Массив электронды оқу куралы диплом жұмысы №3249


МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
1. ЖАЛПЫ БӨЛІМ
1.1. Жаңа ақпараттық технологиялар, оны білім беру жүйесінде пайдаланудың маңыздылығы
1.2. Жаңа ақпараттық технологияларды оқытудың педагогикалық негіздемесі
1.3. Ақпараттық технологияларды оқытудың алғышарттары
2. Компьютерлiк оқыту жуйелерi
2. 1. Электронды оқулық
2.2. Электронды оқулықтардың түрлері. Оны жасаудың алғышарттары, заңдылықтары және құру технологиясы
2.3. Электронды оқулықтардың оқу үрдісінде тигізетін пайдасы
3. БЕЙСИК, ПАСКАЛЬ, СИ ТIЛДЕРiНДЕ МАССИВТЕРДI ӨҢДЕУ
3.1. Массив туралы жалпы түсiнiк
3.2. Бір өлшемді массивтер
3.2.1. Бiр өлшемдi массивтердi жариялау
3.2.2. Бір өлшемді массивтерді реттеу
3.2.3. 3.2.3. Бір өлшемді массивтерде іздеу жұмыстарын жүргізу
3.2.4. Динамикалық массивтер
3.3. Екі өлшемді массив
3.3.1. Екі өлшемді массивтерді жариялау
3.3.2. Екі өлшемді массивтермен орындалатын амалдар
3.3.3. Динамикалық массивтер
4. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛIМ
4.1. Зертханалық жұмыстар
4.2. АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ ПРИНЦИПІ
5. ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
6. ТЕХНИКА ҚАУІПСІЗДІГІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
ҚОСЫМША



Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Жұмыс көлемі: 61 бет
Пәні: Соңғы қосылған дипломдық жұмыстар

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ
МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
1. ЖАЛПЫ БӨЛІМ
1.1. Жаңа ақпараттық технологиялар, оны білім беру жүйесінде пайдаланудың
1.2. Жаңа ақпараттық технологияларды оқытудың педагогикалық негіздемесі
1.3. Ақпараттық технологияларды оқытудың алғышарттары
2. Компьютерлiк оқыту жуйелерi
2. 1. Электронды оқулық
2.2. Электронды оқулықтардың түрлері. Оны жасаудың алғышарттары, заңдылықтары
2.3. Электронды оқулықтардың оқу үрдісінде тигізетін пайдасы
3. БЕЙСИК, ПАСКАЛЬ, СИ ТIЛДЕРiНДЕ МАССИВТЕРДI ӨҢДЕУ
3.1. Массив туралы жалпы түсiнiк
3.2. Бір өлшемді массивтер
3.2.1. Бiр өлшемдi массивтердi жариялау
3.2.2. Бір өлшемді массивтерді реттеу
3.2.3.
3.2.4. Динамикалық массивтер
3.3. Екі өлшемді массив
3.3.1. Екі өлшемді массивтерді жариялау
3.3.2. Екі өлшемді массивтермен орындалатын амалдар
3.3.3. Динамикалық массивтер
4. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛIМ
4.1. Зертханалық жұмыстар
4.2. АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ ПРИНЦИПІ
5. ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
6. ТЕХНИКА ҚАУІПСІЗДІГІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Тақырыптың көкейтестілігі. Алғашқы компьютердi өнеркәсiптiк дайындаудың басталуымен және олардың
Қазіргі уақытта электронды оқулықтар мен оқу құралдарын жасау мәселесі
Кері байланысты ұйымдастыру – оқу процесінің дидактикалық циклінің ең
Электронды оқулықты жасаудың ең ыңғайлы программалау құралы Delphi объект-бағытталған
Электронды оқулық мазмұнының түсініктілiгiмен, көрнекті мысалдар санының көптiгiмен ерекшеленедi
Жұмыс бойынша болжам. Бейсик, Паскаль, Си программалау тiлдерiнде массивпен
педагогикаға деген қызығушылық және қоғамдық өмірге деген ғылыми көзқарастың
табиғи түрде оқушылардың ойлау қабілеті дамиды;
оқушылар алған білімдерін өздерінің оқу қызметіне қолдану шеберлігін игереді.
Жұмыстың мақсаты: Бейсик, Паскаль, Си программалау тілдерінде массивтерді өңдеу
Жұмысқа тапсырма. Жұмыстың мақсатына, мәсәлесіне, болжамға сәйкес келесі тапсырмалар
«Бейсик, Паскаль, Си программалау тілдерінде массивтерді өңдеу» курсының мазмұнын
«Бейсик, Паскаль, Си программалау тілдерінде массивтерді өңдеу» курсын оқытуға
Жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс кіріспеден, теориялық және тәжірибелік бөлімдерден,
Теориялық бөлім өз кезегінде екі бөлімді қамтиды. Бірінші бөлімде
Ал, екінші бөлімде электронды оқулық туралы түсінік, түрлері, оның
Тәжірибелік бөлімде жұмыс бойынша қойылған екінші тапсырма жүзеге асырылған.
Жұмысты орындау барысында программалау тiлдерiне байланысты оқулықтарды, оқу құралдарын,
1. ЖАЛПЫ БӨЛІМ
1.1. Жаңа ақпараттық технологиялар, оны білім беру
жүйесінде пайдаланудың маңыздылығы
Қазіргі уақытта Қазақстан дамудың индустриялық кезеңінен ақпараттық кезеңіне
Сонымен, жай ақпараттық технологиялар деп көбінесе қағаз жүзінде әртүрлі
Ақпараттық процестер - адамдар арасында, тірі организмдерде, техникалық құрылғыларда
Дербес ЭЕМ-дер - жұмыста және адамның үйде
Дербес ЭЕМ-дер журналдар, кітаптар және әртүрлі құжаттар дайындауда мәтін
Сондай-қара, жаңа ақпараттық технологиялар дегеніміз - ЭЕМ жадындағы сақталған
Еліміздің саяси, әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге сай білім беруді жетілдіру бағыттарының
Қазіргі постиндустриялық қоғамда ақпараттық технологиялардың (АТ) рөлі өте
Қазіргі таңда республика мектептерін жаңа компьютерлік технологиямен қамтамасыз ету
Бүгінгі таңда мектеп пәндерін компьютер көмегімен оқыту нәтижелігін
Зерттеу нәтижелері көрсетіп отырғандай, мектеп пәндерін оқыту процесінде компьютерді
Оқушылардың жалпы оқу біліктілігіне жататын оқу-компьютерлік біліктіліктерін (клавиатурамен жұмыс,
Қазіргі ақпараттық және телекомуникациялық өзара ықпал технологияларының мүмкіндіктерін іске
Қазіргі таңда ғылым мен техниканың даму қарқыны оқу-ағарту саласының
Заман ағымына сай күнделікті сабаққа бейне, дыбыс қондырғылары мен
Әсіресе, олардың тиімділігі:
Қашықтан білім алу мүмкіндігінің туындауы;
Қажетті ақпаратты жедел түрде алу мүмкіндігі;
Экономикалық тиімділігі (бару, келу, тұрмыс тауқыметі т.с.с. материалдық шығынды
Білім сапасына әсері зор. Әсіресе, тіл сабақтарын игеруде
Іс-әрекет қимылды қажет ететін пәндермен тапсырмаларды оқып үйренуде (би
Қарапайым көзбен көріп, қолмен ұстап сезіну немесе құлақпен есту
