Алгоритмдеу және программалау реферат
№392


 1-БӨЛІМ
АЛГОРИТМДЕУ ЖӘНЕ ПРОГРАММАЛАУ
Қазіргі заманда адам көп істі компьютерді пайдалану арқылы атқарады. Кез келген міндетті орындау алгоритмнің болуын, яғни нәтиже алуға жеткізетін әрекетттердің алдын ала жазылып қоюын қажет теді. Алгоритмнің негізінде программма түзіледі, яғни есеп шешуінің алгортимі оны компьютерде орындауға жарамды түрде жазылады. Осыдан барып комьютердің көмегімен есепті шешу процесінің мәні алгоритмді құру екені көрінеді. Алгоритмдік алдын ала жазбалардықұрастыру процесі алгоритмдеу деп аталады. Қазіргі қоғам өміріндегі алгоритмдеудің ролі о
ы пайдаланудың техникалық аспектілерімен ғана айқындалмайды. Алгоритмдік қатынас адамдардың күнделікті өмірінен, олардың әдеттегі жұмысынан айырғысыз. Басым көп жағдайларда адам қызметінің нәтижесі оның өз әрекеттерінің алгоритмдік мәнін қаншалықты дәл білетіндігіне тәуелді: әр мезетте, қандай ретте не істеу керек; әрекеттер қорытындысы қандай болу керек. Бұл белгілі дәрежеде алгоритмдерді құрастыру мен пайдалана білуге қатысты.
“Алгоритм” сөзі |X ғасырдағы Орта Азияның ұлы математигі әл-Хорезми атының латынша жазылу- algorithmi- қалпынан шыққан.



Жұмыс түрі: Реферат
Пәні: Информатика
Жұмыс көлемі: - бет

-----------------------------------------------------------------------------------
https://www.topreferat.com/
РЕФЕРАТТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ
 1-БӨЛІМ
АЛГОРИТМДЕУ ЖӘНЕ ПРОГРАММАЛАУ
Қазіргі заманда адам көп істі
“Алгоритм” сөзі |X ғасырдағы
1.1-ТАҚЫРЫП.
АЛГОРИТМ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАСИЕТТЕРІ
Кез келген адам күнделікті көптеген
Барлық ашық тұрған қосымша терезелерін
«Пуск» батырмасын шерту.
Басты менюден «Выключить компьютер» пунктін
Диалог терезесінде «Компьютерді өшіру» пунктін
«Да» батырмасын шерту.
Орындаушының белгіленген мақсатқа жетуіне бағытталған
Алгоритм орындаушысы дегеніміз- құрастырылған алгоритммен
Алгоритмдерді құрастырғанда келесі талаптар ескерілуі
Алгоритм айқын, аяқталған әрекеттер болып
Алгоритмнің әр ұйғарымы немесе командасы
Алгоритмнің нақты бір мәселені ғана
Нәтижелілігі. Айқын белгіленген әрекеттер тізімінің
Осылайша алгоритм мынадай қасиеттерге ие:
Алгортимнің орындалуының формальдылығы орындаушы ретінде
Алгоритм-информатиканың іргелі түсініктерінің бірі.
Егер алгоритмдердің жасалу құрылымын қарасақ,
Егер орындаушы командаларды бірінен соң
Орындаушының әрекеттері кейбір шарттарды тексеру
Жеке командалар немесе команда топтары
Іс жүзінде алгоритмдердің көбінде
Компьютер, біз білетіндей, сандық, мәтіндік,
Программалау тілінің командаларымен өңделетін деректер
Шама атымен, түрімен (типімен) және
АЛГОРИТМДЕР КӨРСЕТІМІНІҢ ӘДІСТЕРІ
Алгоритмдер сипаттамасының, көрсетімінің әдістері көп.
Табиғи тіл(орындаушы -адам)-орыс, қазақ, ағылшын
графикалық тіл (орындаушы -адам)- әрекеттер
алгоритмдік тіл (орындаушы -адам)-әрекет немесе
программалау тілі (орындаушы -компьютер)-программалау тілінің
Алгоритмдердің құрылымын, құру әдістерін үйрену
Сұрақтар мен тапсырмалар
Алгоритмдер көрсетімінің әдістерін табыңыз.
Табиғи тілдегі алгоритмдердің мысалдарын келтіріңіз.
1.2-ТАҚЫРЫП.
БЛОК-СХЕМАЛАР ТҮРІНДЕГІ АЛГОРИТМДЕР КӨРСЕТІМІ
Алгоритм көрсетімінің ең көрнекі әдісі
Блоктардағы сызықтар блоктар арасындағы байланыс
Блок-схема түрінде сипатталған алгоритм әрекеттер
Негізгі блоктар мен олардың
Сызықтық құрылым алгоритмнің блок-схемасы мынадай
X1,Y1,X2,Y2,X3,Y3 сүйір ұштары координаттарымен берілген
Есепті шешу үшін формулаларды пайдаланмыз:
;
; ;
Мұнда A,B,S-үшбұрыштың тараптары мына формулалармен
; ;
Ал жартылай периметр
Іздеудегі шамаларды табу алгоритмі блок-схемалар
1.3-ТАҚЫРЫП.
АЛГОРИТМДЕРДІ АЛГОРИТМ ТІЛІНДЕ КӨРСЕТУ
Алгоритм тілі- бұл алгоритмдер мен
Алгоритм тілі, бір жағынан, кәдімгі
Алгоритм тілінің өз сөздігі бар.
