетика және минералдық ресурстар министрі Владимир
3 Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.
Қытай мен Қазақстан Атасу-Алашанькоу телімінің мұнайжелісінін салу туралы келісімшартқа
Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қытайға сапарында 10 жұп екі
Қол қойылған құжаттар ішінде Атасу-Алашанькоу мемлекетаралық мұнай құбырын салу
Сондай-ақ Н.Ә.Назарбаев пен ҚХР елшісі Ху Цзиньтао біріккен ісшаралар
Атасу-Алашанькоу желісінің ұзақтығы 988 км, Қазақстан Қытай мұнай тасымал
Бұл телім Атасу станциясынан басталып (Қарағанды облысы, орталық Қазақстан)
Атасу-Алашанькоу құрылысын осы жаздан бастап 2005 жылдың желтоқсанында аяқтауы
Бірінші кезеңі 2006 жылы іске асса, екінші кезеңі 2011
Жобаның қуаты жылына 20 млн. тонна болса Қазақстан Қытай
2003 жылдың көктемінде Батыс Қазақстанда Кенкияк-Атырау 448 км ұзақтықпен
1.3.3 Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасы Үкіметінің
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі (бұдан
1-бап
Тараптар мұнай және газ саласындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайту
2-бап
Тараптар Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасының аумағында мұнай
3-бап
Тараптар мұнай саясаты, технологиялар, жобалар, сауда мәселелері бойынша және
4-бап
Тараптар «ҚазМұнайГаз ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы мен Қытай
мұнай құбырын аржыландыру, жобалау, салу және пайдалану мұнайды тасымалдаудың
тараптар жобаның инвесторларына, мердігерлік және жобалық ұйымдарға мұнай өнеркәсібінде
табиғи монополия саласындағы қызметті бақылауды және реттеудіжүзеге асыратын уәкілетті
5-бап
Тараптар «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы мен Қытай Ұлттық
Тараптар қажет болған жағдайда Атасу-Алашанькоу мұнай құбырын салу жобасын
6-бап
Екі тараптың осы келісімді іске асыру бойынша уәкілетті органдары:
7-бап
Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының ұлттық заңнамасында белгіленген тәртіппен
8-бап
Қытай Халық Республикасының Үкіметі: Қытай Ұлттық Мұнай-газ Корпорациясының және
Атасу-Алашанькоу мұнай құбырын іске қосу күніне қарай Алашанькоу пунктінен
9-бап
Қазақстан Республикасының Үкiметi Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртiппен Атасу-Алашанькоу
10-бап
Тараптар кездесулер жүргiзуге, мұнай және газ саласындағы саясатқа, ақпаратқа
11-бап
Тараптар Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрлiгi мен
12-бап
Осы келiсiмге тараптардың өзара келiсiмi бойынша осы келiсiмнiң ажырамас
13-бап
Осы Келiсiмнiң ережелерiн түсiндiру немесе қолдану бойынша даулар пайда
14-бап
Осы келiсiм қол қойылған күнiнен бастап күшiне енедi және
Бұл жағдайда, тараптардың бiреуi екiншi тараптың тиiстi жазбаша хабарландыруын
Осы келiсiм 2004 жылғы 17 мамырда Пекин қаласында екi
ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМА
2 Мұнай және газ тасымалдау объектісінің құрылысы және экономикалық
2.1 Көлік жүйесіндегі капиталдық құрылысты жоспарлау. Жоспарлаудың негізгі мақсаттары
Капиталдық құрылыс-халықшаруашылығы саласының, халықтың тұрғын үй және мәдени-тұрмыстық жағдайының,
Құрылыстың ойдағыдай жүзеге асуы басқа салалардың даму деңгейіне оны
Капиталдық салымдарды жопарлауға қойылатан маңызды талаптардың бірі-халықшаруашылығы барлық бөлімдерінің
Көлік саласында жаңа магистралды мұнай құбырлары желісінің, мұнай базаларының,
Мұнайды тасымалдау саласын дамытуды жоспарлау аралас салалардың келешектегі жоспарына
Капитал салу жоспары-халықшаруашылығы жоспарының маңызды бөлімдерінің бірі. Мұнай өнімдерін
Салаларға күрделі ақша жұмсау жоспарын дайындаған кезде саланы дамыту
Күрделі ақша салымының жоспарында оны пайдаланудың тиімділігін арттыру, құрылыс
күрделі жұмсалымның жалпы техникалық прогресс жүйесін, мұнай өндіретін және
жұмыс істеп тұрған мұнай базалары мен құбырлардың өндірістік қуатының
жүйенің құрылыс нысаналарының мерзімінде салынып бітуі, мысалы мұнай базасын
мұнай базаларының, мұнай құбырларының, жанармай құю станцияларының т.б. нысаналардың
жоспарға әр бір нысана мен құрылыста ресурстардың жинақталуын қамтамасыз
өндіріс нысаналарын, үй құрылыстарын, комуналдық және мәдени- тұрмыстық мақсаттағы
күрделі жұмсалымдардың тиімді жұмсалуын, салған ақшаның қайтарым мерзімін қысқарту;
күрделі жұмсалым жоспарын материалдық ресурстармен, қоймадағы құрылғылармен, оны дайындауға
Жоспарлаудың және экономикалық ынталандырудың жаңа жүйесіне көшуге байланысты орталықтандырылмаған
Мұнай өнімдерін тасымалдау жүйесі қызметкерлерінің алдында саланы дамытуға бөлінген
Күрделі жұмсалымды жоспарлау ғылыми негізделген, шығынның максималды факторларына сүйеніп
Құбырлы тасымалдау бойынша, мысалы күрделі жұмсалым көлемі, құбырдың диаматріне,
Техникалық прогресс күрделі жұмсалымның тиімділігін арттыратын шешуші фактор болып
2.1.1 Көлікке жұмсалатын күрделі қаржыны есептеу әдісінің негізгі жағдайлары
Күрделі жұмсалым есебінің схемасы халықшаруашылығының барлық салалары үшін бірдей.
норматив үшін типтік жоба қолданылған кезде;
нормативті анықтайтын статистикалық жинақ пен факторларды ескере отырып жасалған
Мұнай және мұнай өнімдері салаларына арналған магистралды мұнай құбырының
Жалпы сипатта көлік саласына бөлінетін қаржыны есептеудің негізгі жағдайларын
көлік саласы бойынша күрделі қаржы көлемі жоспарланған мақсаттарға сәйкес
әрбір комплекс үшін өндірістің белгілі бір сандық көрсеткіші анықталып,
әрбір жұмыс комплексі үшін сандық көрсеткіш бірлігіне есептелген жеке
өндірістің жоспарланған сапалық көрсеткішіне сәйкес жеке шығындар реттеліп, жоспарланған
республика немесе экономикалық аудандар бойынша мұнай және мұнай өнімдерін
Саланы дамытудың ағымдағы және келешектегі жоспарларын жасаудың барлық кезеңінде
Күрделі қаржы жұмсалымы мен қаражат шығынының экономикалық тиімділігін анықтау
Жоспардың критерийлік базасы, жоспар көрсеткіштеріне талдау жасау арқылы анықталған
2.2 Баға жасау стратегиясы
Көліктік қызметке, тасымалдауға баға тағайындауда екі стратегияның және олардың
Көлік қызметінің өзіндік құнын бағалау. Бағалаудың бұл стратегиясы
Көлік қызметі бойынша қызметтің құнын бағалау. Бұл стратегияда баға
Federal Express компаниялары бұл қызмет түрін енгізген кезде, олардың
Баға белгілеудің аралас стратегиясы. Бұл стратегия бойынша баға минималды
2.2.1 Құбырлы көлік нысаналарының жобасын дайындаудағы және жүзеге асырудағы
Құбырлы көлік нысаналарының жобасын дайындау және жүзеге асырудың ерекшеліктерінің
Қатерді талдау шешім қабылдаудағы , оның сенімділігін қамтамасыз ету
магистралды құбырлардың экологиялық қауіпсіздігі және сенімділігі жөніндегі мәліметтері;
көрінетін немесе көрінбейтін ақаулары бар мгистралді құбырларды пайдалануға байланысты
магистралді құбырлардың сенімділігі және экологиялық қауіпсіздігі мониторингі.
Қатерге талдау жасау жинақталған мәліметтерге негізделеді және құбырлы дасымалдау
Қатерді талдау әдіс намасын жүзеге асыру үшін нормативтік құжаттар
Тәуекел (қауіп) ұғымы екі элементтен тұрады: қауіпті жағдайдың жүзеге
Қауіпті талдау қауіптің алдын алуға және оны болдырмаудың жолдарын
жұмысты жоспарлау және ұйымдастыру;
қауіптің ұқсастығы;
қауіпті анықтау;
қауіп сипаттамасын алдын-ала бағалау;
жиілігін талдау;
зардаптарын талдау;
қауіпті басқарудың нұсқаларын дайындау.
Қауіпті талдау нормативті актілердің талаптарына сәйкес жүргізіліп, қауіпті басқару
Талдау жасаудың мақсатын, құралдарын және әдістемесін таңдау жәрия етілмейді.
қауіпті талдауды жүргізуге мәжбүр еткен себептері проблемалардың идентификациясы;
қаралған (тексерілген) құбырдың адекватты сипаттамамен қамтамасыз етілуі;
талдау жасау үшін сараптамашылар тобын қалыптастыру (құру);
құбырдың жағдайы жөнінде алынған мәліметтер көзін анықтау;
қауіптің мақсатын тура анықтау;
қауіпті талдауды мақсаты, құралдарын және әдістерін көрсету;
қатерді талдау нәтижелерін құжатпен бекіту процедурасын қалыптастыру.
Қаіпті сәйкестендірудің ең негізгі мақсаты-құбырға тән барлық қауіптерді
Алдын ала құбырдың сенімділігін және экология қауіпсіздігін анықтау мына
құбырдың өнімділігін төмендететін факторларды анықтап, талдау жасау;
құбырдың істен шығу себебін анықтайтын факторларды талдау;
мұнай жіберушілер мен тұтынушылардың келісімдік қарым қатынастарын анықтайтын қауіптерді
Алдын ала қауіпті бағалаудың нәтижесі қызметтің әрі қарай бағыттағы
қауіптің шамалы болуына байланысты, әрі қарай талдауды тоқтату;
қауіпке жан-жақты талдау жасау;
қауіпті азайтудың нұсқауларын дайындау.
Қауіпке алдын ала жүргізілген талдау құжаттармен бекітілуі тиіс.
Сәйкестендірілген қауіптер мен оларды бағалау сапалық жағынан да, сандық
Жиілікті талдауға:
құбырдың типіне және оны қолданудың жағдайларына сәйкес келетін статистикалық
оқиғалардың тізбектері мен істен шығу тізбектерінің әдістемесін талдау;
осы сала маманының көзқарасы ескерілген сараптамашылар бағасы қолданылады. Зардаптарын
апат процесінің динамикасы;
пайда болған факторлардың мәні;
күтпеген оқиғалардың физикалық тиімділігі;
қаралып отырған нысаналардың әсер етуінің зақымдық критериялары қарастырылады.
Анықталмағанды талдау-қауіпті талдаудың қажетті құрамдас бөлігі. Өйткені қауіпті
Күрделі техникалық жүйелер үшін жеке қауіпті дәл есептеу бір-ақ
Технологиялық жүйенің аяқтаушы кезеңі-қауіп деңгейі қабылданған нормадан жоғары болған
аэро әдістер (аэро косметикалық бақылаулар);
құбырдың ішкі диагностикасы;
құралдарды зерттеу;
Құбырларды іске қосу алдында қауіпті талдау тасымалдайтын компанияларды шет
құбырларды пайдаланудың және қалыпты жұмыс жағдайындағы технологиялық процесстердің заңдық
қалыпты жұмыс жағдайындағы құбырдың сипаттамасы;
кәсіпорынның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге маңызы зор құбырдың бөлшектерін жан-жақты
тасымалданатын мұнай мен газдың химиялық анализдерінің нәтижесі;
апат болған жағдайдағы зиянның көлемін азайту шараларының регламенті;
болуы мүмкін апаттың зардаптары жөніндегі мәләметтер;
болуы мүмкін апаттардың заңдық салдары;
2.2.2 Құбыр жүргізу объектілерін салу жобасын дайындауда қауіпті табыстау
Қауіпті табыстау құбыр жүргізу нысаналарының жобасын дайындаудың және жүзеге
Өндірістік сипаттағы келісімдерге құрылыс контрактілерін жатқызуға болады (мердігерлік келісімдер,
Мердігерлік келісімдерге-бір жақтың тапсырысы бойынша екінші жақтың сол тапсырысты
Мұндай контракті жасаған кезде құбыр құрылысын салудың барлық қатерін-мердігер
табиғат, ауа райы (ауа рай жағдайлары);
әлеуметтік (толқулар, мамандардың төмен кәсіптік деңгейі, құрылыс материалдарын ұрлау);
ұйымдастырушылық;
технологиялық;
экологиялық және т.б.