Оқушының ой-өрісін, дүниетанымын кеңейтуге де, ықпалы зор (теледидардағы ғылыми-көпшілік,
Қазіргі таңда білім беру жүйесінде электронды байланыс жүйелерінде
Сонымен бірге жаңа ақпараттық технологияларды қолдану үрдісін бағдарламалық-техникалық
1.2. Жаңа ақпараттық технологияларды оқытудың
педагогикалық негіздемесі
Осылайша қазіргі отандық педагогика ғылымында қайшылық туды, бір жағынан
1.3. Ақпараттық технологияларды оқытудың алғышарттары
Бұл қайшылықты шешу үшін қоғамда білім беруді ақпараттандарудың
қазіргі ақпараттық қоғам мен ғаламдық телекомуникация жағдайында оқушы тұлғасын
оқушының ақыл-ой әлеуетін дамытуды, оқу ақпаратын жинау, өңдеу, сақтау,
бірлескен ақпараттық желілер мен ғаламдық коммуникациялар базасында жұмыс істейтін
Оқу-тәрбие ісін ақпараттық әдістемелік қамтамасыз ету үрдісін және оқу
есептеу техникасы ақпараттандыру және телекоммуникация құралдарын білім беру саласында
оқушының ақыл-ой қуатының деңгейін белгілеудің, оның білімі мен жетістігін
Нақты немесе бейнелі түрде өтетін оқу тәжірбиесінің (зертханалық, демонстрациялық)
ІІ. Электронды оқулық және олардың оқыту технологиясындағы
алар орны, ерекшеліктері, жасалу жолдары
2. Компьютерлiк оқыту жуйелерi
2. 1. Электронды оқулық
Қазіргі таңда білімді ақпараттандыру жүйесін дамыту процесіне
Программалау біліктілігінің жүйелі қалыптасуы соңғы уақытта пайда бола бастаған
Оқу материалдарын ұтымды игерудегі электронды оқу құралдарының атқаратын
Электронды оқулықтар – барлық оқулықтардың материалдарын модульдік түрде құрастыру
Электронды оқулықтар ғылыми негізінде дайындалған педагогикалық–ақпараттық өнім. Электронды оқулық
Электронды оқулық – дисплей экранында көрінетін жай ғана
Осы жүйеге орай электронды оқулықтар оқулықтың қажетті бөлімдерін қайталап,
2.2. Электронды оқулықтардың түрлері. Оны жасаудың
алғышарттары, заңдылықтары және құру технологиясы
Қазіргі таңда автоматизацияланған оқыту жүйелерін соның ішінде, электронды
жай (қарапайым) түрі
мультимедиялық
гипермәтіндік
Материалды ұсынудың кәдімгі құжат түрінде көрсетілуі, яғни, қарапайым түрдегі
Мультимедиялық электронды оқулық - ол оқу материалдарын демонстрацияланған гармоникалық
Оқыту жүйесінің типтері бойынша электронды оқулық жасаудың үшінші
Гипермәтіндік құжаттарды құрудың көптеген тәсілдері құрылған, ал жалпы өте
Бірінші тәсіл бойынша, берілгендер негізін Windows жүйесінің көмегімен, анықтамалық
Негізгі кемшілігі – Windows анықтамалық жүйесін қолданудағы модификацияның мүмкін
Екінші тәсіл бойынша толық түрдегі гипермәтіндік құжаттарды құру
Электронды оқулықтарды құрастыру технологиясы оқыту процесінің заңдылықтарына негізделіп жасылып,
мотивациялы –мақсаттық;
мазмұнды-операциялық;
нәтижелік бақылау компоненттері.
Электронды оқулықтардың мотивациялы–мақсаттық компоненттері модульдерді (микромодульдерді) құрастырудан тұрады. Модуль
Электронды оқулықтардың мазмұнды компоненті гипермәтін арқылы жүзеге асырылады. Гипермәтін
Электронды оқулықтардың нәтижелік-бақылау компоненті тест алу жолдарымен жүргізіледі.
Электронды оқулықтарды дайындаудың бір жүйеге келтірілген заңдылығы бар.
белгілі бір пәнге байланысты дайындалған электронды оқулықтың
электронды оқулықтар курста оқытылатын тараулар мен тақырыптарға қатысты
электронды оқулықтың кәдімгі оқулықтар мазмұнын қайталамауын, яғни берілетін
белгілі бір тақырыпқа қатысты материал 2-3 экрандық беттен артық
бір қатардағы мәтін 62 – 65 таңбадан аспауы тиіс.
оқулықты шектен тыс иллюстрациялық, анимациялық тұрғыдан көркемдеу пайдаланушыға кері
Оқыту дидактикасының заңдылықтары бойынша электронды оқулық жасауда текстпен жұмыс
оқу курсындағы кілттік тақырыптар гипермәтін түріндегі көрінуі құрылымдық элементпен,
таңдалған пәндегі немесе курстағы мәліметтер құрылымды болуы тиіс және
оқулықтың негізгі фрагменті (негізгі тақырып) текст түрінде және оқылатын
текстік информациялармен біршама бөлігін «тірі лекциялар» түрінде жасау автоматты
иллюстрациялар, күрделі модельдерді көрсететін сызбалар (карталар, пландар, схемалар, өндіріс
электронды оқулық көпжақты интерфейсті ұсынады. Мұнда әр терезеде информациялық
текстік бөлім көпсанды, тоғыспалы, түйінді гипермәтіндермен (сілтеме) байланысып тұруы
толықтырғыш информациялар не анимацияланған клиптер текстік шығармада түсінуге қиын
дыбыстық информацияны оқытуда оқу алдында өзгертілмейтін музыкалық аспаптың даусымен,
барлық автоматтандырылған электронды оқулықтарда таңдалған текстің көшірмесін алу мүмкіндігі,
автоматтандырылған электронды оқулықтар баспаның толық аналогы болмауы керек,
Жалпы электронды оқулықтарды пайдалану үшін Microsoft Internet
2.3. Электронды оқулықтардың оқу үрдісінде тигізетін пайдасы
Оқушылар үшін электронды оқулық – мектепте оқыған жылдардың барлығында
Мұғалімдер үшін - электронды оқулық бұл күнбе–күн дамытылып
3. БЕЙСИК, ПАСКАЛЬ, СИ ТIЛДЕРІНДЕ МАССИВТЕРДI ӨҢДЕУ
3.1. Массив туралы жалпы түсiнiк
Массив дегеніміз – индекс арылы қатынау жүргізілетін бір типті
Массив тұтасымен бір атпен аталады, ал элементтерінің реті индекс
3.2. Бір өлшемді массивтер
3.2.1. Бiр өлшемдi массивтердi жариялау
Бейсикте бір өлшемді массивтер және матрицалар мен жұмыс істеуі
IBM Бейсикте құрылатын программада пайланатын массивтен бұрын OPTION BASE
Жадта нақты сандардан тұратын әр массив элементіне қалдырылатын орын
Массивтермен жұмыс істеу програмамсына оларды сипаттайтын DIM операторларын алдын
DIM<айнымалы >(индекстер)[,<айнымалы>(индекстер),]…
<Айнымалы> - массив аты, оның соғына элементтер типін сипаттау
1 4 1,6
2 –7 15
1-мысал. Мәндері 5, 8, 4, 10, 14, 2.6, 9.8
10 REM
20 OPTION BASE
30 INPUT ''n='';N:DIMA(N):s=0
40 FOR K=1 TO N
50 PRINT ''A(''K'')='':INPUTA(K)
60 S=S+A(K)
70 NEXT:ortaman=S\N
80 PRINT''S='';S
90 PRINT’’Орта мән=’’;
100 PRINT USING’’##.###’’;ortaman
110 PRINTA(J);
120 NEXT
RUN
N= ? 7
A(2)?5
A(2)=?8
………..
