Шпондық және шлицті тістік жалғауларының есептемесі курстық жұмыс
№5988



МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................3
I.ШПОНКАЛЫ ҚОСЫЛЫС.........................................................4
1.1Шпонкалы және шлицті қосылыс...........................................4
1.2 Призмалы шпонкалы қосыластар...........................................4
1.3 Призмалы шпонкалардың түрлері..........................................6
1.4 Пішінді шпонкасыз қосылыс..................................................6
1.5 Сына тәрізді шпонкалы қосылыстар......................................7
1.6 Фрикциялық шпонкалар..........................................................9
1.7 Шпонкалар жасалатын материалдар және олардың мүмкіндік кернеуі.10
II.ШЛИЦТІ ҚОСЫЛЫСТАР.....................................................11
2.1Шлицті қосылыстың түрлеріі ....................................................................11
2.2 Эвольвентті шлицті қосылыс................................................12
2.3 Шлицалы жалғамалардың тексермелі есептелуі және таңдалуы.................................................................13
III. ҚАЗНАҚТЫ ЖӘНЕ ТІСТІ ЖАЛҒАМАЛАР.....................................................16
3.1 Қазнақты жалғамалар......................................16
3.2 Тісті жалғамалар..............................................16
3.3 Шлицті қосылыстарды есептеу............................................17
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................20
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕИЕТТЕР ТІЗІМІ.............................21



Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Жұмыс көлемі: 20 бет
Пәні: Соңғы қосылған курстық жұмыстар

-----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................3
I.ШПОНКАЛЫ ҚОСЫЛЫС.........................................................4
1.1Шпонкалы және шлицті қосылыс...........................................4
1.2 Призмалы шпонкалы қосыластар...........................................4
1.3 Призмалы шпонкалардың түрлері..........................................6
1.4 Пішінді шпонкасыз қосылыс..................................................6
1.5 Сына тәрізді шпонкалы қосылыстар......................................7
1.6 Фрикциялық шпонкалар..........................................................9
1.7 Шпонкалар жасалатын материалдар және олардың мүмкіндік кернеуі.10
II.ШЛИЦТІ ҚОСЫЛЫСТАР.....................................................11
2.1Шлицті қосылыстың түрлеріі ....................................................................11
2.2 Эвольвентті шлицті қосылыс................................................12
2.3 Шлицалы жалғамалардың тексермелі есептелуі және таңдалуы.................................................................13
III. ҚАЗНАҚТЫ ЖӘНЕ ТІСТІ ЖАЛҒАМАЛАР.....................................................16
3.1 Қазнақты жалғамалар......................................16
3.2 Тісті жалғамалар..............................................16
3.3 Шлицті қосылыстарды есептеу............................................17
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................20
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕИЕТТЕР ТІЗІМІ.............................21
КІРІСПЕ
Машина бөлшектері өздерінің қызметін атқару үшін бір-бірімен қозғалысты және
Жылжымалы қозғалыс дегеніміз, мысалы, біліктің тіректермен жалғастырылуы, ал қозғалмайтын
Қозғалмайтын жалғамалар мынандай болу мүмкін:
алмалы-салмалы – машина бөлшектерінің жалғаушысы элементтерін бүлдіріп алмай ажыратуға
Бұдан басқа алмалы-салмалы жалғамалар мынадай түрлерге бөлінеді:
Күш түспейтін (шпонкалы, призматикалық, сегменттік)
Күш түсуші – жалғамаларды алдын-ала тарту туғызатын, сыртқы күштер
Күпшекті білікпен жалғастыру үшін күпшек кертігіне сәйкесті кіретін біліктегі
Тістер пішініне қарай жалғамалар былайша ажыратылады: түзу тісті, эвольвенттік
Шлицалы жалғамалардың шпонкалы жалғастырумен салыстырмалы айырмашылықтары:
үлкен сәттердің берілу мүмкіндігі;
біліктегі күпшекті мүмкіндігінше дәл ортаға келтіру;
күпшектің білік бойынша араласуы кезіндегі таңдаулы бағыты
I.ШПОНКАЛЫ ҚОСЫЛЫС
1.1Шпонкалы және шлицті қосылыс.
Шпонкалы, шлицті қосылыстар бір бөлшекпен екінші бөлшекті қосу және
Негізінде шпонкалар сына тәрізді және призмалы шпонка болып екіге
Шпонка қосылыстарының өлшемдері стандартталған және олар ГОСТ 8788-58 бойынша
1.2 Призмалы шпонкалы қосылыстар.