Құрылыс контрактісінде нысананы уақытында тапсырмағаны үшін айыппұл санкциялары көрсетіледі
Ұйымдастыру сипатындағы келісімде материалмен, құрылғылармен қамтамасыз ету, жүкті тасымалдау,
Қамтамасыз ету келісімдерінде өнімді уақытысында жеткізу және оның сапасын
Қаржылай-экономикалық типтегі келісімге опциондар мен фьючерлік контрактілер жатады. Келісімнің
Фьючерлік контракті белгілі бір фирмалар арасында келешекте тауар мен
Мұндай контрактіге отыру арқылы фирма тауарды көрсетілген мерзімде, келісілген
Опцион-келісімдік міндеттемелер. Мұнда сатушы белгеле бір тауарды келісілген кездегі
Қаржылай-экономикалық типтегі қауіпті табыстау келісімнің бір түрі- қауіпті несиеге
Кепілдік келісімі-бұл үш жақты контракт. Мұнда кепілдік беруші қарздар
Факторинг келісімінде несиелік қауіпті табыстау тәсәләне жатқызуға болады.
Жоғарыда келтірілген барлық қауіп табыстау жөніндегі келісімдер мен контрактілер
қауіпті өзіне қабылдап отырған фирманың қызметінің ерекшелігі, қауіптің аталған
трансфей фирма аталған қауіп түрін азайтудың дағдыларын, әдістерін біліп,
2.2.3 Табиғи монополия тарифын қалыптастырудың моделдері мен әдістері
Баға жасау саласындағы нарықтағы табиғи монополиялық компаниялардың қызметін реттеу
Бірінші модель АҚШ-та пайда болды. Бұл модельде баға шығын
Тарифты анықтау процедурасы 3 кезеңнен тұрады:
ағымдағы шығындарды анықтау;
инвестицияны негіздеу;
инвестицияны салудан түсетін пацданың мөлшері.
Ағымдағы шығындар есептеудің бірыңғай жүйесі бойынша анықталады және ол
Тарифті есептеу формуласы бірнеше процедураларға бөлінеді:
реттеу нысанасын анықтау;
құнға шектеу қою тапсырмасының сипаты;
х дефляторын анықтау;
жәрдем беру мүмкіндігі.
Бағаны реттеу нысанасына қатысты екі негізгі көзқарас бар. Кең
Құнсыздану жағдайында, оның қазіргі экономика сипатына сәйкес, тұтынушының көзқарасы
Ұлыбританияда табиғи монополияның тариф динамикасы жеке сатылым баға индексіне
Бұл моделдің артықшылығы:
баға деңгейіне үлкен көңіл бөлінеді;
шешім қабылдаудың қарапайымдылығы;
реттеудің компания үшін де, реттеуші ұйымдар үшінде процестің қарапайымдылығы.
тиімділіктің артуы ынталандырылады. Өндірушілерге х қайта қарау аралығында тиімділікті
«дефлятор х» моделі шығынды көп талап етіліп, тиімсіз және
АҚШ-та компания қызметкеріне бағаны шектеу оны реттеп отыру механизмінен,
Бағаны реттеу тарифі бекітудің әкімшілікшараларымен, рентабельділік деңгейімен ғана шектелмейді.
энергетикалық ресурстарды өндірушілер мен тұтынушыларға берілетін тікелей мақсатты төлемдер;
заңды және жеке тұлғалардың ағымдағы салық аударымдарының көлемін азайтуға
энергетикадағы келешегі бар НИОКР-ларды бюджеттен қаржыландыру бағдарламасы;
энергетикалық акциздік мақсаты траст-қорлар. Ол энергитикалық секторда қоғамдық мүдде
2.2.4 Табиғи монополияны мемлекеттік реттеудің тариф саясаты
Монополиядан бірнеше жағдайларды қатал сақтауды талап етеді: табиғи монополияларөнім
Қазақстан жағдайында монополиялық құрылымдардың қызметін мемлекеттік реттеу мәселесінде монополиялық
2.2.5 Энерготасушыларды тасымалдау тарифын қалыптастырудың шетелдік тәжірибесі
Мұнай-газ тасымалдау қызметін бағалаудың әлемдік тәжірибесінде әдістеменің бірнеше типі
Әлемнің құбыр жүргізу компанияларының көпшілік бөлігі табиғи монополистер категориясына
процесске барлық қатысушылардың мүдделерін қанағаттандыратын, парасатты тариф қойылуы
қызмет көрсету кезін мұнай қорлары иелерінің бірдей құқығын қамтамасыз
экономикалық, саяси жағдайлардың өзгерісін реттейтін мұнай тасымалдау тарифын реттеудің
Бұдан біраз уақыт бұрын Қазақстанның құбырлар жүйесі арқылы мұнайды
Қазақстанда есептеу тарифының жаңа әдістемесін енгізу процедураны жүзеге асыру
Қазақстанның кен орындарындағы табиғи газды шығарудың жоғары келешегіне және
тариф саясаты нарық жағдайындағы өзгерістер жөніндегі газ бизнесіне барлық
бағалар жүйесі саланың барлық тармақтарына шығынын төмендетуге ынталандыруы тиіс,
тұтынушыға газ беретін және қызмет көрсететін жіберушіні тыңдау мүмкіндігінің
нарық өзгерістерін уақытымен есептеу бағытындағы салаларды реттеуді жетілдіру.
Максималды тарифты анықтауда газ тасымалдаушы компаниялар тұрақты клиенттері үшін
Rv max=A+B
A=Ca x fc/n
мұнда Ca-көліктік қызметкөрсеткені үшін қайтаруға жататын сомалық тұрақты шығындар;
B=(Cp+Cb)/Vp x t
мұнда Cp-өзгермелі шығынның болжанған сомалық көлемі, Cb-басқа да тұрақты
Тұтынудың минималды тарифы Rv min мына формула бойынша анықталады:
Rv min=Cp/Vp x t
Газды тасымалдаушы компаниялардың тұрақты шығындарды өтеу қаупі, сонымен бірге
Көлік компаниялары көмірсутегі шикізатына сұраныстың төмендеу жағдайында кіріс сақтаудың
АҚШ-тың мұнай тасымалдаушы компанияларында тарифты қалыптастыру: мұнай құбырларының қызметін
компания табысы барлық шығындарды жауып және жеткілікті пайда келтіретіндей
нарықтық бәсекелестік бұл бағаны, монополия белгілі бір деңгейден артық
мұнай тасымалдаушы компания осыған ұқсас өз қызметін бағалайды.
Талап етілетін табыс мынадай ретпен анықталады:
ТС=ТД / ОП
мұнда ТС-тарифтік ставка, ТД-талап етілетін кіріс, ОП-өндіру көлемі. Шығындарды
Тұтыну шығыны функционалды құрамалардан: еңбек ақыдан, қор мен шығыннан,
Тұтыну шығындарының жалпы көлеміне: тұтынуға қатысты тікелей шығындар, жанама
Кіріс салығы таза пайданы арнайы коэффициентке көбейтумен анықталады. Сонымен
Опн=ЧП x СН / (1-СН)
мұндағы Опн-кіріс салығын төлеуге аударылатын сомма, ЧП-таза пайда, СН
Компанияның таза пайдасы несие пайыз үлесінің кірісі есебінен немесе
ЧП=Дп x Отс x Ддп
мұндағы Дп-несие пайызының үлесі %, Отс-жалпы тарифтік ставка, Ддп
Тарифты белгілеу базасы ретінде тарифтік ставкаларға байланысты пайда есебінің
Құбыр қызметіне талдау жасау бағалау типтері қолданылады: қаржылық
Дайындалған әдіскерлік құжаттар, мысалы құбырлы мұнай компаниялары үшін, қызметін
Дод=ЧП / Дэ
мұндағы Дод-негізгі қызметтен түсетін кіріс, Дэ-пайдаланудан түскен кіріс.
Мэ=(Дэ-ЭР)/Дэ
мұндағы Мэ-пайдалану маржасы, ЭР-қолданудан түскен кіріс.
ДА=ЧП / Ау
мұндағы ДА-активтерден түскен кіріс, Ау-орташа жалпы актив.
Ддп=ЧП / Пуд
мұндағы Пуд-несие пайызының орташа үлесі.
РП=(Ддп-Дбп)/Дбп
мұндағы РП-пайда өсімі, Ддп-алынған кезеңдегі кіріс, Дбп-базистік кезеңнің кірісі.
Дэ/бм
мұндағы бм -баррели мили.
Ртэ/бм
мұндағы Ртэ-отын мен энергия шығыны.
ЭР/бм
Рро/бм
мұндағы Рро-қызмет көрсетуге және жөндеу жұмыстарына кеткен шығын.
НКТН «КазТрансОйл» ЖАҚ 1997-1998 жж дейін Қазақстан Республикасындағы құбырлы
жүк айналымына негізделген тасымалдау тарифы;
тасымалданатын өнімінң көлеміне негізделген «пошта маркасы» тарифы;
артық жүктемеге қойылатын тариф.
Екінші және үшінші факторларды тарифті бөлудің ескі әдісімен байланыстыра
«Пошта маркасы» тарифы бір тонна мұнайға шаққандағы жанама шығындарды
НКТН «КазТрансОйл» ЖАҚ аралас тариф Қаламқас және Қаражанбас кен
«КазТрансОйл» ЖАҚ мұнай тасымалдау қызметіне тарифті қалыптастырғанда, табиғи монополия
ТД=З+П
мұндағы ТД-кіріс тарифы, З-шығындар тарифы, П-пайда.
Кәсіпорынның пайдасы айналымдағы активтердің пайда ставкасымен мына формула бойынша
П=Б * СПза
мұндағы Б-пайда есебіндегі активтер базасы, СПза-айналымдағы активтен түсетін
Пайданы есептеу активтерінің базасына, айналымдағы: ұзақ мерзімді активтер және
ЧОК=ТА-ТО
мұндағы ТА-айналымдағы актив, ТО-айналымдағы міндеттер.
«КазТрансОйл» ЖАҚ тарифтік әдістемесінде жекелеген қызмет түрлерін есептеуге актив
СПза=СКхСПСК+ДЗК x ПС3/СК+ДЗК
мұндағы СК-жеке капитал, ДЗК-ұзақ мерзімге жіберілген капитал. СПск- жеке
Жек капитал пайдасы Қазақстан Республикасындағы мұнай өңдеуші инвесторлардың күтетін
СПск=СР+СПКск
мұндағы СР-Қазақстанның АҚШ қазыналық облигасиясындағы ұзақ мерзімді евробонд бойынша
СПКск=∑СПКскі x Vі / ∑Vі
мұндағы Vi-компанияның соңғы 12 айдағы сатылған акцияларының нарықтық құны,
Қарыз капиталының орташа пайыздық ставкасы мына формула бойынша шығарылады:
ПС3=∑ДЗКі x ПСі /∑ДЗКі
мұндағы ДЗКі-ұзақ мерзімді қарық капиталы, ПСі-қарыз капиталының і пайыздық
Ұзақ мерзімді қарыз мына формула бойынша анықталады:
ДЗК=∑ДЗКі
Кәсіпорынның магистралды мұнай құбырлары арқылы тұтынушыға тасымалдайтын қызметі екі
бір тонна мұнайды тасымалдауға қойылатын ставка;
бір тонна мұнайды 1000 км тасымалдауға қойылатын ставка.
Тарифтің бірінші ставкасы мына формуламен есептеледі:
t1=(З1+П1)/О
мұндағы t1-тарифтің бірінші ставкасы, З1-тасымалданатын бағыттың қашықтығына қатысты жоқ
Тарифтің екінші ставкасы бір тонна мұнайды 1000 км тасымалдау
T2=(З2+П2)/Г
мұндағы Т2-бір тонна мұнайды тасымалдауға шаққандағы екінші ставка, З2-
Мұнай тасымалдаушы кәсіпорынның қызметін пайдаланып, тарифтің нысанасы бойынша өз
Мұнайды тасымалдауға байланысты қызмет көрсету тарифін, қызметтің әр түрі
tДУі= ТДДУі /ОДУі
Мұндағы tДУі-бірінші қызметтің бір тоннаға алынатын тарифі, ОДУі-
Мұнай тасымалдаушы кәсіпорынның белгіленген бағыт арқылы, белгіленген тариф бойынша
«КазТрансОйл» ЖАҚ айналымдағы активтен түстін пайда ставкасының негізінде есептелген
2.2.6 Магистральды құбыр өткізгіштің дамуындағы болашағы бар жобаны
Магистральды қымбат әрі ұзақ мерзімді болып табылады және оларды
Жобаны бастау алдында, шешімді қабылдауда есепке алынатын капиталды салымдар
Жоспарлы экономика кезінде магистральды құбыр өткізгіштердің капиталды салымдарын есептеу
Инжинирингілік ортлық „КазНефтиТранс” болашағы бар және құбыр өткізгіштерді жаңарту
Құбыр өткізгішті төсеуге және бағалауға капиталды салымдардың 87%, ал
Құбырды төсеуге кеткен шығындар көлемі 25-30%-тен 42-46%-ке дейін жетеді.
Басты мұнай айдау станциясына және аралық станциясына кететін салымдар
Құбыр өткізгіштің сызықты бөлігіне және МАС-на кететін капиталды салымдарды
комплексті техникалық шешімдерін есептеуде металл шығындарын азайту;
құбыр өткізгіштік трассаның төсегу қолайлы жерді таңдау және оның
МАС орналасуы электр көздеріне, суға, автомобиль жолдарына, байланыс жүйелеріне
Сонымен қатар капиталды салымдарды есептеу көп уақытқа созылуы мүмкін,
Мұның өзі алыс жерлерде операцияларды орындауда, қан-дайда бір механикалық
Капиталды салымдар келесі бағыттар бойынша инвестиция-ланады:
Магистральды мұнай құбыр өткізгішті Атасу-Алашанькоу;
БМАС кеңейту;
Электрлі-химиялық қорғау;
Сыртқы электр жүйесін қамтамасыз ету;
Сызықты бөлікті электр жүйесімен қамтамасыз ету;
Өндірісті техникалық байланыс;
Телемеханика жүйесі;
Сыртқы сумен қамтамасыз ету;
Басқа да шығындар.