A(7)=?9, 8
S=53, 4
Орта мән+7.629
5 8 4 10 14 2.6 9.8
Ескерту. 50-жолда алдымен PRINT “A(“K”)=”; операторы жазылуы. Себебі бұл
Соңғы программаны READ – DATA операторлары арқылы құру үшін
2-мысал. Көпмүшелік мәнін Горнер схемасы бойынша есептеу программасын құру
Нұсқау. Горнер схемасы бойынша а0xn + a1xn-1+…+an-1x+an көпмүшелігінің жазылуы:
10 REM
20 INPUT ’’n,x=’’N, X:DIM A(N):Y=0
30 FOR K=0 TO N
40 PRINT ‘a(‘k’)=;:INPUT A(K)
50 Y=Y*X+A(K)
60 NEXT K
70 PRINT’’Y(‘X’)=’’;Y
80 COTO 20
2-көпмүшелік үшін мысалы, x1=2 үшін y=5*x^3-6*x+8 мәні:
RUN
N, X=? 3.2
a(0)=? 5
a(1)?0
a(2)=-?-6
a(2)=?8
y(2)=?36
N, X=?
3-мысал. y=3*x^2+5*B(k) функциясының мәнін есептеу керек, мұндағы B(k) –B
10 REM (Бір кезде өзгеретін бірнеше)
20 REM параметірлі цикілді есептеу
30 DIM B(15): OPTION BASE 1
40 FOR K=1 TO 15
50 PRINT ''(''K'')='';:INPUT B(K)
60 NEXT
70 INPUT ''x1, h='';X1, H:X=X1
80 FOR K=1 TO15
90 Y=3*X^2+5B(K)
100 PRINT''x'';X;''B(''k'')='';b(k); yy='';Y
110 X+X+H
120NEXT
130 END
Паскаль программалау тiлiнде берiлгендер типi жай жане курделi болып
Күрделi типтердiң элементтерi жай, күрделi де типтер болуы мумкiн.
A [2]=14.9
A [3]=-5
A [4]=8.5
A [5]=0.46
Егер программада массив қолданылса, онда ол не VAR айнымалылар
1- жазылу форматы:
TYPE тип аты=ARRAY [t1] OF t2
VAR массив аты: тип аты;
2- жазылу форматы:
VAR массив аты: ARRAY [t1] OF t2;
мұндагы ARRAY [t1] OF t2– массивтi анықтау; t2 -
VAR A: ARRAY [1..5] OF REAL;
немесе
TYPE mas=ARRAY [1..5] OF REAL;
VAR A: mas;
Массивтi тип бөлiмiнде сипаттау программаның көлемiн кобейтедi, бiрак сонымен
VAR A, B, C: ARRAY [1..50] OF REAL;
немесе
TYPE MAS=ARRAY [1..50] OF REAL;
VAR A, B, C: MAS;
Бұл жерде әрқайсысы 50 нақты типтi элементтерден тұратын А,
A [1], A [2], ?,A [50]
B [1], B [2], ?,B [50]
C [1], C [2], ?,C [50].
Массивтердiң элементтерi индекстi айнымалы болып табылады. Жай айнымалыға колданылатын
B [5]:=B [3]+1;
SUM:=SUM-C[k];
P1:=A [2*i+1];
Массивтердiң сан мәндерiн енгiзу жане шығару үшiн цикл колданылады.
FOR I:=1 TO 9 DO
READ (A [I]);
циклi А массивiнiң 9 элементiнiң мәндерiн енгiзудi ұйымдастырады:
A [1], A [2],?, A [9]. Ae
FOR I:=1 TO 9 DO
WRITE (A [I]);
циклы сол массивтiн элементтерiнiң 9 мәнiн экранға шығарады.
Си тілінде массив келесі түрде сипатталады (жарияланады):
элементтер _ типі атау типі [өлшемі];
мұндағы,
элементтер _ типі – массив типі;
атау – массив аты;
өлшемі – массивтің элементтер санын анықтайды.
Бір өлшемді массивті жариялануын көрсететін мысал көрсетейік.
Int mas[10]; -10 бүтін саннан тұратын массивті жариялау. Осы
mas[1] mas[2] mas[3] mas[4] … mas[10].
Тура осылай басқа да типті элементтерден тұратын массивтерді жариялауға
Char mas[14] –14 символдан тұратын массив.
Flоat mas[100] –100нақты саннан тұратын массив.
String mas[5] –5текстік жолдан тұратын массив.
Boolean mas[7] –логикалық типті элементтерден тұратын массив.
Егер де екі массив элементтерінің типі бірдей болса және
Массив элементтерін өңдеу операцияларына мысалдар қарастырудан бұрын келесі
float a[4];
int i;
Массив элементтеріне бастапқы мәндерін шектеу. Бұл ұғым массивтің әр
for(i=0;i<=4;i++) a[i]=0;
Массив элементінің мәнін жоғарыда көрсетілгендей меншіктеу операторы арқылы жүргізуге
for(i=0;i<=4;i++) scanf(“%f ”, &a[i]);
Массив элементін экранға немесе баспаға шығару үшін Printf() операторы
for(i=0;i<=4;i++) printf(“a[%d]=%f”,i,a[i]);
Массив элементтерін көшіру үшін бір массивтің барлық элементтерінің мәндерін
for(i=0;i<=4;i++) a[i]=d[i];
екі жағдайда да D массивінің элементтері өзгеріссіз қалады, ал
Кейде массив бойынша белгілі бір шартқа сәйкес болатын элементтерін
k=0;
for(i=0;i<=5;i++)
if(m[i] = =0) k+=1;
Циклдың қайталануы орындалып болған соң К айнымалысында нөлдік мәндегі
Массив элементтерінің орнын ауыстыру да қосымша айнымалыны (к массивінің
kos=m[4];
m[4]=m[2];
m[2]=kos;
Іс жүзінде бірқатар экономикалық статистика есептерін программалауда массив элементтерін
3.2.2. Бір өлшемді массивтерді реттеу
Массивтерге қолданылатын негізгі операциялардың бірі – реттеу. Масивтерді реттеу
Массивтерді реттеу процесі ретінде қандай да бір критерийге сәйкес
Мысалы, а массиві берілген болса, өсу бойынша реттелген соң
a[1]<=a[2]<=…a[n]
n-масив индексінің ең жоғарғы шекарасы.
Integer, real, char және string типті айнымалыларды салыстыруға болатын
Реттеу есептері ақпараттық жүйелерде көп қолданылады және іздеу (поиск)
Көптееген реттеу әдістерінің ішінде тікелей таңдау, тікелей алмастыру және
Тікелей таңдау әдісі. Бұл массивтерді реттеудің ең қарапайым
Массивті бірінші элементінен бастап қарастыру нәтижесінде минималды элементті тауып,
Екінші элементтен бастап қарастыру арқылы алдыңғы процесті қайталау.
Соңғы элементтен бұрынғы элементке дейін қайталау.
Тікелей алмастыру әдісі. Алгоритм негізі ретінде көршілес элементтерінің орнын
Осындай жолмен мәні кіші элемент масивтің басына қарай, ал
Массивтерді жылдам реттеу әдісі. Бұл әдістің алгоритмдік түсінігі келесідей
Бөлгіш процедура массивті екіге бөледі. Сол жағына таңдалынған ортақ
Минимумды тізбекті іздеу арқылы реттеу тәсілінде бірінші рет А
4-мысал. (20) – программаға енгізілген массивті өспелі түрде реттеу
Программа:
10 REM
20 INPUT "n="; N:DIM A(N
30 FOR I=1 TO N :READ A(I):NEXT)
40 FOR K=1 TO N-1
50 M=A(K): L=K
60 FOR J=K+1 TO N
70 IF A( L)=80 NEHT J
90 A(L)= A(K): A(K)=M
100 NEXT K
110 FOR K =1 TO N : PRINT
120DATA 5,8.2,4,10,2,3,9.7
130 END
SWAP операторын пайдаланып құрылатын программаның (22)-программадан өзгешелігі тек 90-жолында.