Призмалы шпонкалар (1.1 сурет) кернеусіз қосылысқа жатады, сондықтан олардың
(1)
(2)
мұндағы h-шпонканың биіктігі;
d-біліктің диаметрі;
b-шпонканың ені;
l-шпонканың жұмыс істеу ұзындығы;
Шпонканың ені мен биіктігінің өлшемдері қиылу беріктігіне есептеу арқылы
1.1-сурет. Призмалы шпонка.
Бірақ үйкеліс күшінің әсерінен күшпек жылжитын болса, онда шпонканың
1.2-сурет.Жылжымалы призмалы шпонка.
а)бұранда арқылы шпонка; б)қысқа шпонка.
Кейбір жылжымалы қосылыстарда күпшекке бекітілген қысқа шпонкалар
1.3 Призмалардың шпонкалардың түрлері.
Призмалы шпонка конструкциясы бойынша сегментті және цилиндрлі болып бөлінеді.
1.3-сурет. Сегментті шпонка.
Сол себепті сегментті шпонкалар көбінесе біліктің шетінде қолданылады. Өйткені
(3)
Білік қимасын әлсірету үшін сегментті шпонкалардың формасын аздап өзгертеді
1.4 Пішінді шпонкасыз қосылыс
Пішінді немесе шпонкасыз қосылыс деп втулка немесе күпшек отырғызылған
(1.4-сурет)
Мұндай қосылыстың ең қарапайымы-төртбұрышты білікке отырғызылған қосылыс. Оның мынадай
1.4-сурет.Квадрат пішінді білікпен қосылыс.
Бұл қосылыстар жұмыс бүйірінде пайда болатын жаншылу кернеуіне мына
(4)
1.5 Сына тәрізді шпонкалы қосылыстар
Сына тәрізді шпонкалар күшпен қойылады, сондықтан бөлшектер арасында күш
1.5-сурет. Сына тәрізді шпонка.
Бұл қосылыстарда айналу моменті біліктен күпшекке үйкеліс арқылы беріледі.
1.6-сурет.Сына тәрізді шпонка әсер ететін күштер жорамалы бойынша.
Сондықтан сына тәрізді шпонкалар қазіргі уақытта өндірісте аз қолданылады.
Есептеу схемасында пайда болатын кернеулерді (1.6-сурет) жуық шамамен тең
Айналу моменті білікпен бірге күпшекті айналдыруға тырысады, сондықтан да
(5)
мұндағы b-сына тәрізді шпонканың ені.
Ал кернеу мөлшерін мына шартпен анықтайды:
(6)
мұндағы N-тең әсерлі күш; f-үйкеліс коэффиценті. Көрсетілген теңдіктерді
(7)
Қосылыстың ажырамау шарты бойынша:
(8)
Практикалық деформацияның болмау шарты:
(9)
Шпонканы балғамен нығыздау кезінде пайда болатын күш кернеуінің шамасын
(10)
(11)
осыдан
Сонымен қатар былай алуға болады: [3, 25б.]
(12)
1.6 Фрикциялық шпонкалар
Фрикциялық шпонкалар сына тәрізді шпонкалардың бір түрі болып табылады.
Сондықтан оны артық күш түсетін жерден сақтау ретінде пайдалануға
1.7-сурет. Фрикциялық шпонка.
Бірақ фрикциялық шпонкалар арқылы берілетін айналу моментінің мөлшері аз
(13)
1.7 Шпонкалар жасалатын материалдар және олардың мүмкіндік кернеуі
Стандартты шпонкалар беріктік шегі 50 кГ/мм2 кем
II.ШЛИЦТІ ҚОСЫЛЫСТАР.
Шлицті қосылыстар деп күпшектің ішкі бетіндегі тістерінің дәл сол
1.Ось бойымен бағытталған күштерді қабылдай алмайды.
2.Тістердің бірдей дәлдікте жасалмауынан әсер етуші күштер шлицтердің барлығына
2.1 Щлицті қосылыстың түрлері
Қосылыстар, біріншіден өздерінің пішініне байланысты, тік бүйірлі, үшбұрышты, эвольвентті
а) б)
1.8-сурет. Шлицті қосылыстың негізге түрлері: а-тік бүйірлі; б-эвольвенттк;
в-үшбұрышты.
Центрлеу бүйір қырлары, тістердің ішкі және сыртқы диаметрі арқылы
1.9-сурет. Шлиц қосылыстарды центрлеу:
а-бүйірінен; б-сыртқы диаметрмен; в-ішкі диаметрімен; д және е-білік оймаларынң
Бұл амал үлкен күштер әсер еткенде және шлиц
Дәлдікті қажет ететін талаптарға сай шлицті тістерінің ішкі және
Егер втулка материалының қаттылығы Бренелль шкаласының көрсетуі бойынша НВ
Ал егер Бренелль шкаласының көрсетуі бойынша НВ 350-ден артық
2.2. Эвольвентті щлицті қосылыстар.