Әр бағыт келесі баптарда есепке алынады;
Құрал-жабдық;
Құрылыс бөлімі;
Тасымалдау және сақтау;
Инжиниринг, құрал-жабдықты жеткізу және іске қосу, құрылысты басқару;
Іске қосу, жөндеу және бақылау;
Тапсырыс берушінің шығындары;
Есепке алынбаған шығындар.
Объект бағасы үлкейтілген көрсеткіштермен аналогтар және прейскуранттар бойынша шығарылған.
Капиталды салымды бағалауды ағымдағы баға бойынша экономикалық есептеулер АҚШ
Сметаны құруда мыналар есепке алынған:
территориальды аудан – 40;
үстеме шығында 21%;
жоспарлы жинақтар - 8%.
Ағымдағы бағаны анықтауда ҚР статистика комитеті индексі қолданылған. Доллар
3 Батыс-Шығыс жүйесі арқылы құбыр тасымалдау инвестициясы
Қазақстан-Қытай мұнай тасымалдау желісі
1997 жылдың 24 қарашасында Қазақстан Республикасының энергетика және табиғи
Құбыржелі Атырау-Кенкияк-Кумколь-Атасу (барлығы Қазақстан) Алашанькоу (Қытай) бағытымен салынады деп
CNPC Қазақстанда бірнеше жобаны жақсы жүргізіп жатқан компания
Сондай-ақ, тәуелсіз сарапшылыр негізгі экспорт бір ғана сатып алушыға
3.1 Қытайдағы мұнай нарығын болжау және талдау
3.1.1 Қытайдағы мұнай ұсынысы мен сұранысының жай күйі
Қытай ұлттық экономикасы және мұнай шығындары тез қарқынмен дамып
Қытайдағы негізгі мұнай қоры шығыста, батыста және теңіз аймақтарында
3.1.2 Қытайдағы мұнай импортының ағымдағы жағдайы
1997 жылдан 2002 жылға дейін Қытайдағы мұнай импортының жалпы
Көз шоғырымен салыстырғанда, импорттың монотонды бағыты және көлік әрекетінің
Көлемді импортталған мұнай және де Қытайдағы 1997жылдан бастап мұнай
Кесте 3-1997 жылдағы Қытай мұнай импорт көздерінің жағдайы
Импорт көздері 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Барлығы
Көрсеткіш (106 т/г) Орта Шығыс 16,78 16,67 16,90 37,65
Африка 5,91 21,97 7,24 17,02 13,55 15,79 61,69
Азия -Тынық мұхит ауданы 9,41 5,47 6,83 10,55 8,68
Ресей 0,48 0,14 0,57 1,48 1,77 3,03 7,46
Қазақстан 0,05 0,41 0,49 0,73 0,65 1,00 3,33
3-кестенің жалғасы
Басқалар 28,45 2,45 4,58 2,85 1,75 3,35 17,82
Барлығы 35,47 27,33 36,61 70,27 60,26 69,41 2993,4
Пайыз % Орта Шығыс
Африка 16,65 0,0802 0,1977 0,2422 0,2248 0,2275 0,2061
Азия – Тынық мұхит ауданы 0,2654 0,2001 0,1866 0,1501
Ресей 0,0134 0,0053 0,0156 0,0210 0,0293 0,0437 0,0249
Қазақстан 0,0013 0,0150 0,0134 0,0104 0,0108 0,0144 0,0111
Басқалар 0,0803 0,0895 0,1249 0,0405 0,0291 0,0482 0,0595
3.2 Қытайдағы мұнай сұранысының болжамы және Қытайды мұнаймен қамтамасыз
3.2.1 Қытайдағы мұнай сұрасының болжамы
Соңғы кезде шетелдердегі және Қытайдағы ғылыми зерттеу мекемелерімен Қытайдағы
Кесте 4 - Қытайдағы мұнай сұранысының болжамы(106 тонн)
Болжам өткізу мекемесі 2005ж. 2010ж. 2015ж. 2020ж.
Шетелдік Азиялық энергияны зерттеу орталығы
341
IEA (International Energy Agency)
355
505
EIA (Energy Information Administration) 261 331 418 509
PIRA (Petroleum Industry Research Associates) 295 370
PFC (Petroleum Finance Co.) 270 300
USDOE (U.S.Department of Energy) 280 350 440 560
Purvin & Gertz 295 345 400
Орта шамамен 280,20 345 419 520
Қытайдағы Мемлекет комитетінің құрамындағы дамужоспарлауының энергияны зерттеу институты
335-357
430-475
CPPEI және Sinopec кеңес компаниясы 263 307 351 427
Орта шамамен 263 333 351 444
Көздері:
APEC Energy Demand & Supply Outlook, APEC 1998;
World Energy Outlook, IE2000;
http://www.eia.doe.gov/oif/aeo ;
http://www.rice.edu/proiects/baker/Pubs/workingpapers/claes/cpis ;
Болжам деректері CPPEI.
Осы барлық мекемелер импортқа шыққан мұнай өнімдерінің көлемім есепке
CPPEI және Sinopec компаниялары Қытайдың мұнай саласындағы кеңес беру
Қытайда мұнай өнімдерімен және химиялық өндірісте шикізатпен қамтамасыз ету
3.2.2 Қытайды мұнаймен қамтамасыз ету болжамы
Мұнай және газ қорларының екінші реттік бағалану нәтижесі бойынша
Мұнай саласының 140 жылдық даму тарихы бар негізгі мұнай
КННК, Sinopec, CNOOC алдын-ала бағдарламасы бойынша, 2005 жылы Қытайда
3.2.3 Сұраныс балансының талдауы және мұнайға ұсыныс
Мұнайға сұраныс және ұсыныс нәтижесінің болжауы негізінде (мұнай өнімдерінің
Кесте 5- Қытайдағы мұнай ұсынасы мен сұраныс балансының болжамы
Мән мағына 2000ж (нақты) 2005ж. 2010ж. 2015ж. 2020ж.
Мұнай өндіру көлемі 161 175 180 180 180
Жалпы мұнай өндіру көлемі(импорт мұнайөнімдерін ескерілмегенде) 211 240 280
Мұнай сұранысының көлемі 221 263 307 351 427
Таза импорт мұнайдың көлемі 60 88 127 171 247
Мұнай сұранысының көлемінен таза импорт мұнай көлемінің пайызы 2715
Қытайдағы мұнай нарығының негізгі даму беталысы (тенденция) мен мұнай
3.3 Солтүстік Батыс Қытай(СБҚ) ауданының мұнай сұранысы мен ұсыныс
3.3.1 СБҚ мұнай сұранысы мен ұсынысының ахуалы
СБҚ мұнай өндірісінің Қытайда ең негізгі базасы болып табылады.
Кесте 6- 2002 жылы СБҚ да мұнайдың бөлінуі (106
Кенорындар Мұнай өндіру көлемі Коммерциялық мұнай көлкмі КННК Sinopec
Синьцзян 10,05 9,84 9,79
0,05
Туха 2,51 2,37 2,22
0,15
Тарим 5,02 4,76 3,38 1,09 0,19 0,10
Чанцин 6,10 5,77 2,97 0,89 1,86 0,05
Цинхай 2,14 2,06 2,06
Юймэнь 0,60 0,57 0,57
Сычуань 0,14 0,13 0,09
0,02 0,02
Синьсин 2,93 2,77 0,22 2,55
Яньчан 3,80 3,71
3,71
Барлығы 33,29 31,98 21,30 4,53 5,78 0,37
СБҚ -да 39,20 млн.т./ж. қуаттылықпен және 27,43
Кесте 7 – 2002 жылғы СБҚ-ғы мұнай өңдеу кәсіпорындарың

Кәсіпорын атаулары Өңдеу қуаттылығы Өңдеу көлемі КННК Sinopec Жергілікті
1 Крамай мұнайхимиялық компаниясы 3,00 2,60 2,60 0 0
2 Душаньцзы мұнайхимиялық компаниясы 6,00 3,58 3,03 0 0
3 Урумчи мұнайхимиялық компаниясы 5,00 3,55 3,23 0,22 0
4 Ланчжоу мұнайхимиялық компаниясы 7,00 6,35 6,35 0 0
5 Чанцин мұнайхимиялық компаниясы 1,50 1,50 1,50 0 0
6 Цзэпу мұнайхимиялық компаниясы 0,30 0,28 0,28 0 0
7 Юймэнь өңдеу және химиялық зауыты 3,30 2,24 2,24
8 НПЗ Гэрму 1,00 0,60 0,60 0 0 0
9 НПЗ Мацзятань 0,50 0,25 0,25 0 0 0
10 НПЗ Малин 0,45 0,34 0,34
11 Цинян өңдеу және химиялық компаниясы 1,20 0,39 0,39
12 Даюань химиялық компаниясы 2,25 0,76 0,76
0 0
13 НПЗ Яньан 2,00 1,82 0,59
1,23 0
14 НПЗ Яньчан 2,50 2,36
2,36 0
15 Синьсин компаниясы 3,20 0,80
0,80
Барлығы 39,20 27,43 22,16 1,02 3,59 0,65
3.3.2 СБҚ-ы мұнаймен іштей қамтамасыз ету болжамы
Қытай барлау ведомствасының болжамы негізінде, 2005 жылы СБҚ-ң мұнай
Кесте 8 – 2005-2015ж.ж.дейінгі СБҚ-да мұнай өндіру көлемінің болжамы
Кенорындар 2002 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2015
Синьцян 10,05 12,00 13,00 13,60 14,30 14,80 15,00 16,00
Туха 2,51 2,15 2,10 2,10 2,10 2,10 2,00 2,00
Тарим 5,02 5,5 6,0 6,5 7,0 7,5 8,0 9,0
Чанцин 6,10 9,0 9,8 10,6 11,4 12,0 12,0 14,0
Цинхай 2,14 2,32 2,42 2,53 2,68 2,85 3,0 3,2
Юймэн 0,6 0,9 1,0 1,06 1,1 1,2 1,3 1,5
Барлығы 26,42 31,87 34,32 36,39 38,58 40,45 41,3 45,7
Яньчан 4,72 5,19 5,36 5,52 5,68 5,85 6,0 7,0
Синьсин 2,2 5,0 5,5 6,0 6,4 6,7 7,0 7,5
Барлығы 6,92 10,19 10,86 11,52 12,08 12,55 13,0 14,5
Барлығы 33,34 42,06 45,18 47,91 50,66 53,0 54,3 60,2
Кесте 9 – 2005- 2015ж.ж дейінгі СБҚ-ң коммерциялық мұнай
Кенорындар Тауарлық 2002 2005 2006 2007 2008 2009
Синьцян 0,0097 9,76 11,64 12,61 13,19 13,87 14,36 14,55
Туха 0,0095 2,37 2,04 2,0 2,0 2,0 2,0 1,90
Тарим 0,0095 4,77 5,23 5,7 6,18 6,65 7,13 7,60
Чанцин 0,0096 5,83 8,64 9,41 10,18 10,94 11,52 11,52
Цинхай 0,0096 2,05 2,23 2,32 2,43 2,57 2,74 2,88
Юймэн 0,0095 0,57 0,86 0,95 1,01 1,05 1,14 1,24
Барлығы
25,35 30,63 32,99 34,97 37,08 38,87 39,69 43,91
Яньчан 0,0096 4,53 4,99 5,15 5,30 5,45 5,62 5,76
Синьсин 0,0096 2,11 4,80 5,28 5,76 6,14 6,43 6,72
Барлығы
6,64 9,79 10,43 11,06 11,60 12,05 12,48 13,92
Барлығы
32,00 40,42 43,41 46,03 48,67 50,92 52,17 57,83
3.3.4 СБҚ-дағы мұнайды өңдеу көлемінің болжамы
Құрамындағы күкірттің жоғары болуына байланысты, Қазақстан мұнайы өз жерінде
Кәсіпорындар арасындағы бәсекелестікті өсіру мақсатында, қайта өндіру және химиялық
Кесте 10 – СБҚ-ң мұнай өндіру және химиялық кәсіпорындарының
№ Кәсіпорын атаулары 2005ж. 2010ж 2015ж.
Қуаттылық Көлем Қуаттылық Көлем Қуаттылық Көлем
1 Мұнайхимиялық Крамай компаниясы 4,5 4,5 4,5 4,5 4,5
2 Душаньцзы мұнайхимиялық компаниясы 4,2 3,0 10,0 10,0 10,0
3 Урумчи мұнайхимиялық компаниясы 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0
4 Ланчжоу мұнайхимиялық компаниясы 10,5 10,5 10,5 10,5 10,5
10-кестенің жалғасы
5 Чанцин мұнайхимиялық компаниясы 1,5 1,5 10,0 10,0 10,0
6 Цзэпу мұнайхимиялық компаниясы 0,5 0,4 0,5 0,5 0,5
7 Юймэнь өңдеу және химиялық зауыты 2,5 2,5 2,5
8 НПЗ Гэрму 1,0 0,6 1,0 1,0 1,0 1,0
9 Цинян өңдеу және химиялық компаниясы 1,0 0,6 1,0
10 Даюань химиялық компаниясы 1,5 1,1 1,5 1,1 1,5
11 МӨЗ Яньан 2,0 1,9 2,0 1,9 2,0 1,9
12 МӨЗЯньчан 2,5 2,4 2,5 2,4 2,5 2,4
13 Синьсин компаниясы 3,2 1,0 3,2 1,0 3,2 1,0
Барлығы 39,0 36,0 54,2 51,0 54,2 51,0
Ескерту: Жергілікті МӨЗ және МӨЗ Sinopec өңдеу көлемдерінің қазіргі
3.3.5 СБҚ-ды мұнаймен қамтамасыз ету және мұнайға сұраныс балансы
СБҚ-ғы мұнайды өңдеу қуаттылық болжамы мен мұнай өңдеу көлемінен
Кесте 11-СБҚ мұнайының сұранысы мен ұсынысының балансы (106 т)
№ Мән мағына 2005ж. 2010ж. 2015ж.