3.2.3. Бір өлшемді массивтерде іздеу жұмыстарын жүргізу
Көптеген есептерді шешкенде, бізге массив құрамында нақты мәлімет бар
Іздеу массив элементтерінің белгілі бір элементке салыстыру шарты бойынша
Егер массивте элемент көп болса керек элементті программа ұзақ
Масивтегі ең кіші (ең үлкен) элементті іздеу.
Минимальді (максималді) элементтерді іздеу алгоритмі іздеу реттелмеген массивте жет
Минимум мен максимум арасындағы элементтер саны.
100 элементтен тұратын бүтін санды массивке ең үлкен және
Массивтің қай жерінде оның ең үлкен және ең кіші
Олардың арасындағы элементтерді қарап шығу керек. Егер массив элементі
Программаны жазбас бұрын ең алдымен тесттік мысал келтірген ыңғайлы.
6 -8
max +
Массивтегі элементтердің орналасу реті белгісіз болғандықтан және алдымен максималді
Массивтің қай жерінде максималді және минималді элементтерінің орналасқанын анықтау
Максималді және минималді элементтің индексі үшін бастапқы мәнін беру
Әр элелементін бір бірден алдында табылған максимум және минимум
Максималді және минималді элементтердің арасында жататын, оң элементтерді іздестіру
Егер максимум минимумнан бұрын орналасса, сол жақтағы қарастыру шекарасын
Егер минимум массивте максимумнен бұрын орналасса, оң жақтағы қарастыру
Оң элементтер счетчигін нөлге айналдыру керек. Берілген диапазонда масивті
5-мысал. 5, 8.2, 4,10, 2, 3, 9.7 массивінің ең
10 REM
15 REM
20 INPUT “n=’’ N:DIM A(N)
30 FOR K=1 TO N:READ A(K) :NEXT
40 M1=A(1):L=1:M2=A(1):L2+1
50 FOR K=2 TO N
60 IF A(K)70 IF A(K)> M2 THEN M2=A(K): L2= K
80 NEXT
90 PRINT” min=”; “номері=’’;L1
100 PRINT” max=”;M2; номері=’’;L2
110 DATA 5, 8, .2, 4, 4, 10, 2,
Соңғы теріс санның оң жақ элементтерінің қосындысы.
Бұл жерде массив өлшемі айнымалыкөлемімен беріледі. Ол бізге
программаның орындалу кезеңінде белгілі болады, біз динамикалық жадыда керекті
Біз мына есептің алгоритмін нақты көрсетейік. Массивті басынан аяғына
3.2.4. Динамикалық массивтер
Егер программа орындалуынан бурын массивте қанша элемент бар екені
int n=10;
int *a=new int[n];
double b=(double*)malloc(n*sizeof (double));
Екінші жолда бүтін көлемді көрсеткіш сипатталады, оған new перациясы
Үшінші жолда double типті n элементке жады белгілеу malloc
Динамикалық массив элементтеріне қатынасу, қарапайым элементтердегідей іске асады: мысалы
Егер динамикалық массив біраз уақыт пайдаланылмаса немесе келесіде жадыны
delete [] a;
Бұл кезде массив өлшемі көрсетілмейді.
Осы себепті динамикалық массив кез –кеген динамикалық айнымалы өмірі
{
int n; scanf(“%d”,&n);
int *pmas=new int[n];

} //блоктан шыққаннан соң pmas сілтемесіне кіру //мүмкіндігі жоқ
3.3. Екі өлшемді массив
3.3.1. Екі өлшемді массивтерді жариялау
Көптеген есептеулерде бастапқы берілгендерді кесте түрінде көрсету өте ыңғайлы.
Мысалы, қандай да бір фирманың заводтарының жұмысының нәтижесін кесте
Завод1
Завод2
Завод3
Екі өлшемді массивтер дегеніміз –бір индекспен ғана емес, екі
Матрицасының элементтері А(0,0)=1, А(0,1)=4,…А(1,2)=15; матрицаның сипатталуы: DIM A(1,2).
Ескерту. Жадты үнемдеу қажет болса, матрица үшін де программаға
Матрицаны жадқа ендіру, шығару программалары цикл ішінде циклді пайдаланып
M1 FOR K=1 TO N : FOR J=1
…INPUT A(K,J)
N1 NEXT J, K
K- сыртқы цикл параметрі (матрица жолының нөмірі),
N- жол саны, J –ішкі цикл параметрі (баған нөмірі)
M- баған саны. Циклде INPUT орнына READ операторын пайдалану
Нәтижені экранға матрица түрінде шығару үшін PRINT A(K,J) операторының
6-мысал.
0 1 2
А= 13 4 -7
-12 85 9 16
матрицасын ЭЕМ жадына ендіру және экранға шығару программасын құру
10 REM матрицаны енгізу , шығару
20INPUT"n,m="; N,M: DIM A(N, M) 'N=3, M=4
30FOR K=1 TO N: FOR J=1TOM
40 READ A(K,J):PRINT USING "####"; A(K,J);
50NEXT J:PRINT: NEXT K
60DATA 0,1,2,5,13,4,-7,3.9,-12,85,9,16
3 1 2
А= 4
2 1 1
үшінші ретті квадрат матрицалардың қосындысы (S) мен көбейтіндісін (С)
Табылатын S=A+B және С=А*В матрицалары да үшінші ретті квадрат
S(k,j)=a(k,j)+b(k,j); c(k,j)=
Формулалары бойынша есептеледі.
10 REM матрицаларды қосу
20INPUT"n="; N:DIM A(N,N), B (N,N),S(N,N)
30 FOR K= 1TO N :FOR J =1 TO
40READ A(K,J), B (K,J)
50S(K,j)=A(K,J)+B(K,J)
60 PRINT USING"###"; S(K,J);
70 NEXT J: PRINT :NEXT K
80 DATA 3,1,1,2,2,0,1,5,5,2,-4,1,0,1,7
REM
20 INPUT "n="; N:DIM A(N,N), B(N,N),C(N,N)
30 FOR K=1TO N :FOR J=1 TO N
40 READ A(K,J),B(K,J): NEXT J,K
50 FOR k=1TO N: FORI+1TO N
60 C(K,I)=0
70 FOR J=1TO N
80 C(K,I)=C(K,I)+A(K,J)*B(J,I)
90 NEXT J
100 PRINT USING"####"
: C(K,I);
110 NEXT I: PRINT: PRINT: NEXT K
120 DATA 3,1,1,2,2,0,1,5,5,2,-4,1,0,1,7
Матрицаларды көбейту формуласына k, j, i параметрлері қатысқандықтан, (25)-программа
Си тілінде екі өлшемді массив бір өлшемді массив секілді
Жалпы түрде екі өлшемді массив келесі түрде жазылады:
тип атау [жол индексі] [баған индексі];
мұндағы,
тип -массив элементтерінің типі;
атау -массив аты;
жол индексі –массив қанша жолдан тұратынын анықтайды;
баған индексі –массив қанша бағаннан тұратынын анықтайды;
Жоғарыда көрсетілген массив келесі түрде жазылады:
int onim[3][4];
Массив элементтері жадыда жүйелі түрде бірінен соң бірі орналасады.
onim[1][1]; onim[1][2]; onim[1][3];… onim[2][4];… onim[3][4]; .