Эвольвентті шлицті қосылыстар тісті берілістерге қаншама ұқсас болсада, олардың
1)Эвольвентті центрлеудің қадамы үлкен келеді.
2)Эвольвент рейкасының тістерінің биіктігі аз:
3)Тісті дөңгелектердің ілінісу бұрышы a1=20 болса, эвольвентті
Эвольвентті шлицті ұосылыстың басқа шлицті қосылыстарға қарағанда көптеген артықшылықтары
Атап айтқанда:
а)Эвольвентті шлицтертістерінң табаны жалпақ етіп жасалуына байланысты олардың беріктілігі
б)Білік бетіндегі эвольвент тістері қарапайым әдіспен жасалады.
Жоғарыда айтылған артықшылығына байланысты эвольвентті шлицті қосылыстарда кернеу шоғырлану,
Эвольвентті шлиц қосылыстар ГОСТ 6033-51 бойынша мына өлшемдер
Сыртқы диаметрі: D=12-400 мм-ге дейін. Тістерінің саны z=11-50.
Олардың модулі: .Жылжымалы қосылыстарда бедерлі үшбұрышты
Шлиц тістерінің саны -ке дейін. Олардың модул
Бұл қосылыстарда тек бүйір қырлары центрленеді. Төртбұрышты эвольвентті шлицті
(14)
2.3 Шлицалы жалғамалардың тексермелі есептелуі және таңдалуы.
Шлицтер көлденең қимасының өлшемді мөлшері мен саны МЕМСТ-қа
1.10-сурет Шлицті жалғамалар
Шлицалы жалғамалар тістерін есептеу бүгіліс, мыжылу және кесілу пішінін
-бір шлицаға түсетін күш, ол сәттердің өзара тең шартымен
(15)
-орташадиаметр
, эвольвентті және үшбұрыш пішінді шлицтер үшін:
(16)
m-модуль, Z-шлиц тістерінің саны. Олай болса, бір шлицаға қабылдайтын
;
1)мыжылуды есептеу:
(18)
(19)
(20)
𝞇-шлицалар арасындағы әлеуеттің әрқалай таралуын ескеруші коэффицент:
2)Кесілуді есептеу:
(21)
-кесілу ауданы.
(22)
(23)
3) Бүгілістегі беріктілік шартынан:
(24)
–күші тістің сүйір ұшында деп санасақ, онда:
болады.
h-шлицаның биіктігі.
W-кедергінің осьті сәті.
(25)
Жұмыстың режимі жеңіл болғанда бұл күштердің мәндерін 20-40%-ға ұлғайтуға
Түзу тісті шлицалы жалғамаларды есептеу МЕМСТ-21425-75 бойынша тәртіпке келтірілген
III. ҚАЗНАҚТЫ ЖӘНЕ ТІСТІ ЖАЛҒАМАЛАР
3.1 Қазнақты жалғамалар.
Бекіткіш бөлшектермен қазнақ арқылы жүзеге асырылатын жалғама қазнақтық деп
Қазнақ арқылы тіреулік бөлшектермен жүзеге асырылатын жалғау қазнақтық деп
Қазнақ былайша топтастырылады:
1)Сабағының бетінде цилиндрлік және конустыұ ұазнаұтары ырылған пішінде;
2) Тағайындалуы бойынша:
а)жалғаманың беріктігін қамтамасыз ететін бекітпелі;
б) жалғаманың беріктігі мен саңылаусыздығын қамтамасыз ететін бекітпелі тығыздағыштар;
в)сыртқы әлеуетпе қозғалатын беріліс үшін арнайы қолданылады.
Бекітпелі және бекітуші тығыздағыш қазнақтың әдетте, үшбұрышты пішіні бар.
3) Қазнақ пішіні бойынша:
а) үшбұрышты(метрлік, дюмдік);
б) тікбұрышты, оның ішінде шаршылы;
в) трапецеидальдық;
г) дқңгелекті(жұмырлы).
4) Қазнақты құрушы нұсқаның айналу бағыты бойынша:
а) оң;
б) сол.
5) Кіруі бойынша:
а) бір кірмелі, екі кірмелі, үш кірмелі және көп
6) Үстіңгі бетінде қазнақ орамдарына орналасуына қарай:
а) сыртқы;
б)ішкі. [4, 96б.]
3.2 Тісті жалғамалар.