Алгоритм тілінің қызмет етуші
Алгоритмнің аты қызмет етуші
Алгоритм атынан соң командалар келеді,
Алгоритмнің жалпы көрінісі мынадай болады:
Алг алгоритмнің аты
Басы
Алгоритм командалары (серия);
Соңы
Алгоритм командалары рет-ретімен жазылады. Бір
3-мысал. Y мәнін Y=(AX-B)(CX+D) формуласы
Бұл есепті шешу үшін төмендегі
Алг
Басы
A*X көбейту;
R1-B азайту;
C* X көбейту;
R3+D қосу;
R2* R4 көбейту;
Соңы
Енгізілген меншіктеу командасын ескеріп, осы
Алг есептеп шығару
Басы
R1:=A*X;
R2:=R1-B;
R3:=C*X;
R4:=R3+D;
Y:=R2*R4;
Соңы
Сұрақтар мен тапсырмалар
Алгоритм тілінің қызметі қандай
Қызмет етуші алг, нач, кон
Қандай алгоритмдер сызықты деп атлады
Алгоритмлерді құрастыру:
сөздіктен сөз іздеу;
в) шәй демдеу.
Y мәнін есептеп шығару алгоритмін
A) ;
1.4-ТАҚЫРЫП.
АЛГОРИТМДЕРДІ QBASIC ПРГОРАММАЛАУ ТІЛІНДЕ КӨРСЕТУ
Алгоритмдерді программалау тілінде көрсету программа
Алгоритмдерді көрсетудің бұл программасы орындаушы
Орыс алфавитінің әріптері мен пернетақтаның
QBASIC тілінде қолданылатын арифметикалық
Сұрақтар мен тапсырмалар
QBASIC тілінің алфавитін не құрайды?
QBASIC тілінің операторлары дегеніміз не?
Мына төмендегі формулаларды QBASIC тілінде
a) 2,136+ ;
ә) 2,136+ ;
QBASIC тілінде келтірілген арифметикалық өрнектерге
А) 5*A*B^3+(A+B)/(2*A);
Ә)(3*X^2+2*Y)/(X*Y-7.4)+2/3/Y.
QBASIC ЖҮЙЕСІНДЕ ФАЙЛДАРМЕН ЖҰМЫС
Магнитті дискілерде файлдармен жұмыс істеу
Осы бағыныңқы менюдің көмегімен дискілерде
Новый(New) пунктін таңдау жаңа программаның
Жаңадан енгізілген программаларды жазу үшін
Бұл терезеде программаның мәтіні жазылатын
Алдын ала магнитті дискілерге жазылған
ПРОГРАММАЛАР МӘТІНДЕРІН ЕНГІЗУ ЖӘНЕ РЕДАКЦИЯЛАУ
Программаның жаңа мәтінін енгізу негізгі
Элементар функциялардың көрсетімі QBASIC тілінде
Ескерту:SIN, COS, TAN функциялары аргумент
Егер аргумент (X1) градустармен берілсе,
Тікелей есептеу режімін қолдануды жалғастырайық.
A) (8.79-3.94)2;
Компьютер экранында QBASIC-те сурет салу
Ақпарат көрсетімінің графикалық пішіні ыңғайлы
Алгоритмді QBASIC тілінде жүзеге асыру
REM үй салу
SCREEN 9
LINE(100,200)-(300,100),5,B
LINE(100,100)-(200,50),5: LINE(200,50)-(300,100),5
LINE(200,150)-(275,200),12,BF
CIRCLE(200,75),20,12
PAINT(200,75),12
Сұрақтар мен тапсырмалар
ЭЕМ-да есептеп шығару керек:
A) ;
Г) ;
Программаның өте қарапайым редакциялауын қалай
SCREEN 9 графикалық режімінде компьютер
Компьютер экранында түрлі графикалық элементтердің
Программаны компьютерді қолданбай, “қолмен” орындағаннан
SCREEN 9
CIRCLE (320,130),50,5
PAINT (320,130),5
LINE (278,105)-(362,155),3,BF
Компьютер экранында келесі фигураларды шығаратын
а) үшбұрыштың;
ә) шығыршықтың;
б) жарты айдың;
в) бес жұлдыздың;
г) бес бұрыштың
1.6-ТАҚЫРЫП.
ШАМАЛАР МЕН ЖҰМЫС
Практикалық есептердің көпшілігінің шешімі шамалармен
Тұрақты деп алгоритмді орындау барысында
Айнымалы деп алгоритмді орындау барысында
Компьютерде деректерді өңдеу әдістері олардың
Алгоритм жазбасының пішіні мынадай түрге
Алг алгоритмнің аты (түрлері көрсетілген
Басы түрлері көрсетілген аралық шамалар
Енгізу
Командалар сериясы
Шығару
Соңы
Айнымалы шамаларды жазу үшін алгоритмде
Шамаларды түрлері бойынша сандық және
Шамалар түрлерін алгоритмдік тілде және
6-мысал. Үшбұрыш қабырғаларының ұзындығы берілген
Шешуі:
Алгоритм аргументтері(алғашқы деректер) –А,В,С қабырғаларының
Аралық шама –P жартылай периметрі
A,B,C,S,P айнымалылардың ағымдағы мәндері бүтіндей
Алг ауданын есептеп шығару (арг
Басы зат P
Енгізу A,B,C
шығару S
соңы
QBASIC командасының қолда бар тізімін
Алгоритмдер мен программалар жазбасының сәйкестігін
QBASIC тіліне аудан есептеу алгоритмін
Алг ауданын есептеу
(арг зат A,B,C, нәт. зат
басы зат P
енгізу A,B,C
30 P=(A+B+C)/2
40 S=SQR(P*(P-A)*(P-B)*(P-C))
шығару S
соңы
Берілгені мысалда программа жолдары алдағы
10 REM ауданын есептеу
20 INPUT A,B,C
30 P=(A+B+C)/2
40 S=SQR(P*(P-A)*(P-B)*(P-C))
50 PRINT “S=”;S
60 END
Анықтамалар
10 жол. REM операторы ешқандай
20 жол. Экранда ”?” белгісі
30 жол. (A+B+C)/2 өрнегінің мәні
40 жол. SQR(P*(P-A)*(P-B)*(P-C)) өрнегінің мәні
50 жол. Нәтиже S ұяшығынан
60 жол. Программа соңы.