Сонымен onim массиві 12 элементтен тұрады.
Массив элементін қолдану үшін, массив атын және элемент индекстерін
Onim[3][4] элементі 3 заводтан шығаралатын 4 өнім түрінің санын
Екі өлшемді массивтерді енгізу (шығару) кезінде цикл ішінде циклді
Мысалы,
{ const int n=3;
const int m=4;
int i,j,a[n][m];
for(i=0; ji=n;i++)
for(j=0; j<=n;j++)
{ printf(“a[%d][%d]=”, i,j) ;
scanf(“%d”, &a[i][j]);
}
. . . .
}
3.3.2. Екі өлшемді массивтермен орындалатын амалдар
Орта арифметикалық мән және оң элементтер саны. Бұл есептің
Әр бір жолда оң элементтер санын есептеу кезінде бір
Сонымен қатар, бұл жерде екі моментке назар аудару керек.
Екінші негізгі момент - қосындылармен жалпы сандардың инициализация орны.
Оң элементтерден тұратын баған нөмері. Бұл есепті шешу үшін
Егер баған табылса, матрицаны ары қарай қараудың қажеті жоқ,
3.3.3. Динамикалық массивтер
Жадтың динамикалық облысында new операция немесе malloc функциясы арқылы
Бүкіл массивке бірден жад бөлінген кезде жолдар санын айнымалы
int n;
const int m=5;
scanf(“%d”, &n);
int (*a)[m]=new int [n][m];
int **b=(int**) new [n][m];
Бұл фрагментте динамимкалық массив құрудың екі тәсілі көрсетілген. 1-ші
Практикалық бӨлім
Зертханалық жұмыстар
Сабақ
1 Массивтің түсінігі және қызметі. Элементтер типі, өлшемі, индексі.
2 Бір өлшемді масивтер мен жұмыс орындау
3 Паскаль тiлiнде массивпен жұмыс iстеу
4 Си программалау тіліндегі массивтерді тікелей таңдау әдісімен реттеу.
5 Си программалау тіліндегі массивтерді тікелей алмастыру әдісімен реттеу.
6 Ең кіші элементін іздеу
Лабораториялық жұмыс №1
Тақырыбы: Массивтің түсінігі және қызметі. Элементтер типі, өлшемі, индексі.
Мақсаты: Массивті өңдеуді үйрету.
Бақылау сұрақтары:
1. Кестенің қандай түрін білесіздер(сызықтық, қатар)
2. Кестедегі мысал келтіріңіздер.
Теориялық бөлім:
Айнымалылардың әр қайсысының жадының бір-бір ұяшықтары бөлініп қойылған. Тек
Массив –деп бір атпен берілген бір типті элементердің ретелген
Массивті бір біріне біріктірілген бірнеше яшик түрінде елестетуге болады.
Массивті бір сөреден кітаптар түрінде елестетуге болады. Бұл кітаптарды
Оператордың сипаталу үлгісі:
DIM масив аты(индекс)массив аты (индекс ), блин,, блин,, блин,,
Мысалы,DIM A%(15), B$(20,C(24)
Ал егер массив екі өлшемді болатын болса, матрица деп
DIMмассив аты (индекс1,индекс2);
Мұндағы: индекс1 жолдарының саны, индекс2 баған саны
Массивтің сипатаудың оның элементін қолданбай тұрып жұзеге асыруы тиіс.
Ескерту. Массив элементінің 0 ден емес 1 ден бастап
Бейсик тілінде массивтермен операция жүргізу анықталмаған. Сондықтан массивті өңдеу,
Мысалы, бір өлшемді 10 элементерден тұратын А массивін
10 DIM A(10)
20 FOR J = 1 TO 140
30 INPUT A(J)
40 NEXT J
INPUT операторы 1 рет орындағанда массивтің бір элементі енгізіледі.
Лабораториялық жұмыс №2
Тақырыбы: Бір өлшемді масивтер мен жұмыс орындау.
Мақсаты: Бiр өлшемдi массивпен жұмыс iстеу дағдысын қалыптастыру
Тапсырма
1. 20 for i =1 to 30
30 input A(i)
40 next i
масивті енгізу операторы берілген. Осы масивті сипатта, оны қай
2. В(20) массивті берілген.Осыны қалай енгіземіз.
3. С(10) массиві берілген. Оның бірінші элементіне 5 мәнін,сонғы
4. 10 N=15
20 DIM A(n)
A(N)-массивті қанша элементтен тұрады?
5. 10 INPUT N
20 DIM C(N)
С массиві қнша элементтен тұрады?
6. А(15)массивін енгізетін және оны қайталайтын экранға шығаратын программа
Лабораториялық жұмыс №3
Тақырыбы: Паскаль тiлiнде массивпен жұмыс iстеу
Мақсаты: Паскаль тiлiнде массивпен жұмыс iстеу дағдысын қалыптастыру
Методикалық бөлім:
Ìàññèâ ýëåìåíòòåð¿í æ¡íå îíû¦ àòàóûí áåëã¿ëåó åê¿ ò¯ðäå áîëàäû:
TYPE<òèï àòàóû>=array[T1] of T2;
Var <ìàññèâ àòàóû>:<òèï àòàóû>;
ìµíäà¬û, array[T1] of T2 ìàññèâò¿ àíûºòàó. Ò2-ìàññèâ ýëåìåíòòåð¿í¿¦
òèï¿, îíû íåã¿çä¿ê òèï äåï òå àòàéäû. Ò1-èíäåêñò¿¦ òèï¿.
Ìûñ: Á¿ð£ëøåìä¿ ìàññèâò¿ íåìåñå âåêòîðäû áåëã¿ëåó:
X:ARRAY[1..N] OF REAL;
Åê¿ £ëøåìä¿ ìàññèâò¿ íåìåñå ìàòðèöàíû áåëã¿ëåó:
X:ARRAY[1..N,1..M] OF REAL;
Ìàññèâò¿¦ å¦ ¯ëêåí (å¦ ê¿ø¿) ýëåìåíò¿í òàáó ôóíêöèÿíû¦ å¦
ê¿ø¿) ýëåìåíò¿í òàáóìåí á¿ðäåé. Ŧ ¯ëêåí (å¦ ê¿ø¿) ì¡í
Ìûñàëû: À(1..N)-ìàññèâ¿í¿¦ å¦ ¯ëêåí ì¡í¿í òàáó ïðîãðàììàñû:
PROGRAM MAX(INPUT,OUTPUT);
CONST N=40;
VAR XMAX:REAL;
I,ND,NMAX:INTEGER;
X:ARRAY[1..N] OF REAL;
BEGIN
READ(ND);
FOR I:=1 TO ND DO
READ (X[I]);
XMAX:=X[I];
NMAX:=1;
FOR I:=2 TO ND DO
IF X[I]>XMAX THEN BEGIN
XMAX:=X[I];
NMAX:=I;
END;
WRITELN(‘Xmax=’,XMAX);
WRITELN(‘Nmax=’,NMAX);
END.
Õ(N) ìàññèâ¿í¿¦ å¦ ê¿ø¿ ì¡í¿í òàáó êåðåê.
PROGRAM MIN(INPUT,OUTPUT);
CONST NN=30;
VAR
N,I,IMIN:INTEGER;
XMIN:REAL;
X:ARRAY[1..NN] OF REAL;
BEGIN
WRITE(‘N-í¿¦ ì¡í¿í åíã¿ç¿¦¿ç’);
READ(N);
FOR I:=1 TO N DO
READ(X[I]);
XMIN:=X[1];
IMIN:=1;
FOR I:=2 TO ND DO
IF X[I]XMIN:=X[I];
NMIN:=I;
END;
WRITELN(‘Xmin=’,XMIN);
WRITELN(‘Nmin=’,NMIN);
END.