1. Мұнаймен іштей қамтамасыз ету көлемі 40,42 52,17 57,83
2. Қазақстан мұнай импортының көлемі 2,0 10,0 20,0
3. Мұнай өңдеу көлемі 36,0 51,0 51,0
4. Мұнайды шетке шығару көлемі 6,42 11,17 26,83
3.3.6 Қазақстан мұнайын бөлісу нұсқасы
Бөлісу принципі
Қазақстан мұнайы Қытайға солтүстік-батыс аудандары арқылы келіп түседі, сондықтан
Бөлісу нұсқасы
Құрылыстың бірінші кезеңінде Қазақстанның 10 млн.т. көлеміндегі импорт мұнайы
Батыс Қытайда “Үлкен даму” саясатын ұстанып отыр, жеке аудандарының
Душаньцзы кәсіпорында мұнай химиялық өндіріс саласында мұнайдан күкірт пен
Мұнай-күкірт өңдеудің орталықтандырылуының себебі мұнай өңдеу мен мұнай химиясы
Химиялық өнімдерді темір жолмен тасыған кездегі темір жолға жоғалтқан
Екінші кезеңінде мұнай құбыр құрылысы аяқталған соң, Қазақстанның мұнай
Мұнай өнімдері мен химиялық өнімдер нарыққа жақын;
Шығыс Қытай нарығына келіп түсетін өнімнің бәсекелестігі, Янцзы су
Оңтүстік-Шығыс Қытай ауданда үлкен мұнай химиялық кәсіпорын пайда болады.
3.3.7 СБҚ мұнай өнімін шетке шығару бағыты
Қытай нарығындағы мұнай өнімінің сұранысы мен ұсынысын талдау
Қытайда 2002 жылы мұнай өңдеу көлемі 220 млн.т. болса,
Кесте 12 – Қытайдағы мұнай өнімдерінің сұранысы мен
Мән мағынасы
Өнім түрі Барлық Қытай Солт. Қытай Солт. – Шығыс
Сұраныс көлемі Отандық сұранысытың көлемі Жанарммай 37,19 6,53 4,06
Дизельдік отын 76,35 10,26 7,46 26,76 20,88 5,21 578
Барлығы 113,54 16,79 11,52 37,39 30,72 8,22 890
Экспорт көлемі Жанармай 6,12 0,80 2,83 1,73 0,73 0
Дизельдік отын 1,24 0,04 0,46 0,50 0,23 0 1
Барлығы 7,36 0,84 3,28 2,23 0,96 0 4
Барлығы
120,90 17,63 14,80 39,62 31,68 8,22 894
Қамтамасыз ету көлемі Ішкі нарықты қамтамасыз ету көлемі өңдеу
Жанармай 41,01 4,22 12,15 10,97 7,55 0,11 601
Дизельдік отын 73,83 7,02 20,51 21,94 13,16 0,14 1106
Барлығы 114,84 11,24 32,66 32,91 20,71 0,25 1707
Импорт көлемі Жанармай 0 0 0 0 0 0
Дизельдік отын 0,48 0,03 0,02 0,19 0,24 0 0
Барлығы 0,48 0,03 0,02 0,19 0,24 0 0
Барлығы
115,32 11,27 32,68 33,10 20,95 0,25 1707
Сұраныс пен ұсыныстың балансы Жанармай -2,30 -3,11 5,27 -1,39
Дизельдік отын -3,28 -3,25 12,62 -5,14 -7,71 -5,07 528
Барлығы -5,58 -6,36 17,88 -6,53 -10,73 -7,97 813
Ескерту: жанармаймен және дизельдік отынмен қамтамасыз ету көлемі
2001жылы СБҚ жанармайдың, дизельдік отынның өндіріс көлемі 16,25 млн.т.
СБҚ-дан жанармай мен дизельдік отынды шетке шығару, оңтүстік- шығыс
Кесте 13-2001 жылғы СБҚ-дан жанармай мен дизелідік отынды шетке
Аудан, аймақ, қала Сұраныс көлемі Өткізу көлемі Пропорция
1.Солт.- Шығыс Қытай аудан 7,60 4,32 56,8%
Гуйчжоу аймағы 1,04 0,20 19,2%
Юньнань аймағы 2,21 1,01 45,7%
Чунцин қаласы 1,27 0,87 68,5%
Сычуань аймағы 3,08 2,24 72,7%
2. Басқа аудандар 16,82 2,97 17,7%
Хэнань аймағы 5,10 1,09 21,4%
Шаньси аймағы 3,10 0,24 7,7%
Хунань и Хубэй аймағы 6,67 0,98 14,7%
Ішкі аудан Монголияның автономиясы 1,77 0,48 27,1%
Сыцзань ауданның автономиясы 0,18 0,18 100,0%
Барлығы 24,42 7,29 29,8%
3.4 Құбыржелілердің сызықтық бөлігі
Магистралдік желілердің желілік бөлігіне магистарлдің бүкіл бойына тартылған арматуралы
Магистральдық құбыржелінің желілік бөлігінің басы болып негізгі айдау станциясының
Су кедергілерін құбыржелілер төменднгідей өтеді:
дюкер салу;
арнайы көпірлер салу арқылы немесе көлік немесе теміржол көпірлері
ілулі желі тәсілі арқылы т.с.с.
Дюкермен ағыны жай өзендерде жасалынады. Негізінен өзеннің түбіндегі құбырларды
Магистральдық құбыржелілерді арнайы құрылған траншеяларға салады. Жердің бетіне құбыржеліне
3.4.1 Сызықтық бөлігі
3.4.1.1 Құбыржелісінің бағытын таңдау принциптері
Қазақстанның магистралды мұнай желісін салу талаптарына сай, халықаралық талаптар
трассаның ұзақтығын қысқарту үшін мүмкіндігінше тік салу;
құрылысқа және шаруашылық басқару жұмыстарына ыңғайлы, жаңа құрылыстың көлемдерін
геологиялық және сейсмикалық қауіпті аудандарды айналып өту;
әскери жабық кеуістіктерді, қорғалған парктер мен қорықтарды айналып өту;
табиғи және қолдан жасалған кедергілерге кездеспеу;
қалалардың, жерлердің гидротехникалық құрылымдардың даму жоспарына сай етіп таңдау;
кенорындарды, су қоймаларды және ормандарды айналып өтіп, трассаны таңдау;
3.4.2 Мұнай құбыржелісінің бойындағы негізгі пункттер
Осы келісім шартқа және техникалық тапсырмаға сәйкес бұл құбыржелі
Бірінші кезеңде Ақшатау-Ақтоғай телімдерінде екі нұсқа берілген, солтүстік және
Екінші кезеңде Арал-Кумколь телімдерінде де екі нұсқа берілген, оңтүстік
Кумколь-Атасу телімнде (бірінші) түзу сызық нұсқасымен (екінші) салынған мұнай
3.4.3 Мұнай желісі бағытының сипаттамасы
Бірінші кезеңде Атасу ГНПС-тан кейін трасса автокөлік жолының бойымен
Ақшатаудың оңтүстік батысында трасса оңтүстік-шығысқа бұрылады, Ақжаланың солтүстігімен өтіп
Жаміш су кен орнын өткен кезде құбырлардың қалыңдығы көбейтіліп
Екінші кезеңдегі мұнай желісінің бағыты
Бұл телімнің трассасы Кенкияк станциясының оңтүстік-батысына қарай орналасқан пунктен
Арал-Кумколь телімі Аралдан басталып бір теміржолдан өтіп, Жақсықылыш көлінің
Бағыт аудандарыны ңқысқаша әкімшілік-территориялық және табиғи-климаттық сипаттамасы
Әкімшілік аудандар
Мұнай желлісі трассасы Қазақстан Республикасының бес облысының жерін басып
Трассадағы жол жағдайлары
Темір жолдар: Ақтөбе-Қызылорда, Қарағанды-Жезқазған-Қарағанды- Балқаш, Балқаш-Саяқ-Ақтоғай, Ақтоғай-Үшарал-Достық, Достық- Алашанькоу-Үрімчи,
Автожолдар: Р-86, А-344, Р-184, М-36, Р-129, А-350, А-355 көлік
Арал-Барсенгір-Ақшатау-Ақтоғай телімдерінде трасса бойында авто және теміржолдар жоқ.
Құбыржелі трассасының рельефі
Трассаның рельефі Шығыс Европалық биіктік, қазақ ұсақ құмдауыт жерлер,
Гидрографиясы. Трассадағы барлық көлдер Балқаш және Алакөлге құяды. Негізгі
Климаттық жағдайы.
Қазақстан Республикасының Евразияның орталығында орналасқан. Шұғыл континенталды, мерзімдік және
Құбыржелісінің трассасы аудандарындағы сейсмикалық көрсеткіштер. Қазақстан жер сілкінісі аз
Мұнай желісі өтетін бағыттың ұсынылған нұсқасы бойынша Қазақстан Республикасы
Кестесі 14-Мұнай желісі аудандарының сейсмикалық қарқыны
№ сейсмикалығы Ұзақтығы (км) Пайдаланудың арақатынасы (%)
1 6-дан төмен 2013.1 86,3
2 6 147 6,3
3 7 41 1,8
4 8 82,6 3,5
5 9 48,3 2,1
Мұнай желісі активті сейсмикалық бір сызықты кесіп өтеді. Инженерлік
Геологиялық құрылымы.
Қазақстанның геологиялық құрылымы әр түрлі үш техникалық кіші аудандарға
Каспий теңізінен шығысқа қарай Шығыс Европа биіктеуінің орнықтыплатформасы орналасқан.
Арал теңізінің солтүстігінен құбыржелісі герцин кезеңінде құрылған, Оралдың қабаттық
Қазақстан территориясында мұнай желісі Балхаш кенінен шығысқа қарайғана Тянь-Шяньнің
3.4.4 Желілік жағынан инженерлік техникалық шешімдер
Сызықтық бөліктің құбырлары
1) Құбырлардың түрін таңдау
Есептеулер негізінде құбырлардың диаметірі 813мм, қысымы-6,4 МПа.
Келісе отырып шешім қабылдау ненгізінде, осы жобадағы нақты жағдайлар
Болат мркасын таңдау
Болаттың Х60, Х65, Х70 маркаларын салыстыра келіп, Х60 маркасыеа
Болат шығыны
НПС қысым көлемін есептеп шыққандағы технологиялық есептеулер нәтижесінде құбырлардың
Кестесі 15 – Қазақстан-Қытай мұнай желісін салудағы болатқа жұмсалатын
Құрылыс кезеңі Құбыр диаметрі (мм) Болат маркасы Құбыржелінің ұзындығы
Бірінші 813 Х60 823,6 8,7 SSAW 144,3 175,4
159 9,5 SSAW 29,9
5,9 11,1 (LSAW) 01,2
Екінші 813 Х60 802,9 7,9 SSAW 126 228
538,5 9,5 SSAW 101,4
2,6 11,1 LSAW 00,6
2) Құбыр тасу нұсқалары
Құбыр тасу мүмкіндіктерін ескере отрып төменгі нұсқалар берілді:
Бірінші кезеңде қажетті болат құбырларын, Қытай құбыржелісін мекемелері жеткізеді.
Екінші кезеңде ТМД-ның құбыр шығарушы мекемелерінен құбырды сатушыларды ашық
Құбыржеліні тарту
1) Құбыржеліні тарту, қарапайым жағдайлы телімдерде құбыржелі трассасы ауданының
Кесте 16 – Магистральды мұнай желілеріннің телімдері
№ Телімдер Көму тереңдігі (м)
1 Ақтөбе облысы 1,9
2 Қызылорда облысы 1,5
3 Қарағанды облысы 1,9
4 Шығыс Қазақстан облысы 2,0
5 Алматы облысы 1,1
Ескерту: Құбырдың тереңдігін нақты анықтау инженерлік-геологиялық зерттеулерден соң сипатталады.
2) Құбыр желілердің тігінен және көлденеңінен бұрылыстары.
Құбыр желісінің тігінен және көлденеңнен бұрылыстарында нақты жағдайды ескере
3) Таулы телімдерде құбыр желісін тарту.
Екінші кезең телімінде трассалар, таулы аудандар арқылы 27 км
4) Жер асты суы бар жерден өткен жағдайдағы іс-шаралар
Рельефке байланысты тежеу арматурасы орнатылады. Жоғарыда көрсетілген шешімдерден басқа
құбырдың сол жердегі қабырғалрын қалыңдату;
(UOE) флюсты тегістікті құбырлады пайдалану;
жалғанған жерлерді физикалық тәсілдермен 100 % қадағалау және т.с.с;
5) Антисейсмикаға қарсы шаралар.