S ауданын басқа алғашқы деректермен
8-мысал. Аралық шамаларды пайдаланып, өрнекті
Аралық шамалар ретінде мәні көп
B=A2; Z=A2+4=B+4
Алг Y есептеу(арг зат
Басы зат B,Z
Енгізу A
B:=A2; Z=B+4
шығару Y
соңы
Алгоритм бойынша QBASIC тілінде программа
REM Y есептеу
INPUT “A мәнін енгізіңіз”;A
B=A^2: Z=B+4
Y=B/3+Z/6+SQR(Z)/4+SQR(Z^3)/4
PRINT “Y=”;Y
END
Сұрақтар мен тапсырмалар
Қандай шамалар айнымалы, тұрақты деп
Қандай шамалар аргументтер, аргументтің нәтижелері
Алгоритмнің жалпы түрін жазыңыз.
Шамалардың қандай түрлері алгоритмдік тілде
Сызықтық программалар құруға қандай операторлар
Айнымалы шамалар немен сипатталады?
QBASIC-те айнымалылардың қандай аттарын қолдануға
M және N айнымалыларға командалар
А) M:=0; M:=M+2; M:=3*M; M:=M-2;
Ә) N:=1; N:=N+1; N:=N*N; N:=N2.
Үш ыдыста су бар. Бірінші
Үшбұрыштың A,B,C қабырғалары белгіліболғанда, үшбұрышқа
мұнда S-үшбұрыштың ауданы, P-жартылай периметрі.
1.7-ТАҚЫРЫП.
ТАРМАҚТАЛҒАН АЛГОРИТМДЕР ЖӘНЕ ОЫН ПРОГРАММАЛАУ
Бірқатар практикалық есептерді шешу сызықты
Егер далада күн суық болса,
Далаға шыққан соң қараймыз-автобус келе
Егер ол келе қалса, онда
Жолды таңдау міндеттің шарттарына байланысты.
ТАРМАҚТАЛУ КОМАНДАСЫ
Алгоритмдердің көрсетім құралдарында тармақталу командасы
Тармақталуды жүзеге асыру пішіндері:
Келтірілген конструкцияларда бағыт жолын таңдау
Шарттарды жазуға қолданылатын қатынас операцияларының
Қатынасбелгісі QBASIC-те қатынас белгісінің жазылуы
=
>
<
=
><,<>
>
>=
<
<= Тең
Тең емес
Көп
Көп немесе тең
Аз
Аз немесе тең
10-мысал. A және B сандары
алг ЕСУ (арг зат A,B,
басы
енгізу A,B
егер A>B
онда Y:=A
әйтпесе Y:=B
болды
шығару Y
соңы
11-мысал. Функциясы берілген:
Y=
Алгоритм және оны есептеудің блок-схемасын
Шешуі:
Алг есептеу Y(арг зат X,
Басы
Енгізу X
Егер X
Онда
әйтпесе
болды
шығару Y
соңы
Мысалы: X=-5 ,болғанда Y:=X2
Программаны QBASIC тілінде жазайық:
REM есептеу Y
INPUT X
IF X<= 0 THEN Y=Y^2
PRINT “Y=”;Y
END
Есепті түрлі әдістермен шығарайық.
Программаны жазу үшін бірінші есепті
Берілген блок-схема бойынша программа құрастыру
REM формула бойынша есептеу
INPUT ”X=;X”
IF X<-1 THEN
A=X+SIN(X)
ELSE
IF X<5 THEN
A=3*SQR(X+1)
ELSE A=1
END IF
END IF
PRINT “A=”;A
END
13-мысал. “Угадайка” ойын программасын құрастыру.
Есепті шешудің жоспары:
Кездейсоқ сандардың бергішінің көмегімен ЭЕМ
RND функциясы 0-ден 1-ге дейінгі
Сұрақтар мен тапсырмалар
Тармақталу командасы толық пішінінде қалай
Қысқартылған пішінінде ше?
Алгоритмдерде шамалар арасындағы қандай қатынас
Алгоритмдік тілде шамалар арасындағы қатынас
Толық және қысқартылған пішінде жазылған
GOTO операторы қандай мақсатқа арналған?
Функция мәнін есептейтін блок-схема және
Үш сан берілген. Кері мәнділерін
A,B,C үш саны берілген. Егер
Екі сан берілген-X,Y (X;Y). Осылардың
Функция мәнін есептеу программасын құрастыру.
ЭЕМ-ге енгізілген сан жұп па,
Қандай шарт қарапайым болып саналады?