Зертханалық жұмыс №4
Тақырыбы: Си программалау тіліндегі массивтерді тікелей таңдау әдісімен реттеу.
Мақсаты: Тікелей таңдау әдісі бойынша алгоритмдерді программалау
Өзіндік дайындыққа арналған тапсырма:
Үйрену керек:
Си программалау тілінде массивтерді сипаттау әдістерін;
Массивтерді енгізу әне шығару әдістерін;
Тікелей таңдау әдісін;
Тапсырмаға байланысты есептің алгоритмін құру;
Программа құру;
Методикалық бөлім:
Массивтерді тікелей алмастыру әдісімен реттеу.
Бұл реттеу әдетте қайталанатын элементтері жоқ массивке қоланылады. Қойылған
ең үлкен элементті таңдау керек;
оны соңғы элементпен орын ауыстырамыз (содан соң ең үлкен
1-ші және 2-ші пунктерді қалған (n-1) –ге дейінгі
Жұмысты орындау мысалы:
Бізге 10 элементтен тұратын массив берілген, ол мынандай
13 7 9 1 8
Сұрыптаудан кейін массив былай болуы керек:
2 4 5 7 8
Төменде массивті реттеу проессі көрсетілген.
Берілген бөліктегі ең үлкен элемент қалыңмен берілген, ал
алмастрылып жатқан элемент курсивпен берілген. Қарастырылып жатқан бөліктің асты
1-қадам: бүкіл массивті қарастырып ең үлкен элементті тауып аламыз,
13 7 9 1 8
Ең үлкен элементті өз орнына қоямыз.
13 7 9 1 8
Енді ретелген бөлік екі элементтен тұрады.
3-қадам: қарастырылып жатқан бөлікті тағы да бір элементке азайтамыз,
10 7 9 1 8
Енді реттелген масси үш элементтен тұрады.
4-қадам:
4 7 9 1 8
5-қадам: бұл бөліктегі ең үлкен элемент өз орнында тұр,
өз орнында қалдыру керек.
4 7 2 1 8
Ары қарай аналогты түрде әрекет жасаймыз.
6-қадам:
4 7 2 1 8
7-қадам:
4 1 2 7 8
8-қадам:
4 1 5 7
9-қадам:
1 4 5 7 8
Нәтиже: 1 2 4 5
Бұл процесстің программасын құру үшін, n -нен 2-ге дейін
ұзындықта қарастырып жатқан бөлікте цикл ұйымдастыру керек. Максимумның бастапқы
Енді сұрыптаудың алгоритмін жазуға болады:
for(i=n; i>=2; i- -)
{ a[1],…,a[i]-ден ең үлкен элементтітабу керек;
k айнымалысындағы индексті есте сақтап, егер i<>k
болса, онда a[i] және a[k] орнын аустыру керек.
Алгоритм шешімінің схемасы төменде көрсетілген:
Си тілінде программа келесі түрде болады:
include
main()
{ int a[10];
int i,j,k;
int m;
for(i=1; i<=10; i++)
{ printf(‘a[i]=’);
scanf(“%d”, &a[i]);
}
for(i=1; i<=10; i++)
{ printf(a[i],’ ’);
}
for(i=10; i>=2; i- -)
{ k=i; m=a[i];
for(j=2; j<=i-1; j++)
if a[j]>m then {k=i; m=a[k];}
if k<>i then { a[k]=a[i]; a[i]=m;
for(i=1; i<=10; i++)
{ printf(a[i],’ ’);
}
}
Жұмысқа тапсырма:
Төменде көрсетілген тапсырма вариаттарына байланысты массивті тікелей таңдау әдісімен
Тақ сандардан тұратын массив элементтерін таңдау әдісімен реттейтін программа
Жұп индекстері бар массив элементтерін таңдау әдісімен реттейтін программа
Тақ сандаы бар массив элементтерін таңдау әдісімен реттейтін программа
Жұп сандаы бар массив элементтерін таңдау әдісімен реттейтін программа
n элементтерден тұратын массивті кемуі бойынша реттеу керек.
n элементтерден тұратын массивті өсуі бойынша реттеу керек.
Тікелей таңдау әдісі арқылы сыныптағы оқушылар тізімін ретейтін прогармма
10 элементтен тұратын массив берілген. Осы массивтің 8 элементін
10 және 12 элементтен тұратын 2 массивті реттеу керек.
20 элементтен тұратын массив берілген. Оның ішінде 10 элементін
Бақылау сұрақтары.
Тікелей таңдау әдісін қандай функция атқарады?
Қойылған мақсатқа жететін пунктерді көрсетіңдер?
Бұл әдіс қалай орындалатынын анықтаңыз?
Зертханалық жұмыс №5
Тақырыбы: Си программалау тіліндегі массивтерді тікелей алмастыру әдісімен реттеу.
Мақсаты: Тікелей алмастыру әдісі бойынша алгоритмдерді программалау
Өзінідік дайындыққа арналған тапсырма:
Үйрену керек:
Си программалау тілінде массивтерді сипаттау әдістерін;
Массивтерді енгізу әне шығару әдістерін;
Тікелей алмастыру әдісін;
Тапсырмаға байланысты есептің алгоритмін құру;
Программа құру;
Методикалық бөлім:
Массивтерді тікелей алмастыру әдісімен реттеу.
Бұл әдісті кез –келген массивке қолдануға болады. Алгоритм негізі
Осындай жолмен мәні кіші элемент массивтің басына қарай жылжиды,
Жұмысты орындау мысалдары.
Тікелей алмастыру әдісімен бес элементтен тұратын массивті үлкеюі бойынша
Массивтің ағымдағы бөлімінің ұзындығы -n-k+1, мұндағы k-көру нөмері, i-тексерілетін
Бірінші қарастыру. Бүкіл массив қарастырылады.
i=1 5 4 8 2
Ауыстырамыз
I=2 4 5 8 2 9
Аыстырмаймыз
I=3 4 5 8 2 9
ауыстырамыз
i=4 4 5 2 8 9
2 ауыстырамыз
саны өз орнында тұр.
Екінішіқарастыру: массивтің біріншіден төртіншіге элементке дейінгі бөлігі қарастырылады.
i=1 4 5 2 8 9
Аыстырмаймыз
i=2 4 5 2 8 9
ауыстырамыз
i=3 4 2 5 8 9
Аыстырмаймыз
8 саны өз орнынжда тұр.
Үшінші қарастыру. Массивтің бастапқы үш элементі ғана қарастырылады.
i=1 4 2 5 8 9
ауыстырамыз
саны өз орнында тұр.
Төртінші қарастыру. Соңғы жұпты қарастырамыз.
i=1 2 4 5 8 9
Ауыстырмаймыз
4 саны өз орнында тұр. Ең кіші
бірінші.
Сонымен, біздің массивіміз үлкеюі бойынша тікелей алмастыру әдісімен реттелді.
Программа келесі түрде болады:
include
main()
{ int a[5];
int i,j,k,t;
for(i=1; i<=5; i++)
{ printf(‘a[i]=’);
scanf(“%d”, &a[i]);
}
for(i=1; i<=5; i++)
{ printf(a[i],’ ’);
}
for(k=1; k<=5; k++)
for(k=1; k<=5; k++)
{ if a[j]>a[i+1] then {t=a[i];
a[i]=a[i+1];
a[i+1]=t; }
for(i=1; i<=5; i++)
{ printf(a[i],’ ’);
}
}
Жұмысқа тапсырма:
Төменде көрсетілген тапсырма вариаттарына байланысты массивті тікелей алмастыру әдісімен
10 элементтен тұратын массивті үлкеюі бойынша реттеу керек.