Қазақстан Республикасының нормтивтік құжаттарына сай, сейсмикалық шаралар жер бетіндегі
Қарастырылып отырған мұнай құбыры трассасының шығыс бөлігі, ҚР территориясында
Құбыр өтімдері
1) 1 кезеңді трассалардың өзендер арқылы өтімдері.
Бірінші кезеңді трассса арқылы өтетін 23 кіші өзен, 11
Кесте 17 – Бірінші кезеңді трассалардағы өзендер сипаттамасы
№ Өзенедер атауы Қиып өту ұзақтығы (м) Арнаның геологиялық
1 Тоқырау 300 құм Қарағанды ашық
2 Қарасу 250 құм Қарағанды ашық
17-кестенің жалғасы
3 Аякөз 600 құмды саз Алматы ашық бұрғылау бағыты
4 Тентек 850 құм Алматы бұрғылау бағыты
5 Жаманты 700 қиыршық тас Алматы ашық
6 Ырғайты 1000 галька Алматы ашық
7 Жайпақ 200 қиыршық тас Алматы ашық
8 Теректі 200 галька Алматы ашық
9 Тоқты 450 галька Алматы ашық
2) 2 кезеңді трассалардың өзендер арқылы өтімдері.
Екінші кезеңді трассса арқылы өтетін 19 кіші өзен, 4
Кесте 18 – Екінші кезеңді трассалардағы өзендер сипаттамасы
№ Өзендер атауы Қиып өту ұзақтығы (м) Арнаның геологиялық
1 Темір 200/500 құм Ақтөбе қазылған шұнқырлар
2 Жем 200 құм, қиыршық тас Ақтөбе қазылған шұнқырлар
3 Қаракеңгір 200 қиыршық тас Қарағанды қазылған шұнқырлар
4 Сарысу 400 құм Қарағанды қазылған шұнқырлар
Автомобиль және темір жолдары арқылы өтімдер
1) Темір жолдар арқылы өтімдер
Бағытты рекогносцировкалау жолымен және карта бойынша камералдық жұмыстар көмегімен
2) Автомобиль жолдары арқылы өтімдер
Мұнай құбыры трасссасын автомобиль жолдары 26 рет қиып өтеді,
Мұнай құбырының қосымша объектілері
1) Сызықты арматура
ҚР нормативтеріне сәйкес сызықты жылжымалардың арақашықтығы 30 км-ден аспау
Мұнай құбырында сызықты арматура ретінде қашықтық және жергілікті
Бірінші кезеңде – 41 дана (соның ішінде жағалық),
Екінші кезеңде – 53 дана (соның ішінде жағалық).
ҚР ережелеріне және тәртібіне сәйкес жылжымалар камерасының тұсына тік
2) Гидротехникалық имараттар көмегімен мұнай құбырларына арналған қорғаныс шаралары.
Өзендер, каналдар, күрт еңістіктер өтімінде қолдану сенімділігін арттыру мақсатында
3) Тану белгілері
Тиісті нормативтерге сәйкес әр шақырым сайын шақырымдық бағаналар орнатылуы
4) Құрылыс және қызмет көрсету жолдары
Жобаланған мұнай құбырындағы автомобиль және теміржол жолдары, сонымен қатар
Бірінші кезеңде – 565 км;
Екінші кезеңде – 648 км құрауы керек.
Құрылыс соңында уақытша жолдар қызмет көрсету және қолданыс кезеңіндегі
5) Жер кесіп беру
Кесіп берілген жер тұрақты қолданыс мақсатында тіреу арматуралары және
ауылшаруашылық мақсатындағы жерлер – 39 м;
ауылшаруашылық мақсатынан тыс жерлер – 28 м.
ҚР нормативтік талаптарына сәйкес ені 6 м болатын жаңа
3.5 Ұйымдық құрылым және қызметкерлер саны
3.5.1 Ұйымдық құрылым және басқару үлгісі
Ұйымдық құрылым
Қазақстан-Қытай мұнай құбыры ұйымдық құрылымның жобасы қазірігі кезде анықталмаған.
Ұйымдық құрылымды анықтау барысында келесі басқару принциптерін ұстану қажет:
Заңдылық принципі;
Таңдап алынған ынтымақтастық үлгісі ҚР заңы мен нормативтік актілеріне
Тиімділік принципі;
Таңдап алынған ынтымақтастық үлгісі барлық жоба қатысушыларына пайда әкелу
Екі жақтың өзара міндеттілігі мен жауапкершілік принцибі;
Қатысушылар арасындағы мүдде мен тәуелділік таңдап алынған ынтымақтастық үлгісі
Жоғарғы нәтиже мен жеңіл орындалу принципі;
Таңдап алынған ынтымақтастық үлгісі қаржыландыру үшін ұтымды, әсерлі және
Халықаралық тәжіриебиеге сәйкес болу принципі;
Берілген жоба ұлт аралық мұнай құбырының объектісі болғандықтан, таңдап
Жоба қауіпсіздігі мен тұрақтылығының принципі;
Таңдап алынған ынтымақтастық үлгісі мұнай құбыр эксплуатациясының қауіпсіздігі мен
Жобаның ұйымдық құрлымықаржы салу мен қаржыланудың сызбанұсқасымен анықталынады.
ҚР президентінің жарлығына сәйкес, «Мұнай туралы» заң күшіне енген,
Қазақстан-Қытай мұнай құбыры ұйымдық құрылымның екі үлгісі бар:
Жобаның берілген сатысында бірлескен компания үлгісі ұсынылады.
Бірлескен компания үлгісі. Жоба ұйымдастырушылары: Қытайдың Барлау мен Зерттеме
Бірлескен компанияның ұйым құрылымы келесі сурет 3 көрсетілген:
Сурет 3 – Бірлескен компанияның ұйым құрылымы
3.5.2 Басқару бөлімшелерінің қызметтері
Қазақстан-Қытай мұнай құбыры ұлт аралық құбыр болып табылады. Құбырдың
Келесі ұйым құрылымы ұсынылады:
Әкімшілік басқару
Мұнай құбыр құрылысына құбыр компаниясы бірлескен инвестицияны жұмсауы,
Өндірістік басқару
Компьютерлік мониторинг, мәліметтер жинау барысында, өнеркәсіптік теледидар негізінде
Бас диспетчерлік басқару Алматы қаласында орналасады. Бұл басқару мониторинг
Орталық диспетчерлік пункт Атасу НПС-да орналасады. Мұнай құбырна мониторинг,
Жергілікті диспетчерлік пункт НПС территориясында орналасады және НПС алаңында
Қызмет көрсету басқармасы
Құрылыстың бірінші кезеңінде ГНПС Атасу, НПС Кумколь, НПС
АВП қызметкерлері НПС мұнай құбырына дүркіндік аралатпа жүргізіп, қызмет
Тұрмыстық басқару
Мұнай құбырына қызмет көрсетіп жүрген қызметкерлер үшін арнайы шаруашылық-тұрмыстық
Әлеуметтік шарттарды қолдау
Байланыс, электрмен, транспортпен қамтамасыз ету мақсатында НПС алаңдары барынша
ГНПС
Бірінші кезеңде бас НПС алаңы ОМСК-Павлодар-Шымкент магистральды мұнай құбырында
Екінші кезеңде ГНПС Кенкияктың бір уақытта ГНПС Кенкияк-Атырау мұнай
Соңғы НПС
Соңғы НПС Алашанькоу Алашанькоу теміржол станциясы, Синьцзян провинциясының
Аралық НПС
Үлкен НПС-тердің орны барынша кенорындардың қасында және бұрынғы НПС-тердің
Қызметкерлер саны
Ұйымдық құрылым және автоматтандыру деңгейі мен өндірістік және әкімшілік
Кесте 19 – Қызмет көрсетушілер саны
№ Бөлім әкімшілік басқармалық қызметкерлер техниктер жұмысшылар қызмет
1 Мұнай құбыр компаниясы 13 12 14 11 50
Орталық диспетчерлік пункт / 15 / / 15 I
2 ГНПС Кенкияк / 12 18 2 32 II
3 НПС №1,2,3 / 6×3 4×3 / 10×3 II
4 НПС Кумколь / 12 18 2 32 I
5 НПС № 5,6
6×2 4×2 / 10×2 II кезең
6 ГНПС Атасу / 12 18 2 32 I
7 НПС № 8,9,11 / 6×3 4×3 / 10×3
8 НПС №10 / 6 4 / 10 I
9 УУН Алашанькоу / 14 16 / 30 I
II кезең-16
10 АВП / 4×5 34×5 / 38×5 I кезең-114,
II кезең-76
Барлығы адам 13 151 290 17 471 I
II кезең-104
пайыз (%) 2.8 32 61.6 3.6 100
Іске асыру жобасының графигі
«Қазмұнайгаз» (ҚР) ЖАҚ мұнай компаниясы және CNPC (ҚХР) мұнайгаз
Бірінші кезең: Атасу-Алашанькоу телімінде мұнай құбырының құрылысы. Құрылыс 2005
Екінші кезең: Кенкияк-Кумколь-Атасу телімдерінде мұнай құбырының құрылысы. Құрылыстың аяқталуы
Жобамен жұмыс істеудің графигі төменде көрсетілген:
1) Мұнай құбыры кезеңдік құрылысының инвестициялық негіздемесі:
(1) 2003 жылдың тамызынан 2003 жылдың 24 желтоқсанына дейінгі
(2) 2003 жылдың 25 желтоқсанында екі елдің мемлекеттік
2) Жоба:
2003 жылдың желтоқсанының 2004 жылдың сәуірі аралығында бақылаушы және
3) Жұмыс жобасы :
2004 жылдың наурызынан тамызы аралығында «жұмыс істеу құжаттамасы» сатысында
4) Құрылысты ұйымдастыру:
1 Құрылыстың бірінші кезеңі:
а) негізгі жабдықтар мен материалдарды дайындау: наурыз 2004ж.–қазан
ә) құрылысты дайындау: мамыр 2004ж.-маусым 2004ж.;
б)мұнай құбырының сызықтық бөлігінің құрылысы: мамыр 2004ж.-қазан 2005ж.;
в) қосымша тағайындалған сораптық станциялар және басқа да имараттардың
г) пайдалануға енгізу мен сынауды дайындау: қараша 2005ж.-желтоқсан 2005ж.;
ғ) пайдалануға енгізу: қаңтар 2006ж.
2 Құрылыстың екінші кезеңі:
а) негізгі жабдықтар мен материалдарды дайындау: наурыз 2009ж.–қазан
ә) құрылысты дайындау: мамыр 2009ж.-маусым 2009ж.;
б) мұнай құбырының сызықтық бөлігінің құрылысы: мамыр 2009ж.-қазан
в) қосымша тағайындалған сораптық станциялар және басқа да имараттардың
г) пайдалануға енгізу мен сынауды дайындау: қараша 2010ж.-желтоқсан 2010ж.;
ғ) пайдалануға енгізу: қаңтар 2011ж.
Берілген жоба бойынша жұмыс істеу графигі 20 кестесінде
Кесте 20 –Жобаны іске асыру графигі
№ пп Жылы, айы
Объект 2003ж 2004ж. 2005ж.
8 9 10 11 12 1 2 3 4
1 ТЭО дайындау
1.1 ТЭО есебін құрастыру
1.2 Қарастыру мен бекітуге арналған ТЭО құжаттарды ұсыну
2 Жоба
2.1 Жобаны дайындау
2.2 Жоба және оны қарастыру мен бекіту
3 Жұмыс жобасы
4 Құрылыс кезеңі
5 Пайдалануға енгізу мен сынауда пайдалану
6 Пайдалануға енгізу
3.6 Негізгі технико-экономикалық көрсеткіштер
«Инвестицияның негіздемесінде» 988 км ұзақтықты Атасу-Алашанькоу мұнай құбырының телімі
Инвестиция бағасы іріленген көрсеткіштермен қабылданған.
Қаржы салымының құны АҚШ долларларымен 2003 жылдағы балғалармен анықталады.
Кесте21-Жалпы мұнай құбыры құрылысының қаржы
Пункт Атасу-Алашанькоу Кенкияк - Атасу барлығы
I кезек II кезек
Қаржы салымы 649,88 38,58 90853 1596,98
Қаржыландыру
Халықаралық тәжірбие есебімен, экономикалық тиімділікті есептеу жобасы
Бірлескен компания жобасының қаражат көзіне келесілер кіреді: ұйымдастырушылар немесе
Қаржыландыру сұлбасы 22 кестеде келтірілген.
Кесте 22 – Қаржыландыру сұлбасы (106USD)
Пункт Атасу-Алашанькоу Кенкияк-
Атасу барлығы
I кезең II кезең
Жарғылық капитал 194,96
272,56 467,52
несие 454,92
635,97 1090,88
өзін-өзі қаржыландыру
38,58
38,58
барлығы 649,88 38,58 908,53 1596,98
Экономикалық баға
Берілген мәліметтер
1) Жобаның экономикалық тиімділігін бағалау көкжиегі 30 жылды құрайды.
Атасу-Алашанькоу телімінің құрылысы 2004 жылы басталады. Құрылыс мерзімі 2
2) Мұнай тасымалдау көлемі.
2006 жылдан 2010 жыл аралығында мұнай айдау көлемі 10
3) Ішкі кірістік норма.