ТАҢДАУ КОМАНДАСЫ
Тармақталу командасында әрекеттің екіден аса
Таңдауды жүзеге асыру пішіндері төмендегі
Орындаушы таңдау командасының барлық шарттарын
Шарттардың бірі де сақталмағанда, әйтпесе
14-мысал. Айдағы күндер санын
A бүтін саны, 1-ге тең
Шешуі:
Енгізілген таңдау командасының түзілімін пайдаланып,
Алг күндер саны(арг бүтін N,A,
Басы
Енгізу N,A
Таңдау
Егер N=1 немесе N=3
Немесе N=8
егер N=10 немесе
егер N=2
егер N=2
егер N=4
болды
шығару D
соңы
Келтірілген алгоритмдерді таңдау операторын пайдаланып
Қысқартылған пішіні Толық пішіні
REM күндер саны
INPUT N%, A%
SELECT CASE N%
CASE 1,3,5,7,8,10,12
D%=31
CASE IS=2 AND A%=0
D%=28
CASE IS=2 AND A%=1
D%=29
CASE 4,6,9,11
D%=30
END SELECT
PRINT D%
REM күндер саны
INPUT N%, A%
SELECT CASE N%
CASE 1,3,5,7,8,10,12
D%=31
CASE IS=2 AND A%=0
D%=28
CASE IS=2 AND A%=1
D%=29
CASE ELSE
D%=30
END SELECT
PRINT D%
15-мысал. Айдың нөмірі бойынша тиісті
Шартты мәндердің ауқымы етіп көрсете
Айнымалылардың түрін сипаттау үшін түр
Оператор
Жол пішіні Қызметі
DIM DIM айнымалылар
Тізімі AS типі. Мысалы:
DIM N,A AS INTEGER
көрсетеді.
INTEGER-бүтін тип.
Шешуі:
Қысқартылған пішін Толық пішін
REM жыл мерзімі
DIM N AS INTEGER
INPUT ”Ай нөмірін N енгізіңіз”
SELECT CASE N
CASE 12,12
PRINT “қыс”
CASE 3 TO 5
PRINT “көктем”
CASE 6 TO 8
PRINT “жаз”
CASE 9 TO 11
PRINT “күз”
END SELECT REM
DIM N AS INTEGER
INPUT ”Ай нөмірін енгізіңіз”; N
SELECT CASE N
CASE 12,12
PRINT “қыс”
CASE 3 TO 5
PRINT “көктем”
CASE 6 TO 8
PRINT “жаз”
CASE 9 TO 11
PRINT “күз”
END SELECT
Сұрақтар мен тапсырмалар
Толық және қысқартылған пішіндерде жазылған
Қандай жағдайларда орындаушы таңдау командасында
Қай операторлар көмегімен QBASIC тіліндегі
QBASIC тіліндегі таңдау операторында шарттар
Y-ті есептеп шығаратын программа құрастыру:
басқа жағдайларда экранға “шешуі жоқ”
Егер программаның ерекшеленген жолдарын орындарымен
INPUT X
SELECT CASE X
CASE IS<=1
Y=X
CASE IS<=0
Y=0
END SELECT
Программа фрагментін орындағаннан кейін K
А) Х=-4
SELECT CASE X
CASE IS<0
K=5
CASE IS>0
K=9
CASE ELSE
K=11
END SELECT
Ә) X=0
SELECT CASE X
CASE IS<0
K=3
CASE ELSE
K=7
IF X>0 THEN K=6
ELSE K=2
END SELECT
Берілген X үшін функцияның мәнін
ЦИКЛДІК АЛГОРИТМДЕР
Есептерді шешу барысында біртипті әрекеттерді
Осындай әрекеттерді жүзеге асыратын алгоритмдер
Қайталану саны белгісіз циклдер.
Циклді қанша рет қайталау керек
Іске асыру пішіндері:
Блок-схема
Қайталану командасы:
Әзірше шарт
Цикл денесі
Wend
Do while немесе Until
Цикл денесі
Loop
Do
цикл денесі Loop Шарт
While немесе
Until ақиқат болған шақта
цикл орындала береді
Цб
Цикл денесі
Цс
17-мысал.1,2,3,…,15 сандар квадраттарының кестесін
Шешуі:
Егер Х цикл айнымалысының басқарушысын(парметрді)
Кестенің бірінші жолын құру үшін
1.Х-ке лағашқы мән беру:
Х:=1
2.Y-ті анықтау:
3.Пайда болған нәтижені шығару.
12-суретте блок-схема көрсетілген.Алгоритмнің одан арғы
1.
2.Нәтижені шығару.
3.Параметрдің келесі мәнін анықтау.
Егер алғашқы мәні X=1 болса,
13- суреттегі блок-схемада цикл денесіне
Егер Х 15-тен үлкейіп кетсе,
Осылайша циклдің дұрыс ұйымдастырылуы үшін
1. Параметрдің алғашқы мәнін беру.
Циклдің аяқталу шартын тексеру.