10 элементтен тұратын массивті кемуі бойынша реттеу.
8 элементтен тұратын массив берілген. Оның тек қана 6
Тікелей алмастыру әдісі арқылы массивтің тақ сандар элементтерін реттейтін
жұп элементтерін реттейтін программа жазу керек.
Сыныптағы оқушылардың тізімін реттейтін программа құру керек.
Тақ индекстері бар массив элементтерін реттейтін программа жазу керек.
Жұп индекстері бар массив элементтерін реттейтін программа жазу керек.
Екі массив берілген, біріншісі 5 элементтен, ал екіншісі 9
Екі массив берілген, біріншісі 6 элементтен, ал екіншісі 9
Бақылау сұрақтары.
Тікелей алмастыру әдісін қандай функция атқарады?
Қойылған мақсатқа жететін пунктерді көрсетіңдер?
3. Бұл әдіс қалай орындалатынын анықтаңыз?
Зертханалық жұмыс №6.
Тақырыбы: Ең кіші элементін іздеу.
Мақсаты: Жылдам реттеу әдісі бойынша алгоритмдерді программалау
Өзінідік дайындыққа арналған тапсырма:
1.Үйрену керек:
Си программалау тілінде массивтерді сипаттау әдістерін;
Массивтерді енгізу әне шығару әдістерін;
Жылдам реттеу әдісін;
2.Тапсырмаға байланысты есептің алгоритмін құру;
3.Программа құру;
Методикалық бөлім:
Массивтегі ең кіші элементін іздеу
Минимальді (максималді) элементтерді іздеу алгоритмі іздеу реттелмеген массивте жеткілікті
Жұмысты орындау мысалдары.
Бізге бес элементтен тұратын массив берілген. Осы
Ең кіші элемент: -4.
Төменде массивте іздеу процесі көрсетілген.
Бірініші элемнтті минимум деп алып, оны кезектегі элементпен
салыстырамыз.
Берілген массивтегі ең кіші элемент қалыңмен берілген, ал
салыстырылып жатқан элемент курсивпен берілген.
1-қадам: Ең бірінші элементті минимум депаламыз, ол –2.
2 15 1 -4 10.
Бұл жерде 2<5 болғандықтан, минимум 2 болып қала береді.
2. АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ ПРИНЦИПІ
Delphi объектілі – бағытталған ортасында автоматтандырылған оқыту жүйесін құру
Алдымен оқыту жүйесінің құрылымын қарастырайық. Оқытушы программа теориялық, пракиткалық
Берілген тақырып бойынша оқытушы жүйенің құрылымы 1-суретте берілген.
1-сурет. Оқытушы программаның құрылымы
Жөғарыда келтірілген құрылым бойынша оқытушы программаның негізгі терезесіне негізгі
Көрнекілік үшін оқытушы программаның фонын жасап алайық. Фонды құру
Пуск=> Программы => Microsoft Power Point командасы арқылы
2-сурет.Microsoft Power Point программасының енгізгі терезесі
«Файл» менюінен «Создать» командасын таңдау арқылы слайд құрамыз.
Слайд фонын өзгерту үшiн «Формат» менюiнен «Оформление слайда» командасын
Суретования панелiндегi әр түрлi суреттердi пайдалана отырып қажеттi түймешелер
3-сурет. Түймеше жасау
«Показ слайдов» менюiнен «Начать показ» командасын таңдап алыңыз. Компьютердiң
Пуск => Программы => Стандартные => Paint командасын таңдау
Файл => Сохранить командасы арқылы суреттi сақтаңыз.
Сонымен оқытушы программаны безендiруге арналған фон құрдық. Ары қарай
Электронды оқулықтың негiзгi терезесiн құру әдiстемесi:
Пуск=>Программы =>Borland Delphi 6=>Delphi 6 командасы арқылы Delphi программалау
File=>New =>Application командасын таңдау арқылы жаңа қосымша құрамыз.
Проекттi және программа модулiн жеке папкаға сақтайық. Ол үшiн
Additional компоненттер палитрасынан Image1( 4-сурет) компонентiн таңдап
4-сурет. Image компонентiн таңдау
Компоненттi 5-суреттегiдей етiп формаға орналастырыңыз.
5-сурет. Image компонентi қойылған форма
Object Inspector-дан Image компонентiнiң Auto Size қасиетiн True мәнiне
6-сурет. Picture Editor диалогтық терезесi
Форманы белгiлеңiз. Border Style қасиетiн None мәнiне өзгертiңiз. Standard
7-сурет. Қара түстi жазуы бар түймешелер
8-сурет. Қызыл түстi жазуы бар түймешелер
Label2 кмопонентiн белгiлеп, Events парағына өтiңiз және On
Label3.Visible:=True;
Қара түстi басқа да компоненттер үшiн сәкес программа кодын
Image1-дi белгiлеп, Mouse Move оқиғасын құрамыз және келесi программа
Label3.Visible:=False;
Label5.Visible:=False;
Label7.Visible:=False;
Label9.Visible:=False;
Label11.Visible:=False;
Программаны iске қосып, тышқанмен белгiлеген кезде жазу түсiөзгеретiнiне көз
9 сурет. Жазу түсiнiң өзгеруi
File=>New=>Form командасы арқылы жаңа форма құрамыз. Жоғарыда келтiрiлген әдiстеме
10-сурет. Теориялық және практикалық материалдарды шығару формасы
10. Қызыл түстi «Практика» және «Лекция» түймешелерi үшiн OnClick
Form3.WebBrowser1.Navigate(ExtractFileDir(application.ExeName)+’\Директорий\имя_файла.htm’);
Программаны iске қосып, «Лекция» түймешесiн басқаннан кейiн екiншi форма
11-сурет. Лекция тақырыптарының тiзiмi
Гиперсiлтеменi басу арқылы лекция мазмұнын көруге болады. (12-сурет).
12-сурет. Лекция мазмұны
«Практика» түймешесiн басу келесi нәтижеге алып келедi. (13-сурет):
13 сурет. Зертханалық жұмыс тақырыптарының тiзiмi
Гиперсiлтеменi басу практикалық жұмыспен танысуға мүмкiндiк бередi (14-сурет).
Сурет 14. Зертханалық жұмыс мазмұны
File=>New=>Form командасы арқылы программа туралы мәлiмет беретiн форма құрайық.
15 сурет. Программа жайлы мәлiмет.
12. Тестiлеу үшiн тағы бiр форма құрамыз (16 сурет).
16-сурет. Тестiлеу программасы
Осылайша, электронды оқулық құрдық. Программа листингi қосымшада келтiрiлген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бiлiм берудi дамытудың қазiргi кездегi өзектi идеясы - электронды
Қазіргі уақытта электронды оқулықтар мен оқу құралдарын жасау мәселесі
Бейсик, Паскаль, Си программалау тiлдерiнде массивпен жумыс iстеу такырыбын
Дипломдық жұмыста «Бейсик, Паскаль, Си программалау тілдерінде массивтерді өңдеу»
Жұмыста «Бейсик, Паскаль, Си программалау тілдерінде массивтерді өңдеу» курсының
Дипломдық жұмыс кіріспеден, теориялық және тәжірибелік бөлімдерден, қорытындыдан, пайдаланған
Бірінші бөлімде қазіргі ақпараттық технологияның білім беру жүйесіндегі алатын
Ал, екінші бөлімде электронды оқулық туралы түсінік, түрлері, оның
Тәжірибелік бөлімде жұмыс бойынша қойылған екінші тапсырма жүзеге асырылған.