Берлген жобаның бастапқы ВНД-сы салықтан кейінгі жобаның жалпы
4) Несиені өтеу тәсілі
Қаржылық есептеулерде негізгі қарыздың біркелкі төлемі және несие үшін
5) Пайдалану шығындары құнының параметрлері;
6) Салықтар.
Айдау кезіндегі тарифті есептеуде келесі салықтар ескерілген:
табыс салығы - пайданың 30% -ын құрайды;
мүлік салығы-қалдық құнның 1% -ын құрайды.
Тариф есептеуі
Атасу-Алашанькоу және Кенкияк-Атасу телімдері арқылы мұнай айдау тарифтері «ҚР
І нұсқа-біртекті тариф. Атасу-Алашанькоу телімінен айдаудың тұрақты көлемі 20
ІІ нұсқа-орташа тариф көпжылдық тарифтің өзгеруінде есептеу көкжиегі осы
Сезімталдылық сараптамасы
Сезімталдылық сараптамасы келесі параметрлермен берілген:
меншікті және қарыз құрылым қаражаттары;
несие мөлшерлемесінің пайыздық өзгеруі;
несие мерзіімнің өзгеруі;
күрделі қаржы жұмсалымының өзгеруі;
пайдалану шығынының өзгеруі;
ішкі пай мөлшеінің өзгеруі;
айдау көлемінің өзгеруі.
Сезімталдылық сараптамасының нәтижесі тариф, пайда мөлшерлемесіне және мұнайды тасымалдау
Негізгі технико-экономикалық көрсеткіштер
Кесте 23 – Атасу-Алашанькоу телімнің негізгі технико-экономикалық
атауы I кезең IIкезең
Тасымалдау көлемі, мың.т 10000 20000
1-ші жылдық пайдаланудың тарифтік түсімі, 103USD 246158 221937
Қызметкерлердің жалпы саны, адам 227 257
Соның ішінде жұмысшылар, адам 135 147
Жұмыс орнының саны, адам 38 30
Құрылыстың жалпы бағасы, 106USD 649,88 38,58+649,88=688,46
Соның ішінде өндірістік тағайындау объектілері,
106USD
579,53 579,53+37,35=617,06
Әр түрлі объект, 106USD 70,35 70,35+1,23=71,58
Негізгі өндірістік қор құны, 106USD
508,95 508,95+30,23=539,18
Құрылыс ұзақтығы, жыл 2 1
Қаржы салымының үлесі, күрделі жұмсалымы,
USD /т
64,98 34,42
Тариф телімі
Біркелкі тариф (бір жылдық тариф пайдалануы),
USD/т
24,62 11.10
орташа тариф (бір жылдық тариф құрамы),
USD/т 9,78 9,78
Таза ақша түсімі (NPV) бір тұтас тарифте,
103USD
564268
Пайданың ішкі нормасы, %
19,9
Біркелкі тарифте өтелу мерзімі, жыл
6,5
Таза ақша түсімі, 103USD
318966
Жыл сайынғы пайданың ішкі нормасы, %
17,1
Жыл сайынғы тарифтің өтелу мерзімі, жыл
7
Кесте 24 – Кенкияк-Атасу телімінің негізгі технико-экономикалық көрсеткіштері
атауы ІІ кезең
Тасымалдау көлемің мың.т 20000
1-ші жылдық пайдаланудың тарифтік түсімі, 103USD 362858
Қызметкерлердің жалпы саны, адам 214
Соның ішінде жұмысшылар, адам 160
Жұмыс орнының саны, адам 214
Құрылыстың жалпы бағасы, 106USD 908,53
Соның ішінде өндірістік тағайындауобъектілері, 106USD 824,61
Әр түрлі объект, 106USD 83,92
Негізгі өндірістік қор құны, 106USD 711,67
Құрылыс ұзақтығы 2
24- кестенің жалғасы
Қаржы салымының үлесі, күрделі жұмсалымы, USD /т 45,43
Тариф телімі
Біркелкі тариф (бір жылдық тариф пайдалануы), USD/т 18.14
орташа тариф (бір жылдық тариф құрамы), USD/т 10,60
Таза ақша түсімі (NPV) бір тұтас тарифте, 103USD 946362
Пайданың ішкі нормасы, 103USD 373000
Біркелкі тарифте өтелу мерзімі, % 21,1
Таза ақша түсімі, % 16,2
Жыл сайынғы пайданың ішкі нормасы, жыл 6,5
Жыл сайынғы тарифтің өтелу мерзімі, жыл 7
Экономикалық бағалаудың нәтижесі
Есептеуге сәйкес, Қазақстан-Қытай мұнай құбырына қаражат жұмсалуы 1596,98×106USD, соның
Кесте 25 –Жалпы мұнай құбырының тарифі
атауы Атасу-Алашанькоу Кенкияк -Атасу Жалпы құбыр
Біркелкі тариф
Iкезең / IIкезең, USD/т
24,62/11.10 18.14 29,24
Орташа тариф, USD/т 9,78 10,60 20,38
3.7 Құбыр өткізгішті жобалау, құрылыс және пайдалану бойынша инвестициялық
Көліктік “коридор” бойынша Батыс Қазақстанның экспортқа жіберілетін стратегиялық шикізатты
Дипломдық жұмыстың мәліметтері
Құбырдың тағайындалуы және сипаттамасы
МБ, МӨЗ және кеңіштегі қондырғылар мен әртүрлі объектілерді қосатын
Сыртқы
813 10,0-20,0
617,06 539,18 71,58
Жол жағында өсетін эл.энергия Автомат.
басқа телемеханика
жүйе эл.хим.
қорғ.
құрылымдардың
құрылғысы байланыстың желі құрылымдар Судан өтетін
құрылымдар Жол мен бірге өтетін желі бөлігі Барлығы
мың $ Жалпы күрделі
қаржы
мың $ Құбырдың
құрылым
мерзімі
жыл %
2072 6211 571 3126 1330 31056
7 13
1 км құбыр өткізгіштің желі бөлігінің жаңа құрылысына үлесті
7 жылға - - 15 20 30 20 15
6 және 7 жылға салынған күрделі қаржылардың кету ағыны
Мұнай айдау станциялар құрылысына салынатын күрделі қаржылар
Айдау
көлемі
млн.тонн Үлесі КҚ-дың
мөлшері
мың $/млн.т
Мұнай айдаудың станцияларындағы
негізгі сораптар ҚӨ ұзақтылығы
км ГПС пен
НПС
саны
дана
ҚМЖ Құрал жабдықтар басқада
10
24632,456 4618,586 1539,528 НМ-360-460
988 2 ГПС
16511,760 3095,955 1031,985
4 НПС
ӨӨП саны адам К К К 1000 тонн айдауға
тарифі
долл / т Ескерту
471 1,4 1,05 1,30 17 9,78
Мұнай айдау тарифі келесі формуламен есептеледі:
ТАРИФ=КҚ*Е*К+Э / Q
мұнда: КҚ- күрделі қаржылардың көлемі;
Е- КҚ нормативті коэффициент;
К- пайдаға салық төлемінің өтеу коэффициенті К=1,429;
Э- жылдық эксплуатациялық шығындар;
Q- айдау өнімнің көлемі.
ЕСКЕРТУ:гидравликалық есепсіз аралық станциялардың саны қадылданған, шара бойынша ірілендірілген
1 кезенде – ППС тің арасындағы арақашықтықтың 100-150 км;
2 кезенде – ППС тің арасындағы арақашықтықтың 50-100 км;
Айдау көлемі мен құбырлпрдың ұзақтығы есебімен, сондай ақ
Жылдық эксплуатациялық шығындарды есептегенде 2 кестеде көрсетілген түзету коэффициенттерді
Сыртқы о мм өткізу қабілеті млн.т/жыл Үлесі КҚ мың
813 10,0-20,0 (617,06+539,18+71,58)*988
=1213086,16 617,06 539,18 71,58
Жол жағында өсетін эл.энергия Автомат.
басқа телемеханика
жүйе эл.хим.
қорғ.
құрылымдардың
құрылғысы байланыс –тың желі құрылымдар Судан өтетін
құрылымдар Жол мен бірге өтетін желі бөлігі Барлығы
млн $ Жалпы күрделі
қаржы
млн $ Құбырдың
құрылым
мерзімі
жыл %
2072 6211 571 3126 1330 31056 20,674 271,145 7
Мұнай айдау станциялар құрылысына салынатын күрделі қаржылар
Айдау
көлемі
млн.тонн Үлесі КҚ-дың
мөлшері
мың $/млн.т
Мұнай айдаудың станцияларындағы
негізгі сораптар ҚӨ ұзақтылығы
км ГПС пен
НПС
саны
дана
ҚМЖ Құрал жабдықтар басқада
10 0,616 24632,456 4618,586 1539,528 НМ-360-460
988 2 ГПС
16511,760 3095,955 1031,985
4 НПС
(24632,456+4648,586+1539,528)*10*2=0,616мын долл.
(16511.760+3095.955+1031.985)*10*4=0,825 мын долл.
1,213+0,616+0,825=1,357 млн. долл.
(2072+6211+571+3126+1330+31056)*988=43.833 млн.долл.
(43,834+1,357)*6=271,145 млн.долл.
Жылдық айдау көлемі
млн.т.
ЖЫЛ Q=АЙДАУ КӨЛЕМІ* ӨТКІЗУ ҚАБІЛЕТ КОЭФ.
1 -
2 10
3 10*1,15=11,5
4 11,5*1.20=13,8
5 13,8*1.30=17,94
6 17,94*1.20=21,528
7 21,528*1.15=24,75
Негізгі іс әрекеттен түскен табыс
млн.т.
жыл ТАБЫС=жылдық өнім айдау көлемі*көлік тариф
1 -
2 10*24,62=246,2
3 11,5*24,62=283,13
4 13,8*24,62=339,756
5 17,94*24,62=441,683
6 21,53*24,62=530,068
7 24,75*24,62=609,345
Амортизациялық төлемдерді анықтау
Негізгі техника орнына келетін негізгі құралдарға амортизациялық төлемдер, құрал
АЖЫЛД.=Салг * Nат /100
мұнда Салг-құрал жабдықтардың алғашқы құны, тенге;
Nат-жылдық амортизациялық төлемдер нормасы.
ОБЪЕКТ БАЛАНСТЫҚ ҚҰН
млн.долл. АМОРТИЗАЦИЯЛЫҚ ЖЫЛДЫ
НОРМАЫ ӨНЕРКӘСІПТІК ҚҰРЫЛЫСЫНА ЕНГІЗІЛГЕН ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ % ЖЫЛДЫҚ АМОРТИЗАЦИЯЛЫҚ
млн.долл.
ҚҰБЫР 113,8809 3,5 42 3,986
НПС 48,8061 12,5 18 6,101
ГПС 65,0748 12,5 24 8,134
ИНФРАҚҰРЫЛЫМ 43,3832 2,7 16 1,171
БАРЛЫҒЫ 271,145
100 19,392
Инвесторларға қайтарылып берген пайыз көлемі
млн.т.
ЖЫЛ ТАБЫС*ПАЙЫЗ МӨЛШЕРІ
ҚАЛДЫҚ СОММАСЫ
1 - -
2 246,2*0.13=32,006 246,2-32,006=214,194
3 283,13*0.13=36,3069 283,13-36,307=246,823
4 39,756*0.13=44,17 339,756-44,17=295,586
5 441,683*0.13=57,418 441,683-57,418=384,265
6 530,068*0.13=68,908 530,068-68,908=461,16
7 609,345*0.13=79,215 609,345-79,215=530,13
Еңбекақының төлемдерін анықтау
Негізгі жалақы бойынша шығындарды жұмыскерлердің санын немесе квалификацияның өсуі
Қ.Р.-да минималды жалақы 4182 тенге.
Өнеркәсіптік - өндірістік персонал еңбекақының мерзімдік түрінде жұмыс істейтін
Қосымша жалақыны ескеретін коэффициенті – негізден 1.25-1.75 деп алу
Қ.Р.- да жүріп жатқан территориялық коэффициент- 1.14
Сонда:
ЕАҚ= Минималды жалақы*тарифтік коэффициент*айлар саны*аудандық коэффициент*териториалды коэффициент*қосымша жалақы коэффициенті*ӨӨП
мың.долл.
контингент мин. ЗП
долл Ктар ӨӨП Айлық,
долл Жалақының жылдық қоры,
млн долл
ППП
47,33 5,95 441 538,16 2,869
ИТҚ 47,33 8,53 17 890,21 0,182
УАП 47,33 10,58 13 1288,18 0,201
Барлығы
471 2716,55 3,252
ЕАҚппп=47,33*5,95*12*1,4*1,05*1,30*441=2,869 млн долл
ЕАҚитқ=47,33*8,53*12*1,4*1,05*1,50*17=0,182 мың долл
ЕАҚуап=47,33*10,58*12*1,4*1,05*1,75*13=0,201 мың долл
Барлығы=2,869+0,182+0,201=3,252 млн долл
Еңбекақына төленетін төлемдер
Еңбекақы қорынан мемлекеттік бюджетке әлеуметтік салық – 21%
млн.долл
Көрсеткіш
% мөлшері ЕАҚ*% мөлшері
үстеме шығын 25 3,252*0,25=0,813
әлеуметтік салық 21 3,252*0,21=0,683
Ағымдағы жөндеуге кеткен шығындар
Жерасты және жер үстінде құрал жабдықтарға ағымды жөндеу өзіне
Егер де жөндеулер саны өзгермесе, онда жөндеу жүргізуге кететін
млн.долл
жыл к Эрем=Жалпы күрделі қаржы*%мөлшері
1
-
2 0,6 271,145*0.006=1,627
3 0,7 271,145*0.007=1,898
4 0,8 271,145*0.008=2,169
5 0,9 271,145*0.009=2,440
6 1,0 271,145*0.01=2,711
7 1,1 271,145*0.011=2,983
Энергетикалық шығындарды анықтау
Шараларды енгізу нәтижесінде орнатылған қуатпен жылдық энергия шығынының өзгеруіне
Егер шараларды енгізуге дейінгі жылдық электр энергия шығындары берілмесе,
Зэл=Qдоп*Эуд*Цэ
мұнда: Qдоп- мұнайдың қосымша мөлшері, тонна;
Эуд- штангтық-терең насостық әдіспен табу кезіндегі 1т. Мұнай көтеруге
Цэ-1квт*сағ.электр энергия құны.