Циклдің жаңадан қайталануы алдында параметрді
Алгоритмдік тіл
Алг квадраттар кестесі(нәт.бүтін)
Басы бүтін Х
X:=1
Әзірше
Цб
шығару X,Y
X:=X+2
Цс
Соңы
Программа
REM
DIM X,Y AS INTEGER
X=1
DO WHILE
Y=X^2
PRINT X,Y
X=X+2
LOOP
Қызмет етуші сөздер арасында –
Циклдік алгоритмдер бойынша Бейсик тілінде
Ең жиі кездесетін қателер:
1.Циклдің аяқталуын тексеру шарты жоқ.Айтып
2.Циклдің жаңадан қайталануы алдында параметрді
3.Параметрдің алғашқы мәнін(Х =1) қоятын
19-мысал.1,3,5,…,15 сандар квалраттарының көбейтіндісін
Шешуі:
1-Әдіс
REM квадраттар көбейтіндісі
DIM X,Y,P AS INTEGER
X:=1:P=1
DO WHILE
Y=X^2: P=P*Y: X=X+2
LOOP
PRINT ”P=”;P
2-Әдіс
REM квадраттар көбейтіндісі
DIM X,Y,P AS INTEGER
X=1: P=1
DO UNTIL
Y=X^2: P=P*Y: X=X+2
LOOP
PRINT “P=”;P
Сұрақтар мен тапсырмалар
Қандай алгоритмдер циклдік деп аталады.
Қайталану командасы қалай орындалады.
Циклдік алгоритмдерді QBASIC тілінде іске
Программаның орындалу нәтежиесін анықтау(компьютерсіз):
S=0: X=10
DO
S=S+X: X=X+10
LOOP WHILE X<=12
“S=”;S, ”X=”,X
5 Сандар кубтарының кестесін
Сандар қосындысын есептеу: +
Кесіндіден [-6;33]орта арифметикалық бүтін сандарды
Қайталану саны белгілі циклдер
Параметрлі қайталау командасы циклдік құрылымның
Іске асыру пішіндері:
…..сурет салу керек
Цикл параметрі – Х айнымалысы,
22-мысал. 1,3,5 сандар квадраттары кестесін
Шешуі:
Параметрінің алғашқы мәні Хбасы
Алг квадраттар кестесі(нәт,бүтін)
Басы бүтін Х
Х үшін 1-ден 15 қаламға
Цб
Y:=X2 ; шығару Х,У
Цс
Соңы
REM Квадраттар кестесі
DIM X,Y AS INTEGER
FOR X=1 TO 15 STEP
Y=X^2: X,Y
NEXT X
END.
Алдымен FOR операторы параметрдің алғашқы,
Операторлық жолға, кері жағдайда –
23-мысал: 1,3,5,…,15 сандар квадраттарының қосындысын
Шешуі:
Алг квадраттар қосындысы
(нәт,бүтін S )
Басы бүтін Х,У
S:=0
Х үшін 1-ден 15-ке дейінгі
Цб
Y:=X2
S:=S+Y
Цс
Шығару S
Соңы.
REM квадраттар қосындысы
DIM S,Y,X AS INTEGER
S=0
FOR X=1 TO 15 STEP
Y=X^2
S=S+Y
NEXT X
PRINT “S=”;S
END.
Бұл алгоритмнің блок-схемасы мына суретте
Қабаттасқан циклдер.
Жоғарыда аталған программалар мысалдарының барлығында
FOR I=…
FOR J=…
NEXT J
NEXT I
Қабаттасқан циклдердi ұйымдастырғанда,мынанаы ескеру қажет:
1. Бiрiне-бiрi салынған циклдер үшiн
2. Iшкi цикл
27-мысал: 5,10,15,20,25,30 радиустарымен түрлi-түстi дөңгелектердi
Шешуi:
SCRIN 9
FOR R=5 TO 30
FOR C=1 TO 15
X=RND*600
Y=RND*300
CIRCLE (X,Y),R,C
PAINT(X,Y),C
NEXT C
NEXT R
Алдымен сыртқы цикл R=5 радиусын
28-мысал: Құру формуласын математикалық анықтамадан
X+R*cos(2t)*cos(t); Y=R*cos(2t)*sin(t):
мұндағы
R=60, түсi C=5 болсын
Алг сурет
Басы бүтiн С, зат X,Y,t
С:=5
t үшiн 0-ден 6,28-ге дейiн
Цб
X:=60*cos(2t)*cos(t)
Y:=60*cos(2t)*sin(t)
Нүкте(Х+320,У+175),С
цс
соңы.
Нәтиженi арттыру үшiн түрлi түспен
Алг сурет
Басы бүтiн С, зат X,Y,t
С үшiн 5-тен 1 -
цб
t үшiн 0-ден 6,28-ге дейiн
цб
X:=(60-С*2) 60*cos(2t)*cos(t)
Y:=(60-60*2)cos(2t)*sin(t)
Нүкте(Х+320,У+175),С
цб
цс
соңы.
Сұрақтар мен тапсырмалар.
1.Параметрлі қайталау командасықлай жазылады.
2.FOR,NEXT операторларының қызметі қандай.
3.STEP қызмет етуші сөзі болмаса,цикл
4.Программаны орындағаннан кейін(компьютерсіз ) экранда
S=0:FOR I=4 TO –6 STEP
S=S+I
NEXT I: S
N-мүшесінің формулаларымен берілген бірізділіктің
Сандар қосындысын анықтаңыз:
S=1/x+1/2*x+…1/25*x
ЭЕМ экранында қозғалыс моделін жасаңыз:
а) нүктенің
ә)сызықтың
б)шеңбердің
в)тікбұрыштың
8. ЭЕМ экранында N нүктелерді
Кестелік шамалармен жұмыс істейтін алгоритмдер.