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
А.В. Могилев, Н.И. Пак, ЕК. Хеннер – «Информатика», под
П. Франка –«С++: учебный курс» -СПБ: Питер, 2000.
Павловская, Щюпак
Абрамов А.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в
Абрамов С.А., Гнездилова Г.Г., Капустина Е.Н.,
Ахо А., Хопкрофт Дж., Ульман Дж. Построение и анализ
Вирт Н. Алгоритмы и структуры данных. М., Мир, 1989.
Епанешников А., Епанешников В. Программирование в среде Turbo Pascal
Зуев Е.А. Система программирования Turbo Pascal. М., Радио и
Зуев Е.А. Программирование на языке Турбо-Паскаль 6.0,7.0. М. Радио
Йодан Э. Структурное программирование и конструирование
Кенин А.М., Печенкина Н.С. Работа на IBM PC. М.,
Кнут Д. Искусство программирования на ЭВМ. М.:
Липский В. Комбинаторика для программистов. М., Мир, 1988.
Майерс Г. Искусство тестирование программ. М.:
Пильщиков В.Н. Сборник упражнений по языку Паскаль. М., Наука,
Поляков Д.Б., Круглов И.Ю. Программирование в среде
Рейнгольд Э., Нивергельт Ю., Део Н. Комбинаторные алгоритмы.
Фаронов В.В. Турбо Паскаль 7.0. Начальный курс. М., Нолидж,
Фаронов В.В. Турбо Паскаль 7.0. Практика программирования. М., Нолидж,
Шень А. Программирование: Теоремы и задачи. М., МЦНМО, 1995.
ҚОСЫМША
Электронды оқулықтың негізгі терезесінің программа листингі:
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,
Dialogs, ExtCtrls, StdCtrls;
type
TForm1 = class(TForm)
Image1: TImage;
Label1: TLabel;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
Label4: TLabel;
Label5: TLabel;
Label6: TLabel;
Label7: TLabel;
Label8: TLabel;
Label9: TLabel;
Label10: TLabel;
Label11: TLabel;
procedure Label2MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label4MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label6MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label8MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label10MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Image1MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label9Click(Sender: TObject);
procedure Label11Click(Sender: TObject);
procedure Label3Click(Sender: TObject);
procedure Label5Click(Sender: TObject);
procedure Label7Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
uses Unit2, Unit3, Unit4;
{$R *.dfm}
procedure TForm1.Label2MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label3.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Label4MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label5.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Label6MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label7.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Label8MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label9.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Label10MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label11.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Image1MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label3.Visible:=False;
Label5.Visible:=False;
Label7.Visible:=False;
Label9.Visible:=False;
Label11.Visible:=False;
end;
procedure TForm1.Label9Click(Sender: TObject);
begin
Close;
end;
procedure TForm1.Label11Click(Sender: TObject);
begin
AboutBox.show;
end;
procedure TForm1.Label3Click(Sender: TObject);
begin
Form3.show;
Form3.WebBrowser1.Navigate(ExtractFileDir(application.ExeName)+'\HTML\Teoria\teoria.htm');
end;
procedure TForm1.Label5Click(Sender: TObject);
begin
Form3.show;
Form3.WebBrowser1.Navigate(ExtractFileDir(application.ExeName)+'\Html\Praktika\teoria.htm');
end;
procedure TForm1.Label7Click(Sender: TObject);
begin
Form2.show;
end;
end.
Тестілеу программасының листингі:
unit Unit4;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Classes, Graphics, Controls, Forms, Dialogs,
Menus, ComCtrls, StdCtrls, ExtCtrls;
type
TForm2 = class(TForm)
Button2: TButton;
Image1: TImage;
RadioButton3: TRadioButton;
RadioButton2: TRadioButton;
RadioButton1: TRadioButton;
Label3: TLabel;
Label2: TLabel;
Label1: TLabel;
Label8: TLabel;
Label9: TLabel;
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure FormShow(Sender: TObject);
procedure FormHide(Sender: TObject);
procedure Button12Click(Sender: TObject);
procedure N2Click(Sender: TObject);
procedure N6Click(Sender: TObject);
procedure Label8MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
procedure Label9Click(Sender: TObject);
procedure Image1MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
const
Test_file='vopr.txt';
Nq=21;
var
Form2: TForm2;
rq : byte;
v_quest: array [1..3] of string;
quest, q1: string;
score,iq, nv, t,t2,oc: integer;
f: text;
ok: boolean;
procedure Init;
procedure Readq(k: byte);
implementation
uses Unit1, Unit2;
{$R *.DFM}
procedure Init;
begin
score:=0;
iq:=0;
AssignFile(f,Test_File);
reset(f);
end;
procedure Readq(k: byte);
begin
Readln(f,quest);
quest:=copy(quest,2,length(quest));
Readln(f,q1);
if copy(q1,1,1)='+' then rq:=1;
v_quest[1]:=copy(q1,2,length(q1));
Readln(f,q1);
if copy(q1,1,1)='+' then rq:=2;
v_quest[2]:=copy(q1,2,length(q1));
Readln(f,q1);
if copy(q1,1,1)='+' then rq:=3;
v_quest[3]:=copy(q1,2,length(q1));
inc(iq)
end;
procedure TForm2.Button2Click(Sender: TObject);
begin
if RadioButton1.Checked and (rq=1) then
inc(score,1);
if RadioButton2.Checked and (rq=2) then
inc(score,1);
if RadioButton3.Checked and (rq=3) then
inc(score,1);
if iq=nq then
begin
Button2.Enabled:=false;
Label2.Caption:='Вы набрали'+inttostr(score)+'баллов';
if (score>0) and (score<10)then oc:=2;
if (score>10) and (score<15)then oc:=3;
if (score>15) and (score<19)then oc:=4;
if (score>19)then oc:=5;
Label3.Caption:='Вы получили оценку: '+inttostr(oc);
end
else
begin
Readq(iq);
Label1.Caption:=' вопрос № '+inttostr(iq)+quest;
RadioButton1.Caption:=V_quest[1];
RadioButton2.Caption:=V_quest[2];
RadioButton3.Caption:=V_quest[3];
// showmessage(' правильный ответ № '+inttostr(rq)+' ');
end;
end;
procedure TForm2.FormShow(Sender: TObject);
begin
Label2.Caption:='';
Button2.Enabled:=true;
Init;
Readq(iq);
Label1.Caption:='вопрос №' +inttostr(iq)+quest;
RadioButton1.Caption:=V_quest[1];
RadioButton2.Caption:=V_quest[2];
RadioButton3.Caption:=V_quest[3];
end;
procedure TForm2.FormHide(Sender: TObject);
begin
closefile(f);
end;
procedure TForm2.Button12Click(Sender: TObject);
begin
Application.Terminate;
end;
procedure TForm2.N2Click(Sender: TObject);
begin
Application.Terminate;
end;
procedure TForm2.N6Click(Sender: TObject);
begin
AboutBox.show;
end;
procedure TForm2.Label8MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label9.Visible:=True;
end;
procedure TForm2.Label9Click(Sender: TObject);
begin
Close;
end;
procedure TForm2.Image1MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
Label9.Visible:=False;
end;
end.
1
басы
i=1,10,1
i=10,2,-1
i=1,10,1
a[i]
k=i, m=a[i]
j=2,i-1,1
a[i]>m
k = j
m = a[k]
a[i]>m
a[k]=a[i]
a[i]=m
a[i]
соңы
Негізгі терезе
Лекция
Практика
Тест
Негізгі қызметі
Көмекші қызметі
Программа туралы мәлімет
Программадан шығу






18 қараша 2017ж.
2008-2017 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^