Цэ=17квт.сағ 1000 тонна мұнайға; Цэ квт.сағ.=3,85тг*акциз, акциз-1,75%
млн.долл
жыл Q Э=0.017*3.85*1.75*Qдоп
1 - -
2 10 8,743
3 11,5 10,055
4 13,8 12,065
5 17,94 15,686
6 21,53 18,824
7 24,75 21,640
Жалпы жылдық эксплуатациялық шығындар
Өндірістегі әртүрлі шығындарды бір жүйеге келтіріп оларды бөлек топтарға
Мұнай газ салада барлық шығындар экономикалық элементтер бойынша топтанады.
1 Шикізат пен негізгі материалдар және қосалқы материалдар;
2 Отын;
3 Энергетикалық шығындар;
4 Амортизациялық шығындар;
5 Еңбекақы қоры;
6 Әлеуметтік сақтандыруға кеткен төлемдер;
7 Үстемелі шығындар.
млн. долл
жыл Жалпы жылдық эксплуатациялық шығындар= үстеме шығындар+әлеуметтік салық+ амортизацилық
1 0,813+0,683+3,252=4,748
2 4,748+19,392+1,627+8,743=34,51
3 24,14+1,898+10,055=36,093
4 24,14+2,169+12,065=38,374
5 24,14+2,440+15,686=42,266
6 24,14+2,711+18,824=45,675
7 24,14+2,983+21,640=48,763
Салық салынатын табыс
Салық салынатын табыс есептелгенде жалпы жылдық табыстан жылдық эксплуатациялық
Табыс салығы –төте салық түрі, оны жеке адамдар заңды
Салық – құрылған немесе анықталған заңмен бекітілген тәртіп бойынша
млн долл
Көрсеткіш жыл Жалпы жылдық табыс
Жылдық экспл. ш шығындар
Салық салынатын табыс=жалпы жылдық табыс – жылдық эксп. шығын
1
4,748 -4,748
2 214,194 34,51 179,684
3 246,828 36,093 210,735
4 295,586 38,374 257,212
5 384,265 42,266 341,999
6 461,16 45,675 415,485
7 530,13 48,763 481,367
Пайдаға салынатын табыс
Пайдаға салынатын салық – заңды ұйымдардың табысына салынатын салық;
млн долл
жыл Пайдаға салынатын салық=салық салынатын табыс*% мөлшері Салық төленгеннен
1 -4,748 -4,748
2 179,684*0,3=53,905 125,779
3 210,735*0,3=63,221 147,514
4 257,212*0,3=77,164 180,048
5 341,999*0,3=102,599 239,4
6 415,485*0,3=124,645 290,84
7 481,367*0,3=144,410 336,957
Таза табыс
Таза табысты анықтау үшін: кәсіпорынның салық салынғаннан кейін қалған
Дивиденттерге салынатын салық
жыл Негізгі іс әрекеттен түскен түсім*%
1 530,068*0,05=26,503 26,503*0,15=3,975
2 609,345*0,05=30,467 30,467*0,15=4,570
млн долл
жыл Таза табыс= Сскқт - дивиденттер
1 -4,748
2 125,779
3 147,514
4 180,048
5 239,4
6 290,84-3,975=286,865
7 336,957-4,570=332,387
Күтіліп отырған ақша қаражаттың таза ағымы
Күтіліп отырған ақша қаражаттардың таза ағым келесі жолдармен анықталады:
млн долл
жыл КОАҚТА=ТТ-КҚ+АМОР.
1 -4,748-649,88+13,574= -641,054
2 125,779-38,58+19,392=106,591
3 147,514+19,392=166,906
4 180,048+19,392=199,44
5 239,4+19,392=258,792
6 286,865+19,392=306,257
7 332,387+19,392=351,779
Күрделі қаржыларды екіге бөлеміз
Жыл 1 2
Кқ 649,88 38,58
Өзгертілмеген КОАҚТА 13% есептелген ТАҚ
млн долл
Жыл Дисконт коэф. Дисконттайтын көбейтіндісі Таза ағымдағы құн ТАҚ
1 (1/1,13) 0,885 -641,054*0,885=-567,333 ТАҚ<0
2 (1/1,13)2 0,783 -567,333+106,591*0.783=-483,872
3 (1/1,13)3 0,693 -483,872+166,906*0.693=-368,206
4 (1/1,13)4 0,613 -368,206+199,44*0.613=-245,949
5 (1/1,13)5 0,543 -245,949+258,792*0.543=-105,425
6 (1/1,13)6 0,480 -105,425+306,257*0.480=41,578 ТАҚ>0
7 (1/1,13)7 0,425 41,578+351,779*0.425=191,084
Өзгертілмеген КОАҚТА 18% есептелген ТАҚ
млн долл
Жыл Дисконт коэф. Дисконттайтын көбейтіндісі Таза ағымдағы құн ТАҚ
1 1/1,18 0.847 -641,054*0.8475=-543,293 ТАҚ<0
2 (1/1,18)2 0.718 -543,293+106,591*0.718=-466,761
3 (1/1,18)3 0.608 -466,761+166,906*0.608=-365,282
4 (1/1,18)4 0.515 -365,282+199,44*0.515=-262,570
5 (1/1,18)5 0.437 -262,570+258,792*0.437=-149,477
6 (1/1,18)6 0.370 -149,477+306,257*0.370=-36,162 ТАҚ>0
7 (1/1,18)7 0.314 -36,162+351,779*0.314=74,296
Өзгертілмеген КОАҚТА 23% есептелген ТАҚ
млн долл
Жыл Дисконт коэф. Дисконттайтын көбейтіндісі Таза ағымдағы құн ТАҚ
1 1/1,23 0.813 -641,054*0.813=-521,176 ТАҚ<0
2 (1/1,23)2 0.661 -521,176+106,591*0.661=-450,719
3 (1/1,23)3 0.537 -450,719+166,906*0.537=-361,090
4 (1/1,23)4 0.437 -361,090+199,44*0.437=-273,934
5 (1/1,23)5 0.355 -273,934+258,792*0.355=-182,063
6 (1/1,23)6 0.288 -182,063+306,257*0.288=-93,861
7 (1/1,23)7 0.235 -93,861+351,779*0.235=-11,193
Пайданың ішкі нормасы
% мөлшері 13% 18% 23%
1 -567,333 -543,293 -521,176
2 -483,872 -466,761 -450,719
3 -368,206 -365,282 -361,090
4 -245,949 -262,570 -273,934
5 -105,425 -149,477 -182,063
6 41,578 -36,162 -93,861
7 191,084 74,296 -11,193
ПІН6=13+(41,578/41,578- (-36,162))*5=15,674 %
ПІН7=18+(74,296/74,296-(-11,193))*5=22,34 %
Жоғары пайдаға салынатын салынатын салық
Жоғары пайдаға салынатын салық бұл пайданың белгілі мөлшерден артық
20% 4%
22 8
24 12
26 18
28 24
30 30
млн.долл.
7 609,345*0,08=48,748 609,345-48,748=560.597
Инвестицияны қайтару кезеңі немесе жобаның өтеу мерзімі
Инвестициялық жоба үшін өтеу кезеңі жоба бойынша күтіліп отырған
Егер күтіліп отырған ақша қаражаттарының таза ағыны жыл сайын
Т= Инвестицияның бастапқы сомасы / қолма қол ақшаның күтіп
Жылдар Коақта сомасы
1 -641.054
2 106.591
3 166.906
4 199.44
5 258.792
6 306.257
7 351.779
барлығы 748.711
млн.долл.
641.054+106.591+166.906+199.44+258.792+306.257=396.932млн.долл. Осы жерден шығатын 7 жыл ішінде толық
Жобаның өтеу мерзімі: 6 жыл 4 ай
Өзіндік құн
Өзіндік құн бұл өндіріс кәсіпорынның өнімді өндіруге іске асыруға
Өзіндік құн = жалпы жылдық эксплуатациялық шығын / өнім
Тасымалдауда:
Өзіндік құн 1 тон=жалпы жылдық эксплуатациялық шығын / айдау
1000м долл/тон*км н/е
млн долл / т*км
жыл С=ЖЖЭШ / Qайд
1 -
2 34,51/10*0,988=3.493
3 36.093/11.5*0.988=3.177
4 38.374/13.8*0.988=2.815
5 42.266/17.94*0.988=2.385
6 45.675/21.528*0.988=2.147
7 48.763/24.75*0.988=1.994
Пайда
Пайда бұл тауар өткізуден және қызмет көрсетуден алынған ақшалай
млн долл
пайда= мұнай айдаған көлемінен түскен табыс- өзіндік құн
1 -
2 246.2-3.493=242.707
3 283.13-3.177=279.953
4 339.756-2.815=336.941
5 441.683-2.385=439.298
6 530.068-2.147=527.921
7 609.345-1.994=607.351
Күрделі қаржы салымының экономикалық тиімділігі
Жаңа техника және технология енгізу шараларына салынатын ақша қаражаттарының
КҚ экономикалық тиімділігі =Ақшалай қаражаттарының күтіліп отырған таза ағыны
Мұнай айдау тарифі
ТАРИФ=КҚ*Ен*Кн+Эжыл / Qайд
млн долл
Жылдар -
1 -
2 -
3 -
4 -
5 -
6 688.46*0,505*1,429+45.675/ 21.528=25.199
7 688.46*0,577*1,429+48.763/24.75=24.905
Мұнай компанияның таза қалдық соммасы
млн.долл
жылдар Таза қалдық пайдасы=таза табыс- жоғары пайдаға салынатын салық
1 -4.748
2 125.779
3 147.514
4 180.048
5 239.4
6 286.865
7 332.387-48.748=283.639
жыл Этиім.
1 -641.054/688.46=0.931
2 106.591/688.46=0.155
3 166.906/688.46=0.242
4 199.44/688.46=0.290
5 258.792/688.46=0.376
6 306.257/688.46=0.445
7 351.779/688.46=0.511
4 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯ
Мұнай құбыр өткізгіштің құрылыс жұмыстары кезінде Қазақстан Республикасының қоршаған
Мұнай құбыр өткізгішті төсеу кезінде қоршаған ортаға тигізетін экологиялық
құбыр өткізгішті төсеу кезінде жердің маңызды аудандары бұзылуы және
жерді қазу жұмыстары кезінде жер қыртысының бұзылуы;
егін егетін жерлердің физика-механикалық өзгерістері;
құрылыс кезінде жер мен судың қалдықтармен ластануы;
өзендердің қалдықтармен ластануы;
автомобильдер, құрылыс техникасы, уақытша от жағу пештері жұмыс
жабайы аңдардың, құстардың өмір сүру ортасының бұзылуы, жоғалуы және
Мұнай құбыр өткізгіштің жұмыстары кезінде қоршаған ортаға әсер етуші
құрылыс және тасымалдау машиналары мен механизмдер;
пісіру және изоляциялау құралдары;
әлеуметті-тұрғын объектілер және өндіріс инфрақұрылымы.
Табиғатты қорғау шаралары қоршаған ортаның күйіне байланысты анықталады және
Сулы кедергілерден өткен кезде табиғатты қорғау шаралары мыналарды қамтиды:
Табиғатты қорғау шаралары қолданатын ауданда қоршаған ортаға әсер ететін
ауа кеңістігінің ластануын;
судың ластануын;
судың ағу жүйесінің өзгеруін;
өсімдіктің жайылуын;
өрттер мен жарылыстарды болдырмау;
жануарларға әсер етуін болдырмау.
Жерді қазу жұмыстары экожүйенің бұзылуына әсер ететін фактор болып
Жерді қазу жұмыстары экожүйеге әсер ету жұмыстарын азайту үшін
шекаралардан асып кетпеуін бақылау;
экологияға қауіп төндірмейтін техниканы қолдану;
құбыр өткізгішке траншея қазған кезде сызықты әдіспен қазу және
су кедергілерінен өткен кезде жерді су жағасына жинау;
құбыр өткізгішті төсегеннен кейін траншеяны көму және рекультивация шараларын
Құрылыс жұмыстары кезінде міндетті түрде жұмыс істеу аудандарының шекаралары
Құрылыс-монтажды жұмыстары алдында жұмысшыларға тұрғынқалашықтар, ГСМ сақтау алаңдары, автомобиль
Суды, өзендерді экологиялық қорғау үшін суды қорғау аймақтары
Құрылыс жұмыстары кезінде өсімдікті қорғаудың максималды шаралары қолданылады.
Ормандарды сақтау үшін құбыр өткізгішті төсеу жұмыстары келесі экологиялық
араланған қалдықтар, қазып алынған тамырлар арнайы жерлерде жиналып, содан
өртке қарсы шаралар қолданылады.