ЭЕМ – нің көмегімен шешілетін
Кестенің әр мәніне немесе кесте
1-кесте
1 2 3 4 5
2.5 1.5 -6 12 8
Бұл сызықтық кестенің 5
Кестені сақтағанда, реттік нөмірлерін сақтаудың
Осылайша, егер шама сызықтық кесте
Алгоритмдерде кестелік шамалар мынандай
Мысалы:
зат кес A[1:5]
бүтін кес D[2:20]
символдық кес K[20:30]
Кестелік шамамен жұмыс істеу оның
1 – кесте үшін (аты
A[5]=8
A[2]=1, 5
Бесінші элементтің мәні -8, екіншісінің
32-мысал: Әр элементі мынаған тең
=A
Шешуі:
Алг квадраттар кестесі(арг,зат кес.А[1:5],нәт .зат
Басы бүтін І
Енгізу А
І үшін 1- ден 5-
Цб
У[І]:=A[I]
Цс
Шығару Y
соңы
Индекс ретінде І айнымалысын қолдану
Компьютерде кестелік шамалармен жұмыс істеу
Жиым – нөмерлермен реттелген ортақ
Жиымды құрастырғанда, компьютер бірінен-соң
Жиымның элементтері нөмірленеді. Элемент
QBASIC-те жиымдар DIM операторы
Оператор Жол пішіні Аты Қызметі
DIM DIM жиым аты (максималдық
Жиым элементтерінің бастапқы индексі 0
A(0) A(1) A(2) A(3)
0 0 0 0
Ыңғайлылық үшін бірінші элементтің нөмірін
OPTION BASE1
DIM A(3)
Бұл жағдайда жиым үшін 3
А(1) А(2) А(3)
0 0 0
Программа:
REM КВАДРАТТАР КЕСТЕСІ
DIM I AS INTEGER
OPTION BASE1
DIM A(5),Y(5)
FOR I=1 TO 5
INPUT A(I)
NEXT I
FOR I=1 TO 5
Y(I):=A(I)^2
NEXT
FOR I=1 TO 5
PRINT Y(I)
NEXT I
Жиым элементтерін енгізуді, шығаруды, FOR
33 – мысал: А кестесінің
(1 - кесте):
Берілгені: 5 элементтен тұратын А
Қажет:
Байланыс: S=S+кезекті қосылғыш A[I]
Алгоритм:
Алг қосынды(арг зат кес.A[1:5], нәт
Басы бүтін І
S:=0
І үшін 1- ден 5-
Цб
ШығаруA[I]
S:=S+A[I]
Цс
Шығару S
соңы
Орындау хаттамасы
Алг қосынды(арг зат кес.A[1:5], нәт
Басы бүтін І
S:=0
І үшін 1- ден 5-
Цб
ШығаруA[I]
S:=S+A[I]
Цс
Шығару S
соңы )
S=0
I=1
A[1]=2.5
S=S+A[1]=0+2.5=
=2.5
I=2
A[2]=1.5
S=S+A[2]==2.5+1.5=4
I=3
A[3]=-6
S=S+A[3]=4+(-6)=-2
I=4
A[4]=12
S=S+A[4]=
=-2+12=10
I=5
A[5]=8
S=S+A[5]=
=10+8=18
Программа:
REM қосынды
OPTION BASE1
DIM A(10)
S=0
FOR I=1 TO 10
INPUT A(I)
S=-S+A(I)
NEXT I
PRINT “S=”;S
34-мысал: А кестесі үшін элементтердің
Берілген:
Қажет:
К - А нөлдік
Байланыс: Кез-келгенөлшемділіктегі кестені өңдеу үшін
А кестесі:
A[1] A[2] A[3] A[4] A[5]
5 -1 0 0 -8
Нәтижелерді анықтау үшін кестенің барлық
а) Егер А[I] элементі оң
ә) Егер A[I] элементі кері
б) Егер A[I]=0 болса, онда
Шешуі:
Алг S, K, P(арг бүтін
REM S, K, P
A[1:N],Нәт зат S, P, бүтін
Басы бүтін I
Шығару N,A
S:=0; K:=0; P:=1
I үшін 1-ден N- ға
цб
таңдау
егер A[I]>0: S:=S+A[I]
егер A[I]=0: K:=k+1
егер A[I]<0: P:=P*A[I]
болды
цс
шығару S, K,P
соңы
PRINT “S=”;S “K=”;K, “P=”;P
END
Программаның қаламдар бойыншф формальді орындалуы(із
REM S, K, P
DIM N, K, I AS
INPUT “N=”;N
DIM A(N)
FOR I=1 TO N
INPUT A(I)
A(1) A(2) A(3) A(4) A(5)
5 -1 0 0 -8
NEXT I
S=0: K=0: P=1
P K S
1 0 0
FOR I=1 TO N
I I I I I
1 2 3 4 5
IF A(I)>0 THEN S=S+A(I)
IF A(I)=0 THEN K=K+1
IF A(I)<0 THEN P=P*A(I)
NEXT I
PRINT “S=”;S, “K=”;K, “P=”;P
35 – мысал: Кестеден
Берілгені: N- кестенің өлшемділігі, A[1:N]
Қажет: MAX - А кестесінің
Байланыс: шешу алгоритмін іздеу үшін
A[1] A[2] A[3] A[4] A[5]
2 -1 36 8 12
Кестеде ЭЕМ – нің көмегінсіз
1. Қарау кестенің біріінші элементінен
мах
2
2. Кестенің екінші элементінен бастап,
МАХ – та таңдалған кесте
МАХ
2 36 37
Алгоритм:
Алг МАХ (арг бүтін N
басы бүтін I
енгізу A
МАХ:=A[1]
I үшін 2 –ден N
цб
егер A[I]>MAX
онда MAX:=A[I]
болды
цс
шығару МАХ
соңы.