Күпшекті білікпен жалғастыру үшін күпшек кертігіне сәйкесті кіретін біліктегі
Тістер пішініне қарай жалғамалар былайшы ажыратылады:
Түзу тісті, эвольвенттік және үшбұрышты тістер. Шлицті жалғамалар күпшек
Түзу тісті пішінді шлицті жалғастырылу неғұрлым кеңінен тараған. ЭӨКСТ
1)жеңіл-қозғалмайтын орташа күш түсетін жалғамалар үшін;
2)орташа-қозғалмалы орташа күш түсетін тістер үшін, әрі төлке шлица
3) ауыр-төлкенің күш түсуімен араласуы және үлкен сәтті берілістер
Білікті төлкенің ортасына дәл келтіру шлицті біліктің ішкі немесе
1.11-сурет.Шлицті білік
Шлицалы жалғамалардың шпонкалы жалғастырумен салыстырмалы айырмашылықтары:
1) үлкен сәттердің берілу мүмкіндіг;
2) біліктегі күпшекті мүмкіндігінше дәл ортаға келтіру;
3) күпшектің білік бойынша араласуы кезіндегі таңдаулы бағыты. [7,
3.3 Шлицті қосылыстарды есептеу.
Шлицтердің өлшемдерін біліктердің диаметріне байланысты ГОСТ таблицасынан алуға болады.(1.12-сурет)
1.12-сурет. Шлицті қосылысты есептеу схемасы.
(26)
мұндағы k-күштің шлицтерге біркелкі түспейтін есептейтін коэффициент
z-шлицтер саны;
F-шлицтің жұмыс беттерінің проекциясы.
Тік бұрышты шлицтер үшін :
Эвольвентті шлицтер үшін:
m-модулі.
Үшбұрышты шлицтер үшін:
-орташа радиусы:
;
l-шлицтің жұмыс бетінің ұзындығы. [6, 58б.]
Кесте 1- Шлицті қосылыстарды есептегенде мүмкіндік кернеу шамасы.
Қосылыстың түрлері Жұмыс істеу жағдайлары Шлицтің жоғарғы бетінің өңделуі
Жылжымайтын қосылыс Ауыр күш соққысымен
Орташа күш соққысымен
Жеңіл күш соққысымен 350-550; 440-700
600-1000; 1000-1400
800-1200; 1200-2000
Жылжымалы қосылыс Ауыр күш соққысымен
Орташа күш соққысымен
Жеңіл күш соққысымен 30-100
50-150
100-200
Егер, шлицті есептеу нәтижесінде оған артық күш түсетін болса,
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі кезде техника мен машина механизмінің даму жолында оның
Аталмыш жұмысты қортындылай келе төмендегідей мәселелер қозғалып, зерттеледі:
3 тарауды зерттеген;әр түрлі, бірақ арасында байланыстары көп
а)Бірінші тарауымызда шпонкалы қосылыстарды, оның түрлерін, жұмыстары қарастырылып отыр.
Негізінде шпонкалар сына тәрізді және призмалы шпонка болып екіге
Пішінді немесе шпонкасыз қосылыс деп втулка немесе күпшек отырғызылған
б)Екінші тарауымыз қосылыстарға арналған.
Шлицті қосылыстар деп күпшектің ішкі бетіндегі тістерінің дәл сол
в)Үшінші тарау шлицті қосылыстар, тісті, қазнақты жалғамалар және есептеулерді
Бекіткіш бөлшектермен қазнақ арқылы жүзеге асырылатын жалғама қазнақтық деп
Осы курстық жұмысымды қорытындылайтын болсам таңдаған тақырыбым қазіргі заманда
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Омаров А.Ж, Батырмұхамедов Ж.Қ. «Машина бөлшектері». Оқу құралы.
Алматы,2003.
2. Чернавский С.А және басқалары, «Машина бөлшектерін курстық жобалау»,
3. Леликов О. П. Основы расчета и проектирования деталей
4. Иванов М.Н., Ыиногенов В.А. Детали машин. М.: Высшая
5. Леликов О. П. Основы расчета и проектирования деталей
6. Д.М.Серікбаев., Машина детальдары.
7. Иванов М.Н., Иванов В.Н. Детали
8. Колпаков А.П., Карнаухов И.Е. Проектирование и
9. С.Д.Тәжібаев., Қолданбалы механика. Алматы: - Білім,1994
10. Х.А. Дианов, Н.Г. Ефремов, В.Г. Мицкевич Детали машин.
11. Апурьев В.И. Справочник-конструктора-машиностроителя Т.1.2.3. М: - Машиностроение, 2001.
12. Х.А. Дианов, Н.Г. Ефремов, В.Г. Мицкевич Детали машин.
6






18 шілде 2018ж.
2008-2018 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^