Тұрғын қалашықта өмір сүріп жатқан жұмысшылар міндетті түрде
Құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін уақытша салынған тұрғын қалашықтар жойылады
ТСБ алаңдары, ГСМ сақтау және құю алаңдары, құрылыс техникасы
алаңдардың орналасу жерімен шекаралары өзендермен сулы аймақтар мөлшерлемеге сай
қоршау жасау қажет;
пісіру жұмыстарының қалдықтарын және ГСМ қалдықтарын салатын контейнерлер қойылуы
өртке қарсы шаралар қолданылуы тиіс.
Қызмет көрсетуші техника және ТСБ алаңдарын жойған кезде келесі
ластанған жерді қазып алу, ГСМ қалдықтарын тазалау;
өндіріс қалдықтарын жинау, контейнерлерді шығару;
жерді жер қолданушыларға белгіленген ретпен беру.
Магистральды мұнай құбыр өткізгішті салу кезінде қоршаған ортаның күйін
Құрылыс және дайындық жұмыстары алдында қоршаған табиғаттың бақыланатын параметрлері
Жерді қайта қалпына келтіру екі кезеңнен тұрады: техникалық және
Мұнайдың төгілуі немесе құбырдың апатты жағдайда айырылу кездерінде мұнай
Құбыр өткігіштің жүйесі толығымен гермотизациалануы керек, материалдар мен құрал-жабдықтар
Құбыр өткізгіш бұрылыстарында 500м сайын және көрінетін жерде орналасқан
Мұнай құбыр өткізгіші кеме жүзетін жәнеарналармен қиылысатын жерлерінде жанатын
Құбыр өткізгіш төсейтін кәсіпорын, барлық категорияларға жататын автомобиль жолдарымен
Сызықты ысырмалар, крандар, вантуздар, катодты қорғау құралдары және жер
Құбыр өткізгіш бойында, сорапты станция айналасында, резервуарлы парктерде, өнім
„Магистральды құбыр өткізгішті салудағы техника қауіпсіздігі ережелері”, „Магистральды құбыр
Жұмысшылар істейтін жерлерде, жұмысты ұйымдастыруда, қорғау құралдарын қолдануда, негізгі
Жұмысшылардың және объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін келесі нормативті-техникалық
„Лицензия туралы” Қазақстан Республикасының заңы;
„Техникалық және табиғат апатты жағдайлар туралы” Қазақстан Республикасының заңы;
№1.01.004-2001 техникалық процестерді ұйымдастыру ережелері және өндірістік
санитарлы мөлшерлер және ережелері, №2.02. 01-2000;
№1.06.061-94 мұнай өнеркәсібі үшін санитарлы ережелер;
СНиП РК.3.01-01-2002 „Құрылыс кезіндегі еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі;
СНиП 111-42-80 „Өндіріс ережелері және жұмысты қабылдау-Магистральды құбыр өткізгіштер”;
СНиП 2.11.03-93 „Мұнай және мұнай өнімдерінің қоймалары, өртке
Мұнай құбыр өткізгішін төсеудегі техника қауіпсіздігінің негізгі шаралары:
Мұнай құбыр өткізгішті төсеудегі істейтін жұмысшыларға қауіпсіздік жағдайын жасау;
Техникалық жағдайлар және мөлшерлерді ұстану, ал құбыр өткізгішті эксплуатациялау
Мұнай құбыр өткізгішін төсеудегі жұмыстарға қауіпсіздік жағдай тудыру үшін
Мұнай құбыр өткізгіштің құрылыс жұмысында істейтін жұмысшылар техника қауіпсіздігінің
Жүк көтеруші механизмдерге қызмет көрсетуші жұмысшылар 27.04.94ж бекітілген „Жүк
Такелажды жабдықтар (арқандар, тростар, шынжырлар, строптар) және жүк көтеретін
Қысым астында істейтін ыдыстарды қолданғанда жұмысшылар міндетті түрде 27.04.94.
Жарылысқа қауіпті учаскілерде қолданылатын электр құрылымдар жарылысқа қауіпті топқа,
Стационарлы светильниктерді қолда таситын лампа ретіндеқолдануға болмайды. Тек қана
Мұнай құбыр өткізгішті эксплуатациялау кезіндегі техника қауіпсіздігі:
1) „Магистральды құбыр өткізгішті эксплуатациялау кезіндегі қауіпсіздік ережелерге (ПБЭМНП-1998г)”
Объектілер мен жұмысшыларды инструкциялармен қамтамасыз ету;
Жұмысшыларды медициналық тексеруден өткізі, жеке және жалпы қорғау құралдарымен
Территорияның объектілердің, жұмыс орындарының қауіпсіздігіне жағдай туғызу қажет;
Эксплуатация қауіпсіздігі, құбыр өткізгішті және сорапты құрылымдарды қорғау;
Апатты жағдайлардан қорғау құралдары;
Қысым астында жасайтын ыдыстар мен жүк көтеретін механизмдерді қолдану
Өрттен сақтану;
Адамдарға қауіпті факторлардың әсер етуін азайту және қоршаған орта
Жұмысшылар, басқару мүшелері және тұрғындар конденсат өткізгіштің және объектілерді
2) апатты жағдайларды жою және хабарлау жоспарлары инструкциясына
Күкіртті сутегі қосылысы болған жағдайда келесі жұмыстар қарастырылады:
күкіртті сутегі бөлінуі мүмкін жерлерінде қауіпсіздік белгілерімен белгіденуі тиіс;
жұмысшылардың тыныс алу мүшелерін қорғау жабдықтарымен қамтамасыз және инструктаж
Ауа кеңістігін жүйелі бақылау;
Мұндай өнімі төгілген жағдайда күкіртті сутектен тазалану қажет.
Монтаждау (демонтаждау кезінде) жобамен қарастырылатын өндіріс құралдардың жұмысшыларға әкелетін
Эксплуатация құжаттарындағы талаптары: монтаждау (демонтаждау) кезінде эксплуатация және өндіріс
Өрттен және жарылыстан сақтау қауіпсіздігін қамтамасыз етуде қолданылатын құралдар,
Әрбір объект мөлшерлемелерге, СНИПке, ережелерге сай өртті сөндіру құралдарымен
Санитарлы-гигиеналық шаралар:
- жұмысшылардың денсаулығын қорғау, уланудан және аурулардан алдын ала
- денсаулығына байланысты жұмысқа жарамсыз және алдын ала немесе
- мұнай құбыр өткізгіштік объектілерінде жағымсыз санитарлы-эпидемиялық жағдайда жұмысшыларды
- кәсіпорын, міндетті тұлғалар, жұмысшылар міндетті түрде өндіріс және
- тұрғылықты жерлердегі атмосфера ауасы, бөлмелермен өндіріс жерлердің ауасы
- кәсіпорын, міндетті тұлғалар, жұмысшылар міндетті түрде өндіріс қалдықтарын
-инженерлі-техникалық қызметкерлер және жұмысшылар арнайы киіммен, арнайы аяқ киіммен
- мұнай құбыр өткізгіш объектілерінде, құрылыс алаңдарында тұратын және
- санитарлы-тұрғын бөлмелерді және құрылымдарды қолдануға дайындау, құрылыс алаңдарымен
- әрбір объектіде дәрі-дәрмек, адам тасығыш және басқа бірінші
- мұнай құбыр өткізгіште істейтін жұмысшылар мен құрылыс алаңдарында
- эксплуатация және құрылыс-монтаждық ұйымның басқарушысы еңбекті қорғауға қатысты
- сырттан келеген тұлғаларды, мас келсе, есірткіні қолданған жұмысшылар
- кәсіпорынды басқарушы өзінің жұмысшылар жағымсыз метеорологиялық жағдайлар (найзағай,
Атасу-Алашанькоу магистральді мұнай құбыр өткізгішіндегі жұмыс істейтін жұмысшылардың еңбегін
Жұмысшыларды қауіпсіз жұмыс әдістеріне үйрету. Жұмысқа кірер алдында барлық
Жұмысшылардың жеке тұлғасын қорғайтын құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету. Барлық
Техника қауіпсіздік және еңбекті қорғау плакаттары ілінеді;
Құрал-жабдықты РД сай өшіруші, бақылаушы, белгі беруші, тіркеуші және
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны-бұл
Мұнайға, оның өңделген өніміне, сонымен қатар экономиканы модернизациялауға арналған
Мұнай газ табу, транспорттау және өңдеуді қаржыландыруды дұрыс және
Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынадай ғана кәсіпорын өміршең бола
Магистральды қымбат әрі ұзақ мерзімді болып табылады және оларды
Жобаны бастау алдында, шешімді қабылдауда есепке алынатын капиталды салымдар
Экономикалық пайдалы және тиімді болатын сондай өндіріс саналады, қайсысын
Кез келген жобада бірқатар потенциалды тәуекелдер болады. Құбыр өткізгіштің
Өндірістің тиімділігін көтеру үшін ең біріншіден өндіріс процестің қуатын
Өндірісті экономикалық тиімділік негізін зерттеу үшін ең алдымен екі
Нәтиже-бір аяқталған процесс немесе жұмыстың нәтижесін көрсететін абсолюттік мөлшері.
Ал экономикалық нәтиже дегеніміз-адамның материалдық игіліктерін өндіруге бағытталған еңбектің
Бірақ нәтижесі қандай да болсада өте қажетті білу керек.
Қандай бағамен қанша шығындармен ол табысты болды.
Бірдей шыққан нәтижені әртүрлі әдіспен, әртүрлі шығындар мен табуға
Қазақстанда мұнай өндіру саласының болашақта дамуына сәйкес мұнай тасымалдаудың
Экономикалық талдаудың нәтижесі бойынша келесі қорытындыларды көрсетуге болады:
өнімді тағайындау және экономикалық көрсеткіштер жобасы бұл тапсырушыға Қазақстан
жоба едәуір инвестицияларды қажет етеді. Амортизациялық салымдардың жоқтығы мен
тариф ЖАҚ « КазТрансОйл»-дың тарифтік жүйесінің аймағында болады және
бір тоннаға эквиваленттік өнімге кететін қаржы мен пайдалану шығындары
инвестицияны қайтару кезеңі немесе жобаның өтеу мерзімі 6,5 жыл
ішкі және сыртқы параметрлерге сәйкес жоба тұрақты;
жоба тиімділігінің және шикі мұнайды ГНПС Атасудан, НПС-тан Қытай
тапсырушының салған жобаға инвестициясы, Қазақстан Республикасының экономикасына едәуір табыс
Осы осы дипломдық жобада біз экономикалық тиімді екенін көруге
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Назарбаев Н.А. “КАЗАХСТАН НА ПУТИ УСКОРЕННОЙ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ, СОЦИАЛЬНОЙ И
Ерали А.К., Баймуканов А.С. Производственный менеджмент. – Алматы, 2005.
Ерали А.К. Экономико-управленческие ситуации на предприятии. – Алматы: КазНТУ,
Ералиева А.А. Эколого-экономическая оценка эффективности природоохранных мероприятий: теория, методика
Егоров О.И., Чигаркина О.А., Баймуканов А.С. Нефтегазовый комплекс Казахстана.
Экономика предприятия: пер. с нем. – М: ИНФРА, 1999.
Калдыбаев О., Темирбаев А. Экономика предприятия. – Алматы: Санат,
Экономика предприятия. Под ред. проф. Сафронова. – М: Юристъ,1999.
Ақбасова А.Ж., Саинова Г.Ә. Экология . – Алматы: Бастау,
Егоров В.И., Злотникова Л.Г., Победоносцева Н.Н. Анализ хозяйственной деятельности
Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері. – Алматы: Зият, 2003.
Лебедев В.М., Савицкий В.Б., Разумов В.В. Технико-экономическое проектирование, планирование
Мұнай туралы. Заң күші бар Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы.
Надиров Н.К. Высоковязкие нефти и природные битумы. – Алматы:
Нұрсұлтанов Ғ.М. Мұнай және газ өнеркәсібінің орысша-қазақша терминдер сөздігі.
Нұрсұлтанов Ғ.М., Абайұлданов Қ.Н. Мұнай және газды өндіріп, өңдеу.
Сыромятников Е.С. Организация, планирование и управление нефтегазодобывающими предприятиями. –
Тайқұлақова Г.С. Дипломдық жобалау. Дипломдық жобалауға арналған әдістемелік нұсқау.
Тоқсанбай С.Р. Экономика, қаржы-несие, салық-кеден, сақтандыру, биржа және кәсіпкерлік
20.Ф.Ф.Абузова, Р.А. Алиев Техника и технология транспорта и хранения
21. А.С.Арзунян Расчеты магистральных нефтегазопроводов и нефтыбаз М: 1972.
22. Т.Б.Баяхметов, Г.А. Омарова Перспективы развития нефтепроводного транспорта и
23. А.Қ.Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы А: 2003.
24. // Нефтяное хозяйство/ /№ 11-2004.
25. // Нефть и газ// № 15 2002.
26. //Промышленность Казахстана // 2003, 2004.
27. // Саясат// 2003.
96
Дивиденттер
Акционерлік қаржылауға қатысу
Қазақстан – Қытай мұнай құбыр бірлескен компаниясы
Үшініші
ҚР мемлектттік Мұнай-газ компаниясы
Қытайдың Барлау мен Зерттеме Мұнай-газ компаниясы
Бірлескен компания құру туралы келісім шарт





27 мамыр 2019ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^