Жиымдарды сұрыптау
Жиым элементтерінің көбеюі немесе азаюы
Жиымдарды сұрыптау үшін көптеген алгоритмдер
Таңдау арқылы сұрыптау:
Кестедегі максимал элементті белгілеп, оның
A[N] соңғы элементі мен A[C]
A[1],…,A[N-1] ішінен максимал элемент табайық
Алг сұрыптау (арг бүтін N,
Басы бүтін I, J, C
Енгізу А
J үшін N – нан
цб
MAX:=A[1]; C:=1
I үшін 1- ден
цб
егер A[I]>MAX
онда MAX:=A[I]; C:=I
болды
цс
R:=A[C]:=A[J]; A[J]:=R
цс
шығару А
соңы
Көбікше әдісімен сұрыптау.
1. Кестенің көршілес элементтері және
2. Егер олар реттелмеген болса,
3. Жоғарыда аталған әрекеттер
алг сұрыптау (арг бүтін N,
басы бүтін I, J,
енгізу А
J үшін 1- ден N-1
цб
I үшін 1- ден N-J
цб
егер A[I]>A[I+1]
онда R:=A[I]:=A[I+1]:=R
болды
цс
цс
шығару А
соңы
Берілген алгоритмді кесте үшін орындайық:
A[1] A[2] A[3] A[4]
5 4 2 1
Сұрақтар мен тапсырмалар:
1. Жиым дегеніміз не.
2. Жиымдарды сипаттау үшін
ЭЕМ жадында жиымдар қалай орналасады.
Жиым элементтерінің жазу пішіні қандай.
Индекс дегеніміз не.
Жиым элементтерін енгізу және шығарудықалай
Кестесі берілген.Осы кестенің барлық элементерінің
С жиымның барлық нөлдік емес
Символдық шамалармен жұмыс істеу алгоритмдері.
Мәндері мәтін болатын шамалар символдық
1.Біріктіру операциясы(жапсыру)
Ол “+ “белгісімен белгіленеді және
Мысалы:
“про”+”грамма”= “программа”
“12” + “236”
Мәтіндер бірігуі нәтижесі олардың ретіне
“236”+”12”
2.Мәтіннің ұзындығын белгілеу.
Бұл операция ұзын қызмет етуші
Мәтін ұзындығы ондағы символдар санымен
Мысалы:
ұзын (“программа”)=9
Бірде – бір символы жоқ
3.қию операциясы.
Осы операцияның көмегімен мәтіннен фрагменті
Мысалы:
123456789
егер А=”программа” болса, онда А[4,5]=”грамм”
мұндағы: 4 –
5 – қиып алынатын символдар
Қиюдың басталған жерінде – ойылатын
Қию және біріктіру операцияларын комбинациялау
36 - мысал: Берілгені: А=”шар”
Анықтау керегі:
А+В
А+С
A[3,1]+C+A[1,2]
A[3,1]+B+A[3,1]
C+A[2,2
37 - мысал: ”ку”,”шка”,”юшон”,”пила”,”кукушкакукушонкукупила” фразасын
Шешуі:
алг фраза (нәт символ.Т, бүтін
басы лит А, В, С,
A:= ”ку”; B:=”шка”; C:=”юшон”;D:=”пила”
T:=A+A+B+”+A+A+C[2,3]+A+” ”+A+D+” ”+B[2,2]+D[1,1]+C
L:=ұзын(T)
шығару Т, L
соңы
Алгоритмді Бейсик тіліне аудару үшін
LEN(A$) - мәтін ұзындығын анықтау
MIDS$(A$, K, L) - қию
Мұндағы: К – қиюдың
L – қиып алынатын фрагменттің
REM фраза
DIM L AS INTEGER
A$=”ку”:B$=”шка”:C$=”юшон”:D$=”пила”
T$=A$+A$+B$+” “+A$+A$+MID$(C$, 2 ,3)+A$+” “+A$+D$+”
L=LEN(T$)
PRINT T$, “мәтін ұзындығы”; L
38 – мысал: Мәтіндегі “н”
Берілгені: Т – мәтін (текст)
Қажет:
Байланыс: Мәтіндегі “н” әріптерсанын анықтау
егер Т[1,1]=”н”,
онда K:=K+1
егер T[2,1]=”н”,
онда K:=K+1
егер T[3,1]=”н”,
онда K:=K+1
жалпы түрде: егер Т[1,1]=”н”
онда K:=k+1
Осылайша алгоритмді жазу үшін тармақталу(немесе
Алг “н” әріптер саны
(арг бедербел.Т, нәт. бүтін
басы бүтін І
К:=0; енгізу Т
I үшін 1 – ден
Цб
егер Т[1,1]=”н”,
онда K:=K+1
болды
цс
шығару К
соңы
QBASIC –тің қосымша мүмкіндіктері.
LEFT$
RIGTH$
STR$
Егер сан оң болса, алдында
бос орын қалады.
VAL
ASC
CHR$ CHR$(K)
39 – мысал: N төрт
REM қосынды
INPUT N
A$=STR$(N):REM санды мәтінге аудару
B$=RIGHT$(A$,4):REM бос орынды алып
C$=” “
FOR I=1 TO 4
C$=MID$(B$,I,1)+C4
NEXT I
N1=VAL(C$):REM мәтінді санға аудару.
S=N+N1
PRINT S
40 – мысал: ASC II
REM Цифрлау
LINE INPUT A$:REM LINE INPUT
B$=” “
FOR I=1 TO LEN(A$)
S$=MID$(A$,I,1):=KASC(S$)
B$=B$+CHR$(K+1)
NEXT I
PRINT B$
Сұрақтар мен тапсырмалар:
Символдық шамаларға қандай операциялар жасауға
Сізге белгілі символдық шамаларға жасалатын
Сөзді ішінара өзгерту операциясы барлық
Егер екі сөзді біріктіргенде
А=”апельсин” болсын мәндерін табу:
A[2,2]+A[8,1]+A[5,1]
A[6,1]+A[2,1]+A[1,1]+A[8,1]+A[7,1]+A[3,3]
6. Програма фрагментінің компьютерсіз орындалу
a) A$=”КАНАТОХОДЕЦ”
B$=MID$(A$,3,2)+MID$(A$,7,3)+LEFTS(A$,2)
PRINT B$
ә) T$=” КОМПЬЮТЕР”
X$=LEFT$(T$,4)+”OC”+RIGHT$(T$,3)
PRINT X$
б) Y=312
Y$=STR$(Y)
S=0
FOR I=2 TO 4
Z$=VID$(Y$,I,1)
S=S+VAL(Z$)
NEXT I
PRINT S
в) A$=CHR$(157)+CHR$(130)+CHR$(140)
PRINT A$
7.Қию және біріктіру операцияары арқылы
8.символдық шамадағы “е” және “о”
Мәтінде”ма” сөз тіркестерін “па” сөз
Берілген сөзде “сө” тіркемесі неше
Берілген сөзден барлық “м” әріптерін
“том” сөзі берілген сөздің бөлігі
Бағыныңқы программалардың көмекші алгоритмдері.
Егер алгоритм құрастырғанда бір әрекеттер
Басқа көмекші алгоритмдерді Бейсик тілінде
Көмекші алгоитмдерді іске асыру пішіндері:
Блок-схема Алгоритмдік тіл Q BASIC
Көмекші алгоритмді шақыру командасы:аты(аргументтер және
GOSUB Ni
Бағыныңқы программа шақыру операторы(Ni жолынан
RETURN
Бағыныңқы программадан қайтару операторы(бағыныңқы программадан
41 – мысал:
Шешуі:
REM үй
SCREEN 9
LINE(20,80)-(80,80),5,BF
LINE(80,80)-(50,20),5
LINE(50,20)-(20,80),5
15 – сурет.
Бірнеше біркелкі үйлерден тұратын көшенің
Блок – схема:
Программа:
REM көше
SCREEN 9
A=0 : GOSUB 200
A=80 : GOSUB 200
A=160 : GOSUB 200
… … … … …
END
200 REM
LINE(20+A,180)-(80+A,80),5,BF
LINE(80+A,80)-(50+A,20),5
LINE(50+A,20)-(20+A,80),5
RETURN
Бұл программаны орындау нәтижесі болып
16 – сурет.
Негізгі программа бағыныңқы программадан операторымен
Бұлай болмаған жағдайда бағыныңқы программатағы
42 – мысал: Ү мәнін
Y=X-X3/3!+X5/5!+X77!+X9/9!
Шешуі:
Негізгі алгоритм құрастыруда факториалды 4
алг факториал (арг бүтін N,
басы бүтін І
F:=1
І үшін 1 – ден-ға
цб
F:=F*I
цс
соңы
Негізгі алгоритм:
алг есептеу Ү(арг зат Х,
басы бүтін
енгізу Х
Факториал (3,P1)
Факториал(5,P2)
Факториал(7,P3)
Факториал(9,P4)
Y:=X-X3/P1+X5/P2-X7 /P3+X9/P4
шығару Ү
соңы
Көмекші алгоритмнің аргументтері және нәтижелері
Көмекші алгоритмді шақыру командасы үш
1.Нақтылы параметрлер аргументтерінің мәндерін формальдыларға
2.Көмекші алгоритмнің орындалуы.
3.Формальді параметрлер нәтижелерінің мәнін
Алгоритмдік тілде жұмыс істейтін ЭЕМ
Команда:
Факториал(3,Р1) N
3
6 -----------------
Қалған көмекші алгоритмді шақыру командаларының
Программа:
REM есептеу Ү
DIM N,P1,P2,P3,P4,F AS INTEGER
INPUT X
N=3
GOSUB 200
P1=F
N=5
GOSUB 200
P2=F
N=7
бағыныңқы программа факториал
GOSUB 200
P3=F
N=9
GOSUB 200
P4=F
Y=X-X^3/P1+X^5/P2+X^7/P3+X^9/P4
PRINT “Y=”;Y
END
200 REM факториал
F=1
FOR I=1 TO N
F=F*I
NEXT I
RETURN.
Сұрақтар мен тапсырмалар:
Қандай алгоритм көмекші деп аталады
Көмекші алгоритмді шақыру командасы қалай
Көмекші алгоритмді, бағыныңқы программаларды қолдану
GOSUB, RETURN операторларының қызметі және
Негізгі алгоритмнің көмекшіні қолдана отырып
Факториалды есептеу алгоритмін көмекші ретінде
2 –ден 100 – ге
“Факториал” бағыныңқы программасын қолданып, 1
Алгоритмдер кітапханасын қолдана отырып программалау.
Жаңа алгоритмдер құрастырғанда бұрын құрастырылған
Алгоритмдер ітапханасына ұқсас, қазіргі заман
43 – мысал: Алгоритмдер
Шешуі:
Алг ЕСУ(арг зат нәт.зат Х)




20 ақпан 2018ж.
2008-2017 topreferat.com - Қазақша рефераттар, курстық, дипломдық жұмыстар

^